Definitions containing the research եւ : 10000 results

Երկկանգուն

adj.

of two cubits.

· Calfa

NBHL (1)

Քանակ, իբր թէ երկկանգուն, քառականգուն։ Երկկանգունն եւ եռականգունն՝ քանակ նշանակէ։ Երկկանգնոջն ոչինչ է ներհական, եւ ո՛չ տասանցն. (Արիստ. ստորոգ.։)


Երկկերպի

cf. Երկկերպ.

· Calfa

NBHL (1)

Իժն գայ ի հակառակութիւն՝ իբր երկբոյս, եւ երկկերպ եղեալ. ( կէս գնտաձեւ, կէս բարձրագլուխ ). (Փիլ. լիւս.։)


Երկկին, կնոջ

s.

bigamist.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿԿԻՆ որ եւ ԵՐԿԱԿԻՆ. δίγαμος bigamus, qui secundo jungitur matrimonio Այր կրկին անգամ ամուսնացեալ.


Երկձայն

s.

diphthong;
discordant.

· Calfa

NBHL (4)

Ձայնաւորք ... երկբարբառք ... եւ բռնաբարբառք երկձայն. (Թր. քեր.։)

երկձայն. իբր Հակառակ ըստ այլեւայլ ձայնից.

Մահու անուն, եւ ուրախութիւն միանգամայն ... վասն երկձայն բարբառոյն. (Մամբր.։)

Ո՛չ երկձայն զհայաստանեայցս գոլ ... այլ նոյնախորհ եւ միաբանեալ ընդ պատուականիդ գլխոյ. (Թղթ. հաղբ. առ գր. տղ.։)


Երկձի, ոց

adj. s.

two horsed;
carriage, equipage.

· Calfa

NBHL (2)

συνωρίς biga Ունակ երկուց ձիոց, (կառք, եւ կառապետ, կամ ձիաւոր)

Յաւելաւ յովանակական երկձին, եւ յաղթէր փիղիստիաքոս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկճիւղ

cf. Երկճիղ.

· Calfa

NBHL (2)

Թերեւս զի միաբուն էր, եւ երկճիղ. (Կիւրղ. յես.։)

Թէ ամենայն խաչաձեւ պաշտելի է, պաշտեսցի եւ երկճղին յէոյ (գուցէ ի բնէ). (Ոսկիփոր.։)


Երկմատենի

adj.

having two points or fingers, forked;
cf. Երկժանի;
երկմտանի երաժշտաց, cf. Ձայնգիւտ.

· Calfa

NBHL (1)

Արարեալ փայտատ երկմատենի, եւ այնու խարխարեալ յուզեն զթանձրահող հովտացն, սերմանելով ի նա ցորեան եւ գարի. (Եղիշ. երէց.։)


Երկմատնի

cf. Երկմատենի.

· Calfa

NBHL (1)

Արարեալ փայտատ երկմատենի, եւ այնու խարխարեալ յուզեն զթանձրահող հովտացն, սերմանելով ի նա ցորեան եւ գարի. (Եղիշ. երէց.։)


Երկմիտ, մտաց

adj.

irresolute, perplexed, wavering, distrustful, suspicions, doubtful;
— յերկմիտս լինել cf. Երկմտեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Զի որ երկմիտն է, նման է հողմակոծեալ եւ տատանեալ ալեաց ծովու։ Այր երկմիտ առանց հաստատութեան է յամենայն ճանապարհս իւր. (Յկ. ՟Ա. 6. 8։)

Լուաւ, թէ գողացեալ է. յերկմիտս եղեւ իբրեւ զմարդ, եւ տրտմեցաւ. (Բրսղ. մրկ.։)


Երկմտեմ, եցի

vn.

to be irresolute, to suspect, to distrust, to waver, to demur;
— ի հաւատոց, to be unbeliever.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ ուրուք երկմտեցելոյ, եւ ոչ յերկբայս եղելոյ ամենեւին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Եւ Թողուլ զմիամիտ մտերմութիւն, եւ յետս կալ. օտարանալ.


Երկմտեցուցանեմ, ուցի

va.

to make doubt or waver.

· Calfa

NBHL (2)

Տալ այլում երկմտել, եւ երկփեղկել ի միաբանութենէ.

Ոչ կարաց երկմտեցուցանել եւ ոչ զմի ոք. (Յհ. կթ.։)


Երկմտութիւն, ութեան

s.

irresolution, vacillation, doubt, distrust.

