Definitions containing the research ամ : 10000 results

Շուայտասէր լինիմ

sv.

to take pleasure in crapulence or debauchery.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ շուայտասէր լինիցիս իբրու զարջ, ուստի՞ կարիցեմ գիտել եթէ հոգի մարդոյ գոյ ի քեզ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Շուայտիմ, եցայ

vn.

to give oneself up to debauchery, to eat and drink to excess, to guzzle, to gormandize, to live in gross debauchery.

· Calfa

NBHL (4)

Շուայտիցի՝ իբրեւ զարջ։ Արբենամք եւ շուայտիմք. Շուայտել եւեթ, եւ արբենալ ածես զմտաւ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. 10։ Ոսկ. ՟ա. թես.։)

Բազում արբեցութեամբ շուայթին։ Զեղխիս եւ շուայթիս. (Եփր. պհ.։)

Վասն է՞ր շուայտիմք եղբարցն թշուառութեամբք։ Զշուայտելն ի վերայ գահոյիցն փղոսկրէից։ Դիտեա՛ ինձ եւ զշուայտեալսն ի վերայ փղոսկրաց մահճացն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. կարկտ.։)

ՇՈՒԱՅՏԻՄ ἑμπίμπλομαι, γαστρίζομαι expleor, ventri indulgeo τρύφω deliciis studeo κατασπαταλάω, ἁσελγέω lascivia եւ այլն. որ եւ ՇՈՒԱՅՏԱՆԱԼ. գրի եւ ՇՈՒԱՅԹԻԼ. Զեղխիլ եւ անյագութեամբ բերիլ ի հեշտալիս մարմնոյ, ի կերակուրս, յըմպելիս, եւ ի ցանկութիւնս. շռայլիլ. անառակիլ. ցոփանալ. խենեշանալ. յղփանալ. յօրանալ. փափկանալ


Շուայտոտ

cf. Շուայտ.

· Calfa

NBHL (1)

Շուայտոտն շամիրամ. (Յհ. կթ.։)


Շուայտութիւն, ութեան

s.

low debauchery, guttling, intemperance, surfeit, excess, orgies, drunken revelry.

· Calfa

NBHL (4)

Շուայտութեամբ եւ արբեցութեամբ. (Ղկ. ՟Ի՟Ա. 34։)

Զշուայտութիւն եւ զանյագումն։ Ի լիութենէ շուայտութեան իբր ի թշնամւոյ խոյս տուեալ։ Որովայնամոլ շուայտութեամբ. (Փիլ. նխ. ՟բ. եւ Փիլ. տեսական. եւ այլն։)

Շուայտութիւն որկրամոլութեան. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ի հանգստեան յագեցաւ շուայտութեամբք նորա. (Սիր. ՟Լ՟Դ. 3։)


Շուառն, ռունք

cf. Նիզակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ձող կամ մական խաղու. կամ Սլաք. եւ Նիզակ ձիաւորի. ... (իսկ պ. սիւվար է ձիաւոր)։


Շուարումն, ման

s.

consternation, dismay, surprise, amazement, giddiness.

· Calfa

NBHL (4)

ՇՈՒԱՐ որ գրի ՇԻՒԱՅՐ, ՇՈՒԱՐԻՄ կամ ՇԻՒԱՐԻՄ, ՇՈՒԱՐՈՒՄՆ կամ ՇԻՒԱՐՈՒՄՆ. Առաւել ռմկ. որպէս Վարանք. տագնապ. խուճապ. եւ Վարանիլ, տագնապիլ.

Ի տագնապի. ի շիւայրի, կամ ի հոգս. (Հին բռ.։)

Ամենավարան. յամէն դիմաց շիւարումն է մեղաւորին յաւուրն ահագին ... վարանեալ շիւարեալ. (Լծ. նար.։)

Ծմրել. տխրել, կամ շուայրել. (Հին բռ.։)


Շուարիմ, եցայ

vn.

to be stunned, astonished, surprised, baffled or puzzled, embarrassed, bewildered, not to know what do or what way to turn.

· Calfa

NBHL (4)

ՇՈՒԱՐ որ գրի ՇԻՒԱՅՐ, ՇՈՒԱՐԻՄ կամ ՇԻՒԱՐԻՄ, ՇՈՒԱՐՈՒՄՆ կամ ՇԻՒԱՐՈՒՄՆ. Առաւել ռմկ. որպէս Վարանք. տագնապ. խուճապ. եւ Վարանիլ, տագնապիլ.

