sprinkled with dew.
cf. Համակերպ.
Համակերպ. համատեսակ. (որում հակադրի Այլակերպն. )
Համաբողբոջ եւ համասեռ եւ փաղակերպ ասին. (Դամասկ.։)
univocally;
synonymously.
Եւ թէպէտ զամենայն ոք էակս կոչեսցէ, հոմանունաբար ասէ կոչեսցէ, եւ ոչ փաղանունակի. քանզի եթէ մի էր ամենեցունց հասարակ սեռ՝ էակն, փաղանունաբար ապաքէն ամենայն էակքն ստորոգէին. (Պորփ.։)
Որ փաղանունաբար ստորոգին, երկակի են. են որք անուան եւ իրի տան, որպէս կենդանին՝ մարդոյն. եւ են՝ որք իրի միայն, որպէս տարբերութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)
Կէտ եւ որոշումն փաղանունաբար զնոյն նշանակեն. տրոհութիւն՝ սակս զիմացուածս զատուցանելոյ ասի փաղանունակի կիտի. արուն փաղանունապէս ինչ ի նմանէ (յիգէն) այլ ինչ կոչմամբ զնոյն նշանակեալ. (Երզն. քեր.։)
like lightning.
Փայլակնատեսիլ, եւ փայլակերպ։ (Պիտառ.։)
tree-worshipper, idolater.
Որ պաշտէ զփայտեղէն կուռս, եւ զծառս.
Որպէս եւ առ ձեզդ տեսանէի զքարապաշտս, զփայտապաշտս. (Ագաթ.։)
ՓԱՅՏԱՊԱՇՏ կոչէին եւ հեթանոսք՝ զԽաչապաշտս.
Ծիծաղէին, եւ փայտապաշտք մեզ ասէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
Փայտապաշտս կոչեն զմեզ. (Սիւն. առ պտր. անտիոք.։)
tree-worship, idolatry.
Ի քարապաշտ ի փայտապաշտութենէդ սրբեալ լիջիք. (Ագաթ.։)
meanly, poorly.
Որպէս փանաքի. աղքատ մտօք. դոյզ տեսութեամբ.
Այսքան իմանամք փանաքապէս յաղագս Աստուծոյ. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Փապար.
• «ծակ, խոռոչ, փոս. քարի մէջ այր» Առաթ. Ոսկ. ես. 365. կող. էջ 545. Երզն. լս. էջ 124, 132. որից անփապ Թէոդ. մայր. անփապելի Շիր. նսեմափա՞պ Ճառընտ. փապուղի (նոր բառ), և -ար մասնիկով (հմմտ. տիպար) փապար «ծակ, ծերպ, ճեղք, քարանձաւ» Եբր. ժա. 38. Ես. է. 19. Յովն. բ. 7. Եզն. «ճեղքուած, աւերակ». Յհ. կթ. փապարել «մարմինը՝ մորթը ուռիլ, ծակծկիլ» Օր. ը. 4. Եղիշ.։
• Տէրվ. Նախալ. 92 հնխ. pap, pamp արմատից է դնում հյ. փապարել, փամ-փուշտ, փափուկ, լիթ. pámpti «ուռիլ, գիրանալ», pampalas «գէր»։ Հիւնք. պարապ բառից փապար է դնում և փա-պար-ից համառօտուած փապ։
cf. ՓԱՊԱՐ. (որպէս եւ տիպ՝ նոյն է ընդ տիպար. )
Ահա դնեմ զքեզ ի փապ վիմիդ։ Ցուցեր զյետոյս քո խորհրդին՝ թաքուցելոյն ի փապ վիմին։ Զարհուրեալ Մովսէսի (ի նշողից՝) ի փապն ապաստանէր։ Պահեալ կան ի փապ վիմին. (Ագաթ.։ Յիսուս որդի.։ Գանձ.։ Երզն. լս.։)
Այն մարգարէն Մովսէս, որ ի փապ վիմին նուաղէր թաքչէր. (Շ. տաղ.։)
Խո՛ր գբոյն նմանեցուցանէ, զոր ակիւղաս հատոր գբող անուանէ. սիմաքոս, փապ. թէոդիտովն, ծակ՞ (Ոսկ. ես.։)
crevice, rift, cleft;
cave, cavity, hollow, hole;
hollow.