· Calfa

NBHL (7)

Եւ δίστασις, διαφωνία, μερισμός dissensio, divisio եւ այլն. Երկբանութիւն. անմիաբանութիւն. երկպառակութիւն. օցտումն. բաժանումն.

Բառնայցեն զսուրբ ձեռս ի վեր առանց բարկութեան եւ երկմտութեան. (՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 8։)

Ընդէ՞ր երկմտեաց, եւ եղեւ երկմտութեամբն պատճառ ծննդեան արհմենի. (Եզնիկ.։)

Ստուգեալ գիտաց զբազմաց այլոց եւս երկմտութիւն. (Եղիշ. ՟Ե։)

Դուք թէ միամտութեամբ վարիք, եւ կամ երկմտութեամբ. (Փարպ.։)

Յերկմտութենէ փախերո՛ւք, որպէս ի գլխոյ չարեաց։ Ուր երկմտութիւն եւ բարկութիւն գոյ, անդ ոչ բնակէ աստուած. (Ածազգ. ՟Ա. եւ ՟Զ։)

διαλογισμός, διχόνια, ἁμφισβήτησις dubitatio, haesitatio եւ այլն. Հակառակն միամտութեան ի հաւատալ, ի յուսալ, եւ ի պահել զհաւատարմութիւն. որպէս երկբայութիւն, կասկածոտութիւն, թերահաւատութիւն.


Երկն, երկան, երկունք, կանց

s.

pang, work, labour in child-birth;
pains, labour, trouble, fatigue;
երկունք ծննդականի, throes;
յերկունս լինել, ունել երկանց, պատիլ զումամբ երկանց, to be in labour, in the pangs of child-birth, to labour.

· Calfa

NBHL (11)

ԵՐԿՆ ԵՐԿՈՒՆՔ. ὡδίν, ὡδύνη dolor parturientis, anxietas Ճիգն եւ ցաւ ծննդականի, որպէս ծայրագոյնն յերկս աարժանելիս. տղաբերքի ցաւը.

Եւայի եդեալ՝ ցաւօք երկն տալ, եւ առ այր դառնալ. (Գանձ.։)

Երկունք կալցին զնոսա իբրեւ զկանայս ծննդականս։ Ցաւք երկանց. (Ես. ՟Ժ՟Գ. 8։ ՟Կ՟Զ. 7։)

Ուստերք եւ դստերք՝ իմոյ որովայնի երկք եւ երկունք։ Զգուշանայցե՞ս երկանց եղանց։ Լուծանիցե՞ս զերկունս նոցա. (Յոբ. ՟Բ. 9։ ՟Լ՟Թ. 1։)

Ասի եւ զկուսական եւ անցաւ ծննդենէ՝ որպէս Պատրաստութիւն եւ ներգործութիւն ծնանելոյ.

Ի կուսէ նա միայն ծնաւ, անաղտ ծնունդն, եւ առանց ցաւոց երկունքն. (Նիւս. երգ.։)

Զիա՞րդ առանց սերման կոյսն մայր լինի, եւ յետ երկանց կոյս գտանի. (Տօնակ.։)

ԵՐԿՈՒՆՔ. նմանութեամբ, Տագնապ, երկիւղ. վիշտ. գործ դժուարին եւ անկատար. ցաւ. ցաւագին սիրտ. դառն հեծութիւն. եւ այլն.

Շուրջ եղեն զինեւ երկունք մահու. (Սղ. ՟Ժ՟Է. 5։)

Երկու երկունք սիրոյ ստիպէին զնա. յիշատակ մեռելոյն, եւ տեսիլ կենդանի սիրելւոյն. (Մամբր.։)

Յորոց երեւի երկն կամ երկունքն ի մէջ բերել եւ զձայն հեծութեան, իբր երգ ցաւոց. զի եւ ի յն. օտի՛, է երգ. եւ օտի՛ն, երկն. եւ օտինի՛, ցաւ, վիշտ։


Երկնաբերձ

adj.

sky-high, much elevated.

· Calfa

NBHL (1)

Նաեւ զծառոց անգամ, որք ի սակաւ ինչ բարձրութեան են, ասեմք, թէ երկնաբերձ են. եւ զծխոյ՝ թէ յերկին կցի. (Եզնիկ.։)


Երկնագէտ

s.

astronomer.

· Calfa

NBHL (1)

Աստեղագէտ. դիտօղ եւ զննօղ երկնից կամ աստեղաց.


Երկնագնաց

adj.

that hastens, presses on towards heaven.