Ի տագնապի. ի շիւայրի, կամ ի հոգս. (Հին բռ.։)

Ամենավարան. յամէն դիմաց շիւարումն է մեղաւորին յաւուրն ահագին ... վարանեալ շիւարեալ. (Լծ. նար.։)

Ծմրել. տխրել, կամ շուայրել. (Հին բռ.։)


Շութափ

adj.

nimble, light-footed, swift, quick, agile, lithe.

· Calfa

NBHL (1)

Կամար շութա՛փ արագընթաց յարդագողի. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Շութափեմ, եցի

vn.

to be hurried, to hasten, to make haste.

· Calfa

NBHL (1)

Ախոյանայորձակքն զմիմեամբք շութափէին. (Արծր. ՟Գ. 11։)


Շութափութիւն, ութեան

s.

agility, nimbleness, quickness, celerity;
hurry, haste.

· Calfa

NBHL (3)

Իւրով շութափութեամբ թօթափէ զանարգանս. (Առակ. ՟Ժ՟Դ. 25։)

Վտանգն շութափութեանզ լեզուին տուեալ՝ ոչ բաւէր զբանն ինքնակատար յայտնել։ Շութափութիւն ժամուն ոչ ետ թոյլ ժամանել զկնի մեր. (Յհ. կթ.։)

Ոչ երկմիտ ինչ շութափութեամբ անհաստատապէս զտեղի փոխէ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Շուշանաբեր

adj.

bearing or producing lilies.

· Calfa


Շուշանագոյն

adj.

lily-coloured.

· Calfa

NBHL (1)

Կուսանք ընդ կուսին մարիամու պսակեսցին շուշանագոյն փայլուն պսակովն. (Ոսկիփոր.։)


Շուշանագործ

cf. Շուշանազարդ.

· Calfa

NBHL (1)

ՇՈՒՇ կամ ՇՈՒՇԱՅ. Ռամկականն բառիս ՇԻՇ. շիշէ.


Շուշանազարդ

adj.

worked or adorned with lilies.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարեալ մաքուր կուսութեամբ որպէս զշուշան.


Շուշանափայլ

adj.

bright, fair or candid as a lily;
adorned with lilies.

· Calfa

NBHL (2)

Փայլեալ որորպէս զշուշան պայծառ. զարդարեալ շուշանօք, կամ ծաղկօք.

Անդս ամենունակս՝ ջրահոսս եւ շուշանափայլս. (Նար. խչ.։)


Շուշեմ, եցի

vn.

to be neglectful, to lose or waste one's time, to loiter.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս որք ի ձգելոց չուանացն վերայ գնայցեն, չէ՛ հնար սակաւիկ շուշել. եւ եթէ փոքր մի հեղգայցեն, մեծամեծ չարիք գործին. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ։)


Շուտ

adj. adv. cf. Շոյտ;
s. med. pimple, pustule.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս Շիթ կամ շիտ. այսինքն սպի, պալար, որպէս շիթ մի երեւեալ. պուտ, պուտ պուտ. (լծ. յն. սդիղմէ՛, սդի՛ղմա. կէտ, սպի. եւ սդաղօ՛ն. շիթ, կաթիլ)

Մարմին՝ յորում լինի նշան սպոյ՝ շուտ մի, կամ պալար միատարր լայնացեալ սպիտակն, կամ պաղպաջ շուտ շուտ սպիտակ աստ եւ անդ, զատուսցէ զեօթն օր. (Վրդն. ղեւտ.։)


Շուտահաս

adj.

early, premature.

· Calfa

NBHL (1)

Որ շուտով հասանէ կամ հասունանայ, ուռճանայ.


Շուտասաղապ

cf. Դիւրագայթ.

· Calfa

NBHL (2)

Որ փութով կամ փոյթ ընդ փոյթ սաղապի, գթէ. դիւրագայթ. սահական.

Մարդկայինս բնութիւն դիւրամէտ եւ շուտասաղապ, երագասխալ եւ հեշտապատիր գոլով. (Խոսր.։)


Շուտափոյթ

adj.

quick, swift, hurried, precipitous.

