Definitions containing the research ական : 10000 results

Գումակ

s.

large waggon or cart;
the harness of a carriage.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ հրեղէն ձիոցն, որ ունի գումակս երկու, եւ անցանէ ի մէջ գումակացն որպէս զանիւ սայլականց. (Պիտառ.։)


Գումարեմ, եցի

va.

to assemble;
to convoke;
to gather together, to add, to sum.

· Calfa

NBHL (1)

Ասի եւ զպատմական գրուածոց.


Գումարութիւն, ութեան

s.

assembly;
mob;
sitting;
addition.

· Calfa

NBHL (1)

Գումարութիւն մարգարէից։ Բազմախուռն գումարութիւն ժողովրդոց։ Զերանելի անուանց գումարութիւն։ Զեկեղեցական գրոց գումարութիւնն։ Բազմացն գումարութիւն։ Գումարութեան բանական հօտից։ Ըստ գծագրացն գումարութեան. (Ագաթ.։ Կորիւն.։ Նար.։)


Գումարումն, ման

s.

cf. Գումարութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Գումարութիւն մարգարէից։ Բազմախուռն գումարութիւն ժողովրդոց։ Զերանելի անուանց գումարութիւն։ Զեկեղեցական գրոց գումարութիւնն։ Բազմացն գումարութիւն։ Գումարութեան բանական հօտից։ Ըստ գծագրացն գումարութեան. (Ագաթ.։ Կորիւն.։ Նար.։)


Գունագեղ

adj.

adorned with fine colours.

· Calfa

NBHL (1)

Գունագեղ տերեւով ապագայից տալով զփրկական պտուղն ի ժամու. (Մխ. ապար.։)


Գունագոյն

adj.

in divers colours.

· Calfa

NBHL (1)

Գունագոյն ականցն հիւսելոց։ Իբրեւ զվարդ անուշահոտ գունագունակ գեղով ցուցելա զգոյնս իւրեանց. (Արծր. ՟Ե. 11. եւ Արծր. յիշատ.։)


Գունազարդեմ, եցի

va.

cf. Գունագեղեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկի արքայական մաքրազտեալ, եւ գունազարդեալ. (Պրոկղ. զքր.։)


Գունաւորեմ, եցի

va.

to dye, to colour.

· Calfa

NBHL (1)

Ապականիչ ժանկն ի վերայ գունաւորի։ Մի՛ գունաւորեսցի ախտն ամբարհաւաճութեան ի վերայ զուտ եւ մաքուր արծաթոյ. (Սկեւռ. աղ.։)


Գունդխաղ

s.

tennis.

· Calfa

NBHL (1)

Խաղ գնդոց. գնտակս խաղութիւնմականաւ.


Գունեմ, եցի

va.

cf. Գունաւորեմ.

· Calfa

NBHL (1)

(Հոգիդ) ոչ գունեալ, եւ ոչ մարմնական պատկեր ընկալեալ. (Բրս. հայեաց.։)


Գուշակաւոր, աց

adj.

already predicted;
very evident.

· Calfa

NBHL (1)

Արտաքին պատիւքն նմանագոյն յարտաքին պաճուճանացն լինին գուշակաւորք։ Այնպէս յայտնի եւ գուշակաւոր, եւ քան զճառագայթս արեգական լուսաւորագոյն է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. եւ 13։)


Գուշակութիւն, ութեան

s.

prophecy;
presage, omen, prognostic;
augury, auspice, divination, denunciation.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Յայտնութիւն մարգարէական. նախաձայնութիւն.


Գուշակումն, ման

s.

cf. Գուշակութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամանատար գործոցն յիսուսի, եւ անօրինականաց մեծին գուշակումն, իմա՛ գուշակիչ, տուօղ գուշակել. (անդ։)


Գուպարումն, ման

s.

war, combat;
conflict.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ գազանական գուպարմամբ կռուոյ. (Պիտ.։)


Գուսանամոլ

adj.

passionately fond of operas or opera-singers;
mad for musicians.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլեալ ի գուսանական իրս.


