Definitions containing the research ամ : 10000 results

Բրդեմ, եցի

va.

to crumble;
— ի բարկութիւն, — ի սրտմտութիւն բարկութեան, to be on a passion, to be angry, mad.

· Calfa

NBHL (3)

Ամպն կատորոտի հանդերձ խոնաւութեամբն, բաժանի, բրդի, դնի, դիզու ի բարձրաւանդակ վայրսն, զոր եւ ձիւն անուանեմք. (Շիր.։)

Նմանութեամբ՝ Շարժել զոք ի ցասումն կամ ի կիրս սնաստիկս. կր. Գրգռիլ. վառիլ. բորբոքիլ. որպէս թէ անձամբ զանձն պատառոտել.

Ոչ սակաւ ինչ ձայն ամբոխի ի վերայ նորա ածեալ բրդեալ հեղոյր. (Յհ. կթ.։)


Բրեմ, եցի

va.

to dig, to hoe, to dig with a mattock, to hollow, to trench, to sink, to undermine;
to scratch.

· Calfa

NBHL (5)

ὁρύσσω, -ττω, ἑξορύττω fodio (լծ. փոսել) effodio, κατασκάπτω suffodiendo everto, diruo Բրով կամ բրչաւ փոս հատանել. փորել եւ հանել զմիջինն. բանալ. ծակել. պեղել. յատակել. քանդել. եւ Ի բաց կորզել, քանցել.

Բրեա՛ զորմդ. եւ բրեցի զորմն։ Խլել, եւ բրել։ Քարինք որմոց նորա բրին (կամ յատակին)։ Բրեցին շուրջ զսահմանօք. եւ այլն։

Մինչեւ զոսկերս անգամ հարցն բրեաց ի գերեզմանացն. (Խոր. ՟Գ. 29։)

Զթաղեալսն բրել, եւ յարեւու ցամաքեցուցանել. (Մխ. երեմ.։)

Բրել զաչս, կամ զականջս. (Նար. ՟Հ՟Դ։ Եղիշ. ՟Ը։)


Բրէտ

s.

wasp.

· Calfa

NBHL (2)

σφήξ vespa Ազգ պիծակի, որպէս բոռ, բոռեխ, գոռեխ. իշամեղու. ձիաստաց.

Բրէտք վայրենիք կերիցեն զմեղր ամբարշտաց. (Եւագր. ՟Ժ՟Դ։)


Բրիչ, ըչի, ըչաւ

s.

hoe, pickaxe, spade, mattock.

· Calfa

NBHL (1)

Թղթոցն գրչութեամբ իբրեւ բրչաւ զամենայն վնասակարս բրեալ արմատաքի խլեաց. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)


Բրտացուցանեմ, ուցի

va.

to make hard, coarse, thick or rusty.

· Calfa

NBHL (1)

Տալ բրտանալ (ըստ ամենայն առման).


Բրտութիւն, ութեան

s.

harshness, asperity, roughness, crudity, aridity;
rusticity, incivility, rudeness, impoliteness, brutality, caprice;
— մարմնոյ, callosity, callus.

· Calfa

NBHL (1)

Կակղէ զապառումն բրտութիւն օդոյն՝ հրոյն եռանդեամբ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Բքաբեր

adj.

stormy;
snowy, full of snow.

· Calfa

NBHL (3)

Հողմք բքաբերք (կամ բքարար). (Խոր. ՟Գ. 68։)

Զբքաբեր լերամբք, զտապացեալ դաշտօք։ Բքաբեր կենցաղոյս. (Սկեւռ. աղ.։ Անան. եկեղ։)

Ոչ ի ժամանակս ձմերայնին, եւ ի բքաբեր գիշերային հին օրինացն. (Մխ. ապար.։)


Բքայոյզ

cf. Բքաբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բքայոյզ եւ կամ յանձրեւաց ժամանակի. (Վեցօր. ՟Զ։ Շիր.։)


Բօթաբեր, աց, ից

adj.

that brings sad news, sorrowful;
bearer of unhappy news.

· Calfa

NBHL (2)

Յորժամ բօթաբերն զերկեղ մահուն պատմէ. (Մաշկ.։)

Բօթաբեր եղբօրն (այսինքն բերօղ զբօթ զեղբօրէն) աւետիս լուաւ զյարութեան. (Մամբր.։)


Գ (kim)

s.

the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.

· Calfa

NBHL (3)

Գ. Ի տառադարձութեան դնի փոխանակ յն. ղամմա. արաբ. ճիմ. եբր. կիմէլ. ասոր. կօմալ. լա. ճէ, կամ կա. զոր օրինակ, գաբրիէլ, գեհովն, գողգոթա, եւն։

Առ փափկութեան տառիս գ, երբեմն յայլ լեզուս նոյն բառ գտանի առանց այսր տառի. զոր օրինակ, գառն, գարուն, գիտեմ, գինի. ըստ յն. ասի, առին կամ առնիօն, էար կամ ար, իտէօ, իտա, ինօս, եւն։

Որպէս նշանակ թուոյ, ՟Գ., ՟գ. է Երեք, կամ Երրորդ։


Գաբծիլ

s. bot. rhubarb (the plant).

