surrounded with light, splendid, bright, luminous.
որոյ սահմանն կամ բոլոր իսկութիւնն է լուսալից. ընդունարան լուսոյ աստուածութեան. աստուածընկալ.
Յորում աճեցոյց զբոյսն օրհնութեան ի լուսասահման անդաստանին անարատութեան. (Նար. կուս.։)
furnished with divine light;
illustrious, brilliant
սնեալ ի լոյս կամ լուսով, այսինքն ընդ ձեռամբ յիսուսի.
that sheds light, resplendent, shining, radiant.
Որպէս զլոյս սփռեալ. եւՍփռօղ զլոյս. լուսացնուղ կամ որոյ լոյսն է ծաւալեալ ընդ ամենայն տեղիս.
Լուսասփիւռ հրահոսան վտակք զքոյդ արբեցուցանեն վտակ. (Խոր. հռիփս.։)
burning, shining, luminous.
Որոյ լոյսն՝ճրագն՝ լապտերն է վառեալ. կամ Որպէս զլոյս վառեալ. լուսաբորբոք.
Ռահեալ սրբոցըն լուսաւառ Շ. (յիշ. առակ.։)
illumination.
Վառումն լուսոյ. պայծառութեան լուսազարդ. լուցմունք ճրագաց.
յեկեղեցի նոյնթէս լինի լուսաւառութիւն մինչեւ յաւիտեան. (Վրդն. ել.։)
wishing for, longing for light.
Տենչօղ եւ ցանկացօղ լուսոյ.
Խաւարաւ ըմբռնեալս, կամ միայն առանց այսորիկ լուսատենչիկս եւ կարօտս. (Սարկ. քհ.։)
that sees the light (eye);
of brilliant aspect.
Տեսօղ լուսոյ, եւ ունօղ զտեսիլ լուսոյ.
Փայլատակմանց ճառագայթիւք լուսատեսօք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
like the light, clear, bright, brilliant;
beautiful.
φωτοειδής luciformis, lucidus. Որ ունիցի զտեսակ՝ զտեսիլ՝ կամ ղնմանութիւն լուսոյ. Լուսատեսիլ. Լուսաձեւ. լուսամպ. լուսի նման.
Լուսատեսակ ճառագայթ, կամ առանձնաւորութիւն սերովբէի, կամ բարեզարդութիւն. (Դիոն.։)
Կամ Պայծառ տեսլեամբ. գեղեցիկ.
լուսապէս. պայծառապէս.
cf. Լուսատեսակ.
Յառաջընթաց փայլումն լուսատեսիլ աստեղն. (Շար.։)
Զարհուրեալ տագնապեցան հովիւքնի լուսատեսիլ հրեշտակին ճառագայթիցն. (Կիւրղ. ղկ.։)
Բանն լուսատեսիլ՝ նախ խոհականաւն խոկոյ, եւ ապա գործէ զխոկացեալն. (Տօնակ.։)
Երկաթն երկաթով սրբի ի ժանգէ, եւ լուսատեսիլ վայելէ. (Լմբ. առակ.։)
cf. Լուսատեսակ.
Աստեղայ լուսատեսիկ նշան կենսատուխաչին։ Զլուսատեսիկ եւ զերկնաւոր պսակն. (Փարպ.։)
cf. Լուսատեսակ.
Որ ունի զտիպ եւ զնմանութիւն լուսոյ. լուսակերպ. լուսատեսակ.
Որով յառաջինն փայլեսցէ լուսատիպ կերպարան. (Գր. հր.։)
that gives light, enlightening;
— լինել, to teach, to enlighten, to illuminate;
— աշտարակ, light-house;
—ք, the stars.
