Definitions containing the research ական : 10000 results

Բազմայեղանակ

NBHL (1)

Բազմայեղանակ տրտմական կենցաղոյս. (Մաշկ.։)


Բարբաջումն, ջման

NBHL (1)

Ըստ հեթանոսական բարբանջմանցն, որ բախտս եւ ծնունդս ասեն. (Յճխ. ՟Ի՟Բ։)


Բեմբ

NBHL (2)

Նստէր ի սուրբ եկեղեցւոջն ի վերայ բեմբին՝ մերձ առ սեղանն Աստուծոյ ի սուրբ կաթուղիկէին (սուրբն Սահակ ի սարկաւագութեան)։ Կանգնեալ երեւեցաւ ինձ յերկրի բեմբ չորեքկուսի ամպեղէն։ Եւ ահա կայր ի վերայ բեմբին՝ սեղան չորեքկուսի ականակապ։ Եւ ընդ ահեկէ բեմբին տեսի աթոռ մի բարձր. (Փարպ.։)

Դիտանոցի երկնատեսակ բարձրութեան բեմբին։ Ոչ եթէ աթոռք արկեալ կան ձեռակերտական մարդկային բեմբի ի յերկրի ... դատեալ դատողացն. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Բթութիւն, ութեան

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ Բութ, կամ Բթելն ձայնի յառոգանութեան.


Բժշկանոց

NBHL (1)

Եթէ ի բժշկանոց երթայիր, եւ վէրս ինչ, կամ ցաւս ունէիր, եւ այլն։ Որք ի բժշկանոցն երթան, չէ՛ պարտ վայրապար անդր երթալ։ Անամօթք եւս եղեւ յապաշխարողական բժշկանոցին. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. եւ եփես. եւ Ղկ.։)


Բօթալից

NBHL (1)

ԲՕԹԱԼԻ ԲՕԹԱԼԻՑ. Լի գուժիւ. տխրական. սգալի.


Գլխաշուք

NBHL (1)

Ընդ զերծման գլխաշուք կտաւոյն՝ զանապականութեան վերարկուն. (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Եղբայրաթիւ

NBHL (1)

Եղբայր համարեալ ըստ ազգականութեան.


Երագակատար

NBHL (1)

Երագակատար գործով իբրեւ յական քթթել հրաշագործեաց զամենայն. (Պրոկղ. ոսկ.։)


Երասանակեմ, եցի

NBHL (1)

Անդ լծեալ զջորիսն՝ երասանակեցին զկառսն ի թագաւորական քաղաքն. (Ճ. ՟Զ.։)


Եւեթ

NBHL (1)

Ոչ արժան էր ըստ մարմնոյն եւեթէ վերակացութիւնս օրինաւորիլ սմա՝ առանց խնամոյ անձնականի (այսինքն հոգեկանի). (Սարկ. քհ.։)


Եօթանասնեկին

NBHL (1)

Եօթանասնեկի երկակի լեզուաց. (Նար. առաք.։ (որ լինի եւ սեռական Եօթանասնեակ բառին։))


Եօթնեան

NBHL (1)

Եօթն. եօթնեակ. կամ որպէս յոգնականն բառիս Եօթն.


Զազրալից

NBHL (1)

Զի ծածկեսցեն զգործս իւրեանց զազրալիցս, որք էին գերեզմանք լցեալք ապականութեամբ. (Իգն.։)


Զրախօսութիւն, ութեան

NBHL (1)

Այսպիսիքս տան պատճառ վայրապարաց զրպարտողաց մարդկան ի զլացութիւն եւ ի զրախօսութիւն (ընդդէմ) տէրունական գրոց. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)


Է, ից

NBHL (4)

Յաղագս Էի։ Փոխանցելի է մեզ այժմ յարդարեւ գոյ՛ն արդարեւ էին աստուածաբանականն գոյանունութիւն. (Դիոն. ածայ.։ )

Է, էի էք, էից կամ էոց. գ. τὁ ὅν, τὰ ὅντα ens, entia, quae existunt Էակ եղական. առէք. արարած. որ կանս, գոյք. եղեալ ինչ. իրք.

Էրն եւ իցէն սմա ըստ ճշմարիտ բանին ոչ յարմարին, այլ միայն էնն. յն. τὸ ἕστι ly est իմա՛, է՛, որպէս երրորդ դէմն էական բայիս եմ, ես, է. իբր զի մշտնջենաւորին Աստուծոյ վայել է տիրապէս ներկայ ժամանակ. զի է անժամանակ եւ անփոփոխ եւ նոյն եւ նոյնպէս միշտ։ Է 2 մջ. Է՜. Ո՛վ. յէ՛. ա՛ ա՛. ա՛յ. հէ՛.

