Definitions containing the research ամ : 10000 results

Գթասիրութիւն, ութեան

s.

tenderness.

· Calfa

NBHL (2)

Նման նմա գթասիրութեամբն լինել. (Յճխ. ՟Բ։)

Զանց արարեալ զգթասիրութեամբն. (Պրպմ. ՟Ի՟Թ։)


Գթեմ, եցի

vn. va.

to stumble, to trip;
to commit a fault;
to fail;
cf. Գթեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (5)

Գթեցին նոքա առ վիմին գայթագղութեան։ Գայթագղի կամ գթէ. (Հռ. ՟Թ. 32։ ՟Ժ՟Դ. 21։)

Ներեա՛ գթելոյն սոցա քում պատուիրանի։ Զգթելն մեզ ի պատուիրանաց քոց սրբոց ներողութեամբ թողուլ. (Լմբ. պտրգ.։)

ԳԹԵՄ, եցի. ն. ԳԹԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, ցուցի. Սայթաքեցուցանել. գայթագղեցուցանել. կործանել՝ կամ խթելով, կամ խոչ եւ խութ առ ոտս դնելով. մոլորեցուցանել, յանցուցանել.

Զպարզամիտսն դիւրաւ գթեսցէ. (Ի գիրս խոսր.։)

Իգրկացն աստուծոյ հանեալ՝ յոտս ստամբակին գթեցոյց. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Գթեցուցանեմ, ուցի

va.

to stumble, to make one stumble, to seduce, to pervert.

· Calfa

NBHL (3)

ԳԹԵՄ ԳԹԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Սայթաքեցուցանել. գայթագղեցուցանել. կործանել՝ կամ խթելով, կամ խոչ եւ խութ առ ոտս դնելով. մոլորեցուցանել, յանցուցանել.

Զպարզամիտսն դիւրաւ գթեսցէ. (Ի գիրս խոսր.։)

Իգրկացն աստուծոյ հանեալ՝ յոտս ստամբակին գթեցոյց. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Գթութիւն, ութեան

s.

clemency, mildness, pity, compassiou, mercy, humanity.

· Calfa

NBHL (3)

οἱκτιρμός, οἱκτείρημα, σπλάγχνα clementia, miseratio, pietas, viscera Գութ. գթածութիւն. գորով. աղեկիզութիւն. կարեկցութիւն. մարդասիրութիւն. խնամ. սէր ընտանի. գթալն, խղճալն.

Բազում են գթութիւնք նորա։ Գթութիւն նորա ի վերայ ամենայն արարածոց իւրոց։ Դարձայց առ Երուսաղէմ գթութեամբ։ Խնդրէին գթութիւն յաստուծոյ երկնից։ Տացես զնոսա ի գթութիւն առաջի գերչաց իւրեանց։ Հայր գթութեանց.եւ այլն։

Գթութիւն՝ խնամք է սուրբ սիրոյն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Գժդմիմ, եցայ

vn.

to pout, to be sulky with, angry, offended, in a passion;
to take offence.

· Calfa

NBHL (1)

Խոժոռիլ. դժկամիլ .... որ եւ ԴԺԳՄԻԼ, եւ ԳԺԴՄՆԻԼ.


Գժդմնիմ, եցայ

vn.

cf. Գժդմիմ.

· Calfa

NBHL (1)

δυσχεραίνω indigne, aegre fero որ եւ ԳԺԴՄԻՄ, ԴԺԳՄԻՄ. Խոժոռիլ. դժկամակիլ. եւ Տժգունիլ. տխրիլ.


Գժդմնութիւն, ութեան

s.

vexation, sulkiness, anger.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԺԴՄՆՈՒԹԻՒՆ ԳԺԴՄՈՒԹԻՒՆ. σύννοια tristitia oris, aegra affectio Խոժոռութիւն. դժկամութիւն.

Գժդմութեամբ եւ խոժոռութեամբ անդէն զնա լի առնէ ակամայ. եւ անուն է ախտիս այսորիկ տրտմութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գժիռ

adj.

harsh, uupleasant.

· Calfa

NBHL (2)

Խոժոռ. խոշոր. դժնեայ. դժկամակելի.

Խօսեցաւ ոչ խիստ ինչ եւ գժիռ, այլ հեզութեամբ. (Գէ. ես.։)


Գժտիմ, եցայ

vn.

to differ, to disagree, to quarrel.

