Definitions containing the research ական : 10000 results

Ճռուուղեմ, եցի

NBHL (1)

Որպէս ճուաղանց է ճարակ ճռուողել ի գիշերի յանկողինսն։ Ի փողսն տրոհեալ՝ զօրէն ճարտարականն ճռուողել. (Մագ. ՟Ի՟Դ. ՟Հ՟Ա։)


Մակարդեմ, եցի

NBHL (1)

Ի սատանայական խորհրդոցն ջրոյ մակարդեալ։ Ընդ բնական կրիցն աւելորդօքն մակարդեալ, ստերիւրեաց։ Մակարդեալ է ի մարմնոյ հեշտութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Մակացող, ի, աց

NBHL (2)

որ եւ ՄԱԿԱՑՈՒ. ἑπιστήμων, ἑπιστημός, ἑπιστάμενος sciens, peritus. Մակ կացօղ. վերահասու. ներհուն. հմուտ. գիտնաւոր. գիտնական. տեղեակ, գիտցօղ.

Միոյն ի բազումս լուծանել՝ բաւականապէս մակացօղ ոչ ոք. (Պղատ. տիմ.։)


Մակացու, ի, աց

NBHL (1)

Զգուշական եւ ընտրօղ մակացու. (Քեր. քերթ.։)


Մաղկատեմ, եցի

NBHL (2)

ՄԱՂԿԱՏԵՄ ՄԱՂԿԱՏԵՑՈՒՑԱՆԵՄ ՄԱՂԿԱՏԻՄ. δάκνω mordeo եւ այլն. որպէս թէ մխելով զժանիս կամ զխայթոց՝ հատանել ծակոտել իբր զմաղ. այսինքն Խածանել. խայթել. հարկանել օձի. կծանել. մորմոքեցուցանել. կր. Հարկանիլ յօձէ՝ կամ մականաւ, այսինքն գաւազանաւ եւ այլն. կրել զցաւ. չարչարիլ. տանջիլ. մորմոքիլ. ցաւագնիլ. խածնել, խօթել, կճել, ցաւցընել. կր. ցաւ քաշել, խշխշալ, մզմզալ.

Ոչ կսկծեալ մաղկատեցոյց զնա դսրովական բանիւք. (Զքր. կթ.։)


Մայրօրինակ

NBHL (1)

Որ ինչ լինի ըստ օրինակի մօր. մայրենի. մայրական.


Մարգրիտ

NBHL (1)

ՄԱՐԳՐԻՏ ՄԱՐԳՐՏԱՇԱՐ, եւ այլն. Որ են առաւել ռամկական գրչութիւնք. cf. ՄԱՐԳԱՐԻՏ, եւ զածանցս նորա։


Մեսիայ, ի

NBHL (1)

ՄԵՍԻԱ կամ ՄԵՍԻԱՅ. Բառ եբր. մաշիա, մաշուախ. այսինքն Օծեալ. (որպէս մշկահոտ իւղով, կամ մեռոնաւ) որ յունարէն Քրիստոս ասի, սեպհականեալ Յիսուսի փրկչին աշխարհի՝ իբրեւ ճշմարիտ քահանայապետի, թագաւորին թագաւորաց, եւ տեառն մարգարէից. մէսիհ.


*Մէկ

NBHL (2)

Ռամկականն բառիս՝ Մի, միակ, մեկին.

Զերկու մասն ապականեաց, եւ մնաց մէկ մասն միայն. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Միտեմ, եցի

NBHL (2)

Ի պետրոս միտէ զբանն։ Ապականացու մարմին միտէ զանձն (զհոգի)։ Գողանայ զմիտս մեր՝ յիւրն միտելով կամս։ Ի մանկածուն կողմն միտեալ կարկառէր զանիրաւ ստահակութեանցն տուգանս. (Ոսկ. մտթ.։ Մաքս. եկեղ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Պիտ.։)

Թերեւս եւ առ այս ազգ միտէր բանն մարգարէական. այսինքն հայէր. (Բուզ. ՟Գ. 13։)


Մկրտիչ, չի, չաց

NBHL (1)

βαπτιστής baptista. Այն՝ որ մկրտէ. մկրտօղ. առաւել սեպհականեալ մակդիր սրբոյն յովհաննու կարապետի. մինչեւ եւ յովսեպոսի նովին անուամբ նշանակել զնա՝ որպէս մականուն նմին սովորական առ հրէայս.


