observation;
remark;
speculation;
episcopacy;
— առնել, to observe.
Այցելութեանց՝ բարեզգեստից դիտողութեան։ Զընտրեալն այցելութիւն մաքուր դիտողութեան։ Զքահանայապետն մեր դիտողութեան. (Նար.։)
sight, aim;
intention.
σκοπή, σκοπός speculatio, attentio, intentio Դիտելն. ակնարկութիւն. հայեցուած. տեսութիւն մտաց. դիտաւորութիւն. նպատակ խորհրդոց.
Աննիրհելի դիտմամբ։ Ի դիտումն կայից հիւսիսոյ։ Դանդաղս առ դիտմունս խոստացելոցն։ Աստուածականին դիտման տեսութիւն։ Ըստ մերս դիտմանց. (Նար.։)
Դիտումն քահանայապետութեան է, առ աստուած, որպէս հասանելի է, նմանութիւն եւ միաւորութիւն. (Դիոն. երկն.։)
position, situation, posture;
state, place, figure, seat;
system;
theme;
application;
tomb, sepulchre;
— օճառի, bar, stick of soap;
— գրոց;
size of a book;
— եւ տար առնեմ, to scatter, to disperse.
Դիր ի դրախտին։ Դիր անուանց։ Անուանցն դրոյ։ Դիր ադոնի։ Դիրք կարգի, համբարոյ, եւ այլն. (Փիլ.։)
Զկարգ եւ զդիր աւուրցն կանոնաց. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ծանեաւ ի դիր պատկերին եւ ի նշանացն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Զդիր երանելւոյն կազմեալ։ Ի դիրս հարցն հանգուսցէ զոսկերս ձեր. (Փարպ.։)
Եդին ի դիր հանգստեան. (Շար.։)
ԴԻՐ ասի յառոգանութեան եւ ի գրչութեան հատուած բանի, ուր զկայ առնու ձայնն փոքր մի, կամ նշանակ նորա բութն, եւ կէտն, եւ այլն.
idolatry.
Զարիւն զոհից անասնոց դիւցապաշտութեան. (Ագաթ.։)
cf. Կռամոլ.
diabolically.
Դիւաբար ի մեղսն հաստատեալ կայ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)
where demons dwell.
Դիմեցին ի դիւաբնակ անապատն։ Դիւաբնակն բագնաց, կամ կաղաղանաց։ Զմեհեանս դիւաբնակ. (Կաղանկտ.։ Անան. եկեղ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Է։ Վրդն. օրին.։)
Դիւաբնակ սպասաւորք, կամ նենգաւոր. (Յհ. իմ.։ Շ. եդես.։)
to be furious, enraged, to play the devil.
Մոլեգնիլ ի դիւէ, այսահարիլ.
assembly of demons.
Խմբեալ ի դիւաց, կամ հանգոյն դիւաց.
diabolic;
enraged.
Սեպհական դիւաց. սատանայական.
Խորհուրդ դիւական ի միտս արկեալ. (Փարպ.։)
Դիւականն հայցուածս ի խոզսն մտանել. (Մագ. ՟Ժ՟Է։)
sacrificed to the devil.
Դիւաճենճեր զոհք, կամ զոհարան. (Ճ. ՟Ա.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)
devoted to the worship of the devil.
Հրաժարեցեր ի զոհիցն ճենճերաց դիւամոլ հեթանոսաց. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
Դիւամոլ ագահութիւն, կամ տանջանք. (Յհ. կթ.։)
cf. Դիւամոլ.
Մոլորեալ ի դիւէ, կամ մոլեգին. դիւահար.
Դիւամոլոր խռովութիւն. (Յհ. կթ.։)
Յողդողդ խորհուրդ դիւամոլոր անմիտ մարդոց. (Կաղանկտ.։)
cf. Դիւական.
Սարսուռ դիւային ջերման։ Մերժեա՛ զդիւային չարահնարութեանս շշուկ. (Նար. ՟Գ։ Նար. խ.։)
to torment, to play the devil, to enrage.