որ եւ ՓԱՊ. ὁπή foramen, caverna. Ծակ եւ ծերպ վիմաց. խոռոչ. խորշ. քարանձաւ. ծակ, ճեղք.
Ի լերինս եւ յայրս եւ ի փապարս երկրի։ Ի ծերպս վիմաց, եւ յայրս, եւ յամենայն փապարս։ Եմուտ գլուխ իմ ընդ փապարս լերանց. (Եփր. ՟Ժ՟Ա. 38։ Ես. ՟Է. 19։ Յովն. ՟Բ. 7։)
Սողնոցն զխօշիւն միայն զմարդոյն առեալ, է որ ի ծակս, է՛ որ ի սորս, է՛ որ ընդ փապարս երկրի մտեալ ղօղեն. (Եզնիկ.։)
Կամ որպէս ա. Փապարեալ, հերձոտեալ. ճեղք ճեղք, աւերակ.
Որ գրեթէ իբրեւ զփապար վիմուտս դերբկաց սասափելի տեսողացն երեւէր. (Յհ. կթ.։)
cf. Փապարիմ.
ՓԱՊԱՐԵՄ կամ ՓԱՊԱՐԻՄ. τυλόομαι occaleo, callo obducor. եբր. պածէք (որ է ուռնալ). Լինել իբր զփապար. ծակոտիլ. խորշ խորշ լինել. խորշոմիլ. այտնուլ եւ հերձոտիլ. կոշկռիլ. նասըր կապել, եազըր բացուիլ, քեղրթիլ.
Հանդերձք քո ոչ մաշեցան ի քէն, եւ ոտք քո ոչ փապարեցին՝ զայն ամս քառասուն. (Օր. ՟Ը. 4։)
Ձեռք մեր փապարեալ են ի կացնի, եւ ողունք մեր տեռեալ են ի փայտակրի. (Եղիշ. ՟Ը։)
to become callous, to harden.
with much honour, gloriously, magnificently, pompously.
ա. ἑνδόξως, ἑπιδόξως gloriose, honorifice. Փառաւոր օրինակաւ, շքով, փառօք. հանդիսապէս. եւ Հանդիսական.
Սքանչելի յարութեամբ փառաւորապէս յառնել. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
Եւ մեք փառաւորապէս օրհնեսցուք զանուն քո ինքնակալ թագաւոր. (Յհ. կթ.։)
Կատարեալ զխորհրդածութիւն աւուրն փառաւորապէս, որպէս եւ վայել էր իսկ. (Լաստ. ՟Ժ։)
Փոխին ի հանգիստ փառաւորապէս ի գերեզմանս մեծամեծացն յունաց։ Չար գոլով մեծատունն՝ այնպիսի փառաւորապէս թաղման արժանացաւ. (Արծր. ՟Բ. 2։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
groundless, causeless, deceitful.
Ուր իցեն փաստք պատիրք. խաբէական.
Քարոզէին նոցա քուրմք փաստապատիր բանիւք. (Կաղանկտ.։)
cf. Վանահայր.
Փարախապետ.. . վանական. (Վրք. հց. ձ։)
serpent-like.
Որ ունի զկերպարանս օձի. օձանման.
Կլանէ զառ աչօք օձակերպ գաւազանս։ Գաւազանն մովսէսի օձակերպ եղեւ։ Չար դեւքն օձակերպք։ Յարեւան ի վերայ իմ օձակերպ դեւքն. (Նախ. ել.։ ՃՃ.։ Մեսր. երէց.։ Մարաթ.։)
Օձակերպ բերանովն (երկշուրթն լեզուաւ) համբուրեաց զնա. (Կեչառ. աղեքս.։)
worshipping serpents, ophialatrous.
Որ պաշտէ զօձս.
Եթէ հեթանոս իցէ ... յանդիմանեսցի յիւրոց արուեստակցացն օձապաշտացն. (Եզնիկ.։)
serpent-worship, ophialatry.
պաշօն օձից, աղանդ օձախաղաց ովփիտեանց, եւ այլոց հեթանոսաց.
Որով եւ օձապաշտութիւնն հնարեցաւ յաշխարհ մուծանել. (Եզնիկ.։)
deceived by the serpent.