· Calfa

NBHL (1)

Ծիղ կամ ճիղ, այսինքն բոյս գաբի. որ եւ Խաւարծիլ, թթու ախորժ. որոյ արմատն է ռէվէնտ, խործուիլ, խործովիլ, գաբն. ըռիվաճ, թուրշա։ (Բժշկարան.։)


Գագաշիմ, եցայ

vn.

cf. Բանդագուշիմ.

· Calfa

NBHL (3)

ԳԱԳԱՇԻՄ ληρέω deliro, nugor գրի եւ ԳԱՐԳԱՇԻԼ. Ցնորիլ. բանդագուշել. աղճատիլ. կակազել իբր զառամեալ. խանգարիլ ուշոյ. պիհուտէ սէօյլէմէք, հէրզէ եէմէք.

Եթէ էիր զառանցեալ (կամ զառամացեալ), ասէի, եթէ գագաշիս. (ՃՃ. ի փոկաս.։)

Գարգաշել (կամ գարգաչել). (Հին բռ.) խելագարել։


Գազանաբար

adv.

brutally, fiercely, cruelly.

· Calfa

NBHL (1)

θηριωδῶς ferociter, ferino modo Իբրեւ զգազան. սաստկութեամբ. անխնայ. ահագինս. Գազանաբար կոտորել, կամ յարձակիլ.( ՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 35։ ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Է։ Եղիշ. ՟Ը։)


Գազանաբարոյութիւն, ութեան

s.

bestiality;
cruelty.

· Calfa

NBHL (4)

Ի բաց արարէք ի ձէնջ զամենայն զգազանաբարոյութիւն եւ զսրտմտութիւն. (Ածազգ. ՟Ժ՟Ա։)

Ի գազանաբարոյութիւն նախանձեալք, եւ ի համազգիսն հումք եւ մարդատեացք. (Մեկն. ղեւտ.։)

Աստի իմանամք զընդ դիմամարտին գազանաբարութիւն եւ զանյագութիւն. (Շ. ՟ա. պետ. ՟Հ՟Թ։)

Խօսեցաւ զբանս, որ կարօղ էր զամենայն գազանաբարութիւն լուծանել. (Բրսղ. մրկ.։)


Գազանաբեկ

adj.

torn by a wild beast.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարակ կամ ոչխար գազանաբեկ. (Նեղոս.։ Նար. ՟Ի՟Է։)


Գազանագէշ

cf. Գազանաբեկ.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշատեալ կամ գիշատելի ի գազանաց. գազանաբեկ.


Գազանաբնակ

adj.

desert, where the beasts five.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանաբնակ անապատ, կամ կողմն ծովու. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ. եւ ՟Ի՟Զ։ Եւ Բնակեալն ընդ գազանս.)


Գազանագոյն

adj.

ferocious, savage.

· Calfa

NBHL (2)

θηριωδέστερος, ἁγριώτερος effraenatior, agrestior Առաւելեալ ի գազանութեան. առաւել ամեհի. կատաղի. վայրենագոյն. դժնդակագոյն. եւ Սաստկագոյն. եավուզ, հիտտէթլի, վահշի.

Գազանագոյն քան զամենայն կենդանիս վարազ, կամ առիւծ։ Յաղագս գազանագունին կենդանւոյ փղի. (Եզնիկ.։ Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լիւս.։)


Գազանակերպ

adj.

like a wild beast.

· Calfa

NBHL (2)

θηριόμορφος belluinam formam habens Ունակ կերպի կամ կերպարանաց գազանի. ճանավար միսալը.

Ոչ ալիքն անհամբոյրք հեղձուցին զնա, եւ ոչ գազանակերպն՝ որ եկուլ զնա, ապականեաց եւ կորոյս. (Ոսկ. ապաշխ. յն. եւ ոչ կէտ վայրենագոյն քան զալիս։)


Գազանակուր

adj.

devoured or torn by a wild beast.

· Calfa

NBHL (3)

θηριόβρωτος, θηριόβορος a feris comestus, devoratus, direptus Կուր՝ այսինքն կերակուր եղեալ գազանի. յափշտակեալ եւ կլեալ կամ գիշատեալ ի գազանաց. գազանակեր. գազանաբեկ.