Է 3 Ձայնաւոր տառ՝ արձակ եւ անփակ ամենեւին ի հնչման, եւ երկար ըստ ամանակին. եւ անուն իւր ինքեամբ եւեթ հնչի է՛։ Ձայնիւ եւ ձեւով համեմատ է յունականին. Ε, ε այլ ի տառադարձութեան դնի փոխանակ (էտա) տառի յունաց. իսկ ε փոխի ի ե։ ա. Է. Լծորդ է ի մեզ ընդ ե, եւ ընդ ա. զորօրինակ էրէ, երէ. յէ՞ր. յե՞ր. ամէնօրհնեալ, ամենօրհնեալ. ալէկոծ, ալեկոծ. որդէգիր, որդեգիր. բազէ, բազա. աղաւնէվաճառ, աղաւնեվաճառ, աղաւնավաճառ. եւրոպէ, եւրոպա. եւ այլն. զի եւ ի յն. η , եւ α են լծորդ։ Է. է. Իբրեւ նշանակ թուոյ, նշանակէ Եօթն կամ եօթներորդ։ Է. Դրոշմեալ ի սկիզբն կոնդակաց եւ նամակաց, նշանակէ՝ Աստուած, Աստուծով, Յանուն Աստուծոյ. իբր համազօր եբրայականին, Եհովահ (այն է՝ Որ էն, կամ Էեւէ) անուանն Աստուծոյ, որ էր ասեն դրոշմեալ ի ճակատ խուրի, եւ ի մատանւոջ քահանայապետին. եւ զի սովին կնքեցաւ գերեզման տեառն, վասն որոյ ասի ի Շար.


Է՜

NBHL (4)

Յաղագս Էի։ Փոխանցելի է մեզ այժմ յարդարեւ գոյ՛ն արդարեւ էին աստուածաբանականն գոյանունութիւն. (Դիոն. ածայ.։ )

Է, էի էք, էից կամ էոց. գ. τὁ ὅν, τὰ ὅντα ens, entia, quae existunt Էակ եղական. առէք. արարած. որ կանս, գոյք. եղեալ ինչ. իրք.

Էրն եւ իցէն սմա ըստ ճշմարիտ բանին ոչ յարմարին, այլ միայն էնն. յն. τὸ ἕστι ly est իմա՛, է՛, որպէս երրորդ դէմն էական բայիս եմ, ես, է. իբր զի մշտնջենաւորին Աստուծոյ վայել է տիրապէս ներկայ ժամանակ. զի է անժամանակ եւ անփոփոխ եւ նոյն եւ նոյնպէս միշտ։ Է 2 մջ. Է՜. Ո՛վ. յէ՛. ա՛ ա՛. ա՛յ. հէ՛.

Է 3 Ձայնաւոր տառ՝ արձակ եւ անփակ ամենեւին ի հնչման, եւ երկար ըստ ամանակին. եւ անուն իւր ինքեամբ եւեթ հնչի է՛։ Ձայնիւ եւ ձեւով համեմատ է յունականին. Ε, ε այլ ի տառադարձութեան դնի փոխանակ (էտա) տառի յունաց. իսկ ε փոխի ի ե։ ա. Է. Լծորդ է ի մեզ ընդ ե, եւ ընդ ա. զորօրինակ էրէ, երէ. յէ՞ր. յե՞ր. ամէնօրհնեալ, ամենօրհնեալ. ալէկոծ, ալեկոծ. որդէգիր, որդեգիր. բազէ, բազա. աղաւնէվաճառ, աղաւնեվաճառ, աղաւնավաճառ. եւրոպէ, եւրոպա. եւ այլն. զի եւ ի յն. η , եւ α են լծորդ։ Է. է. Իբրեւ նշանակ թուոյ, նշանակէ Եօթն կամ եօթներորդ։ Է. Դրոշմեալ ի սկիզբն կոնդակաց եւ նամակաց, նշանակէ՝ Աստուած, Աստուծով, Յանուն Աստուծոյ. իբր համազօր եբրայականին, Եհովահ (այն է՝ Որ էն, կամ Էեւէ) անուանն Աստուծոյ, որ էր ասեն դրոշմեալ ի ճակատ խուրի, եւ ի մատանւոջ քահանայապետին. եւ զի սովին կնքեցաւ գերեզման տեառն, վասն որոյ ասի ի Շար.


Ըմբռնութիւն, ութեան

NBHL (2)

ԸՄԲՌՆՈՂՈՒԹԻՒՆ կամ ԸՄԲՌՆՈՒԹԻՒՆ. κατάληψις comprehensio δραστήριον efficacitas որ եւ ԸՄԲՌՆՈՂԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Կարողութիւն ըմբռնելոյ ձեռօք կամ մտօք. ոյժ. ներգործականութիւն.