Պատրեալն յօձէ. եւ Եղեալն պատրանօք օձին, այսինքն բանսարկուին.
Զնոյն եւ յոհան իմաստասէր ասէր, ո՛չ օձապատիր մերկացելոյն ի փառաց տերեւապատն ադամայ համեմատի երկրորդ ադամ, այլ աստուածածին. (Պիտառ.։)
Օձապատիր քաբմանց նախնոյն իմոյ։ Վրիպմամբ օձապատիր խաբէութեանն։ Ճաշակեաց նախահայրն զօձապատիր պտուղն։
Ընդ օձապատիր յանցանաց. (Նար. երգ.։ Ոսկիփոր.։ Ճ. ՟Ե.։ Գանձ.։)
serpentine, winding, meandering, sinuous, tortuous, crankling;
cf. Օձաձեւ.
serpent killing.
ὁφιοκτόνος serpentum interfector. Սպանօղ օձի.
Օձասպան արագիլ դու արդար. (Շ. տաղ հռիփս.։)
of another form or appearance, diverse, different.
Օտար կերպիւ կամ կերպարանօք. աննման. այլատեսակ. այլատարազ.
Մեծ միջոցաւ օտարակերպք էին ի բնաւ ազգեաց։ Միւս եւս ազգք օտարակերպ ի սոցանէ։ Այլեւ իշխանն (հովիւն կենդանեաց) օտարակերպ է յիշխեցելոցն. (Պիտ. Վեցօր. ՟Է։ Վրդն. ծն.։)
Յորոց ծնանել արուեստք (կամ հրէշք) օտարակերպք այլանդակատեսիլք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
extravagance.
Օտարութիւն կերպի եւ կերպարանաց. այլանդակ կերպարանք.
Պարսաւէր զնա. վասն օտարակերպութեանն. (Հ=Յ. ապր.։)
of false religion, unorthodox, heterodox.
cf. Օտարաբար.
Որպէս օտարոք. օտար օրինակաւ. օտարաբար. նորօրինակ. հրաշափառապէս.
Ած ի վերուստ էջ ի մերսս անսովորաբար, եւ օտարապէս ծնունդ եղեւ ըստ մարմնոյ. (Պրպմ. ձ։)
murdering strangers, hospitocidal.
ξενοκτόνος hospitum occisor, hosticida. Օպանօղ օտարաց կամ հիւրից.
Այս իփիւգենիա ի տաւրոսք գոլով, զի մի՛ ծանիցի ի հիւրոցն եկելոց, հրամայէր զոհել զնոսա արտեմիդեայ. եւ նա էր օտարսպանն։ Զի մի՛ ըստ սովորութեան օտարասպանին այն խողխողեսցի. (Նոննոս.։ Մագ. ՟Լ՟Ե։)
stranger-murder, hospitocide.
ξενοκτονία hospitum occisio. Օտարասպանն լինել. սպանութիւն հիւրից.
Տաւրացւոց օտարասպանութիւն. (Ածաբ. յայտն.։ Նոննոս.։)
wanting some or a few days.
Իմաստնոյն ծնունդ (փոխմամբ յաստեաց՝) ո՛չ է ամսապակաս, եւ ո՛չ օրապակաս, այլ լիք եւ կատարեալք. (Փիլ. լին. ՟Դ. 158։)
day-sentry.
ἠμεροφύλαξ custos diurnus. Պահապան ի տուընջեան կամ ցերեկի. ցորեկուան պէտճի.
Օրապահկք, եւ գիշերապահք. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)
livelihood, daily bread.
ՕՐԱՊԱՀԻ ՕՐԱՊԱՀԻԿ. Որ ինչ պիտի ի պահել զկեանս առ օրին. առօրեայ ոգեպահիկ.
Գնացին (ձուկն օրսալ). զի բերցեն զօրապահի աւուրն. (Եփր. յար.։ Ճ. ՟Գ.։)
Ի գարի սերմանեաց պատրաստեալ զօրապահիկ կերակուր. (Լաստ.։)
ՕՐԱՊԱՀԻ ՕՐԱՊԱՀԻԿ. Որ ինչ պիտի ի պահել զկեանս առ օրին. առօրեայ ոգեպահիկ.