· Calfa

NBHL (2)

Մարդ՝ երկնագնաց ոչ լինի։ Պատկեր տեսանեմք երկնագնաց եղեալ. (Աթան. համբ։ եւ Գէ. ես.։)

Իբրեւ զթռչունս երկնագնացս ամբառնան. (Եօթնագր.։)


Երկնագոյն

adj.

blue, sky-blue, darkblue.

· Calfa

NBHL (3)

οὑρανοχρώματος, κυάνεος caeruleus, caeli colorem habens Կապոյտ, կապուտակ, որպէս երեւին մեզ երկինք.

Զբեհեղն եւ զերկնագոյնն. (Ես. ՟Գ. 23։)

Ի միջոյ մերմէ ի վեր ընթացեալ, եւ յերկնագոյն բարձրութիւն փառացն վերացեալ». իմա՛ երկնաբերձ, ծայրագոյն. երկայնագոյն յոյժ։


Երկնագումար

adj.

composed of a celestial troop;
divine assembly.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց յիսուս ձեզ տիրաբար՝ յաւուր մեծին երկնագումար՝ ցուցցէ զորդին ձեր գերափառ». իմա՛ ի մեծի աւուրն՝ յորում երկինք եւ երկիր ի մի գումարին։


Երկնաթռիչ

adj.

that flies, rushes to heaven.

· Calfa

NBHL (3)

Երկնաթռիչ եւ փայլակընթաց խաչիդ ձեւակի. (Նար. խչ.։)

Մարախն անարիւն եւ երւնաթռիչ է. (Շ. մտթ.։)

Մերթ եւս՝ Թռուցիչ կամ տանօղ յերկինս.


Երկնաժառանգ

adj.

possessing heaven, heir of heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաբնակ եւ երկնաժառանգ... էից խմբակցութեանց. (Նար. մծբ.։)


Երկնալոյս

adj.

full of heavenly light, celestial, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնաւոր եւ լուսաւոր.


Երկնախոհ

adj.

contemplating, meditating on divine matters.

· Calfa

NBHL (2)

Երկնախորհս եւ արդարագործս զամենեսեան կազմեաց. (Լաստ. ընթերց.։)

ԵՐԿՆԱԽՈՀ ԵՐԿՆԱԽՈՐՀ. οὑρανόφρων caelestia sapiens Որ զերկինս եւ զերկնաւորս խորհի.


Երկնակաճառ

adj.

adorning the sky.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն ի մայրն դառնային, համարձակութիւն տալով երկնակաճառ արփւոյն». (զի յետ մտիցն արեւու երեւի մեզ հանդէս երկնից). (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)


Երկնակամար

s.

arch of heaven, vault, roof.

· Calfa

NBHL (2)

Հանգոյն երկնից կամարի, եւ զարդուց նորա. որպէս եկեղեցին.

Երկնակամար՝ նկարակերտիւք ... Նոյն ինքն երկին՝ եւ երկնակամար, եւ առագաստ յերկրի կառուցեալ. (Անան. եկեղ։)


Երկնակառոյց

adj.

founded in heaven, celestial.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկինս կառուցեալ, հաստատեալ, եւ ուղղեալ. երկինքը շինած.


Երկնակեաց

adj.

whose conduct is heavenly, that lives like an angel.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կեայ յերկինս. երկնաբնակ. երկնային. հրեշտակ. եւ Հրեշտակային.


Երկնակենցաղ

cf. Երկնակեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնակենցաղք, եւ ոչ երկրասնունդք. (Նար. առաք.։)


Երկնակրօն

cf. Երկնակենցաղ

· Calfa

NBHL (1)

Որ բերէ յինքեան զերկնային կրօնս եւ զվարս. երկնակենցաղ.


Երկնահանգէտ

adj.

resembling heaven, celestial, divine.

· Calfa

NBHL (4)

ԵՐԿՆԱՀԱՆԳԷՏ ԵՐԿՆԱՀԱՆԳՈՅՆ. Հաւասար եւ նման երկնից. բարձր, եւ երկնային.

Չզանգիտես յերկնագէտ աթոռոյս, եւ յաթոռակալէս. (Գր. տղ. թղթ.։)

Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)

Որպէս փեսայ յառագաստի յերկնահանգէտն խորանի. (Սկեւռ. յար.։)


Երկնահանգոյն

adj.

cf. Երկնահանգէտ.

· Calfa

NBHL (4)

ԵՐԿՆԱՀԱՆԳԷՏ ԵՐԿՆԱՀԱՆԳՈՅՆ. Հաւասար եւ նման երկնից. բարձր, եւ երկնային.

