Your research : 561 Results for ե

Entries' title containing ե : 10000 Results

Չարատես

s.

pessimist, croaker;
cf. Չարատեսիլ.


Չարատեսիլ

adj.

of a horrible appearance, ill-looking, evil-faced, very ugly, dreadful, horrible.


Չարատեցութիւն, ութեան

s.

hatred of vice or depravity, benignity, goodness, virtue.


Չարարարեմ, եցի

vn.

to do evil, to harm, to injure.


Չարարուեստ, ից

adj.

malicious, artful, shrewd, cunning, knavish;
— հնարք, artifices, intrigues.


Չարարուեստութիւն, ութեան

s.

artfulness, craft, shuffling, cheating.


Չարացուցանեմ, ուցի

va.

to render bad, wicked or worse, to provoke or excite to evil;
to incite to anger, to exasperate, to envenom.


Չարեացապարտ, ից

adj.

culpable, guilty.


Չարըմբեր

adj.

enduring, suffering.


Չարըմբերութիւն, ութեան

s.

suffering.


Չարուեստ

s.

sly, pernicious art.


Չարչարելի, լւոյ

cf. Չարչարական.


Չարչարելիութիւն, ութեան

s.

passibility.


Չարչարեմ, եցի

va.

to torment, to harass, to molest, to pain, to ill-treat, to ill-use.


Չափաբեր

adj. fig.

of a just measure, symmetrical;
moderate, regulated, of steady habits, temperate, sober.


Չափաբերական, ի, աց

adj.

measured, proportioned, symmetrical;
rhythmical, metrical.


Չափաբերապէս

adv.

proportionably, symmetrically, regularly.


Չափաբերեմ

va.

to reduce to order;
to versify.


Չափաբերութիւն, ութեան

s.

measure, symmetry, proportion;
rhythm, meter;
cf. Չափագիտութիւն.


Չափակցեմ, եցի

va.

to proportion, to equal, to symmetrize.


Չափելի, լւոյ, լեաց

adj.

measurable.


Չափեմ, եցի

va.

to measure;
to examine, to ponder, to weigh;
to judge, to conjecture;
to reward, to return like for like;
to versify, to make verses;
չափեաց նմա վեց չափովն գարի, he gave him six measures of barley.


Չբարերարութիւն, ութեան

s.

want of disposition to do good;
selfishness.


Չբնակեալ

adj.

uninhabited.


Չեչ, ից

s.

trash, rubbish, trifles;
pock-mark.

• «ճզմած ձիթապտուղի կեղևանք» Վստկ. 184. «Դարձո՛ զչեչն հանդերձ կտովն ի ջրաղացն»։

• = Նոյն է չանչ բառի հետ և նրա հետ միա-սին փոխառեալ է Կովկասեան լեզուներիս-հմմտ. յատկապէս վրաց. ჭა ճաճա «խա-ղողի կեղևանք», ჩეჩა չեչա «վուշը մաքրել», ნაჩეჩი նաչեչի «վուշի խծուծ»։-Աճ.

• ԳՒՌ.-Ատն. չէչ, Ղրբ. չիչ և Շմ. ջէջ «ճըզ-մած խաղողի կեղևանք», Երև. չէչ «թութի քամած կեղևանք», Ախց. Կր. չէչ «խնձորի. տանձի և նման պտուղների նետելու մեջու-կը, կանաչեղէնների դէն գցելու մասերը, չօփ»։-Սրանց հետ նոյն են չաչ Հմշ. «եգիա-տազորենի վրայի շապիկը կամ պատեանը». Տր. «լոբու դրսի կանաչ պատեանը», Խտջ «շողգամի և բողկի կանաչ տերևները՝ որ չորացնելով պահում են կերակուր եփելու համար»։

• ՓՈԽ.-Թրք. և յն. գւռ. Ատն. č̌eς «խաղո-ղի ճզմած կեղևանք» (Արևելք 1888, նոյ. 8-9), ուտ. čec «միջից մեղրը քամուած մեղրահաց»։

• «կալի մէջ լցուած մաքուր ցորենի դէզ». գաւառական բառ է, որ հնից աւանդ-ուած չէ. սխալմամբ է որ ՆՀԲ նախորդը շը-փոթում է սրա հետ։

• = Պրս. [arabic word] čat, որ և [arabic word] cas, [arabic word] žaž «դէզ կալի կամ կոյտ արմտեաց, զոր դիզեն զկնի ծեծելոյ և որոշելոյ ի յար-դէն զցորեանն ի կալին». նոյնից է թրք. թթր. čaǰ, čac, čaš, jaš «կալսած հաճարի կամ վարսակի դէզ. 2. մաքրելուց յետոյ կալի մէջ մնացած բարակ յարդը» (Будaгoвъ 1, 454). նոյն բառն է դարձեալ՝ որ թուրքերէնի միջոցով փոխ առնուելով՝ դարձել է սերբ. čadǰ, čadja, լեհ. čac, čadž «բարակ յարդ»։ -Աճ.

