Definitions containing the research ամ : 10000 results

Երկրածուփ

adj.

that torments, or agitates the world;
tormented or agitated on the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յերկրի ծփի, կամ ծփէ զերկիր.


Երկրական, ի, աց

adj.

terrestrial.

· Calfa

NBHL (3)

Երկրական զբօսանք, կամ զբազմունք, կապանք, շահք, անդամք. (Յհ. իմ. ատ.։ Ճ. ՟Գ.։ Նեղոս.։ Սարգ.։ Գանձ.։)

Մարմինս երկրական է. այլ թէ կամիս, երկնաւոր լինի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Եւ ամենայն սրբոց երկրական, որք յերկնային զօրսն խառնեցան. (Գանձ.։)


Երկրակոխ

adj.

that treads, walks on earth;
terrestrial.

· Calfa

NBHL (2)

Երկրակոխ բնութիւն, կամ մարդիկ. (Ճ. ՟Թ.։ Տօնակ.։)

Ձիոց երկուց ... զորս ոչ երկրակոխս, այլ օդագնացս համարէին. (Խոր. ՟Բ. 59. կամ 62։)


Երկրակործան

cf. Աշխարհաւեր.

· Calfa

NBHL (1)

Ցամաքեցուցանել զշիղջս ջրակորոյս բազմակոհակս եւ երկրակործան իմոցս պարտեաց. (Նար. ՟Ժ՟Ե։)


Երկրահմայ

cf. Գետնամած.

· Calfa


Երկրային

adj.

terrestrial;
worldly.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրային իմաստութիւն, կամ միտք, բնութիւն, ծանրութիւն. (Փիլ.։ Փարպ.։)


Երկրաշարժ

cf. Գետնաշարժ.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժիչ կամ սասանիչ երկրի.


Երկրաչափական, ի, աց

adj.

geometrical;
—ն, geometry.

· Calfa

NBHL (3)

Երկրաչափական համեմատութիւն. (Փիլ. լին.։ եւ Անյաղթ պերիարմ.։)

Ցուցաւ այժմ, թէպէտեւ ոչ կամիցին, երկրաչափական՝ որպէս ասեն՝ հարկաւորութեամբ եւ ցուցիւք. (Առ որս. ՟Թ։)

Երկրաչափական արուեստ, կամ իմացուած. (Վրդն. ել.։ Կիւրղ. գանձ.։)


Երկրապատեան վերարկու

s.

sepulchre, tomb.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՐԱՊԱՏԵԱՆ կամ ԵՐԿՐՊԱՏԵԱՆ. Որոյ պատեանն է երկիր կամ հող. ուստի գերեզմանն կոչի.


Երկրապարփակ

adj.

that surrounds the earth (sea).

· Calfa

NBHL (1)

Պարփակօղ զերկիր, այսինքն զցամաք. մակդիր ծովու.


Երկրասէր

adj.

mundane, worldly;
patriot.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմին մեղսամակարգ, եւ յօժարութիւն երկրասէր. (Նար. ՟Ծ՟Ե։)

ԵՐԿՐԱՍԷՐ. Սիրով խնամածու երկրի տէրութեան իւրոյ, հայրենասէր. աշխարհաշէն.


Երկրաստեղծ

adj.

that has created the world;
created of earth, terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկրաստեղծս նահատակաց։ Ոչ զկնի եղելոց երկրաստեղծիցս նմանութեան։ Երկրաստեղծս բանաւորաց։ Կափուցմամբ երկրաստեղծ աչաց. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. առաք.։)


Երկրատարած

adj.

spread in the world or throughout the world;
stretched on earth.

· Calfa

NBHL (1)

Տարածեալ զերկրաւ, պատեալ զցամաքաւ. երկրապարփակ.


Երկրաւոր, աց

cf. Երկրային.

· Calfa

NBHL (2)

ἑπίγειος, γεϊνός, γεώδης terrenus, terrestris κοσμικός mundanus Երկրային. երկրական. հողեղէն. աշխարհային. աշխարհական. որ է յերկրի կամ յերկրէ, կամ կապեալ ընդ երկիր.

Երկրաւոր բանք, կամ վիճակ, գահ, բարք, եւ այլն. (Նար.։)


Երկրաքարշ, ից

adj.

worldly;
cf. Գետնաքարշ;
այր —, carnal-minded, lustful.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ընդ երկիր քարշի. որպէս բոյս գետնատարած, կամ սողուն. գետինը քըսուօղ, գետնի կպած.