Գուսանութիւն, ութեան

s.

music, drama, comedy, ballad.

· Calfa

NBHL (2)

Երաժշտութիւն. մանաւանդ Արհեստ գուսանական, իբր աշխարհական երգոց եւ խաղուց ի թատրոնս՝ խեղկատակութեամբ հանդերձ.

Գուսանութիւն իւրովք պատիր արուեստիւք զապականութեան նշանակ գործէ ի տեսողս իւր. (Վեցօր. ՟Դ։)


Գուցէ

adv.

perhaps;
for fear of, lest.

· Calfa

NBHL (1)

Զերծի՛ր ի լեառն, գուցէ ընդ նոսա ըմբռնիցիս։ Գուցէ երբէք յափշտակիցէ։ Զահի հարեալ, թէ գուցէ։ Զգո՛յշ լերուք, գուցէ, եւ այլն։ Երկնչիմ ի ձէնջ, գուցէ թէ եւ այլն։ Դուն ուրեք վարի իբր երկբայական. (Թերեւս.) կրնայ ըլլալ որ. ... ἵσως, τάχα forte


Գռեհիկ, հկաց

adj. s. plebeian, clownish, rude, coarse;
peasant, clown.

· Calfa

NBHL (2)

ἁγοραῖος, ἁγοραῖος plebejus, forensis Ռամիկ՝ որ ի գռեհս շրջի. սոսկական. շինական. աշխարհիկ. տխմար.

Մերթ իբր Գռեհկական, ռամկական.


Գտակ, աց

s. adv.

cap, bonnet;
calix, flower-cup;
inventor, author;
— լինել, to invent;
—աւ, exactly, surely, precisely.

· Calfa

NBHL (1)

Մակեդոնական գդակ ի վերայ գլխոյ նորա. (Պտմ. աղեքս.։)


Գտանեմ, տի

va.

to find, to invent, to discover, to find out;
to gain, to have;
to meet;
— շնարհս առաջի ուրուք, to gain or acquire the heart, friendship, goodwill of some one;
to regain the favour of some one.

· Calfa

NBHL (1)

Գտին դաշտ մի՝ յերկիրն սէնաար։ Եգիտ զնա հրեշտակն յաղբիւր ջուրց յանապատի անդ։ Որ հայցէ, գտանէ։ Գտի զդրամն իմ զոր կորուսի։ Գտան հանգիստ, զիմաստութիւն, շնորհս առաջի տեառն (այսինքն հաճոյ լինել)։ Որչափ ինչ եգիտ ձեռն նորա։ Եթէ աղքատ իցէ, եւ չգտանիցէ ձեռն իւր (այսինքն ձեռնահաս լինել)։ Իմաստութիւն ուստի՞ գտաւ։ Ադամայ ոչ գտաւ օգնական ( ի կենդանիս) նման նմա.եւ այլն։


Գրագիր, գրաց

s.

copier, transcriber;
author, writer;
secretary.

· Calfa

NBHL (2)

συγγραφεύς scriptor, γραμματεύς scriba Գրօղ զգիրս. մատենագիր. շարագիր. օրինակագիր. գիրք շարադրօղ, հեղինակ, գրական մարդ.

Քերականն, (այսինքն) գրագիրն. (Լծ. փիլ.։)


Գրակէս

cf. Գրախեց.

· Calfa

NBHL (1)

Գրակէս մի ի պատուիրանացն աստուծոյ պատուականագոյն է քան զերկինս եւ զերկիր. (Խոսր.։)


Գրակոնտիկոն, ի

s.

enamel.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում անգամ վերստին հարցանելովն՝ իբրու նշանակք ինչ դրոկոնռիկոնով անջինջ գրոյ յարատեւականք եղեն առ իս բանքն։


Գրամարտիկոս, աց

cf. Գրամարտիկ.