Գնացին (ձուկն օրսալ). զի բերցեն զօրապահի աւուրն. (Եփր. յար.։ Ճ. ՟Գ.։)
Ի գարի սերմանեաց պատրաստեալ զօրապահիկ կերակուր. (Լաստ.։)
living from hand to mouth.
Որ զաւուր պարէնսհազիւ գտանէ. որ եւ յն. ոճով ասի Անկեաց. ἅβιος. աւուրչիքով ապրօղ.
միսացւոց ձիակթաց, կաթնակերաց, օրապարենից, արդարոց մարդկան. (Փիլ. ի Հոմերոսէ։)
cf. Օրինապահ.
Եցոյց օրէնապահն. (Եփր. համաբ.։)
zealous for the law, exacting perfect observance of the law.
Դատաւորք եւ օրէնսպահանջքն. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 12։)
fulfilling, observing or keeping the law.
νομοφύλαξ . որպէս νομοτήρων legum observator. Որ պահէ զօրէնս. պատուիրանապահ.
Աստուածասէր թագաւորն օրինապահն կալով։ Օրէնսգիրքն եւ օրինապահքն։ Օրինապահքն պսակեցան։ Օրհնէ աստուած զօրիապահսն, եւ անիծէ զյանցաւորսն. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Գ. ՟Թ։)
Պարտ է մեզ օրինագրել, եւ միանգամայն փորձ առնել գործել եւ պահել զսոսա օրինագիրք իսկ՝ եւ օրինապահք, ըստ որում հնար է. (անդ. ՟Զ։)
Կարծելով զնա հրէայ ոչ օրինապահ լինել։ Քան զփարիսեցւոցն օրինապահաց. (Ոսկ. յհ.։)
Ստեփաննոս՝ օրինապահ ծնողաց զաւակ. (Տօնակ.։)
keeping, obeying or fulfilling the law.
Օրինապահն ինել. պահպանութիւն օրինաց եւ պատուիրանաց.
Լուծումն շաբաթուն՝ օրինապահութիւն էր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 3։)
Ի վեցերորդումն մարդն դադարէր յօրինապահութենէն։ Անշարժ կացին յօրինապահութեանն։ Մի՛ լիցի օրինապահութեամբն տնօրինել. (Մամբր.։ Զքր. կթ.։ Լմբ. սղ.։)
the laws or oracles of God.
օրէնք եւ պատգամք աստուծոյ.
Միջամուխ եղեալ հանգամանօք օրինապատգամացն. (Կորիւն.։)
interpreter of the laws, legist.
Պատմիչ եւ մեկնիչ օրինաց. որպէս եւ պատմեալն յօրէնս.
Եղրի դպրի եւ օրինապատմի. (Եփր. թագ.։)
Նոյն կանոն եւ առաքելովք պաշտեցաւ. քանզի միոյ աստուծոյ օրէնք եւ օրինապատումք առաջին եւ երկրորդն ճանաչէր. (Ագաթ.։)
cf. Օրինաբար;
according to the ancient law.
νομίμως legitime. որ եւ ՕՐԻՆԱԲԱՐ. Օրինօք, ըստ կանոնի. օրինաւոր կերպով.
Օրինապէս ճգնեալք արժանայաղթիցն արքայութեան արժանասցուք պսակաց. (Մաքս. եկեղ.։)
Բազումք են՝ որ ոչն հնազանդին գնալ հոգեպէս, այլ օրինապէս. (Եփր. տիտ.։)
Քեւ զանծանօթն հօր տէրութիւն ազգակցապէս օրհնաբանեցաք. (Նար. կուս.։)
Վկայք լինելով յարմարութեանն միմեանց հանգիտաբար եւ ազգակցապէս։ Նմանաբար եւ ազգակցապէս ի ձեզ յարմարի. (Յհ. իմ. ատ.։ Նար. առաք.։)
Ազնուապէս տեսանել (մտօք)։ Ազնուապէս քաղաքավարեալ. (Մաքս. եկեղ.։)
Հրամայեաց ամբարակապետին, որում անուն էր Դենշապուհ. (Եղիշ. ՟Ը։)
Եկք ամբարակապետին ի շահըստանն. (Փարպ.։)
ԱՄԲԱՐԱՊԵՏ որ եւ ԱՄԲԱՐԱԿԱՊԵՏ. ՀԱՄԲԱՐԱԿԱՊԵՏ. Վերակացու համբարոց եւ մթերից արքունեաց. եմպարտար. զախիրե էմինի. գափան նայիպի. քիլերճի պաշը. (որ է մեծ մատակարար).