Մեղօք երկրաքարշ եղեալ իբրեւ զօձ թիւրեալ ամենայն զգայութեամբք ընդ երկիր սողայ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)

Երկրաքարշ հեշտութիւն, վարք, կամ վարուք. միտք, հոգի, յորձանք խորհրդոց, ալիք. (Վրդն.։ Լմբ.։ Սարգ.։)


Երկրաքարշութիւն, ութեան

s.

worldliness;
sensuality.

· Calfa

NBHL (1)

Թարթափումն ընդ երկիր. անասնաբարոյութիւն. յետսամտութիւն.


Երկրորդութիւն, ութեան

s.

repetition, resumption, reiteration;
— օրինաց, Deuteronomy.

· Calfa

NBHL (3)

Երկրորդութիւն խոստմանն աստուծոյ առ աբրահամ. (Նախ. ծն.։)

Այս տեղի կրկնած եւ երկրորդութիւն է։ Պա՛ցտ է միտ դնել կրկնելոցն գրոց եւ երկրորդութեանց, զի միտս ինչ յայտնիս կամի ցուցանել այնու։ Ասպիսի ինչ է երկրորդութիւնն, ասէ՝ թէ զքառասուն տիւ եւ զքառասուն գիշեր եկն անձրեւն ... զնոյն դարձեալ երկրորդէ. (Կիւրղ. ծն.։)

Ես ի հայր, եւ հայր յիս, նոյնութեանն յերկրորդութեան երեւեցելոյ անվրէպ նմանութեամբ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Երկրպագեմ, եցի

vn.

cf. Երկիր պագանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի համօրէն քարինս նորա քրիստոս երկրպագի։ Երկրպագեալ տէրութիւն։ Երկրպագելի պահպանակդ, կամ բարերարութիւն, կամ բարձրութեամբդ։ Ընդ քեզ երկրպագելւոյ. (Նար.։)


Երկրպագու, աց

adj. s. worshipper.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քարանց յարուցանել որդիս աբրահամու. այսինքն յերկրպագուաց քարանց եւ փայտից. (Եփր. համաբ.։)


Երկրպագութիւն, ութեան

s.

adoration, worship;
prostration;
— կռոց, idolatry;
— մատուցանել, to worship.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վայր խոնարհեալ ծնրադրական երկրպագութեամբ։ Որում կրկին ծունր երկրպագութեան ամենայն եղելոց։ Քեզ երկրպագութեամբ ունել շնորհ տիրամայր. (Նար.։)


Երկցեղ

cf. Երկպառակ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Երկու ցեղ եղեալ, կամ յերկուս ցելեալ. երկպառակ. անմիաբան.


Երկփեղկ

cf. Երկպառակ.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրագլխացն եւ մեծամեծացն եղեալ յերկփեղկս. (Ուռհ.։)


Երկփեղկեմ, եցի

va.

to divide in two, to cleave.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու Յերկու փեղկս կամ ի ծուէնս պատառել. զմիութիւնն բաժանել. քակել, խզել.


Երկօթի աւուրք

s.

space between two days.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի մէջ բերէ զերկուս երեկօթս, կամ զգիշերս օթելոյ ուրեք.


Երկօրեայ

adj.

of two days;
in two days.

· Calfa

NBHL (1)

biduum, biduo յն. պէսպէս. Երկուց աւուրց. երկու օրուան. եւ Յերկուս կամ զերկուս աւուրս. երկու օր.


Երնջակ

cf. Երնջնակ.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐՆՋՆԱԿ կամ եՐՆՋԱԿ. ռմկ. երինճակ. ἑρύγγιον eryngium Ազգ կանկառի, յորմէ չկաթէ կաթն այլոց կանկառաց. փուշ որոյ միջուկն ուտի։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Երնջնակ, աց

bot.

s. bot. thistle (eryngium);
երնջնակի տակ, gentian;
cf. Բոգ.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐՆՋՆԱԿ կամ եՐՆՋԱԿ. ռմկ. երինճակ. ἑρύγγιον eryngium Ազգ կանկառի, յորմէ չկաթէ կաթն այլոց կանկառաց. փուշ որոյ միջուկն ուտի։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Երջանկափառ

adj.

very happy, superb, magnificent.