φωτοδότης luminis dator φωταγωγός collustrator. տուօղ լուսոյ. լուսաւորիչ (զգալի, կամ իմանալի լուսով)
Արարեր զարեգակն լուսատու տուընջեան, զլուսին եւ զաստեղս լուսատու գիշերոյ. (Ժմ.։)
Քար լուսատու եւ մածագին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
Չիղջ ոչ կարէ համբերել լուսատու ճառագայթից արեգական. (Եփր. համաբ.։)
այս է գնացք լուսնին. եւ ո է նա աստղ լուսատու, այլ հայելի է ընդունակ լուսոյ, եւ ունի զլոյսն յարեգականէն. (Սարկ. տոմար.։)
Ընդ օձաբնակ խաւար գըբին, յոր լուսատուն էր իմ անձին. այսինքն սուրբ լուսաւորիչն. (Յիսուս որդի.։)
Լուսատուն ցեղի՝ մերոյս ամենի զազգէն պարգեւի. (Գանձ.։)
Բեւեռեաց զլուսատուս ի աստատութեան. այսինքն զլուսաւորս. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
Ծածուկ հաւաքման բանին իբր լուսատու ձորձով պատեցար. իմա՛ լուսափայլ, շողշողեալ, պայծառ։
ԼՈՒՍԱՏՈՒ ԼԻՆԵԼ. φαίω luceo եւ այլն. Լոյս տալ. ծագել. լուսաւորել.
Եդ զնոսա աստուած ի հաստատութեան երկնից՝ լուսատու լինել յերկիր. (Ծն. ՟Ա. 17։)
Սեամբ հրոյ լուսատու լինել նոցա. (Ել. ՟Ժ՟Գ. 21։)
ոչ միայն լուսաւորեալք, այլ եւ լուսատուք յոքունց եղիցին. (Տօնակ.։)
window, casement;
baptistery;
—ք, the eyes.
Որպէս Պատուհան. լուսամուտ. լուսանցոյց. լուսանցք.
Ընդունարան կամ գործի լուսոյ եւ լուսաւորութեան, որպէս Աչք.
Առ սակաւ սակաւ նուաղին լուսարանք մարմնոյն. (Նար. խրատ.։)
Զանթիւ եւ զանհամար զաչացուսն, զորոց զլուսարանս խաւարեցուցին։ Առաքեաց դահլիճ, որ եկեալ խաւարեցոյց զլուսարանս նոցա։ Խաւարեցուցին զլուսարանս նորա. (Լաստ. ՟Բ. ՟Ե. ՟Թ։)
Մո՛յծ ընդ բացեալ լուսարանին՝ զ՝ի գոյն ոսկւոյ սուրբ աղաւնին. (Յիսուս որդի.։)
Ի սմին աղօթանուէր լուսարան կենաց փրկութեան բարեաց։ Որպէս յիջումն լուսարանի սուրբ աւազանին՝ լուացմամբ մարմնոյ. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)
sacristan, vestry-clerk, sexton.
Պաշտօնեայ եկեղեցւոյ՝ լուցիչ ճրագաց եկեղեցւոյ. կամ վերակացու տաճարի. (Ճշ.։)
screen, fire-screen;
shade.
ԼՈՒՍԱՐԳԵԼ. (կամ Լուսարգելլի) Արգելիչ լուսոյ կամ լուսաւորաց. անշարժ կացուցիչ յընթացից զարեգակն եւ զլուսին.
Յեսու նաւեայ՝ տիպ անորակն (յիսուսի), ի գայիսոնն այն լուսարգելին. (Գանձ.։)
sun-lit, bright, splendid.
Լուսափայլ. լուսաճաճանչ. հաղորդ լուսոյ արբւոյն.
cf. Լուսաւորեմ.
Լուսաւորել. լուսատու լինել (այլոց, կամ անձին)
Առնել, զի լուսացի այգն. այգն. զգիշերն ի գլուխ հանել. կենալ ինչուան ի լուսանալ.
Զօր սուրբ կերակրէին հսկելով յերեկոյէ առանց քնոյ լուսացուցանէին յեկեղեցւոջն յաղօթս. (Վրք. հց. ՟Ը. ձ.) (տպ. անցուցանէին)։
clear, bright, brilliant;
luminaries, stars;
apostles, prophets, doctors;
— առնել, cf. Լուսաւորեմ.