· Calfa

NBHL (2)

παροξύνομαι exacerbor Խոժոռիլ. դժկամակիլ. խռովիլ. կագել. թթուիլ. աւրըւիլ.

Ասէ, յե՛տս երթ սատանայ. եւ գժտեցաւ նմա. (Եփր. համաբ.։)


Գժտութիւն, ութեան

s.

altercation, contention, dispute, quarrel, discord, dissension, disagreement.

· Calfa

NBHL (1)

παροξυσμός exacerbatio, concitatio, discordia Խոժոռութիւն. դժկամակութիւն. անմիաբանութիւն.


Գինարբու, աց

adj.

wine-bibber, drunk, intemperate, drunkard.

· Calfa

NBHL (1)

Հանգանակաւ կոչունս առնել կամ գինարբունս. (Կանոն.։ Իսկ Շ. եդես.։ Վրք. հց. ։ ՃՃ. գրի անխտիր՝ գինարբունս, եւ ըստ ընտիր օրինակաց՝ գինարբուս։ Եւ Խոր. ՟Գ. 19. եւ Առ որս. ՟Է. գիներբուս, կամ գինարբուս։)


Գինաւէտ

cf. Գինեւէտ.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԳԻՆԵՒԷՏ. Ուր է առատութիւն գինւոյ կամ գինեբեր այգեաց.


Գինեակ

s.

small wine.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւիկ մի եւ գինեակ խառնեսջիր վասն ստամոքսի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ եւ ՃՃ. ի տիմոթ.։)


Գինեբեր

adj.

that produces much wine, abounding in wine.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԻՆԵԲԵՐ կամ ԳԻՆԷԲԵՐ. Որ բերէ կամ զգինի. գինեւէտ. գինաւէտ.


Գինեբուղխ

cf. Գինեբեր.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԻՆԵԲՈՒՂԽ կամ ԳԻՆԵԲՈՒԽ. Որ բղխէ զգինի. գինեբեր.


Գինեզէն

adj.

tipsy, intoxicated.

· Calfa

NBHL (2)

οἱνώμενος vino captus Գինւով զինեալ, այսինքն արբեալ կամ արբեցուցեալ.

Ոչ նոյնպէս պատրիս, յորժամ զգինեզէնն եւ զարբեալն տեսանիցես, որպէս զկին մարդ, զի կաքաւիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գինելից

adj.

tipsy, drunk

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ կառավարն գինելից իցէ, կառքն ընդ ո՛ր կամին՝ երթան. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Բ։)


Գինեհան, ի

s.

wine-taster (instrument).

· Calfa

NBHL (1)

Կիւաթոն ... անգլիտէրիոն՝ գինեհամ է երկայնադաստակ որպէս զճաշակ վասն ի խորութենէ կարասոյն զգինի հանելոյ. (Շիր. չափ եւ կշռ.։)


Գինեհատութիւն, ութեան

s.

abstinence from wine.

· Calfa

NBHL (1)

Չափաւոր արբումն ի գինեհատութիւն (համարեալ լինիմք առաջի աստուծոյ). (Եղիշ. հայր մեր.։)


Գինեհար, աց

adj.

drunk, tipsy.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գինւոյ եւ յարբեցօղ կատաղմանց գինեհարացն. (Համամ առակ.։)


Գինեհարիմ, եցայ

vn.

to get drunk, intoxicated, to fuddle, to tipple.

· Calfa

NBHL (1)

Եկայք առցուք գինի, եւ գինեհարեսցուք արբեցութեամբ. (Ես. ՟Ծ՟Զ. 12։)


Գինեհարութիւն, ութեան

s.

drunkenness.

· Calfa

NBHL (1)

Գինեհարութեամբք, անառակութեամբք, արբեցութեամբք. (՟Ա. Պետ. ՟Դ. 3։)


Գինեճանութիւն, ութեան

s.

drunkenness.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնել եւ զքնոյն խորութիւն, եւ զգինեճանութեան որովայնամոլութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Գինեմ, եցի

vn.

to be seasoned with wine.

· Calfa

NBHL (2)

οἱνόω inebrio me, vinum facio Զուարթանալ, կամ թմրիլ փոքր մի ի գինւոյ. չափաւոր գինովնալ, գինիէն քիչ մը տնկել. շինուիլ.

Զարբենալն (նոյի) փոխանակ գինելոյ ի կիր առեալ է։ Գինելն, որ եւ յիմաստունս անկանի։ Ո՛չ բարբաջելով գինեզինութեամբ, այլ միայն գինել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 68։)


Գինեման

cf. Գինեկարաս.