· Calfa

NBHL (3)

Բառ յն. ղրամմադիգօ՛ս γραμματικός. grammaticus այսինքն Գրական. քերական. կիրթ ի քերականութեան. դպիր, գրագէտ.

Արիստարքոս գրամարտիկոս։ Քաջ գրամարտիկոսք։ Քան զամենայն հռետորական անուանսն ... քան զգրամարտիկոսացն, եւ զարուեստականացն. (Եւս. քր.։ Կոչ. ՟Ժ՟Ե։ Սեբեր. ՟Դ։)

Ամենայն իմաստասիրական եւ գրամարտիկոս արհեստից. (Սամ. երէց.) իմա՛ գրամարտիկոսական։


Գրաւեմ, եցի

va.

to hire, to engage, to secure;
to redeem;
to hold, to detain, to usurp, to occupy, to seize, to appropriate, to encroach;
to stride;
to prepossess, to preoccupy;
— յարքունիս, to confiscate.

· Calfa

NBHL (4)

Նմանութեամբ, Սեպհականել զիրս օտարի. ըմբռնել. եւ Պինդ ունել որպէս կապով իւիք, տիրապետել. շուրջ փակել. զբռամբ ձգել. բուռն առնել, բռնադատել. եւ այլն.

Սողնական ախտն զամենայն շուրջանակի գրաւէ զմարմնոյն հասարակութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

ԳՐԱՒԵԼ. որպէս Գրաւականել. փոխանակել. փրկանաւորել. վարձել.

Մի՛ ընդ հովտիս վշտաց հեծութեան զանախտական զկեանսն գրաւեր։ Գրաւեալ զիմս դաժանութիւն ընդ քում համեղութեան։ Մի՛ զգրաւեալս արեամբ հզօրիդ կորուսաներ։ Զարծաթ փրկանաց անցաւոր վարձու ոչ գրաւեաց. (Նար.։)


Գրգանամ, ացայ

vn.

to enjoy, to amuse, to cocker one's self, to live a merry life.

· Calfa

NBHL (1)

Գրգիլ. փափականալ. յօրանալ.


Գրգարան, աց

s.

place of pleasure, of delight, paradise.

· Calfa

NBHL (2)

Տեղի գրգանաց. վայր փափկութեան. դրախտ եդեմական.

Հեշտասուն գրգարան։ Եդեմական գրգարանին հեշտալից կիրք. (Պիտ.։)


Գրգեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Գրգեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Նա ի բազմականս ամենապատիկս գահուց գրգեցուցանիցէ. (Նար. ՟Հ՟Դ։)


Գրեան, րենոյ, եանք, ենոց

s. pl. books;
writings.

· Calfa

NBHL (1)

βίβλοι, βιβλία libri, codices, γράμματα litterae Յոքնականն բառիս Գիր, որպէս Գիրք. մատեանք. գրքեր.


Գրեմ, եցի

va.

to write, to compose;
to engrave, to carve;
to paint;
to esteem, to value;
ոչ ինչ —, to despise, to disesteem.

· Calfa

NBHL (3)

Առցես երկուս ականս զմրուխտս, եւ գրեսցես ի նոսա զանուանս որդւոցն իսրայէլի. (Ել. ՟Ի՟Ը. 9։)

ԳՐԷ. իբր բայ հրամայական ռմկ. այսինքն Գրեա՛.

Գրէ՛, զապականութեան յաջորդեալ վիճակ. (Պիտ.։)


Գրիչ, չի, չաց

s.

writer, scribe, author;
pen;
— երկաթի, style;
graver;
steel-pen;
փետուր —, goose-quill;
— նկարչի, pencil.

· Calfa

NBHL (1)

Գրիչ ոմն հելլենական դպրութեան հռոփանոս անուն։ Ուսուցանելով մանկանս գրիչս նմին դպրութեան. (Կորիւն.։)


Գրկախառնիմ, եցայ

vn.