Յարատեւեմ, եցի

NBHL (1)

Յարատեւելով յանզրաւական ուրախութիւնսդ ընդ ամենայն Սուրբս քո. (Մաշտ.։)


Յղարկումն, ման

NBHL (1)

Քահանայական յղարկմամբ (ի թաղումն). (Ճշ.։)


Յոխորտամ, ացայ

NBHL (1)

Ձի իբր օրինօք իմն բնաւորականօք յոխորտացեալ ցուցանի. (Պիտ.։)


Յոխորտանամ, ացայ

NBHL (1)

Ձի իբր օրինօք իմն բնաւորականօք յոխորտացեալ ցուցանի. (Պիտ.։)


Յօսնում

NBHL (1)

Եւ երբեմն իբրու լծ. թ. եօսմա, եօսուն, հէվէս, նէֆս, է որպէս Հիւսիլ անօրէն խառնակութեամբ. Անառակիլ. խառնակիլ. մտանել առ բօզ. պոռնկիլ. շնալ. ապականել. պղծել, իլ. առեւանգել.


Յօսում, սայ

NBHL (1)

Եւ երբեմն իբրու լծ. թ. եօսմա, եօսուն, հէվէս, նէֆս, է որպէս Հիւսիլ անօրէն խառնակութեամբ. Անառակիլ. խառնակիլ. մտանել առ բօզ. պոռնկիլ. շնալ. ապականել. պղծել, իլ. առեւանգել.


Նախամեծարեմ, եցի

NBHL (1)

Նախամեծար առնելով զբանս վրիպական թշնամւոյն պատրողի՝ քան զքո աստուածադիր օրինադրութիւնդ. (Ճշ.։ Մաշտ.։)


Նաւատորմիղ, մղի

NBHL (4)

Նաւի զօրագլխականի՝ նաւատորմին զարդու։ Զնաւատորմիլն տեսեալ՝ խոստովանէ զնաւաստին. (Փիլ. ել. ՟Բ. 44։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Հերակլեայ ա՛յլ յունական նաւատորմիղս տանել ընդ իւր. (Եւս. քր.։)

Նաւատորմիղ նաւօք անցանել. իմա՛ ածակ. իբր տորմիղական։

Նաւատորմիլ. ձիակ, կամ ձիական նաւ. երեւի իմանալ նաւ որպէս տրմուղ։ (cf. ՏՈՐՄԻՂ. որ է լծ. ընդ հյ. Տող, թել. ընդ յն. սդօլօս. եւ ընդ լտ. դու՛րմա, որ է ամբոխ)։


Ներքնագիր, գրոյ

NBHL (1)

Եւ կայ ներքնագիրս այս նուիրական մեհենային գրովք. (Պտմ. աղեքս.։)


Նհանջեմ, եցի

NBHL (1)

Միւս եւս այլ ամիս յաւելումք ի վերայ երկոտասան ամսոյն, որ կոչի նհանջեալ. զի յայն ամս քանզի պակաս գտանի թիւք ընթացից լուսնի քան զթիւս արեգական, այս այսպէս կազմեցաւ, զի նհանջեալ ամօք լիցի ... Նհանջեալ ամիսքն ձգեսցեն ածցեն զմեզ. (Շիր. զատիկ.։)


Նօթճեմ, եցի

NBHL (2)

Անտանօր նօթճեաց մեզ զյաւիտենական փրկութիւնն։ Եւ յետ գոյութեանն դարձեալ նովին խնամօքն նօթճէ։ Գործի առեալ զլեզուն դաւթի՝ զայս մեզ նօթճէր. (Լմբ. ատ. Լմբ. պտրգ. Լմբ. սղ.։)

