herald, crier;
preacher;
musician;
preach, sermon;
— լինել կարդալ, to announce, to publish, to herald, to proclaim;
— տալ, to preach, to make or to preach a sermon.
որ եւ երբ. քաղդ. արաբ. քարօզա, քարուզ, քեարիզ. յն. քի՛րիքս . κήρυξ praeco եւ praedicator. Կարդացող ի ձայն բարձր հրապարակաւ. ձայնատու. ազդարար. պատժիչ պատգամաց եւ հրամանաց՝ Աստուածոյ, թագաւորի, զօրավարի, քաղաքապետի. մունետիկ.
Քարոզ կարդայր առաջի նորա։ Քարոզն աղաղակէր, եւ ասէր։ Եկաց քարոզ զօրուն ի բանակին։ Անցցեն քարոզքս ընդ ամենայն իսրայէլ։ Լսէին զձայն բարբառոյ քարոզին։ Զութերորդն զնոյ՝ զարդարութեանն քարոզ։ Յոր եդայ ես քարոզ եւ առաքեալ.եւ այլն։
Զի նա քարոզ եւ առաքեալ.եւ այլն։
Զի նա քարոզ հեթանոսաց էր։ Զձկնորսս քարոզս արար։ Ամենայն ծագաց եւ ազանց քարոզք եւ առաքեալք եղեն։ Առ քարոզս Աստուածութեան նորա։ Որ քարոզդ էք ընդհանուր տիեզերաց։ Քարոզք բանին ճշմարտութեան։ Երեւեալ տրտմազգեստիցն՝ առաքեն լինել քարոզ քարոզացն աշխարհի. (Եւս. պտմ.։ Յճխ.։ Սարգ.։ Իգն.։ Շար.։ Սկեւռ. յար.։)
Ի ձեռս քարոզաց հրամայեաց ձայնել ամենեցունց ... Այսպիսիք ասացեայք ի թագաւորէն եւ ի քարոզացն համաձայնութեամբ. (Աբր. մամիկ.։)
Կրթեաց քարոզովքն եւ մարգարէիւք իբրեւ կաթամբ. (Եզնիկ.։)
ՔԱՐՈԶ. Երաժիշտ. նուագածու. փողար.
Ներոն՝ քարոզացն եւ երգեցկացն եւ քնարահարաց յաղթեան։ Քարոզս եւ երգեցիկս եւ քնարահարս. (Եւս. քր. ՟Բ։)
ՔԱՐՈԶ. Բան ստրկաւագի ի ժամասացութեան իբր ազդարարողի.
Ըստ իւրաքանչիւր տանց քարոզին։ Հրամայէ եւ քարոզս։ Խորհրդածութիւն քարոզացն։ Զանազանութիւնք քարոզաց եւ աղօթից. (եւ այլն. Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)
ՔԱՐՈԶ. Ներբողեան. գանձ տօնից. երգ.
Քարոզ ի գալուստ հոգւոյն սրբոյ, կամ ի սուրբ եկեղեցի, կամ ի սուրբ խաչն, կամ ի փոխումն կուսին. կամ Քարոզ առաքելոց. (Նար.։ Գանձ.։)
Քարոզ մեծին բարսղի (ի յայտնութիւն, եւ այլն). (Ճշ. հին.։)
քարոզ ի սրբոյն գրիգորէ լուսաւորչէն ասացեալ վասն սրբոց հռիփսիմեանցն։ Քարոզ հայրապետաց, կամ մարտիրոսաց. (Ժմ.։)
ՔԱՐՈԶ. Վարդապետութիւն յայտնաբանիչ. բացատրութիւն. եւ Ազգումն. յայտարարութիւն.
Անճառ միութեանն քարոզ զայս բացաձայնեցաք. (Լմբ. ատ.։)
Զքարոզ հրեշտակին լուեալ կանանցն, ընթացեալ. (Շար.։)
Կաց մնաց նա, զի գործն իւր եղիցի նմա քարոզ. (Եփր. համաբ.։)
Ուստի ռամկօրէն Քարոզ ափ՝ Քարոզութիւն եւ ճառ վարդապետական. ըստ այսմ ի յետին գիրս գրի.
Եփրեմի քարոզ։ Քարոզ վարդանայ. (եւ այլն. Տօնակ.։)
Րաբունին սուրբ մեծն յովհան՝ քարոզ անխափան. (Գանձ.։)
ՔԱՐՈԶ ԼԻՆԵԼ. ՔԱՐՈԶ ԿԱՐԴԱԼ. Քարոզիչ լինել, կարդալ զբանն քարոզելի. քարոզել. հրատարակել. տե՛ս եւ ի բառն ՔԱՐՈԶ.