· Calfa

NBHL (4)

Անմտութեամբ շուտափոյթ եղեր՝ յոչ արժանիսն զշնորհսն տալով։ Շուտափոյթ եղեալ երագեն զարտաքս ելանելն՝ ոչ մնալով կատարման աղօթիցն. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)

Կինն թեթեւամիտ է յամենայն իրս, եւ շուտափոյթ, եւ անհաստատ յամենայն գործս. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)

Շուտափոյթ (կամ շոյտափոյթ) եւ ջերմ հասակն վաղվաղակի ունի յագենալ։ (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ժղ.։)

Անզդամն շուսափոյթ ողոբէ, եւ շողոքորթի. (Լմբ. առակ։)


Շուտափութութիւն, ութեան

s.

cf. Շութափութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Շուտափութութիւնն առ ամենայն իրս զղջումն ունի առ մարդիկ. (Լմբ. առակ.։)


Շուտով

cf. Փութով.

· Calfa

NBHL (1)

Լինի արդիւնք տարւոյն շուտով եւ առատութեամբ. (Շիր.։)


*Շուտութիւն, ութեան

s.

cf. Արագութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուցանելով նմա զճանապարհայնն, եւ յօթեւանս՝ ուր հանգչէին, բազում արթնութեամբ շուտութիւնս. (Փարպ.։)


Շուրջ

prep. s.

about, round, around, all round;
roundabout, in the neighbourhood;
from all sides, on every side;
turn, round;
ի —ն, around;
— տեսանելիք, amphitheater, — boxes;
— զեկեղեցեաւ, round the church;
—, ի — ածել, to lead to, to conduct around, to walk, cf. Շրջեցուցանեմ;
—, ի — գալ, — անցանել, to take a walk, to make a tour, to walk, to promenade, cf. Շրջագայիմ;
— հայել, to look around;
— առնուլ, to turn;
— արկանել, պատել, պաշարել, to surround, to encompass, to encircle, to invest, to hem in, to beset;
— բնակել, to dwell near, to be neighbouring;
— տալ, to overturn, to upset, to overthrow;
— տալ անձինն, to turn from side to side.

· Calfa

NBHL (18)

Վառեցից հուր, եւ կերիցէ շուրջ զերուսաղէմաւ։ Շուրջ զգովաւ բրեցից։ Ժողովուրդն շուրջ զնովաւ նստէր։ Հայեցաւ շուրջ զիւրեւ յաշակերտսն։ Շուրջ եղեն զինեւ։ Շուրջ զգետով, կամ զբանակաւ.եւ այլն։

Ամենայն ցամաքն՝ որ է շուրջ կարմիր ծովուն. (Պղատ. տիմ.։)

Այս ամենայն իբրու անիւ ի շուրջ ածեալ՝ լինիցի. (Պղատ. տիմ.։)

Հոգի իսկ է, որ շուրջն ածէ զմեօք զամենայն, եւ զերկնի շրջաբերութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)

Ելանէր շուրջ անցանէր միանգամ զխցաւ իւրով. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Ոմանք եւ ոչ շուրջ անգամ առնուն ի մահիճս զամենայն գիշերն իբրեւ զմեռեալսն. (Ոսկ. գծ.։)

Շուրջ արկանէ զայն (զորոգայթն) զոտիւք իւրովք. (Առակ. ՟Ի՟Թ. 6. (կամ պատեսցէ հաղբս զոտիւք իւրովք)։)

Շուրջ պատեսցէ կամար հաւատոյ զմէջս սրտի իմոյ. (Պտրգ.։)

Սուրս թշնամեաց շուրջ պատեալ է. (Երեմ. ՟Զ. 25։)

Իւրով երագութեամբն ընդ իւր բերեալ զնա՝ յո՛ր կոյս ինքն գայ (կամ գնայ) ի շուրջ. (Շիր.։)

ՇՈՒՐՋ կամ՝ Ի ՇՈՒՐՋ ԱԾԵԼ. περιάγω, -ομαι circumago, circumduco, -or. Շրջեցուցանել. եւ Հոլովել. շրջել. պտըտցընել.

ՇՈՒՐՋ ԱՐԿԱՆԵԼ կամ ՊԱՏԵԼ. cf. ՊԱՏԵԼ, ՁԳԵԼ, ՊԱՇԱՐԵԼ. περιβάλλω circumdo, circumduco.