φωτεινός lucidus λαμπρός splendidus. Ունակ լուսոյ յիւրմէ. եւ Հաջորդ լուսոյ. (որ զգալի եւ որ իմանալի) պայծառ. լուսափայլ անաղօտ. Մաքուր. ջինջ. յստակ. փայլուն. եւ Լուսատու.
Լուսաւոր պսակք, կամ ականք. կամ պայծառութիւն, վառումն. կամ զգեստ, ճանապարհ, վարդպետութիւն, արդարութիւն, պատուիրան, վարք, միտք, խորհուրդ, բան. (Յճխ.։ Զենոբ.։ Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ նար։ Մագ. եւ այլն։)
Զմորոյ լուսաւորուեանցն լուսաւոր վերակացոկէ. այն է սուրբ լուսաւորիչն. (Խոր. ՟Բ. 89։)
Եւ են ներհակք. սրպէս լուսաւոր, եւ կոյր քանզի մին է լուսաւոր իբր յունէլոյն. (Դամասկ.։)
ԼՈՒՍԱՒՈՐ ԱՌՆԵԼ. φωτίζω illumino. Լուսաւորել լուսատու լինել. պայծառացուցանել. Յայտնի լինել.
Իմաստութիւն առն լուսաւոր առնէ զերեսս իւր. Լուսաւոր առն է զամենայն մարդ՝ որ գալոց է յաշխարհ։ Լուսաւոր զաչս սրտից։ Լուսաւոր առնէ զտղայս։ Լուսաւոր առնել զամենեսին, թէ զինչ տնտեսութիւն խորհրդոյն։ Որ լուսաւոր առնիցէ զգաղտնիս խաւարի։ Լուսաւոր արար զկեանս եւ զանեղծութիւն ի ձեռն աւտարանին. եւ այլն։
ԼՈՒՍԱՒՈՐ, ւորք. գ. φωστήρ luminare. Լուսատու կամ լուսաւորիչ մարմինք յերկինս. աստեղք, մանաւանդ արեգակն եւ լուսին.
Նմանութեամբ՝ Առաքեալք, մարգարէք, վարդապետք եւ այլն.
Առաքեցեր զսիրելի զմարգարէսն յերկիր, որ եղեն լուսաւորք յերկրի. (Ագաթ.։)
Առաջնորդեցայց ի լուսաւորացն ի տեառնէ կոչեցելոց գալ ի գիտութիւն ճշմարտութեան. (Պիտ.։)
Աստեղապէս ուղղիչք եւ առաջնորդիչք, պայծառափայլ լուսաւորք. (Նար. առաք.։)
Երկու լուսաւորք երկակի երկնի (յակ. մծբ. եւ գր. լուս) (Նար. մծբ.։)
Յորոց միջի երեւիցիք իբրեւ լուսաւորք յաշխարհի. (Փիլիպ. ՟Բ. 15։)
enlightened-mind;
intelligent.
որ եւ ԼՈՒՍԱՄԻՏ. Լուսաւոր մտօք. լաւիմաց. եւ բարեսէր. ըստ յն. εὕνοος, εὕνους.
clearly.
որ եւ ԼՈՒՍԱՒՈՐԱԲԱՐ. լուսաւորապէս. եւ Յայտնապէս.
Լուսաւորապէս ուսուցանել, կամ ցուցանել, կամ յայտ առնել. (Փարպ. Եւագր. Գէ. ես.։)
աստուածային հրամանք յաղթողականք լուսաւորապէս յայտնութեամբ ազդեալ երեւէին. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)
to illuminate, to make light, to render clear, to brighten;
to enlighten, to illumine;
to light, to kindle;
to make serene;
to restore to sight, to open the eyes of;
to manifest;
to shine, to glitter, to sparkle, to brighten.
Ամենայն աշխարհ պայծառացեալ լուսով լուսաւորէր. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 19։)
φωτίζω illumino, illustro. եւս եւ ըստ յն. չ. λάμπω, φαίνω, φαίνομαι splendeo, luceo, appareo. Լուսով զարդարել. պայծառացուցանել. լուսաւոր առնել. լուսատու լինել. փարատել զխաւար զգալի կամ իմանալի. լոյս տալ աչաց կամ մտաց.