· Calfa

NBHL (1)

Մինն յերջանկափառ համազօր ահաւորութենէ. (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Երջանկութիւն, ութեան

s.

happiness, fortune, prosperity, beatitude, felicity.

· Calfa

NBHL (1)

Երջանկութիւն խոստովանելի ամենայն երկրի։ Զփառս եւ զերջանկութիւն։ Երջանկութիւն եղկելի։ Աշխարհ լոյս մեծ երջանկութիւն։ Ըստ գրոյն երջանկութեան. (Նար.։)


Երրակի

adj.

ad. triple;
trebly.

· Calfa

NBHL (2)

Երեշ օրինակաւ կամ թուով. եւ Երրեակ.

Երրակի յօրինմամբ տաղաւարացն խորհրդոյ։ Վերամբարձեալ ի յերրակի խորանս երկնից։ Երրակի թիւ կատարեալ՝ յերիս անձինըս բաժանեալ. (Շար.։)


Երրեակ

adj. s.

ternary, three;
trey.

· Calfa

NBHL (3)

Երրեակ միութիւն, կամ ինքնութիւն, անձնաւորութիւն, անձն, տէրութիւն. (Շար.։ Նար.։ Պտրգ.։)

Երրեակի տէրութեան ամենասուրբ երրորդութեան սրբութեամբ արժանի լիցուք. (Լաստ. ընթերց.։)

ԵՐՐԵԱԿ գ. τριάς ternarius (numerus), ternio Թիւ երրորդ, կամ երեքն.


Երրորդ

adj. s. adv. third;
third part;
thirdly.

· Calfa

NBHL (7)

ԵՐՐՈՐԴ ԱՆԳԱՄ. մ. τρίτον, ἑκ τρίτου tertia vice, tertio Յերորդում նուագի. երիցս անգամ. զայս երիցս.

Զերրորդն աստուած յերկնից յերկիր ածեր քեզ յօգնականութիւն». իմա՛ զերրորդութիւնն, կամ զերեակն եւ զմին։

ԵՐՐՈՐԴ. որպէս Այն՝ որ է յերրորդ կարգի զկնի թագաւորի. կամ փոխանորդ փոխանորդի. եւ Որ ինչ ըստ կարգի լինիցին երրորդ.

Երրորդ ի թագաւորութեան իմում տիրեսցէ, կամ տիրեսցես, կամ լինել իշխան. (Դան. ՟Ե. 7. 18. 31։)

ԵՐՐՈՐԴՔ ասին եւ Ամուսնացեալքն երրորդ անգամ։ (Կանոն.։)

Գայ երրորդ անգամ։ Գնաց կաց յաղօթս երրորդ անգամ. (Մկր. ՟Ժ՟Դ. 41։ Մտթ. ՟Ի՟Զ. 44։)

Երրորդ անգամ ... չորրորդ անգամ. եւ այլն. (Ոսկ. մտթ. ստէպ։)


Երրորդական, ի, աց

adj.

ternary.

· Calfa

NBHL (3)

Երիս երրորդական կարգս զսրբազան դասաւորութիւն նոցա ծանուցին մեզ աստուածաբանքն եկեղեցւոյ. (Վահր. համ.։)

Երրորդական սրբերգենութեամբ. (Նար. խչ.։)

Յերրորդական համագոյութենէն։ Երրորդական փառք աստուածութեանն։ Երրորդական էին պաշտօնեայ։ Զերրորդական միութիւն էիդ փառաւորեսցուք. (Նար.։)


Երրորդեմ, եցի

va.

to treble, to triple, to repeat three times.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոյն եւ այժմ երրորդէ։ Երրորդեաց զխրատ գոհութեանն։ Այս ուխտս յաստուծոյ՝ որ առ աբրահամ եւ իսահակ, երրորդեցաւ առ յակովբ. (Լմբ. սղ.։)


Երրորդութիւն, ութեան

s.

Trinity;
triplicity.