ՇՈՒՋ ԱՐԿԱՆԵԼ կամ ՊԱՏԵԼ. ըստ յն. περιέχω circumdo, complector. ըստ յն. Պարունակել, կամ պաշարել. տե՛ս (Սղ. ՟Ժ՟Է. 5։ ՟Լ՟Թ. 9. 23։ ճժդ. 3։ Յոբ. ՟Լ. 18։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ե. 8։)

ՇՈՒՐՋ կամ Ի ՇՈՒՋ ԳԱԼ. περιπατέω obambulo ἑπανακυκλέω circumversor ἁνακυκλέομαι revolvor. Շրջիլ. պատիլ. ի խնդիր լինել. յածիլ. դեգերիլ. հիռ գալ. ծուռ գալ, պտըտիլ.

ՇՈՒՐՋ կամ ՇՈՒՐՋՆ. գ. Շրջանակ. շրջան. շրջումն. (առաւել ռմկ)

Էր պատկեր մի ի փողոցին կանգնեալ, եւ ի շուրջն կամացուցակ. (Վանակ. հց.։)

περί (լծ. պար) ἁμφί circa, circum. Մերձ յամենայն կողմանց. պատելով. պարառութեամբ իւիք ի շրջանակն. որ եւ Զ պարառականի. զի նոյն է ասել, Զնովաւ, կամ Շուրջ զնովաւ. բոլորտիքը, քովերը.

ՇՈՒՐՋ մ. πέριξ circum, circumquaque, undique κύκλῳ, κυκλόθεν circiter, in circuitu եւ այլն. Շուրջանակի. յամենայն կողմանց կամ կողմանս. Ժողովէր բազմութիւնն շուրջ ի քաղաքաց անտի յերուսաղէմ։ Եկեսցէ նմա շուրջ յօգնականաց իւրոց։ տայր պատերազմ շուրջ ընդ աս թշնամին իւր։ Զատուսցես զժողովուրդդ շուրջ։ թանձրութիւն նորա շուրջ՝ առ չորս մատունս. եւ այլն։


Շուրջանակաւ

adj. adv.

round, circular;
in a circle, circularly, round about;
ելանելի —, winding-stairs, spiral-staircase.

· Calfa

NBHL (3)

Բոցեղէն սրոյ շուրջանակաւ (կամ շրջանակաւ) պահել զճանապարհս ծառոյն կենաց. իմա՛ շրջշրջմամբ, յեղյեղմամբ. (Ծն. ՟Գ. 24։)

Պատուհանք նորա եւ կամարք շուրջանակաւ. այսինքն շուրջանակի. (Եզեկ. ՟Խ. 25։)

κύκλῳ, περικύκλῳ, κυκλόθεν in circulo, in orbe, in circuitu, circum, circulatim. եւ στρεφόμενος versans, versatus, versatilis ἔλικτος convolutus. Շրջանակաւ. շրջանաւ. շուրջ. շուրջանակի. շուրջ պատելով. շրջշրջելով. յեղյերլով. ոլորելով. գալարելով. բոլորեալ շրթամբ. դարձուածով.


Շուրջանակի

adv. adj. gr.

cf. Շուրջ;
round about;
in a circle, circularly;
circumjacent;
circumflex.

· Calfa

NBHL (5)

Կամ ա. Եղեալն ի շրջանակի. շրջակայ.

Հանգոյց զնա տէր շուրջանակի։ Յետ հանգուցանելոյ տեառն զիսրայէլ յամենայն թշնամեաց նոցա շուրջանակի։ Ետ զնոսա տէր ի ձեռս թշնամեաց իւրեանց շուրջանակի։ Ած զորմովք տանն պատուարս շուրջանակի. եւ արար կողմանցս շուրջանակի. եւ այլն։

Կամ նխ. սեռ. խնդ. Շուրջ. ի շրջանակի.

Յաղթօղ եղեալ ամենայն շուրջանակի ազգաց. (Ասող. ՟Գ. 43։)

κυκλόθεν, ἑν κύκλῳ, περικύκλῳ, στρεπτόν circumquaque, undique, in circuitu, circum. Շուրջ՝ յամենայն կողմանց. յամենայն կողմանս. ընդ ամենայն կողմանս. չորս դիէն.


Շուրջառ, աց

s.

chasuble.