Կամաւորն ոչ միայն յարամնական է, այլեւ զվերին փառսն նօթճէ. (Երզն. մտթ.։)


Շողոքորթեմ, եցի

NBHL (2)

ներգործական բայ չէզոքական բայ եւ կր. իբր ձ. προσίεμαι, κολακεύω, κηλέω blandior, adulor, adsentor, mulceo. Ողոքել շողոմութեամբ. շողոմել. քծնիլ. յորդորել. հրապուրել. համոզել.

Է շան եւ՛ պահպանողականն, եւ՛ շողոքորթել իւրոյն, եւ՛ ի բաց վարել զայլոյն. (Դիոն. ածայ.։)


Ոգեւորութիւն, ութեան

NBHL (1)

Զի ի ստոյգ յոգեւորութեան անդ խնդութեան գերի վարեալ տանի». յն. հոգեւորական. (Եւագր. ՟Ժ։)


Ոսկեզարդեմ, եցի

NBHL (1)

Այլեւ սուրբն մարիամ պսակէր զտղայն, եւ ոսկէզարդէր ի նիւթս առեալս ի մոգուցն։ Տապանակ անփուտ՝ անապական վարուք ոսկէզարդեալ. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. օրին.։)


Որրոց, աց

NBHL (1)

Եւ այնպէս եւս չքաւորք, զի եւ յորրոցս անգամ ոչ եդաւ, այլ ի մսուրն յանասնական սեղանն. (Ոսկ. ես.։)


Ութամասնի

NBHL (2)

Ութամասնեայ պատկանաւոր (այսինքն երաժշտական) ձայնից պատճառք. (Քերթ. եկեղ.։)

Ութամասնեայ ոգւոյս մերոյ եղելոյ։ Զենոն ստոյիկեան ութամասնի ասէ գոլ զանձն, տարորոշելով զնա յիշխանականն, եւ ի հինգ զգայութիւնս, եւ ի ձայնականն, եւ ի սերմնականն. (Փիլ. լին.։ Նիւս. բն.։)


Ուղղանկիւն, կեանց

NBHL (2)

ՈՒՂՂԱՆԿԻՒՆ ՈՒՂՂԱՆԿԻՒՆԻ. ὁρθόγωνος, -ον rectangulus, -um ὁρθογώνιος, -ον rectangularis, -re. Որոյ անկիւնն է ուղիղ. ձեւ երկրաչափական՝ կազմեալ ուղիղ անկեամբք.

Չորեքանկիւնի ձեւդ ամենայն ուրեք եդեալ՝ հաստատութեամբ ունի, ուղղանդիւնիս կատարելով։ Բաղկացաւ յուղղանկիւնոյ. քանզի ուղղանդիւնին բաղկացաւ եւ այլն։ Բնականագոյն թիւ՝ յուղղանկիւնոյ եռանկիւնոյն զօրութենէ. (Փիլ.։)


Ուշադրեմ, եցի

NBHL (2)

ներգործական բայ չէզոքական բայ որ եւ ՈՒՇ ԴՆԵԼ, ՈՒՇ ՈՒՆԵԼ. Միտ դնել, եւ դէտ ակն ունել.

Որում արթնամիտ խոհականութեամբ ուշադրեալ այսմ ամենայն մտաւոր եւ քաջ այրն վահան։ Ուշադրեալք ուրախալից վաստակով հասանել վարձուցն հատուցման։ Ուշադրեալք ի հրաւիրումն երկնաւոր կոչմանն։ Ճանապարհին ուշադրէին։ Ուշադրելով զամենայն օր, եւ ակնունելով մասին նշխարաց սրբոց ի կատարումն նոցա լինել արժանի. (Փարպ.։)


Ուրախամիտ

NBHL (1)

εὑφραινόμενος, -νη laetans, laetabundus, -da. Որ ուրախ է մտօք՝ սրտիւ՝ ոգւով. զուարթ. եւ Ուրախական.