· Calfa

NBHL (1)

οἱνοχοή trulla Գինւոյ աման. շիշ. սափոր. տաշտ.


Գինեմոլ, աց

adj.

great drunkard, toper, sucking-bottle.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զթշնամանօղ եւ զգինեմոլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գինեսէր

adj.

that loves to drink, drinker, tippler.

· Calfa

NBHL (3)

φίλοινος vini amans, cupidus Սիրօղ գինւոյ եւ արբեցութեան. գինի կամ խում սիրօղ.

Գինեսէրք են, որք յանդուգն ցանկութեամբ զհետ գինւոյն շրջիցին, եւ ի նմին յամիցեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)

Բամբասէ զդառն արբեցութիւնս գինեսիրաց. (Համամ առակ.։)


Գիներբուք

cf. Գինարբուք.

· Calfa

NBHL (2)

Գիներբու (կամ գիներբուաց) հացկերութեամբ կախարդեալ հեշտացոյց. (Պիտ.։)

ԳԻՆԵՐԲՈՒՔ կամ ԳԻՆԵՐԲՈՒՆՔ. cf. ԳԻՆԱՐԲՈՒՔ.


Գինըմպելիք, լեաց

cf. Գինարբուք.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում իսկ յափշտակութեամբ լի են այնպիսի գինըմպելիք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գինըմպու

cf. Գինարբու.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք եւ այժմ գինըմպուք լինին. թէպէտեւ Յովհաննէս չսպանանիցի, այլ Քրիստոս անդամքն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գիշախանձ

adj.

that eats dead bodies, carnivorous, ravenous.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԻՇԱԽԱՆՁ կամ ԳԻՇԱԽԱՆԾ. σαρκοβόρος, ἁνθρωποβόρος carnivorus, hominum vorans Խանձեալ՝ իբր վառեալ ի գէշ, կամ խանծանօղ զգէշ. գիշակեր. շաղղակեր.

Առիւծ կամ արջ գիշախանձ։ Իբրեւ շունք գիշախանձք։ Գիշախանձ թռչնոց. (Կոչ. ՟Ժ։ Վրք. ոսկ. ձ։ Շ. եդես.։ Լաստ. ՟Ժ՟Գ։ Վրդն. օրին.։)


Գիշակեր, աց

cf. Գիշախանձ.

· Calfa

NBHL (2)

Գիշակեր գազանք, կամ արծուիք, թռչունք կամ հաւք. (Փարպ.։ Յճխ. ՟Թ։ Եզնիկ.։)

Բաց ի գիշակերացն, որ միշտ ուրոյն (կամ յորսոյն) կեան։ (Վեցօր. ՟Ը.)


Գիշատեմ, եցի

va.

to tear, to devour;
— զմիմեանս, to tear each other, to tear one another to pieces.

· Calfa

NBHL (1)

Զժողովուրդսն գիշատեմ։ Գիշատի ի շանց։ Գիշատել դիւաց զմտացն բերան, կամ զբանական հոգին, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Գիշեմ, եցի

va.

cf. Գիշատեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստասիրաբար ի քեզ ամփոփել (զբանս) եւ ո՛չ զնա ցիր եւ ցան գիշել գռեհից. (Մագ. կբ։)


Գիշերագնաց, ից

adj.

that walks, goes by night.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերագնաց եղեալ հինգ արանցն, կամ զօրն պարսից. (Ճ. ՟Բ.։)


Գիշերախառն

adv.

by night, nightly.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերախառն հասանէր ի վերայ յամնէացւոցն։ Զհրամանն արքունի գիշերախառն կատարեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 9։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 10։)


Գիշերական, ի, աց

adj.

nocturnal.

· Calfa

NBHL (1)

Արհաւիրք եւ բոմբիւնք գիշերականք։ Թռեաւ իբրեւ զտեսիլ գիշերական։ Զբազմամբ գիշերականաւ. (Յոբ. ՟Դ. 13։ ՟Ի. 8։ ՟Լ՟Գ. 15։)


Գիշերաղուէս

s.

great mole.

· Calfa

NBHL (1)

νυκταλώπηξ Աղուէս գիշերաշրջիկ. կամ անծանօթ կենդանի, որ ըստ ոմանց մուկն հնդկային ասի, որպէս ազգ անճոռնի խլրդան.