· Calfa

NBHL (1)

Շուրջ առեալն զանձամբ նոփորտ քահանայական. որպէս լտ. pluviale ( էաղմուրլուգ ) եւ planeta (մոլորակ). cf. ՆԱՓՈՐՏ, եւ ՓԻԼՈՆ, եւ ԿՈՂՈԲ։


Շուրջգունեմ

va.

to colour, dye or stain all round.

· Calfa

NBHL (2)

ՇՈՒՐՋԳՈՒՆԵԼ. Շուրջանակի գունագեղել կամ ներկանել.

Խրատ տայ օձն, գեղեցկագունութեամբ իմն եւ հեշտութեամբ պայծառութեանն զպտուղն շուրջգունեալ։ Զի եւ ոչ իրաւացի իսկ էր ի լուսաւոր աստուծոյ ձեռացն ստեղծեցելումն խաւարային իւիք եւ սեաւ տեսակաւ շուրջգունել (այսինքն իլ). (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. երգ.։)


Շուրջընթացք

s.

turn, round.

· Calfa

NBHL (1)

Կառավարելով զամանակս եօթն շրջագայիւք աւուրց շուրջընթացիւք. (Պիսիդ.։)


Շչեմ, եցի

vn. fig.

to hiss, to whistle;
to hoot.

· Calfa

NBHL (2)

զարմասցի, եւ շըչեսցէ, եւ ասասցէ. ընդէ՞ր արար տէր այսպէս երկրիս այսմիկ։ Շչեսցէ, եւ շարժեսցէ զգլուխ իւր։ Տրտմեսցի, եւ շչեսցէ ի վերայ ամենայն հարուածոց նորա։ Շչէին, շարժէին զգլուխս։ Շչէին, եւ կըրճտէին զատամունս իւրեանց։ Վաճառականք ազգաց շչեցին ի վերայ քո. (՟Գ. Թագ. ՟Թ. 8։ Սոփ. ՟Բ. 15։ Երեմ. ՟Ժ՟Թ. 8։ ՟Խ՟Թ. 17։ ՟Ծ. 13։ Ողբ ՟Բ. 15. 16։ Եզեկ. ՟Ի՟Է. 36։)

συρίζω sibilo. (առեալ ի ձայնիցս շը՛չ, սը՛ս, ը՛շ, վը՛շ) Սուլել՝ որպէս իժ կամ վիշապ. հանել զձայն զարմանաց եւ աւաղանաց. հնչել որպէս զսրինգ. շռնչել. եբր. շարգ.


Շչիւն

cf. Շչումն.

· Calfa

NBHL (2)

Սողնոց շչմամբ խուճապեալք. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 19։)

ՇՉԻՒՆ կամ ՇՉՈՒՆՄ. σύριγμα, συριγμός sibilus. Շչելն. շռնչիւն. եբր. սէրքա. տե՛ս (Երեմ. ՟Ժ՟Ը. 16։ ՟Ժ՟Թ. 8։ ՟Ի՟Է. 18։ ՟Ի՟Թ. 18։ ՟Ծ՟Ա. 37։ Միք. ՟Զ. 16։)


Շչումն, ման

s.

hiss, hissing, whistling.

· Calfa

NBHL (2)

Սողնոց շչմամբ խուճապեալք. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 19։)

ՇՉԻՒՆ կամ ՇՉՈՒՆՄ. σύριγμα, συριγμός sibilus. Շչելն. շռնչիւն. եբր. սէրքա. տե՛ս (Երեմ. ՟Ժ՟Ը. 16։ ՟Ժ՟Թ. 8։ ՟Ի՟Է. 18։ ՟Ի՟Թ. 18։ ՟Ծ՟Ա. 37։ Միք. ՟Զ. 16։)


Շռայլիմ, եցայ

vn.

to be prodigal, to live lavishly, to squander, to waste, to dissipate, to lavish, to abandon oneself to debauchery, to lead a dissolute life.

· Calfa

NBHL (3)

Շռայլեալ ցանկութեամբ. (Եզնիկ.։)

անուանիմք շռայլեալք, որ է ստուգաբանութեամբ սեռ այլայլեալ, այսինքն զանմարմինն ի մարմին փոփոխեալ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Է։) Լծորդ երեւի եւ ընդ թ. որպէս տարածիլ յանչափս. լայնիլ.