Պարտք

NBHL (1)

Պարտք, տից. գ. Բառ անստոյգ. որպէս Պարհումն. կամ Յաղթութիւն, եւ յաղթական.


Պճնազարդեմ, եցի

NBHL (1)

Իպատուական երանգէ նիւթոց զգեստաւորեալ պճնազարդէր. (Յհ. կթ.։)


Պսակառ

NBHL (1)

ՊՍԱԿԱՌ (լաւ եւս՝ ՊՍԱԿԱՌՈՒ). առօղ զպսակ յաղթական.


Ջախջախիք

NBHL (1)

Յապականութիւն դարձոյց զբազում քաղաքս, եւ արեան ջախջախիս արարեալ զդասս հաւատացելոց. (Ուռհ.։)


Ջերմուկ, մունք, մկաց

NBHL (1)

Նադնդական եթերք առնեն ջերմուկս հռամանաւ արարչի։ ո՛չ ի ծովային ջրոցն են ջերմուկք, այլ անդուստ ի յանդնդական ջրոցն. (Պիտառ.։)


Ջրհեղեղ, աց

NBHL (1)

Բաղում ապականութեան մարդկան լինելն ջրհեղեղօքն իսկ եւ հիւանդութեամբք. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Սողնակ, ի

NBHL (1)

ՍՈՂՆԱԿ, ի, աց. գ. Պարզունակ. նիդ շարժական ի ներքսակողմն դրան. լեզու աղխի՝ որ բանալեօք վարեալ՝ փակէ եւ բանայ զդուռն.


Սրատես

NBHL (1)

Զսրատես խորհրդիւն զհմտանալն։ Քաջակորով եւ սրատես մտերմաբար խոհականութեամբ քննել. (Պիտ.։)


Սրատեսութիւն, ութեան

NBHL (1)

Ոչ նմանապէս զսրատեսութիւնն ունին (զմտաց)։ Ոչ ըստ ոգւոց ինչ սրատեսութեան՝ ստուգութեան ուրեմն հասաւ մտաց. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. լիւս.։)


Սրբասացութիւն, ութեան

NBHL (1)

Միով պսակաւ սրբասացութեան անսկզբնաբար աստուածաբանեալ։ Զսրբասացութեան զձայնս երեքկին աղաղակելով։ Նաշհով հանդերձ խորհրդական նկանօք երից չափոց՝ սրբասացութեամբ երրորդութեանն։ Զեռահիւսակ սրբասացութիւնս աստուծոյ. (Նար. ՟Ժ՟Գ. եւ յովէդ։ Արշ.։ Շ. հրեշտ.։)


Վանկունք, նկաց

NBHL (1)

(որպէս թէ եզականն իցէ վանիկ). σκέπασμα tegumentum σκέπη tegmen (որ եւ ծածկոյթ. հովանի). մանաւանդ ὁροφή tectum. Վանք ինչ. օթեվան. բնակարան կամ յարկ փոքրիկ. հիւղ. խուց. խրճիթ.


Վերակենցաղեմ, եցի

NBHL (1)

Աւարտեալ զանօրինականացն զտնտեսութիւն՝ աստուածապէս վերակենցաղեաց. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Տիտանացիք, ցւոց

NBHL (1)

Կարկատել կեղծաւորելով բան զօրէն կուրիբանգականին տիտանեան դայեկաց. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)


Տիտանեան, եանք

NBHL (1)

Կարկատել կեղծաւորելով բան զօրէն կուրիբանգականին տիտանեան դայեկաց. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)


Տրամաբանեմ, եցի

NBHL (1)

ՏՐԱՄԱԲԱՆԵՄ ՏՐԱՄԱԲԱՆԻՄ. ըստ յն. διαλέγομαι, διαλογίζομαι, λογιστεύω ratiocinor, disputo, verba facio, dissero. Որպէս տրամաբան կամ բանական խորհել եւ խօսել. ձեռնարկել. ճառել. օրինօք վիճաբանել. տրամախօսել. խօսակցել.