"to embrace;
cf. Գիրկ ընդ խառն լինիմ."

· Calfa

NBHL (1)

Կական բարձեալ մորմոքէին գրկախառնեալք։ Գրկախառնեալ ի մարտս գօտեկռուութեան. (Վրդն. պտմ. եւ Վրդն. ծն.։)


Գրկակցութիւն, ութեան

s.

familiarity, union of love;
consubstantiality.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գրկակցութենէ երրորդութեանդ անկայ կամաւ ի ժանիս հանցեալ օձին։ Գրկակցութիւն գերակայիդ ընդ գերալրական տէրութեանդ։ Վասն գրկակցութեան գերագոյիդ ընդ անհաս էութեան առաքչին քո, եւ ներգործողի քո հոգւոյդ. (Բենիկ.։)


Գրոհ, ի

s.

assault, irruption;
nation, people;
— տալ, to storm;
cf. Գռոհ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հայկականս գրոհի։ Թորգոմեանս գրոհի։ Գրոհի մերոյ։ Մերոյս գրոհի։ Հայրենի գրոհի։ Գրոհք թշնամեաց. (Յհ. կթ.։)


Գրութիւն, ութեան

s.

writing.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գրութիւն մատենի բանին։ Գրութեան նամակի ձերում պատճենի։ Յարմարական գրութեանդ։ Յամենասուրբն գրութեան աւետարանական պատմաբանութեան. (Նար.։)


Գօսանամ, ացայ

vn.

to dry, to become dry.

· Calfa

NBHL (1)

Դալարեցուցանէ զչոր գօսացեալս։ Զգօսացելովքն սփռեսցէ զանձրեւ փայլատականցն ի կիզուլ յայրել։ Անդամալոյծք եւ գօսացեալք. (Ագաթ.։)


Գօտէպինդ

adj.

girt;
prompt, active, diligent;
— լինել, to gird one's self;
to be prompt.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՕՏԷՊԻՆԴ կամ ԳՕՏԵՊԻՆԴ. Որ պնդապէս կապէ զգօտին. եւ Արի, պատրաստական ի գործ.


Գօտէպնդիմ, եցայ

vn.

cf. Գօտեւորիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրացեալ արիանայ գօտէպնդեալ ի գործիականն. (Լմբ. առակ.։)


Դա, դորա

pron.

that, this.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԱ գրի եւ ԴԱՅ. cf. Դոյն. Դերանուն ցուցական՝ որ յայտ առնէ զմիջինն եւ զառաջիկայն ի յոլովից երրորդ դիմաց, զորոց բանն է. ատ, ատի, տըվի, տվինակ չու. որոյ նմանն չիք ի յն. եւ լտ. այլ անխտիր է առ նոսա ասել, սա, կամ դա, յայլեւայլ սեռս. οὔτος, αὔτη, τοῦτο hic, haec, hoc;
is, iste եւ այլն.

Դա՛ է որդի իմ սիրելի։ Արասցուք դմա օգնական ըստ դմա։ Առէ՛ք ի դմանէ զմնասն։ Զի կերիցեն դոքա։ Չէ դոցա բաւական.եւ այլն։


Դաբնային

adj.

of laurel.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ինչ սեպհական է դաբնի ծառոյ.

Անահտական դից մատուցեալ ըզդաբնայինըն սաղարթեալ. (Շ. վիպ.։)


Դաբնի, նեաց

s.

laurel.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱԲՆԻ լաւ եւս ԴԱՓՆԻ. գրի եւ ԴԱՓՆԷ, ԴԱՓՆԻԴ, կամ ԴԱԲՆԻԴ, Բառ յն. տա՛ֆնի. δάφνη laurus յորմէ ռմկ. տէֆնի, դէֆնէ. ըստ հյ. Սարդ կամ սարդի, եւ Կասլայ. ծառ մշտադալար՝ անուշահոտ, յորմէ պսակ կապէին ի գլուխ յաղթականաց. կոչեցեալ δαφνίς laurea


Դաժանաբարոյ, ից

adj.

wild, fierce, savage;
rude, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղակիոս եւ զվանականս մերկացուցանէր, եւ գանհարկանէր, զի դաժանաբարու էր. (Աթ. անտ.)