Մի՛ լիցի այնքան առաջի իմաստնոցդ շռայլել. իմա՛, ընդարձակիլ, համարձակիլ։


Շռայլութիւն, ութեան

s.

prodigality, profusion, luxe, waste, dissipation;
debauchery, disorder, extravagance, luxury, excess.

· Calfa

NBHL (3)

Մի՛ այլայլութեամբ շռայլութեամբ յաղթել փութասցուք. վասն զի շռայլութիւն է ինձ ամենայն աւելորդն, եւ առաւելն քան զպէտսն. (Ածաբ. ծն.։)

Արբեալք անմտութեամբ, պակուցեալք շռայլութեամբ մեղացն. (Ագաթ.։)

Զանձինս իւրեանց ետուն ի կամս շռայլութեան. (Յճխ. ՟Թ։)


Շռինչ

s.

sound, flourish.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ է Ձայն իբր սրնգի. շչիւն. հնչիւն. եւ կամ իբր նոյն ընդ Շռնչան.

Ընծայ մատուցեալ (խաչիլ եւ աստուածածնի) զշռինչ շնորհաց բերկրալիր շրթանց ի հոտ անուշից. ((ա՛լ ձ. սռինչ, կամ շռիչ) Նար. խչ.։)


Շռնչան, չանան, նունք

s.

humming-top, whipping-top, peg-top.

· Calfa

NBHL (5)

ՇՌՆՉԱՆ որ եւ ՍՌՆՉԱՆՔ. Զարդ եւ գործի դիւրաշրջիկ. կամ հնչական ի շրջշրջելն, ի ձեւ մանեկի, ճախարակի, սկաւառակի, եւ այլն. ըստ հոմաձայնութեան յն. ձայնիցս սի՛ռօն եւ գռան. եւ ըստ պէսպէս ընթերցուածոց առ այլս. ֆռըլտագ, շարգ.

Նա իբրեւ ել անկաւ յամուր անդր, կշիռ ի բնի ի շռնչանան վերայ, ած (կամ ի շռնչանանի վերայ ած, եւ) կոտորեաց եւ այլն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 26։)

Զիա՞րդ ոք կարիցէ զչափ աչացն առնուլ, յորժամ այսր անդր ստէպ իբրեւ զշռնչանն (կամ զշունչանն) շրջիցին. յն. բիւր դարձուածս. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)

Ինքըն սեւ՛ զետ սատանայ, որ ի լուսոյ ակն ունի նայ. զետ շըռընչան ի լի կենայ, բարձր նստի զետ զամիրայ (ճրագն). (Շ. առակք.։)

Զի շռնչան խելապատակին վերտառեալ դեդեւեսցին այսր անդր ոտնառութեամբ (յըմպելեաց). (Մագ. չ.) իմա՛ զսաւառակ գլխոյ, կամ զխոյր ծոպաւոր։


Շտապիմ, եցայ

vn.

to be quick, to hasten, to hurry, to precipitate.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ շտապեսցի ժողովուրդն տեսլեամբ նորա։ Ետես զկինն, զի ճեպեալ շտապեցաւ ի նմանէ. (Եփր. յես. եւ Եփր. թագ.։)


Շտեմարանապահ

cf. Շտեմարանապետ.

· Calfa

NBHL (3)

Հրամայեն շտեմարանապահաց իւրեանց զծառայակցացն իւրեանց տալ զկերակուրս. (Խոսր.։)

Առցեն զամենայն պիտոյս ի շտեմարանապահէն. (Լմբ. կան. բենեդ.։)

Շտեմարանապահք երկրագործք ամենապատիկք. (Բրս. ընչեղ.։)


Շտեմարանապետ, աց

s. fig.

warehouse-keeper, store-keeper;
butler;
cellarman;
the Supreme Master.