Հրեշտականամ յերեսս, եւ ի խորհուրդս դիւանամ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)
Բուռն եհար զդիւացեալ բնութենէն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Վիշապք երկու դիւացեալք եւ սեւացեալք. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)
keeper of the records;
librarian;
great officer.
ԴԻՒԱՆԱՊԱՆ ԴԻՒԱՆԱՊԵՏ. Պահապան եւ վերակացու արքունի դիւանին.
Դիւանապետ անօրէն, պահապան մատնիչ. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)
cf. Դիւանապան.
ԴԻՒԱՆԱՊԱՆ ԴԻՒԱՆԱՊԵՏ. Պահապան եւ վերակացու արքունի դիւանին.
Դիւանապետ անօրէն, պահապան մատնիչ. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)
inspired by the devil, diabolic.
Դիւաշունչք կռոցն լինէին սպասաւոր. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
that worships the devil.
Ուստի յանդիմանեալ կշտամբին, թէ եւ նոքա դիւապաշտք են։ Որո՞վք երեսօք զդիւապաշտսն հալածիցեն. (Եզնիկ.։)
Եղեալ դիցն երկրպագուք, ոչ միայն տարրապաշտք, այլեւ դիւապաշտք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
idolatry.
Պերոզ ջանայր հաստատել զմոգութիւն դիւապաշտութեան. Զբազումս ի մոգութիւն դիւապաշտութեան առածեալ կործանեաց. (Կաղանկտ.։)
Չարեաց ի չարիս վերացեալ դլին, ի պատկերամարտութենէ յանաստուածութիւն եւ ի դիւապաշտութիւն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Դիւապաշտութեան զմեզ հաւանեալ ասեն. (Մագ. ՟Լ՟Թ։)
deceived by the devil;
diabolic.
tormented by the devil, possessed.
Տանջեալ ի դիւէ. այսահար. մոլեգին. չարաչար.
Տագնապելոց ի դիւատանջ ահիցն. (Անան. եկեղ։)
like the devil, diabolic.
Դիւատեսակ կոչեաց զինքն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Դիւական.
Իբր Դիւահնար. դիւական.
magical, enchanted.
place of witchcraft.
Ի վհուկս եւ ի դիւթարանս ընթացեալ. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)
to charm, to enchant, to conjure, to fascinate.
եւ չ. ἑπᾴδω incanto, μαντεύομαι vaticinor Կախարդել, հմայել. գուշակել ստութիւնս ըստ ըղձից, կամ սուտ մարգարէանալ. թովել. շշնջել դիւական կարգացմամբք.
Դիւթեա՛ ինձ վհկաւդ. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ը. 8։)
Որ լոկ դիւթեն, եւ ոչ կախարդեն, իշխանութիւն լիցի քահանային խանձել եւ մրել. (Կանոն.։)
charm, incantation, enchantment, witchcraft, sorcery, magic, theurgy.
μαντεία vaticinium Կախարդութիւն. հմայք. թովչութիւն. ըղձութիւն. տե՛ս (Օրին. ՟Ժ՟Ը. 16։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 17։ Իսկ Ես. ՟Խ՟Է. 9.) ըստ յն. φαρμακεία դեղատուութիւն.
Դիւթութեամբ վհկութեան իւրոյ կենդանացուցանել. (Խոր. ՟Ա. 14։)
Դիւթութիւն քո ի գլուխ քո դարձցի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ. (տպ. դիւութիւն)։)
devilry, witchcraft, wickedness, bad humour.
Մաքրիլ ի լկտութենէ, եւ ի դիւութեան սեղանոյ. յն. ի դիւական սեղանոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
decayed, fragile, weak, slippery.
Դիւրագայթ բնութիւն, կամ իմացուած, կամ ճանապարհ. (Խոսր.։ Վրդն. ղեւտ.։ Լմբ. սղ.։)
Պատկեր հողեղինին, զդիւրագայթոտն ասէ ի մեղս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Մարդ եմ դիւրագթելի։ Դիւրագթելի միտք։ Դիւրագթելիք հարկաւոր փորձանօքն. (Լմբ.։)
Գիտէ զտկարութիւնս, զի դիւրագթելի եմք եւ սխալականք. (Գր. հր.։)
cf. Դիւրագայթ.