Աւետեաց քարոզք եղեն սուրբ աշակերտաց։ Մարմնոյն թերութիւնք քարոզ անծանօթին լինին. (Շ. տաղ.։ Սեբեր. ՟Զ։)
Քարոզ կարդաց ահարոն, եւ ասէ, տօն տեառն առ վաղիւ։ Հրամայեաց մովսէս քարոզ կարդալ ի բանակին։ Քարո՛զ կարդացէք (կամ քարոզեցէ՛ք) պաղատանս։ Ընդ ամենայն քաղաքս քարոզ տաջիք կարդալ։ Քարոզ կարդասցի ընդ հրապարակս քաղաքիս.եւ այլն։
• , ի-ա, ռ հլ. «մունետիկ, բարձ-րաձայն հրապարակող կամ յայտարարող» ՍԳր. Եւս. պտմ. Եզն. Բուզ. «երաժիշտ, նուագածու» Եւս. քր. «սարկաւագի կարդա-ցած ինչ ինչ աղօթքները» Խոսր. ժմ. և պտրգ. «գանձ, տօնական տաղ» Նար. Գնձ. ժմ. «մեկնաբանական գրուածք կամ ճառ» Լմբ. ատ. Շար. Եփր. համաբ. որից քարոզել ՍԳր. Եզն. քարոզութիւն ՍԳր. Կոչ. քարոզա-կից Եղն. միաքարոզ Ագաթ. քաջաքարոզ Ասող. ճշմարտաքարոզ Թէոդ. մայր. մար-գարէաքարոզ Նար. առաք. քարոզատու (նո-րագիւտ բառ) Հայել. 255. քարոզչական, քարոզչութիւն (նոր բառեր) ևն։
• -Ասոր. ❇,օ︎ kārōzā «մունետիկ, սուր-հանդակ», արամ. [hebrew word] kāroz «հրաւիրակ, քարոզ» (Դան. գ. 4), [hebrew word] kəraz «քարո-զել, հրապարակաւ ծանուցանել» (Դան. ե. 29), արաբ. [arabic word] karaza «քարոզեաց», ն. գին թերևս փոխառեալ են յն. ϰῆμος «մու-նետիկ, քարոզ» և *ηρυσσειν «քարոզել» բա-ռերից։-Հիւբշ. 319։
• Ուղիղ մեկնեց նախ Schröder, The-saur. 46, որ դնում է ասոր. ձևից։ ՆՀԲ եբր. քաղդ. արաբ. քարօզա, քարուզ, քեարիզ, յն. քի՛րիքս։ Diefenbach, Beri, lahrb. 1843, էջ 449 յն. ϰάρυς, հյ. կարդալ, արմատը gr։ Windisch. 9 և Պատկ. Изcлед. յն. ձևից։ Տէրվ. Al, tarm. 70 քաղդ. kārōz։ Նոյն, Նախալ. 69 յն. ϰῆρυς և տանս. karu «գուսան, երգիչ» բառերի հետ՝ կցում է տանս. kar, յն. ϰαλέω, լտ. calare «կոչել, աղա-ղակել», գերմ. hallen «հնչել» ձևերին, իբր հնխ. kar «գոչել» արմատից. «սակայն քարոզ սեմական փոխառու-թիւն ալ կրնայ ըլլալ, եթէ քաղդ. հոմա-նիշ քարուզն հայոց երկրէն հոս գաղ-թած չէ»։ Հիւնք. գոռոզ բառից. յիշում է նաև յն. ϰήρος և պրս. xōrōs «աք-լոր»։
• ԳՒՌ.-Ալշ. Ախց. Գոր. Երև. Ղրբ. Մշ ննխ. Պլ. Ջղ. Սեբ. Սչ. Սլմ. Տփ. քարօզ (նը-կատելի է Ալշ. և Մշ. օ-ով1). Խրբ. քառօզ, Ասլ. քարէ՝օզ, Ագլ. Շմ. քարուզ, Վն. ք'ա-րոզ, Մկ. ք'արուզ, Սվեդ. ք'mրուզ. -հմմտ. նաև Տփ. քարօզաչի (թրք. -չի! մասնիկով) «քարոզիչ»։
• ՓՈԽ.-Քող. karús «քարոզ», karuskem «քարոզեմ» (Justi, Dict. Kurde, էջ 330)։ Վրաց. ჭაროზი քարոզի «քարոզ». ունի Գրի-շաշվիլի, Ձվելի քալաքիս բոհեմա 250 (հաղորդեց Գ. Ասատուր)։