· Calfa

NBHL (7)

Որ շտեմարանապետն է հոգւոց, ստիպեաց զհոգի իմ առ ինքն։ Եթէ տայցէ ինձ կենաց ժամանակ, որ կենացն է շտեմարանապետ աստուած. (Ճ. ՟Ա.։ Նիւս. երգ.։ Ղեւոնդ.։ Կիր. պտմ.։)

Իբրու եթէ ինքեանք իցեն տէր եւ շտեմարանապետ վախճանին։ Ինքն է թողութեանն շտեմարանապետ։ Որ շտեմարանապետն է ամենայն բարեաց, եւ զամենեցուն կամի զկեալն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։ Իգն.։ Գր. հր.։)

Ինքն (քրիստոս) եւ չարչարանացն էր ինքեամբ շտեմարանապետ. (Ածաբ. մկրտ.։)

Ինքեամբ (քրիստոս) որպէս ամենայն տնօրինականացն՝ եւ այսմ (մկրտութեան) շտեմարանապետ էր. (Լծ. ածաբ.։)

Շտեմարանապետն շնորհաց հոգւոյն, որ իմաստութեամբ մատակարարէր յընդունօղս զբանն աստուածային. (Պրոկղ. յոսկ.։)

Ոչ գոլով կարկատօղ ցանկի, կամ եթէ շտեմարանապետ կտակարանացն աստուծոյ. (Մագ. ՟Ի՟Ա։)

ταμίας questor, promus, condus, arbiter, dispensator եւ այլն. Պետ կամ պահապան շտեմարանաց. տանուտէր. եւ անտես. մատակարար. հազարապետ. գանձապետ. առաւել նմանութեամբ, որպէս Տնօրէն, եւ տէր կենաց եւ մահու. եւ Մատակարար շնորհաց, եւ այլն. ... եւ այլն.


Շտեմարանեմ, եցի

va.

to warehouse, to store up, to house, to cellar;
to treasure up;
to lay or put by, to preserve.

· Calfa

NBHL (6)

Շտեմարանել զսերմանեալն։ Բովանդակն դադարմամբ շտեմարանեսցի։ Շտեմարանեցաք ինչ, եւ զայն եւս այլոց թողաք։ Շտեմարան կոչեաց զարքայութիւնն, ուր շտեմարանելոց է զարդարս. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Նար. երգ.։)

Իբրեւ հարցեալ եղեւ, թէ ո՛վ ես, լռեաց զբնութիւնն, եւ շտեմարանեաց զպատուողականս, եւ քարոզեաց մեզ զչարչարանսն. (Աթ. համբ. յորմէ եւ Վահր. հմբ.։)

Որ ինչ վասն այսպիսեացս բանք իցեն, իւրում տեղւոյ եւ ժամանակի շտեմարանեսցին. (Սարկ. հանգ.։)

ταμιεύω repono, recondo ἁποτίθημι depono διαταμιεύω in penu custodio. Ամփոփել իբրեւ ի շտեմարան. ամբարել. մթերել. ժողովել. պահել. գանձել. թաքուցանել.

Ի մատաղ հասակն մերձ ի փթիթս մուրուաց կուսութեամբ՝ շտեմարանեալ ի ծրարս շնորհաց աստուծոյ. (Վրդն. պտմ.։)

առանց շտեմարանելոյ զբարկութիւնսն յանկարծակի վարելով՝ նման իսկ է ակամայութեան. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Շրթնաշղթայ առասան

sn.

running halter.

· Calfa

NBHL (2)

ՇՐԹՆԱՇՂԹԱՅ կամ ՇՐԹՆԱՇՂԹԱՅԱՇԱՐ. Հիւսեալ շարիւք շղթայից շրթանէ ի շուրթն, կամ առ ի դնել որպէս սանձ ի բերան.

Շրթնաշղթայաշար (կամ շրթնաշղթայ) կթարծր առասանաւ՝ դանդանաւանդակապ պաշարմամբ. (Նար. առաք.։)


Շրթնատ

s.

lipless.

· Calfa

NBHL (2)

Ոյր հատեալ կամ թերատ իցեն շրթունք. պռկունքը կտրած կամ պակասաւոր.

Ոտնատ կամ ձեռնատ, պնչատ կամ շրթնատ։ Ի լեզուատ, յատամնատ, եւ ի շրթնատ մարդկանէ. (Կանոն՞ Վրդն. ծն.։)


Շրշիւն

s.

murmur, rustling of leaves;
ի — տերեւոյ զարհուրի, he trembles at the fall of a leaf.

· Calfa

NBHL (2)

Ի շրշիւն տերեւոց զարհուրի ամբարտաւանն. (հինտ թրդ. խար շափ. տպ. շիշուն) (Վրք. հց. ՟Ե։)

ՇՐՇԻՒՆ կամ ՇՐՇՈՒՄՆ. συρισμός sibilus, stridor. Խօշիւն. խարշափ. սօսափիւն եւ շրջշրջումն տերեւոց. խշրտոց.