Չզանգիտես յերկնագէտ աթոռոյս, եւ յաթոռակալէս. (Գր. տղ. թղթ.։)

Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)

Որպէս փեսայ յառագաստի յերկնահանգէտն խորանի. (Սկեւռ. յար.։)


Երկնահաս

adj.

reaching heaven, very high, very elevated.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ յերկինս հասեալ. երկնաբերձ. երկնակատար.


Երկնահար

adj.

struck by heaven.

· Calfa

NBHL (2)

κεραυνωθείς, κεκεραυνώμενος fulminatus, fulmine percussus Յերկնից հարեալ շանթիւ. ըստ յն. շանթահարեալ. կայծակնահար եղեալ. որպէս ասկղեպիոս, հերակլէս, եւ այլն.

Երկնահարացն երկիր պագանեն։ Զերկնահարսն՝ որ յաստուծոյ ատեցեալ են, զնոսա պաշտել եւ երկիր պագանել ոչ ամաչեն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Երկնահոյլ, հուլից

s.

celestial assembly;
cf. Երկնագումար.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնահուլիցն ճանապարհ առնելով՝ ի քեզ էջք եւ ելք առնէին. (Գանձ.։)


Երկնահոս

adj.

flowed or come from heaven, celestial.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛կ շանթ երկնահոս, եւ կայծակնաբուղխ վարդապետութեամբ քո վառեա՛. (Ոսկ. լուս.։)


Երկնաձիր

adj.

given by heaven, celestial, divine.

· Calfa

NBHL (3)

Յերկնից շնորհեալ որպէս ձիրք. երկնապարգեւ.

Երկնաձիր պարգեւացն. (Շար.։ Ճ. ՟Ա.։)

Երկնաձիր եւ աստուածատուր փառացն ժառանգութեան. (Նար. խչ.։)


Երկնաճեմ

adj.

that walks in heaven;
celestial.

· Calfa

NBHL (3)

(արմատն է ճեմել, եւ ճամուկ) Որ ինչ հայի ի ճեմարան կամ ի զարդս երկնից. երկնային.

Սըլացեալ թեւօք հոգւոյն երկնաճեմ գոլով. (Շ. տաղ.։)

Հասու եղեալ ամենայնի՝ գեր ի վերոյ երկնաճեմք երեւեցան. (Շիր.։)


Երկնամիջոց

s.

sky, firmament.

· Calfa

NBHL (1)

Միջոց երկնից. ընդարձակութիւն հաստատութեան եւ եթերաց.


Երկնային

adj.

celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.

· Calfa

NBHL (5)

οὑρανικός, οὑράνιος , ὅλυμπιος caelestis Որ ինչ յերկինս է, եւ սեպհական երկնից, երկնաւոր. երկնական. ( ի սուրբ գիրս ասի Երկնից, կամ Երկնաւոր).

Երկնային զօրք, կամ զինուորութիւնք, կամ դասք. (որ եւ Երկնայինք, այսինքն հրեշտակք). (Շար.։)

Սուրբ, երկնային, աստուած, եւ հայր ամենակալ. (Ժմ.։)

Հովուին կամ ադամայ երկնայնոյ։ Հացիւդ կամ իւղովդ երկնայնով։ Երկնային արքայութիւն, փառք, ուղի, եւ այլն. (Նար.։)

Երկնայինց եւ աստուածայինց. (Փիլ. լին. ՟Դ. 215։)


Երկնաշնորհ

cf. Երկնաձիր.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրհնութիւն երկնաշնորհ եւ տիրապարգեւ. (Նար. խչ.։)


Երկնաչու

adj.

that goes, that leads to heaven, celestial.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կռոնէ կարկատեալ այծահեծուկն այն եւ երկնաչուն։ Ընդ ինքեան առեալ զքաջավազիկն երկնաչու. (Մագ. ՟Լ. ՟Լ՟Դ։)


Երկնապատիկ

adj.

that makes a circuit or a course in heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եւս առաւել զուարթանային պայծառութեամբ քան զերկնապատիկն զամբարս. (Պիտ.։)


Երկնապիշ

cf. Երկնահայեաց.

· Calfa

NBHL (3)

Որ պշուցեալ հայի ընդ երկինս. եւ որ ինչ տայ այնպէս պշնուլ.