Ճրագն նշողիւք լուսաւորիսցէ զքեզ։ Քաղաքին չէին պէտք արեգական լուսնի, զի լուսաւորեսցեն զնա։ Լոյսն արդարութեան ոչ լուսաւորեաց զմեզ։ Դու տէր լուսաւորեսցես ինձ զխաւար իմ.եւ այլն։
Լուսաւորել զաս կուրին, կամ զկոյրն. զաս հոգւոյ կամ սրտից. զխաւարեալս մեղօք։ Լուսաւորեա՛ եւ զիս հոգւով։ Անճառ լուսով լուսաւորապես զհաւատացեալս. (Ոսկ.։ Նանայ.։ Լմբ.։ Նար.։ Շար.։)
Լուսաւորեա՛ց լուսաւորեա՛ց երուսաղէմ, զի հասեալ է լոյսքո։ Ես. (կ. 1։)
Արեւու ծագեալ, եւ ոչ լուսաւորիմ։ Լուսաւորեսցին ի սոյն տեսարանք աչաց. (Նար. ՟Կ՟Բ. ՟Ղ՟Բ։)
Լուսաւորե ի յիս վերստին զծագումն անստուեր հրաչից գիտութեան աստուածութեան քո։ Լուսաւորեա՛ ինձ զողորմութեանդ քո ճառագայթ. (Նար. ՟Ժ. ՟Լ՟Դ։)
Եւ Յայտնել. ցուցանել. ծանուցանել. պարզել. բացայայտել. բանալ. Ոչ լուսաւորէր մեզ զայն ամենայն. (Դտ. ՟Ժ՟Գ. 23։)
Տե՛ս զիարդ լուսաւորեաց զգոյութիւն երից անձանցն հաւաստի. (Ագաթ.։)
Արարչիդ բան լուսաւորեաց։ Զանպակաս լրութիւն անհասիդ յայտնեալ աշխարհի լուսաւորեցեր։ Իմաստք արուեստից բարձրեալ բժշկիդ բարեհռչակեալ լուսաւորեսցին. (Նար. ՟Հ՟Ա.. ՟Ղ՟Գ. եւ ՟Թ։)
Զամենայնծածուկ տեսութիւնս խորհրդոց լուսաւորէ ի ձեզ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)
Փայլել. ծագիլ. երեւելի կամ յայտնի կամ յայտնի լինել. փայլիլ.
Այնպէս լուսաւորեսցէ լոյս ձեր առաջի մարդկան։ Լուսաւորեցան երեսք նորա իբրեւ զարեգակն. (Մտթ. ՟Ե. 16։ ՟Ժ՟Է. 2։)
Եւ լոյսն ի խաւարի անդ լուսաւորէ. (Յհ. ՟Ա. 5։)
ի հօրէ զմիտսն լուսաւորեալ՝ ասէ ցնա, դու ես քրիստոս. հելլենաբանութիւն է, կր. հանդերձ հյց. խնդրով. φωτισθείς τὴν διάνοιαν որ ըստ հյ. ասելի է, մտօք կամ ի միտս։
cf. Լուսաւորեմ.
Տալ լուսաւոր լինել. Փայլեցուցանել.
Կամ չ. ըստ յն. λάμπω refulgeo. ծագիլ. փայլիլ.
Ինքն լոյս ծագեաց, եւ լուսաւորեցոյց. եւ ոչ նոքա նախ ընթացան եւ եկին ի լոյսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)
light, brightness, glare, splendour;
illumination.
φασῦσις, φωτισμός illuminatio, illustratio λαμπρότης splendor φωτοδοσία luminis datio եւ այլն. Լուսաւորն գոլ. պայծառութիւն փայլումն. լոյս. (զգալի կամ իմանալի).