Գազանակուր եղեւ, կամ լինել, կամ եղելոց. (Ծն. ՟Խ՟Դ. 28։ Ածազգ. ՟Գ. եւ ՟Ե։ Խոր. ՟Գ. 32. եւն։)

Յամայի վայրի գազանակուր արար զբազումս. (Պտմ. աղեքս.։)


Գազանային

cf. Գազանական.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ բնութեամբ այդպիսի գազանային ստեղծ զքեզ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Գազանասիրտ

adj.

ferocious heart.

· Calfa

NBHL (1)

Այնժամ գազանասիրտք եղեն, զի ոչ մնացին ժամանակին. (Վանակ. յոբ.։)


Գազանասնոյց

adj.

that produces or nourishes wild beasts.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սնուցանէ, կամ ունի յինքեան զգազանս.


Գազանեղէն

adj.

brutal, heastly, like a beast.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանեղէն զայրացումն, կամ մոլեգնութիւն։ Արիւնապարտ մարմինն գազանեղինին. (Արծր. ՟Բ. 1։ ՟Դ. 11։)


Գազանութիւն, ութեան

s.

brutality, bestiality;
fierceness, ferocity, inhumanity, barbarity, cruelty, rage, madness.

· Calfa

NBHL (3)

θηριότης feritas, ὡμότης crudelitas, θυμός furor Բնութիւն կամ բնաւորութիւն գազանի. եւ Գազանաբարոյութիւն. անգթութիւն. կատաղութիւն. սրտմտութիւն. հայվանլըգ, վահշէթ, եավուզլուգ.

Զգազանութիւն կամաց մերոց զգաստացուցեալ. (Լմբ. սղ.։)

Մռնչեալ առիւծաբար գազանութեամբ անտոնինոս. (Խոր. ՟Բ. 22։ (Իսկ Սարգ. յկ. ՟Դ. ըստ ձ. երկիցս գրի Գազութիւն. որպէս թէ գազանն իցէ իբր փուշ գազ՝ գզօղ եւ պատառօղ)։)


Դժուարաբաց

adj.

obscure, that is not clear or open.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Անբաց. փակ. դժուարաւ բանալի, կամ բացատրելի. խրթին. դժուարիմաց.


Դժուարաբոյժ

adj.

difficult to cure.

· Calfa

NBHL (2)

Դժուարաբոյժ իսկ են, եւ անբոյժք։ Պարտ է գոլ ... իբրու յաւետագոյն՝ կա՛մ դժուարաբոյժ, եւ կամ մանաւանդ ամենեւին անբոյժ՝ առաքինութիւնքն. (Պղատ. օրին. ՟Ե. եւ ՟Ը։)

δυσίατος cf. ԴԺՈՒԱՐԱԲԺՇԿԵԼԻ. Դժուարաւ բուժելի կամ բժշկելի. դժոխաբոյժ.


Դժուարագիւտ, ից

adj.

rare, curious, difficult to find.

· Calfa

NBHL (3)

Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի։ Լաւագունին դժուարագիւտ գոլ բնութեամբ. (Փիլ.։)

δυσεύρετος inventu difficilis, difficile inveniendus Դժուարաւ գտանելի. գտնելը կամ գտնըւիլը դժար.

Դժուարագիւտ դատաստան, ժամանակ, եւ այլն. (ՃՃ.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։ Եւս. քր.։ Պիսիդ.։ Լմբ. եկեղ.։ Երզն. քեր.։ Բրսղ. մրկ.։)


Դժուարագնալի

adj.

difficult to walk, rough, rugged

· Calfa

NBHL (1)

Կամիս մտանել ի քաղաքն դժուարագնալի. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Դժուարագնաց

cf. Դժուարագնալի.

· Calfa

NBHL (1)

Կամիս մտանել ի քաղաքն դժուարագնալի. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Դժուարագործ

adj.

difficult, painful.

· Calfa

NBHL (3)

Խնդրէ ի քէն աստուած՝ ոչինչ ծանր կամ դժուարագործ, այլ կարի յոյժ պարզ եւ դիւրին. (Փիլ. բագն.։)

Զամենայն անհնարս եւ զդժուարագործս՝ աստուծոյ միայն աւանդեմք. (Վեցօր. ՟Գ։)

Դժնեայ եւ յոյժ դժուարագործ է անզգամացն անիշխանութիւն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 73.) իմա՛, անբերելի է անտէրունչ մնալն յաստուծոյ։


Դժուարադէպ

adj.

rare, extraordinary, that happens with difficulty.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դժուարաւ, կամ չարաչար դիպի։ cf. Դժուարապատահ.


Դժուարաթափ

adj.

that can be freed or set at liberty with difficulty.

· Calfa

NBHL (2)

Դժուարաւ թափելի եւ թօթափելի յանձնէ, կամ ճողոպրելի.

Դժուարաթափք, եւ կամ բոլորովին անշարժք. (Արիստ. որակ. ՟Է։)


Դժուարաժայռ

adj.

steep;
rough, rugged.