Բարձրահայեաց եւ երկնապիշ լինելով երդնուն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Զբերդն ամիւկ՝ զզարմանալին զամրոցն, զոր երկնապիշ եւ պարանոցատանջ՝ իմս գիտէ անուանել բան. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Երկնառատ

adj.

that flows, that falls from heaven abundantly.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսեալ զայսպիսի երկնառատ պարգեւս առ նա եղեալ. (Կաղանկտ.։)


Երկնառաք

adj.

sent from heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնառաք հրով. (Վրդն.։ եւ Միխ. աս.։)


Երկնացոյց տախտակք

s.

astronomical chart.

· Calfa

NBHL (1)

Արուեստիւ երկնացոյց ունէր նոյ ի տապանին, եւ այնու իմանայր զտիւն եւ զգիշերն. (Լծ. փիլ.։)


Երկնաւոր, աց

adj.

celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.

· Calfa

NBHL (4)

οὑράνιος, ἑπουράνιος caelestis Երկնային. որ, կամ որ ինչ յերկինս է. եւ Սեպհական երկնից. աստուածային. հոգեւոր. իմանալի, անապական, գերահրաշ.

Հայրն ձեր երկնաւոր։ Բազմութիւն զօրաց երկնաւորաց։ Որպէս երկնաւորն, նոյնպէս եւ երկնաւորք։ Երկնաւոր տեսիլ, կոչումն, պարգեւ, եւ այլն։ Վկայեն մեզ երկինք երկնաւորօքն. (Եղիշ. ՟Գ։)

Երկնաւոր յուսոյն, կամ վայելից, խորհրդոյն, փրկութեան. (եւ այլն. Փարպ.։)

Թէպէտեւ յերկրէ էր մարմինն, այլ ընդ երկնաւորին միաւորեալ՝ կոչեցաւ երկնաւոր. (Աթան. ի Ճ. ՟Գ.։ եւ Սեբեր. ՟Գ. յորմէ եւ Շար.։)


Երկնաքաղաքացի, ցւոյ, ցեաց

adj. s. inhabitant of heaven.

· Calfa

NBHL (4)

Քաղաքացի երկնից. եւ Որոյ կենցաղավարութիւնն է յերկինս.

Երկնաքաղաքացի նմանիւր (երեւեալն). (Փիլ. սամփս.։)

Ըստ հոգեւոր առաքինութեանն ամենեքեան երկնաքաղաքացիք. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ասի եւ զիրաց՝ որ անկ են երկնաւոր քաղաքին.


Երկնեմ, եցի

va.

to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.

· Calfa

NBHL (11)

ԵՐԿՆԵԼ. ὡδίνω, μηχανάομαι, πειράομαι molior, niteor Խորհել եւ նիւթել ինչ. մեքենայել. հնարել.

Ընդէ՞ր երկնեցեր զիս։ Եւ ի սառա, որ երկնեացն զմեզ։ Ոչ երկնեցի, եւ ոչ ծնայ։ Որպէս որ երկնիցէն մերձ ի ծնանել. (Ես. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Ա. եւ ՟Ի՟Գ. ՟Ի՟Զ. եւ այլն։)

ԵՐԿՆԵԼ. Ցաւագնիլ. վշտանալ. հեծել. եւ Սպասել կարօտանօք.

Տեսցեն զքեզ ազդք, եւ երկնեսցեն. (Ամբ. ՟Գ. 10։)

Ամենայն արարածք հեծեն եւ երկնեն մինչեւ ցայժմ. (Հռ. ՟Ը. 22։)

Տրտմեսցին, եւ երկնեսցեն հառաչմամբ. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Երկնէին եւ այսմ, գիտել զօր գալստեան նորա. (Երզն. մտթ.։)

Առաւել երկնեսցի ծարաւ իմ, եւ առաւել վարձս առից յաստուծոյ». իմա՛, սաստկասցի տ վշտագնել զիս. (Վրք. հց. ՟Ե։)

Բայց կարծեմ զայլ ինչ երկնել մտաց ձերոց այսպէս կեղծաւորելովդ. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զօրհանապազ երկնեցաք եւ երկնեմք առ միմեանս զչարութիւն. (Լմբ. ատ.։)

եւ չ. ὡδίνω parturio, in partu doleo Երկամբք ծնանել, եւ կրել զցաւ ի ծնանելն. տղաբերքի ցաւ քաշել.


Երկնուղէշ

adj.

having branches very high or reaching to heaven.

· Calfa


Երկնուստ, յերկնուստ

adv.

from heaven, from on high.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնուստ էր հասեալ վտանգն, եւ աստուածառաք էր բարկութիւնն. (Արծր. ՟Դ. 8։)