Իմաստունք ծագեսցեն իբրեւ զլուսաւորութիւն ի հաստատութեան։ Փառօք մեծօք եւ լուսաւորութեամբ ի յաւիտենականէն։ Ցուցցէ աստուած ի ներքոյ երկնից զամենայն լուսաւորութիւնս քո։ Առաւել քան զլուսաւորութիւն արեգական։ Զի մի ծագեսցէ ի նոսա լուսաւորութիւն աւետարանի։ Ի լուսաւորութիւն գիտուոթեան փառացն աստուծոյ։ Լուսաւորութիւն նմանեալ ականց պատուականաց.եւ այլն։
ԼՈՒՍԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. Ծագելն զլոյս. լուսատու լինելն. Ճառագայթումն.
Եղիցին լուսաւորք ի լուսաւորութիւնի հաստատութեան երկնից՝ ծագել յերկիր.եւ այլն։
Զիշխանականն եւ գերիշխանական աստուածապետութեանն հօր լուսաւորութիւն։ Աստուածապետութեանն լուսաւորութեամբ մաքրի։ Մականունութիւն քերովբէին, գերագունին լուսաւորութեան ընդունական. (Դիոն. ստէպ.) (յն. φωτοδοσία լուսատուութիւն, կամ լուսատրութիւն. գուցէ եւ ի հյ. մարթ է այնպէս վերծանել։)
ԼՈՒՍԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. Յայտնութիւն. տեղեկութիւն.
Տաճար կանխագիտական լուսաւորութեանն յարդարեցաւ (եղիա). (Պիսիդ.։)
Խնդրէր ուսանել լուսաւորութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 19։)
Մտանեն ընդ ականջս պէսպէս լուսաւորութիւնք. (Վահր. յար.։)
ԼՈՒՍԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. դարձ ի խաւարէ կռապաշտութեան ի լոյս աստուածագիտութեան. եւ Հոգեւորապէս լուսաւորիլն ի ներքուստ.
Զմերոյ լուսաւորութեանցն լուսաւոր վերակացուէ ճառելով։ նախաշաւղի եւ լուսաւորութեանցն նահապետի սրբոյն գրիգորի. (Խոր. ՟Բ. 89. Յհ. կթ.։)
Գրոցն խրատք եւ լուսաւորութիւն ոգւոյն. (Խոսր.։)
պարգեւ կոչեմք, շնորհ, մկրտութիւն, օծումն, լուսաւորութիւն։ Օծումն որպէս քահանայական եւ թագաւորական. լուսաւորութիւն՝ իբրեւ զպայծառութիւն. եւ այլն. (Ածաբ. մկրտ.։)
Շնորհք սուրբ հոգւոյն իջանէ ի վերայ նորընծային իբրեւ ի լուսաւորութեան աւուրն. (Մաշտ.։)
brilliant, luminous;
splendid, illustrious;
—ք burning and shining light.
Փառազարդեալ լուսով. լուսահրաշ. լուսափայլ. եւ Սպիտակափայլ.
Ի մայրն իմ լուափառ (յեկեղեցի)։ Հուրս լուսափառ եւ աստուածաձիր։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենիդ. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ. եւ յիշ։)
Զծայրագոյնն իւր ճառագայթելով լուսափառս. (Խոր. վրդվռ.։)
having very white plumage.
Լուսաւոր եւ պայծառ կամ փայլուն փետրովք.
bright, celestial, angelic;
—ք, angels.
Ի լուսոյ կազմեալ. լուսանիւթ. հրանիւթ. լուսաւոր.
Լուսեղէն յարկք, կամ խորան, առագաստ. (Ագաթ.։ Խոսր.։ Շար. ստէպ։)
optic nerves.
Երակք լուսարանաց. ջիղք յուղղոյ իջեալք յաչս ի պէտս տեսութեան.
Լինի օդ գործարան ական առ ի տեսեցելոյն գիտութիւն. այնպիսի՝ որպէս ենխելացն լուսերակք. այսինքն ուղղոյն ջիլքն. որպէս դնի ի յն. (Նիւս. բն. ՟Է։)
small light;
rush-light, night-light;
an agreeable light.