Հրաման տայր Վեհդենշապհոյ ամբարապետի։ Հասանէին յանկարծակի բազմութիւնք դահճացն յամբարապետէն. (Փարպ. ստէպ։)
prostituted, whoremonger;
prostitute;
cf. Բազմայր.
Որոյ բազում են անկուածք.բազմամանուած. բազմահիւս. բազմապատիկ.
Թէ ո՛րպէս իցէ յարուի կնոջն բազմանկողնոյ. (Կիւրղ. ղկ.։)
that has many significations, equivocal, ambiguous;
that has many marks.
Լոյս, կեանք, ճանապարհ, հովիւ, բազմանշան եւ այլատարազ տեսութեամբ։
cf. Բազմանշան.
Լոյս, կեանք, ճանապարհ, հովիւ, բազմանշան եւ այլատարազ տեսութեամբ։
cf. Բազմաճաճանչ.
Երկանունն, եւ բազմանշոյլն՝ յաւազանէ, եւ ի կոչմանէ (Ստեփաննոս պսակ՝ եպիսկոպոս). (Նար. խչ.։)
that has many names.
πολυώνυμος mlta nomina habens, multorum nominum Որոյ բազում են անուանք. այլ եւ այլ անուամբք կոչեցեալ. շատ կերպ անուն ունեցօղ.
very useful, profitable;
բազմաշահ լինել, cf. Շահել, cf. Ճոխանալ, cf. Հարստանալ.
Պարարտ եւ բազմաշահ երկիր. (Վրդն. պտմ.։)
Բամբակ՝ թէպէտ փանաքի եւ տկար, այլ բազմաշահ. (Մխ. առակ.։)
Բազմաշահ վաճառաւ շահաւորեա՛ զորդիդ քո իբրեւ իմաստուն վաճառական. (Եփր. պհ.։)
trembling;
mutable.
πολυκίνητος qui multiplici motu agitatur, volubilis Որ ստէպ շարժի կամ փոփոխի. դիւրափոփոխ.
laborious, that loves work, that has worked much;
laborious, painful, heavy, difficult, hard;
laboriously, with much difficulty and work.
Բազմաշխատ քրտամբք փայլէր։ Բազմաշխատ քրտամբք երկոց զհարկաւոր պէտս մարմնոցնվճարէին. (Յհ. կթ.։)
Բազմաշխատ պաղատանք. (Ճ. ՟Զ.։)
Որպէս այն առաջին շինուածն անմտութեան բազմաշխատն եւ դիւրակործանն. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։)
that does many favours, that gives bountifully;
that abounds in favours.
Որ բազում ինչ շնորհէ. բազմապարգեւ. շատ պախշիշ տւօղ.
ԲԱԶՄԱՇՆՈՐՀ. Բազում շնորհօք ճոխացեալ. շնորհալի. պէսպէս շնորհաց ընդունօղ կամ պարունակիչ.
very wicked.
Բազմաչար է պոռնկութիւն. (Յճխ. ՟Ը։)
Կարապետ բազմաչարպատրողյին. (Բենիկ.։)
immense, vasty.
furnished with many eyes.
Երեւի անտեսանելի՝ որ արար զբազմաչեայս. (Եպիփ. թաղմ.։)
painful, fatiguing;
laborious, busy, diligent, careful;
diligently.
superabundant.
Սփռել անանկաց մի՛ խնայեսցուք, զի առցուք ի տեառնէ բազմառատս պարգեւօք զարքայութիւնն երկնից. (Եփր. պհ.։)
prostitute.
to multiply, to increase by propagation.
Բազմասերութիւն լեալ. (Խոր. ՟Ա. 2. հին տպ.)
subject to many faults.
Որ բազումս սխալէ. սխալական. բազմավրէպ.
Զթերութիւն վրիպանաց բազմասխալ ձայնի եղկելւոյս. (Նար. ՟Ղ՟Ե։)
pleiades.