Դալապր

s.

sabre, sword.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ Հին բռ. Տապար. (լծ. լտ. տօլապրա). ddolabra յն. ἁξίνη լծ. հյ. կացին։ Տապար պատերազմական, թ. տէպէր. կամ Միասայրի սուսեր, սակր, դանակ մեծ.


Դալարաբեր

adj.

that produces verdure, grass.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ վայր դալարաբեր հայրական ծոցածին ծաղկին. (Նար. կուս.։)


Դալարացուցանեմ, ուցի

va.

to make green;
to renew, to restore.

· Calfa

NBHL (1)

Դալարացոյց, եւ անապական գործեաց զհոգւոյն ծնունդն. (Ճ. ՟Գ.։)


Դալարուտ

adj.

green, fresh.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր գոյ դալարութիւն. դալարական. դալար.


Դահանակ

s.

dark green emerald;
corundum.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԱՀԱՆԱԿ կամ ԱԿՆ ԴԱՀԱՆԱԿ. պ. տէհմէ. տէհմէճ. տէհէնէճ. յն. պէսպէս. πράσινος , ἅνθραξ, σαρδονίξ Քար պատուական, որպէս ազգ շափիղայի կամ զմրխտոյ, կանաչ եւ դեղին, ի գոյն պրասի դատհինի, սարը էագուտ, կէօք էագուտ. բայց շփոթի եւ ընդ Սարդիոն, եւ ընդ Սուտակն. Տե՛ս (Ծն. ՟Բ. 12։ Տոբ. ՟Ժ՟Գ. 22։)

Շափիղայդ՝ դահանակ ակն է։ Գոյն դահանակ ական. քանզի դեղինք են՝ որ ի վարժս կան. (Փիլ. այլաբ.։)


Դայեկեմ, եցի

va.

to nourish, to bring up, to educate.

· Calfa

NBHL (1)

Երախայքն տակաւին հայրականօքն բանիւք դայեկեալք։ Սրբազանիցն ամենիմաստն հանճար նախ դայեկէ զնոսա ներգործականաւ կերակրով։ Երգ եւ ընթերցմունք զանկատարսն դայեկեն առ կենդանարար որդեգրութիւն. (Դիոն. եկեղ.։)


Դայեկութիւն, ութեան

s.

nurse's office;
bringing up, education.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ի բուն դայեկութիւնս՝ վասն պատուական օրինացն ոչ խնայեաց ի նա, ո՞րչափ եւս ի ձեզ յօտարաշխարհիկս. (Եղիշ. ՟Ը։)


Դայլայլիկք

s.

trill, modulation, quaver, warbling.

· Calfa

NBHL (3)

Զգուսանական դայլայլիկսն. (Երզն. քեր.։)

Իսկ երաժշտականին՝ այլ իսկ առ դալալիկսն, եւ նմանականսն։ Որ պարերգողսն են, եւ դալալիկսն, մի (գլխաւոր), ոչ նուազ, քան եթէ երեսուն ամաց լինելով. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

ԴԱՅԼԱՅԼԻԿՔ գրի եւ ԴԱԼԱԼԻԿՔ. τερέτισμα sonus musicus, μονῳδία cantio solitaria Երգ երաժշտական. տաղ. քաղցրաձայնութիւն. առանձին գեղգեղումն. խաղո՛ւն ձայն, խաղ. ... (կայ եւ պրս. դալաճ, դալաշ. ձայն, հնչիւն)