Լոյս փոքրիկ կամ նուազ, կամ քաղցրիկ.
Է ճըճի մի, որ անուանի փոսուռայ, եւ ունի լուսաւորութիւն ի տտան, որ ոչ սպիտակ է, այլ կանաչ իմն գոյն է լուսիկն. (Շիր.։)
Զի թէ ճըճիմի փոքրագոյն եւ սողական՝ ունի լուսիկ տպաւորեալ ի յիւր տտան. (Երզն. ոտ. երկն.։)
speck, film, cataract;
pearl or web;
բուժել, կեղեւել զ—ն, to couch a cataract.
λεύκωμα alugo, vitium oculorum. Սպիտակ կեղեւ կամ առագաստ իջեալ յաչս՝ խափան լուսոյ. ստուերածք աչաց.
Կեղեւել զլուսնն յաչաց նորա։ Կեղեւեցան եւ անկան լուսունքն յաչաց նորա. (Տոբ. ՟Գ. 25։ ՟Զ. 9։ 8. 14։)
cf. Լուսնոտ.
Ըստ Հին բռ. Լուսնոտ, կնմ այսահար։
superstitious regard for the moon.
Յաստեղագիտութիւնս, օրահմայս, ի լուսնախտիրս, ի շեղջախտիրս. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)
moonlight, moon-shine;
moon-light night;
ի լուսնակի, by moon-light, in the moon-light.
ԼՈՒՍՆԱԿ ԼՈՒՍՆԱԿԱՅ. Ռմկ. լուսնկայ, լուսընկայի լուս. Լոյս լուսնի. եւ աղօտ պայծառութիւն որպէս զլոյս լուսնի.
Գոնեա իբրեւ զլուսնակայ երեւէր տիւն, եւ ոչ ամենեւին խաւարչուտ. (Եզնիկ.։)
lunar, lunary;
monthly;
lunatic;
epileptic;
— ամիս, տարի, lunar month, lunar year.
σεληναῖος lunaris. Սեպհական լուսնի. որ ինչ ա՛նկ է լուսնի. որ եւ ԼՈՒՍՆԱՅԻՆ, ԼՈՒՍՆԱՒՈՐ. եւ Ամսական. ամսաւոր. ամսօրեայ մի.
Առ եգիպտացւոց նախնեօքն լուսնականս իմն ասէին, այսինքն է զամսաւոր աւուրսն (փոխանակ տարւոյ)։ Որ եւ այս իսկ (ամք) լուսնականք են. այսինքն ամսաւորք. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Ամս յանգեն երեսուն հազար. թէպէտեւ լուսնականօք թուեն. (Մագ. ՟Ե։)
Օրէնքն զնմանութիւն ունի լուսոյ լուսնի. վասն որոյ եւ լուսնականօքն վարի (ամսովք). (Անան. ի յհ. մկ.։)
Զի ջերմութիւնք տուրընջենային, եւ լուսնականքըն գիշերային. (Յս. որդի.։)
Եւ իբր Լուսնոտական. կամ որ ինչ հայի ի վնասն առթեալ յախտացեալս ըստ փոփոխութեան լուսնի.
Ցուցանէր բանիւն զչարն զայն զլուսնականն դեւ. (Նիւս. երգ.։)
Զլուսնական այսն մերժեալ, եւ բազուկն բժշկեալ։ Ընդ լուսնական այսահարին. մանկանն հօր անհաւատին. (Շ. խոստ.։ եւ Յիսուս որդի.։)
cf. Լուսնոտ.
հարեալ ի լուսնոյ՝ որպէս այսահար. cf. ԼՈՒՍՆՈՏ. σεληνιαζόμενος lunaticus.
Թէպէտեւ լուսնահար ոք իցէ, ցոյց նմա զօրինակ պահոցն. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)
Լուսնահար յայսոյ պղծոյ. (Ճ. ՟Գ.)
ոմանք յարակայ մոլին, զոր լուսնահարն կոչեն. (Կանոն.։)
moon-shaped;
crescent-shaped;
orbicular.
