cf. Գլխաւորաբար.
late, tardy;
long, slow, not ready, not prompt;
— ուրոմն, — երբէք, too late very late;
at latest, at the latest.
• = Վրք. և վկ. ա. 329. «ուշ (իբր մկ.)» Ագաթ. Եզն. յետինների մօտ գլխաւորապէս, ինչպէս և ներկայ բոլոր գաւառականներում առհասարակ բառս այս վերջին նշանակու-թեամբ է։ Սովորաբար անհոլով է. յետինների մոտ ունենք սեռ. -ի. Անազանին ոչ ժամանե-ցի. Նար։ Որից անագանութիւն Վեցօր. անա-գանիմ ՍԳր. կամ անագանեմ Վեցօր. անա-գանավար «ուշ ցանուած» Եփր. ել. էջ 150, Կիւրղ. ել. անագանի «ուշ ժամանակ, երեկո-յեան դէմ» ՍԳր. Ոսկ. ևն։
husbandman, farmer, tiller, cultivator;
man-servant, domestic, servant.
• Brosset JAs. 1834, 377 վրաց. մուշակի ևն։ ՆՀԲ պրս. միւշագ և թրք. ուշագ «ծառայ»։ Lag. Urgesch. 886 ռուս. му-жикъ «գիւղացի» բառի հետ (որ սա-կայն мужъ «այր մարդ» ձևից է)։ Justi, Dict. Kurde 399 պրս. թուշ. և քրդ. ձևե-րի հետ, որ տես տակը փոխ.։ Գարա-գաշեան, Քնն. պատմ. Ա. 68 Մուշ քա-ղաքի անունից, որովհետև այդտե՛ղ էր տարածուած գլխաւորապէս երկրագոր-ծութիւնը։-Հիւնք. արաբ. mašaqq «տա-ռապանք, աշխատութիւն» և պրս. mu-šaq «պաշտօնեայ»։ Ադոնց, Aрм. Uc. παμ 436 Νoσγοι (Մոսոխ) ազգանունից։ Պատահաևան նմանութիւն ունի սերբ miǰèsati «հողը երկրորդ անգամ վա-րել», որ *meišlō «խառնել» բայի մի նոր առումն է միայն (Trautmann, էջ 175)։
left;
sinister;
left-handed;
left, left hand or side;
ի —մէ, on or to the left;
գիտել կամ չգիտել զաջ ե զ—, to know or not to know the right hand from the left.
• = Մեկնութիւնը անծանօթ է։ Հնդևրոպա-կան լեզուների մէջ «ձախ» բառը ենթարկ-ուած էր tabou-ի և այս պատճառով է որ այս գաղափարի համար չկայ նրանց մէջ մի և ընդհանուր ձև։ Գլխաւորապէս երեք անջատ խմբակներ կան. 1. սանս. savvā-, զնդ, haoya-, հսլ. šuyi.-2. հսլ. lëvu, յն. λαιός, լտ. laevos.-3. յն. σϰαιόῦ, լտ. scaevos և լիթ. kairē? սրանցից ջոկ կան նաև մասնա-ւոր ձևեր և դարձուածներ, որոնք ցոյց են տալիս թէ ինչպէս ամէն մի լեզու աշխատել է ուղղակի չարտասանել այս բառը և կողմ-նակի միջոցներով անուանել. ինչ. լն. εύώνυμος, άριστερός, զնդ. vairyāsiara-ևն. այսպիսի կղզիացեալ մի ձև է նաև հյ. ձախ (տե՛ս Meillet, Interdictions de vocabulai-re, էջ 18)։
yellow amber.
• , ի, ի-ա հլ. «դեղին սաթ» Վե-զօր. 101. գրուած է նաև շատ զանազան ձե-վերով. այսպէս՝ ելեկտրոն, ելեկտռոն, ե-լեկտռիոն, ելեքտռիոն, ելէքտռիոն, էլէքտ-ռիոն, էլէքտրիոն, իլեքտռոն, իլիքտռիոն, ի-ղիկտրիոն, ղեկտորոն Վեցօր. 101. Արիստ. աշխ. Պղատ. տիմ. 158. Դիոն. ածայ. Նար. խչ. 398 (Բառ. երեմ. էջ 132 գրում է լեկ-տռոն և մեևնում է «ոսկեպղինձ, դեղին պր-ղինձ», որ սխալ է). սրանից ելեկտռեղէն կամ իլեքտռեղէն «սաթից» Դիոն. ածայ. նոր գրականում ելեկտրականութիւն նշանա-կում է ծանօթ բնական ուժը՝ որ յառաջանում է գլխաւորապէս շփումով (այս ուժը առա-ջին անգամ սաթի միջոցով երևան հանուե-լով՝ ստացաւ իր անունը, որ նշանակում է բուն «սաթականութիւն»)։ Նոր բառեր են՝ ելեկտրական, ելեկտրանալ, ելեկտրականա-նալ, ելեկտրականացնել, ելեկտրացում, ե-լեկտրաչափ, ելեկտրաբուժութիւն, ելեկտրա-շարժ, ելեկտրաքարշ ևն։