· Calfa

NBHL (5)

Միութիւն օրհնաբանեալ՝ եւ երրորդութիւն։ Մի պատճառ ամենայն էիցս՝ երրորդութիւնն. յորմէ գոլն եւ բարի գոլն է ամենայն էիցս. (Դիոն.։)

Երրորդութիւն անբաժանելի։ Համագոյ երրորդութիւն։ Երրորդութեան եւ մի աստուածութեան. (Շար.։)

Ի սոյն յարմարեալ ... զպսակօղ եւ զնորոգօղ անուան էութեան ամենազօր սուրբ Երրորդութեանն ... Հայր, Որդի, Հոգի, ի մի շար դասեալ՝ զթիւն պատուեալ եւ օրհնաբանեալ երիցն ազգակցաց՝ երկոտասան վերանկարէ. (Նար. առաք.։)

ԵՐՐՈՐԴՈՒԹԻՒՆ, կոչի նիւթապէս Ուր կայցեն երեք թիւք. որպէս, Փիլոն երրորդութիւն ձայնէ զանուանս ենովսայ, ենովքայ, նոյի. եւ դարձեալ աբրահամու, իսահակայ, յակոբայ. եւ զերիս հրեշտակս երեւեալս աբրահամու։ (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)

Ի քո իսկ անձն (այսինքն ի միտս), եւ ի մարմին եւ ի հոգի. զի յարժամ քում երրորդութեամբդ այդմիկ զմիաբանութիւն հաստատեսցես խաղաղութեամբ, յայնմ ժամանակի իբրեւ յաստուածութեանն երրորդութեան պատուիրանի հաստատեալ՝ լուիցես. (Եւագր. ՟Ժ։)


Երփնագոյն

adj.

of many colours, variegated.

· Calfa

NBHL (1)

Որք զծիրանիսն ներկեն, այլովք ոմամբք զընդունակսն ներկուածոյն պատրաստեն, զի մի՛ արտաքս թքցէ զերփնագոյն ծաղկերանգսն». յն. զծաղիկն. (Ոսկ. գծ.։)


Երփնափայլ

adj.

having a shining colour.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղափայլ. պայծառափայլ. կամ Ի գոյն արեան եւ ջրոյ փայլեալ.


Եւս

conj. adv.

also, still, more;
— առաւել, the more so;
— քան զ—, more and more, instantly.

· Calfa

NBHL (6)

ԵՒ ԵՒՍ. շ. եւ մ. ի մի զօդեալք որպէս նոյն ընդ վերնոյն, կամ ընդ Եւս եւ. καὶ ἕτι, ἕτι δὲ, ἕτι καὶ ἕτι et adhuc, atque etiam. Երբեմն զատուցեալ, զոր օրինակ.

ԵՒ ԵՒՍ. յետադաս, իբր Այլ եւս, անդր եւս. անընդհատ տեւողութեամբ.

ԵՒՍ. իբր անուն հոլովական՝ նշանակութեամբ շաղկապի.

Վկայութիւն մեծ եւս քան զյովհաննու։ Մեծ եւս քան զայս սէր ոչ ոք ունիցի։ Մեծամեծս եւս քան զսոյնս ցուցանէ նմա զգործս։ Երանելի եւս էք, կամ է.եւ այլն։

Յեւս համարձակութիւն ելանէ». այսինքն յառաւել. (Խոսր.։)

Ե՛ւս՝ քան յամենայնէ, յերկուց այսոցիկ զգուշացարո՛ւք յախտից. (Կլիմաք.։)


Եփեմ, եցի

va.

to cook, to dress, to do;
— ի փռան, to bake;
— ի տապակի, to fry;
— ի Կասկարայի, to broil.

· Calfa

NBHL (3)

Նմանութեամբ ասի՝ իբր ռմկ.

ԵՓԵԱԼ կամ ԵՓԱԾ ԳԻՆԻ. Գաղիան. որպէս յն. է՛փսիմա. ἔψημα իմա՛, Գինի ի քաղցուոյ եփելոյ։

Ստամոքն ի յուժի չէ, եւ կարողութիւն չունի՝ որ զկերակուրն եփէ. (Մխ. բժիշկ.։)


Եփիչ

s.

cook.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք զենցէ ուլ եւ եփեսցէ զնա ի կաթն մօր իւրոյ. կա՛մ զի մի՛ եփեսցեն զուլ եւ զմայր ի միասին, կամ զի կաթն սնուցիչ նորա մի՛ եղիցի եփիչ նորա. (Եփր. ել.։)


Եփոյ, ից

s.

cooked meat;
cooling draught, decoction.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՓՈՅ ԵՓՈՑ. ἔψημα coctile Եփելի կամ եփուած ինչ. եփոց. յն. է՛փսիմա. եբր. նազիտ. որ թարգմանի ստէպ ի մեզ՝ Թան.