σεληνοειδής, σεληνίς lunula. Որ ունի զձեւ նորոյ լուսնի եղջերաւոր. որպէս զմահիկ. Լուսնատեսիլ.
like the moon.
որպէս զլուսին. հանգոյն լուսնի. Եւս ոչ լոյս տալ լուսնապէս գիտեն. (Թուղթ. բարուք.) (յն. որպէս լուսինն։)
cf. Լուսնական.
Դարձուցանել յամիսս զառ ի յեբրայեցւոցն պատմեալ ամսն՝ լուսնաւոր տարեկանաց բիւրս երկուս. (Եւս. քր. ՟Բ։)
cf. Լուսնոտ.
(կամ թերեւս ԼՈՒՍՆԵԿ, ի, աց) σεληνιαζόμενος lunaticus. Լուսնոտ. լուսնահար. յորոյ վերայ եկեալ իցէ ախտ լուսնական.
Զամենայն իսկ զգասուց դիւցն ասէ, եւ ոչ միայն զլուսնեկացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4.)
յորմէ եւ (Բրսղ. մրկ.)
Զամենայն իսկ միայն զլուսնեկաց։
Jupiter, Jove (planet)
Ζεύς սեռ. Διός Juppiter սեռ. Jovis. (Որպէս թէ թնգ լուսնի՝ գեր ի վերոյ քան զնա, կամ լուսնովն թագազարդ. ըստ Հին բռ. լուսակիր, կամ լուսաւոր) Մին ի մոլորակաց բարձրագունից՝ լուսանշոյլ յետ արուսեկի. որ եւ ի կարդս դից հեթանոսաց իբր թագաւոր եւ հայր չաստուածոց. այն է արամազդ կամ զեւս.
Լուսնթագն բնութեամբ իսկ յաղթութիւն է։ Լուսընթագն պատէ զգօտիքն յերկոտասան ամն։ Լուսնթագն ի վեց պարունակին. (Շիր.։)
cf. Փոսուռայ.
lunatic, moonstruck, mad;
epileptic.
σεληνιαζόμενος lunaticus. Ախտաժէտ՝ որ թալկանայ եւ շարժլի եւ փրկեայ որպէս այսահար ըստ համեմատութեան աւուրց ինչ լուսնի, կամ յաւուրս լրման նորին. ասի եւ ԼՈՒՍՆԱՀԱՐ, ԼՈՒՍՆԵԱԿ.
Լուսնոտքն՝ որք ասին, ոչ եթէ լուսնոյ վնասեալ՝ այնպիսիք կոչին, այլ դաս ինչ է դիւաց, որք ըստ լուսնոյ յայտնին. (Եզնիկ.։)
to be lunatic;
to be subject to epileptic fits.
σεληνιάζομαι lunaticus sum. Լուսնոտ լինել. ախտանալ որպէս լուսնահար եւ այսահար.
Լուսնոտի, եւ չարաչար հիւանդանայ. (Մտթ. ՟Ժ՟Է. 14։)
blameable, reprehensible
Արժանի լուտալոյ. պարսաւելի.
Զլուտալի պիղծ օրինացն աւանդս աւանդեալ մատոյց. (Պիտ.։)
outrageous, offensive.
Զերծանելոց է ի լուտական բանից նորա. (Վանակ. յոբ.։)
Բոզ. Զայ՛ն (զայ տառդ) է լուտականացն ի դէպ. (Երզն. քեր.։)
to scold, to reproach, to abuse, to imprecate.
(լծ. ընդ յն. լիտօռէ՛օ) λοιδορέω, -έομαι convicior, probris insector. Բամբասել, նախատել. թշնամանալ. հայհոյել. անիծել. չարաբանել. պարսաւադիր լինել.