Ուսս եւ բազուկս եւ ձեռս (հրեշտակաց՝ իմասջի՛ր) զարարողականութիւնն եւ զներգործութիւն բարեաց, եւ զըմբռնողութիւն. (Շ. հրեշտ.։)


Ընդարմացուցիչ

NBHL (1)

Խոտս խայթողականս ինքնաթոյնս ընդարմացուցիչս. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)


Ընդդէմ, դիմաց

NBHL (3)

ἑναντίος, τἁναντίος, ἁντίθετος adversus, oppositus, contrarius Հակադրեալ. հակառակ ինչ. ներհակ. ներհական. դիմակաց. եւ Որ ինչ կայ ի դէմս կոյս. դէմը.

Զընդդէմ արեգական կողմն անձաւին հրաշակերտեաց. իմա՛ զհանդիպակաց զարեւմտեան. (Խոր. ՟Ա. 15։)

Եւ անդէն աւետարանական բանիցն ընդդէմ բերեն, թէ ի գիշերի համբարձէ՛ք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Թախծալից

NBHL (2)

ԹԱԽԾԱԼԻ ԹԱԽԾԱԼԻՑ. Լի կամ լցեալ թախծութեամբ. տխուր. տխրական.

Թախծալի եւ տրտմականն (կիրք) ի նինուէացւոցն ի մարգարէն շրջեցաւ. (Փիլ. յովն.։)


Ժամանակեան

NBHL (3)

Նոքին թագաւորք՝ ոմն ժամանակեան, ոմն յաւիտենական. (Եզնիկ.։)

Աշխատութիւնն ժամանակեան է, եւ հեշտականութիւնն եւ դիւրութիւնն անմահական. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)

ԺԱՄԱՆԱԿԵԱՆ. որպէսսեռական եւ տրական բառիս Ժամանակ. (որպէս լինի անկիւն, անկեան, տիւ, տըւնջեան, եւ այլն).


Իւրովին

NBHL (1)

իւրովին հեզութեամբն համոզեալ։ Իւրովին ձեռօք իսկ կերակրել զաղքատս։ Կուսական իւրովին քաղաքավարութեամբ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։ Մագ. կ։)


Լալի, լիք, լեաց

NBHL (1)

Ձայն կրկնակական եղերերգութեան լալեաց բազմութեան։ Թէ զլալեացս ձայն հատես. (Նար. ՟Խ՟Ե. ձ։)


Լուսանշոյլ

NBHL (1)

Այն օդականն լուսանշոյլ մեծ պայծառութիւնդ. (Նար. խչ. եւ Նար. կուս.։)


Լուսանցք, ցից

NBHL (1)

Կափուցեալ զաչս յարեգակնայինց ճառագայթից, եւ զլուսանցս բնութեանցն յարփիական նշուլիցն նսեմացեալ. (Մագ. ՟Ա։)


Խափարաձայն

NBHL (1)

Խափարական ձայն՝ եգիպտացին. (Վրդն. ծն.։)


Ծնունդ, ծննդեան, ծննդոց

NBHL (3)

Գուշակեաց զանսերմն զծնունդ քո ... եւ յետ ծննդեան մնալով կոյս։ Յղութիւն անսերմնական, ծնունդ անարատ։ Ծննդեամբ սուրբ կուսին յայրն բեթղեհէմ. (Շար.։)

Այդ բարբառ ծնունդ է սատանայական կամաց. (Մանդ. ՟Զ։)

Ըստ հեթանոսական բարբանջմանցն, որ բախտս եւ ծնունդս ասեն. (Յճխ. ՟Ի՟Թ։)


Կամարար, աց

NBHL (1)

ԿԱՄԱՐԱՐ. Ըստ յն. ոճոյ՝ սեպհական անուն միանձանց, որպէս երբեմն եսսեանց առ եբրայեցիս. յն. θεραπευτής , այսինքն պաշտօնեայ (աստուծոյ).


Կամարարութիւն, ութեան

NBHL (1)

Անձնիշխան կամայական կամարարութիւն։ Կայք յատենիս որպէս զանմեղս զբարեգործոկս, եւ լի ամենայն կամարարութեամբ մեր. (Արծր. ՟Ա. 1. եւ ՟Գ. 5։)


Կրակետղ, — կայծականց

NBHL (1)

Տեսանեն կրակետղ կայծականց. (Յհ. ՟Ի՟Ա. 9։)


*Հագնիմ, գայ

NBHL (1)

Ռամկական եւ համառօտեալ բայիս Հագանիմ կամ Ագանիմ, զգենում.