· Calfa

NBHL (1)

Խորափիտ, եւ դժուարաժայռ, եւ ամուր աշխարհաւ. (Յհ. կթ.։)


Դժուարալոյծ

adj.

difficult to be untied or explained.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարալուծելի. դժուարաքակ. դժուար ի լուծանել, քակել, եւ մեկնել. քակելը կամ մեկնելը դժար.


Դժուարալուր

adj.

hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible

· Calfa

NBHL (1)

(իբր կր). Դժուարաւ լսելի. զոր ծանր է լսել. կամ Դժուարին առ իմանալ, հաւատալ.


Դժուարածին

adj.

that brings forth with difficulty.

· Calfa

NBHL (1)

(իբր ներգ). Որ դժուարաւ եւ բազում երկամբք ծնանի զզաւակ.


Դժուարակատար

adj.

impracticable, difficult to execute.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ թողոյր ամենեցուն, դժուարակատար զառաքինութիւնսն գործէր. (Ոսկ. ես.։)


Դժուարակիր, կրաց

adj.

burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.

· Calfa

NBHL (2)

δυσβάστακτος importabilis, δύσφορος molestus, gravis, δυσβίοτος vix tolerabilis (իբր կր). Դժուարաւ կրելի. անտանելի. որ դժար կըվերցըւի կամ կըքաշուի.

Մեղաց բեռինք դժուարակիրք են քան զամենայն բեռինս. (Եղիշ. երէց.։)


Դժուարակոխ

adj.

rough, trugged, impracticable

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարակոխ զամենայն առնելով թշնամեացն, իսկ ի բարեկամացն մանաւանդ դիւրակոխ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Դժուարակռիւ

adj.

warlike, invincible.

· Calfa

NBHL (2)

Բռնամարտիկ տեղի.. եւ դժուարակռիւ. (Ոսկ. գծ.։)

Ոչ թողու ի դրունս զթշնամին դժուարակռիւ լինել. (Շ. մտթ. ՟Ե. 17։)


Դժուարահալ

adj.

indissoluble;
indigestible, difficult to digest.

· Calfa

NBHL (1)

Տկար է ստամոքսիւ, եւ դժուարահալ. (Սոկր.։)


Դժուարահաճ

adj.

discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.

· Calfa

NBHL (5)

ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃ ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃԵԼԻ. ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃՈՅ. δυσάρεστος, δύσερις vix placens եւ cui placere difficulter queas Դժուարաւ հաճելի. անհաճոյ. դժկամակելի. եւ Դժկամակ.

Քաղցր է ամենայն մարդկան արեւելք. իսկ տրտմօղ անձին եւ այն դժուարահաճ է. (Նեղոս. տրտ.։)

Եթէ թշնամի դէպ լիցի գոլ, զդժուարահաճելի զոգւոցն զախտ յառաջագոյն զեկուցանէ (աչք)։ Դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն։ Վասն որոյ եւ ծառայքն նմա դժուարահաճոյք եւ խռովարարք էին. (Փիլ.։)

դժուարահաճ կամ դժուարահաճոյ լինել. Դժկամակիլ.

Եւ ոչ ընդ ինչ դժուարահաճ եղեալ ամենեւին. (Փիլ. լին.։)


Դժուարահաս

adj.

obscure, difficult to understand.

· Calfa

NBHL (1)

δυσέφικτος difficilis ad perveniendum, vel captu Յոր դժուարին է հասանել կամ ժամանել.


Դժուարահաւան

adj.

incredulous, obstinate, stubborn.

· Calfa

NBHL (2)

χαλεπαίνων, δυσαποσπαστῶς ἕχων saevus, acerbus, implacabilis Անհաւան. անամոքելի.

Եւ իբր Դժուարաւ հաւանելի. դժկամակելի.


Դժուարահաւաք

adj.

difficult to colloot.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարահաւաք եւ տաժանելի է գիւտ ժամանակաց. (Խոր. ՟Ա. 4։ եւ Սամ. երէց.։)


Դժուարաձեռն

adj.

impracticable, difficult, painful.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ զառաջիկայսդ դժուարաձեռն համարելով. եւ այլն. (Սհմ. ՟Ա. 1։)


Դժուարանք

s.

cf. Դժուարութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարանալն. դժկամուկութիւն. տհաճութիւն.


Դժուարաշարժ

adj.

slow, tardy;
cold;
heavy

· Calfa

NBHL (2)

δυσκίνητος qui difficulter movetur, tardus, permanens Որ դժուարաւ շարժի. յամրաշարժ. եւ Անփոփոխ. հաստատուն. անշարժ.

Դժուարաշարժ ի չարիս, կամ ի չարութիւն. (Խոսր.։ Սարգ.։ Լմբ.։)


Դժուարապատում

adj.

difficult to explain or narrate.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծամեծ են դատաստանք քո, դժուարապատումք. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 1։)