Բանս յանդիմանութեան, եւ լուտացօղ ապառում խռովութիւն ի վերայ արքայորդւոյն ածէի. (Յհ. կթ.։)
Ընդդէմ ամենեցուն լուտայ։ Բամբասեցա՞ր յումեքէ, նախատեցար, լուտացաւ ընդնէմ քո. (Սարգ. յկ. ՟Ը։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)
Ոչ եւս յաւելից լուտալ զերկիր վասն գործոց մարդկան։ Ոչ յաւելիցն լուտալ զերկիր ... քանզի ոչ է պարտ յաւելուլ ի վերոյ եղելոցն նորոգ նզովս. (Փիլ. լին. ՟Բ. 54։)
injury, outrage;
imprecation.
Լուտանքն քո որ առ եղբայրն, ի նա ի վեր ելանէ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Ո՛չ աղօթս ասեմ զայդ, այլ լուտանք եւ թշնամանք աստուծոյ. (Երզն. մտթ.։)
Ի ձաղելն եւ ինախատելն (տեառն վասն մեր՝) լուտանքն եւ պարտիքն ամենայն ջնջին եւ մաքրին. (Խոսր. պտրգ.։)
cf. Լուտաս.
ԼՈՒՏԱՍ կամ ԼՈՏԱՍ. λωτός lotus. Անուն անկոյ, եւ խոտոյ։ Լուտաս լիբիոյ կնմափրիկէ բերէ պտուղ ազնիւ. ա՛յլ է եւ տունկ ինչ յեգիպտոս, եւ այլն. (Բժշկարան.։)
gay, joyful;
sprightly, lively;
sober, grave, imposing, serious;
— երեսօք, seriously;
ի բարբառ —, with a serieus voice;
ի լրջեաց, ի լրջէ, in a waking state.
cf. Լուրթ.
γλαυκός glaucus. Լուրթ, որպէս բաց կապոյտ.
Կապոյան ընդ սպիտակի խառնեալ՝ զլուրջն գործէ. (Պղատ. տիմ. յորմէ եւ Ոսկիփոր.։)
Ասմաղուն (այսինքն երկնագոյն), լուրջ շուշան. սուսամ։ (Գաղիան.։)
Լուրջ, որ է գոյն կապոյտ. (Երզն. քեր.։)
Կապոյտ հալաւ, լուրջ հալաւ. (Ոսկիփոր.։)
Խոստացեալ էր (ծառայն աբրահամու) լուրջ երեսօք կալ առաջի նորա. (Եփր. աւետար.։)
Կարկառ ձեռն դու՝ որ լուրջդ ես, արբեցելոցն։ Տաճարապետին՝ որ լուրջն էր, եւ չէր ինչ բնաւ ճաշակեալ։ Լուրջ լինել յարբեցութենէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)
Ի ԼՈՒՐՋԷ, կամ Ի ԼՐՋԱՑ, կամ Ի ԼՐՋՈՒՑ. մ. ἑγρηγορότως vigilanter, vigilando. (որ վրիպակաւ արդեօք գրի եւ Ի վերջէ, Ի վերջի. տե՛ս ի բառն ՎԵՐՋ) Յարթնութեան. յարթմնի. ի սթափութեան.
Յորժամ ի լրջեաց ծուլայցէ, գիշերական երազովքն ամփոփի ընդ երկիւղիւ. (Եզնիկ.։)
Յերազի. խօսիս այժմ ընդ իս, եթէ ի լրջեաց. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ի՟Է.։)
to light, to kindle;
to inflame, to burn.
ἄπτω (լծ. ընդ աբեթ). ἁνάπτω, καίω (լծ. գաւ ). ἁνακαίω accendo, succendo, uro, comburo. Վառել լուսով. բորբոքել. այրել.
Լուցանել զճրագ, կամ զլապտեր, կամ զջահս։ Ելոյց հուր ի ջահսն։ Լուցին կրնկ եւ այլն։ Ճրագունք ի լուցելոյ ճրագէ լուցանին, եւ ոչ ի խաւարոյ. (Մանդ. ՟Գ։)
Մեզ գեհեան լուցանեմք. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
lighting or setting on fire;
illumination;
fire, conflagration.
Զի մի՛ աշխարհս ըսպառեսցի ի հրոյն լուցման. (Երզն. ոտ. երկն.։)