մանաւանդ ԵՐԿՔ, կոց, կովք, կօք. լծ. յն. է՛րղօն, գործ, եւ պ. էրէգ, քիրտն. πόνος, μόχθος, κάματος labor, fatigatio, elaboratio, effectus Գործ աշխատալից. վաստակ. ջանք. աշխատասիրութիւն, եւ արդիւնք աշխատութեան.
Ուստերք քո եւ դստերք՝ իմոյ որովայնի երկք եւ երկունք. (Յոբ. Բ. 9։)
Առցեն զամենայն վաստակս քո, եւ զերկս քո. (Եզեկ. ԻԳ. 29։)
Բազում աշխատութեամբ եւ երկովք։ Երկս առաքինիս։ Զամենայն երկ վաստակոց։ Նախանձելի երկն։ Ի տուընջենային երկոցն դադարեսցէ։ Երկովք հոգւոյ։ Զերկս մեղուաց խանգարելով. (Փիլ.։)
Անդադար երկով կրթէք։ Մեծագոյն երկով տնկել։ Տարժանմանց երկոյ կամ երկոց։ Տարժանմամբք երկօք։ Արիացեալք յերկս։ Զերկս չարեացս, կամ ջրհեղեղի. (Պիտ.։)
Սա է առ երկս զիւրն կոչօղ ճարտարապետ, եւ առ հանգիստ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Զկնի բազում արիական քաջութեանցն, եւ բազմահանդէս երկոց. (Յհ. կթ.։)
Երկք եւ տաժանմունք. (Նար. Է։)
Աշխատութեամբ եւ երկօք. (Շ. ա. յհ. ԺԲ։)
Վասն փոքր երկոցն մեր՝ վարձս բազումս խոստացաւ. (Իգն.։)
Զկրկին աշխատօղ գրոց ի յերկս բանի մեկնութեան նախագունիցն. (Սարգ. յիշատ.։)
ԵՐԿՍ ԱՐԿԱՆԵԼ. Ճգնիլ, վաստակել. ջանալ.
Հանապազ երկս արկանէր բարեխորհուրդն, զի հաստատուն կալ կարասցէ թագաւորութիւնն. (Բուզ. Ե. 34։)
ԵՐԿՔ cf. Երկ։
ԵՐԿ 2 Որպէս Երկու ի բարդութիւնս։ Գտանի եւ Երկից՝ իբր երկուց.
Եւ այս ոչ միոյ, կամ երկից, կամ երից. (Մագ. ԻԷ. ԻԸ։)
• , ո հլ. (հների մօտ անեզական) «գործ. աշխատանք» Յոբ. բ. 9. Եզեկ. իգ. 29, որից ունինք երկս արկանել «ճգնիլ, ջանալ, աշխա-տիլ» Բուզ., երկախառնիլ Կորիւն, երկասէր «աշխատասէր» Պիտ., երկասիրութիւն Պիտ. փիլ.։
• =Փոխառեալ է կորած իրանեան մի ձևից, որի ներկայացուցիչներն են սոգդ. 'rk «զործ, պարտականութիւն», մանիք. պհլ. [arabic word] arq, եաղնոբի ark «գործ» (ИАН, 1907, 538 և Gauthiot. Gram. sogd. 54), պհլ. [arabic word] *rk «գործ, աշխատանք», գւռ. մինջանի arkirim, յիդղա órkumī և եաղնոբի oerk «գործ» (Bai-ley, JKAS, 1930, էջ 18)։-Աճ.
• ՆՀԲ լծ. յն. ἔ́ργον «գործ» և պրս. (ի. մա՛ արաբ.) [arabic word] 'araq «քրտինք»։-Windisch. 8, 29 յն. ἐογνν։ (Յոյն բա-ռիս նմանութիւնը պատահական է. իբ-րև փոխառեալ պիտի տար *երգոն կամ առառաւելն *երգ, իսկ իբրև բնիկ՝ տա-լիս է գործ. տե՛ս այս բառը)։ Bugge, Btrg. 15 սանս. gurù-«ծանր», յն. βα-*erv, *gerv նախաձևից, ինչպէս ունինք երկան