Շրուանդ

s.

grape-stalk.

· Calfa

NBHL (1)

Ոզնին՝ յորժամ ողկոյզն ելանէ այգւոյն, արկանէ զպտուղն ի խոնարհ, եւ ինքն թաւալի ի վերայ, եւ թողու լոկ զշրուանդն. (Եպիփ. բարոյ.։)


Շրուշանակ

s.

nape.

· Calfa

NBHL (2)

կամ ըստ (Ճ. ՟Գ. Ոսկ. յեզեկ.)

Ոչ պարանոցին շրօշակք առ պճղանցն խառնուածսն մոլորեալք զտեղի խնդրէին (կամ խնդրէն). (Եպիփ. յար. մեռ.։)


Շրջաբան

adj.

speaking periphrastically.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յեղաշրջէ զբանս. խուսափօղ ի բանից կամ բանիւ.


Շրջաբեր

adj. s.

orbicular, spherical, round;
—ք, whirling or turning round.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնարանս շրջաբեր գոլով եւ ի վեր ամբարձեալ, նշանակ եղիցի սփռեցելոյն համանգամայն՝ եւ յամենեսեան շրջեցելոցն նախախնամութեան. (Դիոն. թղթ.։)


Շրջաբերական, ի, աց

adj. fig.

adj. s. encyclical, circular;
periodical;
vagabond.

· Calfa

NBHL (4)

Է եւ ետեղակալ շարժութիւն՝ կա՛մ ըստ ուղիղ գնացից, կամ ըստ շրջաբերականին, որպէս անիւ շարժի. եւ կամ ըստ որում խառն յուղղէ եւ ի շրջաբերականէն. որպէս գնդաձեւ (այսինքն գալարածոյ) գնացք, որպէս օձիցն գնացք են. (Մաքս. ի դիոն.։)

Շրջաբերական թղթովք նզովեալ զամենայն հերձուածս։ Ձեռնամուխ եղեւ զընդ նովաւ հնազանդեալս ի բաց կորզել շրջաբերական թղթովք. (Կանոն.։ Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Դ. 2։)

Ել գնաց՝ կեալ շրջաբերական յեղափոխմամբ (ընդ աշխարհս) Արծր. (՟Գ. 13։)

ՇՐՋԱԲԵՐԱԿԱՆ. ἑγκυκλικός, -λος, -λιος encyclicus, -ca, circularis. Որպէս Թուղթ՝ հրովարտակ կամ կոնդակ շուրջ յածեալ կամ յածելի ընդ ամենայն կողմանս. ուղղեալ առ ամենեսին. ընդհանրական.


Շրջաբերիմ, եցայ

vn.

to turn round, to rotate, to move circularly;
to revolve, to walk over, to take a round.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատութիւն երկնին խորանաձեւ շրջաբերեալ՝ զոյգ ծովու եւ ցամաքի. (Արշ.։)


Շրջաբերութիւն, ութեան

s. ast. adj.

turn, circumvolution, periphery;
revolution;
— աստեղական, զարտուղական, զուգընթացական, sidereal, anomalistical, synodical revolution;
— բեւեռային, circumpolar.

· Calfa

NBHL (7)

Շրջաբերութիւն երկնի, կամ աստեղաց, մոլորակաց. ժամանակի կամ ժամանակաց կամ ամանակաց, կամ կենցաղոյս. (Փիլ.։ Արիստ. աշխ.։ Նիւս. բն.։ Դիոն. ածայ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Գանձ.։)

Շրջաբերութիւն արեգական, կամ լուսոյ, կամ աստեղացն պարու. (Մագ.։)

Ժողովեալ ամաց շրջաբերութիւն. (Զքր. կթ.։)

Գտաւ անտարակուսելի օրինակ շլբ ամաց շրջաբերութեանն, որ ստուգիւ ցուցանէ զաւուրս չորեքտասան պասեքին. (Շիր. զատիկ.։)

Կարգադրեցի շրջաբերութեամբ ի նոյն պայմանի. (Նար. ՟Ի՟Ե։)

Խաւարեցուցի ընդ վայրահայեաց շրջաբերութեամբ (զտեսանելիս եւ) զլսելիս իմ. (Եփր. խոստ.։)

Եւ իբր Հոլով կամ հոլովումն, ըստ քերականաց.