Փայլատակունք

NBHL (7)

ἁστραπή, ἁστραπαί fulgur, fulgura. Յոքնականն բառիցս Փայլատակն, եւ Փայլակն. (զի ոչ լինի ասել փայլակունք. ) փայլակներ.

Ձայնք եւ փայլատակունք։ Յաճախեաց զփայլատակունս իւր, եւ խռովեցոյց զնոսա։ Գնասցեն նետք կորովիք փայլատականց (այսինքն շանթք փայլական), եւ իբրեւ ի լայնալիճ աղեղանէ յամպոցն ոստիցեն ի նպատակս.եւ այլն։

Փայլատակունք ոչ եթէ այլուստեք են, եթէ ոչ ի բնութենէ հրոյ։ Ոչ զփայլատականց եւ ոչ զորոտմանէ, եւ ոչ զխաւարէ ճառէ։ Որք արժանիեն փայլատականց, եւ կայծականց։ Փայլատակունս, եւ շանթս հրացեալս. (Եզնիկ.։ Մանդ.։ Եւս. քր. ՟Ա։)

Կայծակունք թօթափէին ի նոցանէ իբրեւ ի փայատականց պղնձոյ։ Ի փռնչելոյ նորա փայլատակունք հատանին։ Փայլատակունք հատան ի նմանէ։ Ճառագայթք հատանէին իբրեւ ի փայլատականց հրոյ.եւ այլն։

Ի դուրս ոստչէին քաջ զրահաւորք որպէս ի փայլատականց ճառագայթք։ Փայլատակունք ի մերկապատեան վաղակաւորացն բազմութենէ հատանէին. (Խոր. ՟Գ. 37։ Յհ. կթ.։)

Կազմէր փայլատականց նմանութիւնս։ Ի տուն նորա փայլատակունք տեղացին, եւ նա խարաշատեալ սատակէր։ Ներոնի մինչդեռ սեղան առաջի կայր՝ փայլատակունք անկան ի վերայ. (Եւս. քր.։)

Զմտա՛ւ ած, ո՛րչափ բարկութեան, քանի՛ փայլատականց (արժանի) գործս գործեմք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. ՟Ժ։)


Փղձկամ, ացայ

NBHL (2)

ՓՂՁԿԱՄ ՓՂՁԿԻՄ. ἁλγέω, ἁδημονέω doleo, angor animo, crucior, affligor θυμόομαι irascor. եւ այլն. գրի եւ ՓՂԾԿԻՄ. սաստկականն Մղձկելոյ. Նեղսրտութեամբ շարժիլ մաղձի. Հեղձամղձուկ լինել՝ ճնշմամբ սրտի, մինչեւ ճնշել եւ արտօսր յաչաց. ճմլիլ սրտի. զայրանալ. սիրտը ելլալ՝ լեցուիլ՝ փշշիլ, լալը գալ, խղդղդիլ.

Այլ նա ոչ եւս նեղասրտութեամբ փղձկէր ըստ մանկական տիոց. (Յհ. կթ.։)


Փղձկիմ, եցայ

NBHL (2)

ՓՂՁԿԱՄ ՓՂՁԿԻՄ. ἁλγέω, ἁδημονέω doleo, angor animo, crucior, affligor θυμόομαι irascor. եւ այլն. գրի եւ ՓՂԾԿԻՄ. սաստկականն Մղձկելոյ. Նեղսրտութեամբ շարժիլ մաղձի. Հեղձամղձուկ լինել՝ ճնշմամբ սրտի, մինչեւ ճնշել եւ արտօսր յաչաց. ճմլիլ սրտի. զայրանալ. սիրտը ելլալ՝ լեցուիլ՝ փշշիլ, լալը գալ, խղդղդիլ.

Այլ նա ոչ եւս նեղասրտութեամբ փղձկէր ըստ մանկական տիոց. (Յհ. կթ.։)