Եփոց, աց

cf. Եփոյ.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՓՈՅ ԵՓՈՑ. ἔψημα coctile Եփելի կամ եփուած ինչ. եփոց. յն. է՛փսիմա. եբր. նազիտ. որ թարգմանի ստէպ ի մեզ՝ Թան.


Եփուտ

s.

ephod.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՓՈՒՏ կամ ԵՓՈՒԴ. Բառ եբր. էֆօտ, էֆօտա. զոր է՛ զի պահեն եւ այլ թարգմանք, եւ է՛ զի թարգմանեն, Վակաս, եւս եւ Պատմուճան. ἑπωμίς amiculum, humerale. Զգեստ ղեւտական քահանայութեան՝ պատեալ զուսովք եւ զլանջօք մինչեւ ցգօտին. եւ ուրարք նորին կախեալք մինչեւ ցոտս յառաջոյ։ Առանց այսր եփուտի ոչ լինէր զոհագործութիւն եւ պատգամախօսութիւն։ (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 18։ ՟Ժ՟Դ. 18։ Դտ. ՟Ը. 27։ ՟ժե. 5։)


Եքինէիս

s.

remora.

· Calfa

NBHL (1)

Ձկնիկ մի փոքրիկ, որ անուանեալ կոչի եքինէիս, որոյ այսպէս թարգմանի անուն իւր՝ նաւակալ. այսպէս դիւրաւ ունի զմի ի մեծամեծաց նաւաց ոչ սակաւ ժամս. (Վեցօր. ՟Է։)


Եօթանասնեակ

s.

seventy.

· Calfa

NBHL (1)

ἐβδομηκοστός, -όν septuagenus, -um Եօթանասուն կամ եօթանասներորդ՝ թիւ կամ իր.


Եօթանասնեկի

adj. adv.

seventy;
seventy times.

· Calfa

NBHL (3)

Զի թէ եօթն անգամ վրէժք խնդրիցին ի կայենէ, ապա եւ ի զամեքայ եօթանասնեկին եօթն. (Ծն. ՟Դ. 20։)

Ոչ ասեմ քեզ, թէ մինչեւ յեօթն անգամ, այլ մինչեւ յեօթանասնեկին եօթն. (Մտթ. ՟Ժ՟Ը. 22. (որ ի Մծբ. ՟Բ. ի մի ձեռ. գրի, եօթանասնեկից։))

ԵՕԹԱՆԱՍՆԵԿԻ ԵՕԹԱՆԱՍՆԵԿԻՆ. ἐβδομηκοντάκις septuagesies գրի եւ ԵՕԹԱՆԱՍՆԱԿԻ, ԵՕԹԱՆԱՍՆԵԿԻՑՍ. Իբր Եօթանասուն անգամ. եօթանասնիցս.


Եօթանասնեմի

adj.

seventy years old.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Եօթանասնամեայ.

Թարա եօթանասնեմի էր, յորժամ ծնաւ զաբրահամ. (Կիւրղ. ծն.։)


Եօթանասներորդ, աց

adj.

seventy;
— կիրակէ, Septuagesima Sunday.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս անտես արարեր՝ այս եօթանասներորդ ամ. (Զաք. ՟Ա. 12։ (կայ եւ ձ. եօթանասուներորդ։))


Եօթանեքեան

s. adj. all the seven.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՕԹԱՆԵՔԵԱՆ ԵՕԹՆԵՔԵԱՆ ԵՕԹԱՆԵՔԻՆ կամ ԵՕԹՆԵՔԻՆ. Ամենեքեան եօթն ոգիք կամ իրք միանգամայն՝ մի առ մի. օխտնալ.


Եօթանեքին

s. adj. cf. Եօթանեքեան.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՕԹԱՆԵՔԵԱՆ ԵՕԹՆԵՔԵԱՆ ԵՕԹԱՆԵՔԻՆ կամ ԵՕԹՆԵՔԻՆ. Ամենեքեան եօթն ոգիք կամ իրք միանգամայն՝ մի առ մի. օխտնալ.