• ԳՒՌ.-Խրբ. չmջ, Ակն. Եւդ. չէչ «կալի մէ» դիզուած մաքուր ցորենի շեղջ»։-էնկիւրիի թրքախօս հայոց բարբառով չէչ հոմանիշը (Բիւր. 1898, 865) անշուշտ հայերէնից է. իսկ թրք. գւռ. Եւդ. [arabic word] čej և Տ. ǰeǰ «ցո-րենի դէզ» չեն կարող լինել հյ. շեղջ բառից (ինչպէս կարծում են Թուրեան, Բիւր. 1899, 798 և. Գազանճեան, Յուշարձան 329), այլ նոյն են վերինների հետ. այսպէս նաև թրք. [other alphabet] ︎ čee «մաքրելուց յետոյ կալի մէջ մը, նացած ցորենը» (Կամուս, թրք. թրգմ. Գ. 178)։

• «ծակոտիք». արմատը հնից չէ ա-ւանդուած. յետնաբար միայն գտնում եմ գործածուած Ադամ. 136. «Կողն նման է պինդ ոսկրի, բայց մէջն փուճ, չեչով իլի»» Սակայն սրանից ունինք չեչաքար «ծակոտ-ևէն մի քար» Անյ. ստորոգ. Առաք. լծ. սահմ. 540։

• ԳՒՌ.-Արմատը պահուած է «ծաղկախտից մնացած հետքեր երեսի վրայ» և «մեղրև ծակ ծակ բջիջներ» նշանակութեամբ. այս-պէս Ախց. Խրբ. չէչ, Ագլ. Գոր. Ղրբ. չիչ.-Բայց նշանակում է նաև «մեղրի բջիջները կազմող մեղրամոմը» (Ղրբ.), «մեղրից քամ. ուած մոմը» (Երև. Սեբ.), «մեղրի բջիջների սև նիւթը» (Ակն.). նմանութեամբ «միսը ծա-մելուց յետոյ մնացած անհիւթ մասը» (Ղրբ.)։ Այս իմաստները, մանաւանդ վեր-ջինը, կարող են լինել չեչ «կեղևանք» բա-ռից։-Նոր բառեր են չեչոտ (Շմ. չէչօտ, Ջղ. չիչոտ, Մշ. չիչոդ, Տփ. չէչուտ), չեչմեղր, չեչ-խաթու, չեչոտենի «մի տեսակ տանձ՝ վրան սև կէտերով»։


Չեչաքար, ի

s.

pumice-stone.


Չեչոտ

adj.

pocky.


Չեպիսկոպոս, աց

s.

pseudobishop.


Չերէց, րիցու

s.

pseudopriest, bad or unworthy priest.


Չեւ, չեւ եւս

conj.

not yet;
not till now;
չեւ տեսեալ, before seeing.


Չէզոքացուցանեմ, ուցի

va.

to neutralize.


Չին եւ մաչին

s.

China.


Չլուեալ

adj.

unheard of.


Չլուելոյն առնեմ

sv.

to turn a deaf ear to, to desire not to hear, not to hear on that side.


Չկենդանի

adj.

lifeless;
cf. Անկենդան.


Չկեցու, աց

adj.

lazy, idle, unoccupied, sluggish, slothful.


Չկեցութիւն, ութեան

s.

laziness, etc.


Չհանդուրժեմ

vn.

not to suffer.


Չձեռնհաս

adj.

incapable, impotent, powerless.


Չմեղ

adj.

innocent, harmless.


Չմեղադրանք

s.

not blaming, not finding fault with.


Չմեղադրութիւն, ութեան

s.

cf. Չմեղադրանք.


Չմենի

s.

cornel-tree.


Չմշտնջենաւոր

adj.

not eternal.


Չյանցուցեալ

adj.

free from guile, innocent.


Չնչեան

cf. Չնչին.


Չորաբեկ

adj.

dry, frugal;
— հաց, dry toast;
— սեղան, frugal table, light meal.


Չորակեաց

adj.

xerophagus, feeding on dried aliments;
very abstemious.


Չորակեր լինիմ

sv.

to live on dried things, to practise xerophagy.


Չորակերութիւն, ութեան

s.

nourishment composed of dried fruits, legumes or herbs, xerophagy;
vegetarianism;
rigorous abstinence.


Definitions containing the research ե : 5764 Results