Գիշերայած

adj.

noctivagant.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԻՇԵՐԱՅԱԾ ԳԻՇԵՐԱՅԱԾՈՒ. Որ գիշերային յածի շրջի, կամ ընդ մութի դանդաչէ.


Գիշերայածու

cf. Գիշերայած.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԻՇԵՐԱՅԱԾ ԳԻՇԵՐԱՅԱԾՈՒ. Որ գիշերային յածի շրջի, կամ ընդ մութի դանդաչէ.


Գիշերային

adj.

nocturnal.

· Calfa

NBHL (3)

Գիշերային ժամ, կամ ցրտութիւն, երկունք, ծնունդ, մթութիւն. (Ժմ.։ Յճխ.։ Շար.։ Յիսուս որդի.։ Նար.։)

Յարհաւրաց, գիշերայնոց կամ գիշերայնոյ։ Գիշերային ոտնալպիրծ մթին արհաւրաց. (Նար.։)

Լուսինն գիշերայնոյ մխիթարիչ. (Երզն. լուս.) իմա՛ իբր ՟Գ. ժամանակի գիշերայնոյ։


Գիշերայն

adv.

by night, nightly, in the night time.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԻՇԵՐԱՅՆ νυκτός, διὰ τῆς νυκτός, νυκτών noctu, nocte, de nocte գրի եւ ԳԻՇԵՐԵԱՅՆ. Ի գիշերային ժամանակի. գիշերի. գիշերաւ. գիշերանց, գիշերով.


Գիշերապահ, աց

adj. s. nocturnal guard;
—ք cf. Գիշերապահութիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Կոտորէր զգիշերապահ դռնապանսն։ Գիշերապահս եւ խրամապահս կացուցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 15։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 24։)

Զայլ պահ գիշերապահ շուրջ զնոքօք զգուշութեամբ բիւրազգի ածէին. (իմա՛ պահպանութիւն գիշերային. ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 3։)

Կայցեն ի գիշերապահս զգուշութեամբ. (Ագաթ.։)


Գիշերապաշտօն

s.

nocturn

· Calfa

NBHL (5)

Գիշերային պաշտօն, աղօթք, հսկումն. ամենագիշեր տքնութիւն.

Գիշերապաշտօն առնել, կամ կատարել. (Փիլ. տեսական.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ ՃՃ.։)

Մտանէ ի ժամ գիշերապաշտաման։ Արժա՛ն է ի գիշերապաշտաման, եւ այլն. (ՃՃ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)

Տայր աղօթս առնել գիշերապաշտամամբ. (Օրբել.։)

Քրմուհի պարանցանելով ի գիշերապաշտամանն (հեթանոսաց). (Պիտ.։)


Գիշերասէր

adj.

that loves night or darkness.

· Calfa

NBHL (1)

Խորամանկ թռչունն գիշերասէր. (Պիտ.։)


Գիշերավար, ի

s.

Venus, the evening star;
cf. Գիշերագնաց.

· Calfa

NBHL (4)

Զի՞նչ է արուսեակն, եւ կամ զի՞նչ է գիշերավարն. (Կոչ. ՟Զ. 1։)

Արուսեակն՝ զվեց ամիս արուսեակ է, եւ զվեց ամիս՝ գիշերավար. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

Նմանութեամբ.

Իբրեւ զգիշերավարն (կամ զգիշերավառն) պայծառասցու՛ք հոգւով խաւարային կողմ աշխարհիս. (Նար. յովէդ.։)


Գիշերի

cf. Գիշերայն.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերի սատակեսցի, կամ կործանեսցի։ Եկեալ աշակերտքն գիշերի։ Սա եկն առ նա գիշերի։ Պնդեցաւ զկնի նոցա գիշերի։ Մտին առ քեզ գիշերի։ Օր տեառն իբրեւ զգող՝ գիշերի (կամ ի գիշերի) այնպէս հասանէ.եւ այլն։


Գիշերոյն

cf. Գիշերայն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եղեւ ընդ վաղայարոյցս լինելոյ գիշերոյն (կամ գիշերւոյն). (՟Դ. Թագ. ՟Ը. 24։)


Գիշերօթիմ

vn.

cf. Գիշերեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ կամ պարսպապահ լինել՝ արտաքոյ գիշերօթեալք. (Փիլ. բագն.։)


Գիջագոյն

adj.

more damp or moist;
bleared.

· Calfa

NBHL (1)

Կարի գէջ. խոնաւ. թոյլ. տկար. եւ Թուլամորթ.