Դիւրագայթ բնութիւն, կամ իմացուած, կամ ճանապարհ. (Խոսր.։ Վրդն. ղեւտ.։ Լմբ. սղ.։)
Պատկեր հողեղինին, զդիւրագայթոտն ասէ ի մեղս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Մարդ եմ դիւրագթելի։ Դիւրագթելի միտք։ Դիւրագթելիք հարկաւոր փորձանօքն. (Լմբ.։)
Գիտէ զտկարութիւնս, զի դիւրագթելի եմք եւ սխալականք. (Գր. հր.։)
cf. Դիւրագայթ.
Դիւրագայթ բնութիւն, կամ իմացուած, կամ ճանապարհ. (Խոսր.։ Վրդն. ղեւտ.։ Լմբ. սղ.։)
Պատկեր հողեղինին, զդիւրագայթոտն ասէ ի մեղս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Մարդ եմ դիւրագթելի։ Դիւրագթելի միտք։ Դիւրագթելիք հարկաւոր փորձանօքն. (Լմբ.։)
Գիտէ զտկարութիւնս, զի դիւրագթելի եմք եւ սխալականք. (Գր. հր.։)
common, ordinary;
easy to be found or understood;
— լինել, to be found easily.
Ո՛վ ապաշխարութիւն՝ համեղ պտուղ անուշաճաշակ եւ դիւրագիւտ. (Բրս. ապաշխ.։)
Զի մի՛ դիւրագիւտն դիւրաւ արհամարհեսցի. (Վրդն. ծն.։)
Պա՛րտ է ամենայն իրօք զդիւրագիւտն պատուել (ի կերակուրս). (Բրս. հց.։)
Աղցաւորացն դիւրագիւտք եւ դիւրաշահք լինէին. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)
easy to walk, commodious, easy.
Դիւրագնալի կամ դիւրագնաց ճանապարհ. (Շ. մտթ.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։ Պտմ. աղեքս.։ Իգն.։)
cf. Դիւրագնաց.
Դիւրագնալի կամ դիւրագնաց ճանապարհ. (Շ. մտթ.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։ Պտմ. աղեքս.։ Իգն.։)
easier, very commodious.
εὑκοπώτερος, -ον, ἁνεκτότερος, -ον facilior, -ius;
tolerabilior, -ius Առաւել դիւրին. հեշտ ամենեւին. տանելի. դիւրապատրաստ. եւ Կարի դիւրաւ. առաւել հեշտեաւ. Տե՛ս (Մտթ. ՟Ժ. 15։ ՟Ժ՟Ա. 22. 24։ Ղկ. ՟Ե. 23։ ՟Ժ՟Ը. 25։)
Հանէ ի դիւրագոյն վայրէն. իբր հեշտալի. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Զարբեցութիւն. զմոլեկանն, զառ ամենատեսակ ամօթոյ դիւրագոյնն. այսինքն հակամէտ. (Բրս. պհ. ՟Բ։)
Կամօք եւ դիւրագոյն մտօք ժողովրդեանս ձեռնարկեալ յայս. այսինքն մտադիւրութեամբ. (Վահր. յար.։)
Զինչս աշխարհիս՝ յորժամ արհամարհեմք զնոսա, դիւրագոյն գտանեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)
tender, pitiful.
Դեսպանս առ թագաւորն առաքէր մօտալուտ եւ դիւրագորով հաշտութեան. (Յհ. կթ.։)
that turns easily, mutable, changeable;
convertible.
εὕστρωφος versatilis, volubilis Որ դիւրաւ դառնայ. դիւրաշրջիկ. եւ Դիւրափոփոխ. եւ Դիւրաւ զղջացօղ. եւ Դիւրահաւան.