Հակաբանութիւն, ութեան

NBHL (1)

Նորին հակաբանութիւն հնագիտական ընդդէմ անգիտակաց ոմանց։ Լուծմունք եւ հակաբանութիւնք. (Սարկ. հանգ.։)


Համեմատաբար

NBHL (1)

Զմերս տեսանեմք համեմատաբար մեզ զգայական նշանակօք զանազանեալ դասուցն ի միմեանց. (Լմբ. պտրգ.։)


Հայեցած

NBHL (1)

Համեստ հայեցածօք։ Զուարճակից եւ խաղաղուտ հայեցածօք. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Հայթհայթեմ, եցի

NBHL (1)

Յապականացու նիւթոյս հայթայթէ զնոյն կազմել. (Լմբ. սղ.։)


Հանդերձանի, նւոյ

NBHL (1)

Զոսկիակուռ զարդ կանացին, եւ զպատուական հանդերձանին. (Շ. եդես.։)


Հաւանեցուցիչ

NBHL (1)

Նուաճել հաւանեցուցանողականաւ կամ բռնաւորականաւ բանիւ. (Խոր. ՟Բ. 89։)


Հեբրայեցերէն

NBHL (1)

Կամ ա. որպէս Եբրայական.


Հեբրայեցի

NBHL (1)

Մերթ իբր Եբրայական.


Հիզան

NBHL (2)

Մերթ հարցական. Զիա՞րդ. ո՞րպէս.

Հարցականն. ո՞ւստ, ե՞րբ, ի՞բր, զի՞բար, հի՞զան. (Թր. քեր.։)


Հինգերեակ

NBHL (1)

cf. ՀՆԳԵՐԵԱԿ։ Փիլ. ՟ժ. բան.։ (Պատճառ կրկնակ գրութեանցս է սովորութիւն գրչաց ըստ գաւառական հնչման. մանաւանդ յորժամ ի հին օրինակին իցէ թուանշան. Ե. ՟Ե. զոր ի բարդութիւնս անխտիր հինգ կամ հնգ. ձայնիւ բացատրեն ըստ հաճոյս։)


Հիւսիսի, սիսոյ

NBHL (2)

ՀԻՒՍԻՍ ՀԻՒՍԻՍԻ. βορρᾶς, βορέας, βορέης eptentrio, aquilo, boreas. գրի եւ ՀԻՒՍԻՒՍ. ՀԻՒՍԻՒՍԻ. ՀՒՍՒՍ. ՀԻՍԻՍԻ. այսինքն հիւսիւս. հիւսիւսի. Կողմն աշխարհի ընդ մէջ արեւելից եւ արեւմտից՝ դէմ ընդդէմ հարաւոյ, հեռի միշտ յարեգականէ, եւ ցրտագին։ Եւ Հողմն ցրտաշունչ յայնմ կողմանէ. հուսիս։

Հիւսիս արեւելից. յն. ապելիոդէս, այսինքն ապարեւական։


Հնդկային

NBHL (2)

Հնդկական ծոց, կամ ծով. (Արիստ. աշխ.։ Պտմ. աղեքս.։)

ՀՆԴԿԱԿԱՆ ՀՆԴԿԱՅԻՆ. ἱνδικός indicus. Սեպհական հնդկաց, եւ հնդկաստանի. եւ Հնդիկն.


Հտպիտ

NBHL (1)

Զկապիկս անապականս հտպիտս. (Եզնիկ.։)


Հրաշագործեմ, եցի

NBHL (2)

Հոգին զապականութիւն արարածոց վերստին հրաշագործեաց։ Եղիշ. (մկրտ.։)

Ամենայն ուրեք հրաշագործէ զիւր զօրութիւնն։ Երկինք հրաշագործեցան յական թօթափել. (Ճ. ՟Ա.։)


Հրապարակաւ

NBHL (1)

Անաչառ խայտառականօք հրապարակաւ վերապատմեցից. (Նար. ՟Լ՟Թ։)


Ճշմարտախօսութիւն, ութեան

NBHL (1)

Խօսելն զճշմարտութիւն. բան ճշմարիտ, կամ ուղիղ, անխառն ի ստութենէ կամ ի թիւրութենէ ըստ քերականաց.


Ճռուղեմ, եցի

NBHL (1)

Որպէս ճուաղանց է ճարակ ճռուողել ի գիշերի յանկողինսն։ Ի փողսն տրոհեալ՝ զօրէն ճարտարականն ճռուողել. (Մագ. ՟Ի՟Դ. ՟Հ՟Ա։)