Ըստ նմանութեան թռչնոց ճախրեն դիւրադարձ լինելով. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Գիտես ո՛վ դիւրադարձդ խոհեմ. (Շ. թղթ.։)
that is easily deceived.
Զայլս ոմանս դիւրադաւս նուաճեալ։ Զի դիւրադաւ լիցին այնուհետեւ երկաքանչիւրքն ի նմանէ դժրելոյ. (Յհ. կթ.։)
that fades easily.
εὑμάραντος qui facile marcescit, caducus Որ դիւրաւ թառամի, փոյթ թարշամի. հեշտ կամ շուտ թոռմօղ, թօշնօղ.
Հարստութիւն դիւրաթառամ քան զծաղիկ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 52։)
dissoluble.
Ոչ զդիւրալոյծ տաղաւարահարաց զնաւակատիս. (Հ. կիլիկ.։)
condescending, compliant;
gentle, easy, commodious.
εὑήκοος facile audiens, obsequiosus (իբր ներգ) Դիւրաւ լսօղ. դիւրանսաց. հլու. հեշտ մտիկ ընօղ, անկաճ դնօղ.
Յառաջին ամն դիւրալուր են։ Ընդէ՞ր ես այսպէս դիւրալուր. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Զ։)
Եւ այսպէս դիւրալուր հեթանոսք անսան կոչողին. (Իգն.։)
Իցէ թերեւս դիւրալուր իսկ, որ դժուարահաւանն է. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
ԴԻՒՐԱԼՈՒՐ εὑήκοος qui facile auditur, εὑπαράδεκτος acceptabiis (իբր կր) Դիւրաւ լսելի. ախորժալուր. հաճոյական. ընդունելի լսելեաց. դիւրիմաց. մտիկ դնելու, ուզածը, պարզ, յստակ.
Եւ այս յոյժ դիւրալուր առնէր զբանս զայս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)
Դիւրալուր զխորհուրդս աստուծոյ առնելով. (Նար. երգ.։)
Զդիւրալուրն եւ զառանց խոր բառիցն յարգեն։ Դիւրալուրք եւ համառօտք։ Պարզ են բանիւ, եւ դիւրալուր լսելեաց. (Սարգ.։)
moveable.
Մասունք մարմնոյ թեթեւացեալք՝ դիւրախաղացք լինին. (Փիլ. քհ.։)
refrangible;
fragile, frail.
Արժան է աստ իմանալ զդիւրախորտակ կամս եւ զգնացս նոցա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։)
easily consumed.
Թէպէտ եւ դիւրածախ ապականիչն թուիցի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։)
Դու եղէգն, եւ մեք հուր դիւրածախ. (Արծր. ՟Գ. 9։)
Եցոյց յամենայնի զանարգն եւ զդիւրածախն (վիճակ կենաց). (Բրս. հց.։)
cf. Դիւրածին.
cf. հեշտածին.
that burns or is burnt easily.
Դիւրակէզ ցամաք փայտն, կամ հեր գլխոյ. (Անյաղթ բարձր.։ Ճ. ՟Ա.։)
Մանաւանդ զի՝ հանեալն դժուարակէզ, եւ արկեալն՝ յոյժ դիւրակէզ. (Շ. թղթ.։)
decayed, ruinous, that falls easily.
Դիւրակործանք մանաւանդ առ մեղսն եմք մարդիկ։ Դիւրակործան է ոգին առ ի մեղսն. (Բրս. հց.։)
portable, that can easily be carried.
Դիւրաւ կրելի, տանելի, համբերելի. եւ Սակաւապէտ.
Փոքր ինչ թերեւս, եւ դիւրակրելի գոլ։ Սակաւ իմն մասն հոգոցն դիւրակրելի։ Դիւրակրելի եւ չափաւորապէս զտածմանցն խնդրել նիւթս. (Պիտ.։)
accostable, accessible.
εὑπρόσιτος accessu facilis Դիւրաւ մատչելի. դիւրամերձենալի. դիւրահուպ.