ԲԱԶՄԱՍՏԵՂՔ Πλειάς յոքն. Πλειάδες plejades որ եւ ԲՈՅԼՔ կոչին. այսինքն են Համագունդ եօթն աստեղք երեւեալք ի գլուխ կամ ի թիկունս Ցուլ աստեղատանն, որոց վեցք առաւել պայծառափայլք.
cf. Բազմաստեղք;
cf. Սայլ
ԲԱԶՄԱՍՏՂ. որպէս Սայլք երկնից եօթնաստեղեան. մեծ եւ փոքր արջք.
polytheist;
բազմաստուածք, idols, cf. Կուռք.
ԲԱԶՄԱՍՏՈՒԱԾ πολύθεος qui multos deos colit որ եւ ԲԱԶՄԱՍՏՈՒԱԾԵԱՆ, (անձն, մանաւանդ՝ դէն նորա) Որ ընդունի եւ պաշտէ զբազում Աստուածս, կամ զկուռս. եւ որ ինչ սեպհական է այնմ մոլորութեան. հեթանոսական.
Յաղագս երկրպագութեան բազմաստուածոցն քոց։ Մահուամբն իւրով զբազմաստուածոց խռովութիւնն խաղաղացոյց։ Բագինք բազմաստուածոցն կործանեցան։ Իմ թագաւորութիւնս ի բազմաստուածոցն տուեալ է ինձ։ Ո՞չ կամիս բազմաստուածոցն զոհել. (ՃՃ.։)
cf. Բազմաստուած.
Այնմ՝ եւ որ բազմաստուածեան պաշտամունսն մուծին՝ վկայեն. (Եզնիկ.։)
Ի բազմաստուածեան մոլորութիւն՝ իբրեւ ի գբի ինչ եւ ի ներքին վիրապի (կապեալք). (Սեբեր. ՟Գ։)
polytheism.
πολυθεία, πολυθεότης, δῆμος θεῶν multitudo deorum Բազմութիւն սուտ աստուածոց. մանաւանդ Մոլորութիւն դնելոյ զբազում աստուածս, զորս թուեն ոմանք մինչեւ ցերեսուն հազար. հեթանոսութիւն. դիցապաշտութիւն. կռապաշտութիւն.
Զմեզ լուծեալ ի կապանաց բազմաստուածութեանն. (Խոր. հռիփս.։)
Զի՞նչ նմանութիւն է աստուածպաշտութեանս մերոյ առ բազմաստուածութիւնն հեթանոսաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Ի ստապատիր կռոցն բազմաստուածութենէ. (Նար. ՟Զ՟Բ։)
mercantile.
Ուր իցէ տեղի բազում վաճառաց, որպիսի են ծովեզերեայ քաղաքք. առուտուրը շատ.
much wounded, that has many sores.
tormenting, painful;
gloomy, grievous.
Բարեբանել զբազմավիշտ նահատակն։ Զանյարկն, զբազմավիշտն, զմահապարտեալն. (Ոսկ. լս.։)
far extended, very extensive.
Որպէս քաղաք ինչ, զի իցէ բազմատար, ազգի ազգի մտիւք՝ որք ի նոյն դիմեալ գան, ընդունելով. (Նիւս. կազմ.։)
Արարեալ նշանագիրս կարճոտունս եւ բազմատարս. այսինքն որք փակեն յինքեանս զբազում գիրս զորպէս, աշխարհ, այսինքն եւ այլն. եւ նշանագիրք սինէացւոց. (Երզն. քեր.։)
Բազմատարած պատուարք. (Բենիկ.։)
Բազմատարած արտասուօք եւ պաղատանօք. (Յհ. կթ.։)
cf. Բազմահմուտ.
Որ բազմատեղեակն է, պատմեսցէ զհանճար. (Սիր. ՟Լ՟Ա. 9։)
of many kinds or sorts.
πολυειδής diversas species habens, multarum formarum, varius Որ ինչ ունի զբազում տեսակս կամ տեսիլս. բազմադիմի. բազմակերպ. բազմօրինակ. ազգի ազգի. կերպ կերպ.
Այլեւ հալածչին բանք բազմատեսակք լինէին, որ թշնամանէրն, եւ սպառնայր, եւ ողոքէր։ Վասն բազմատեսակ բարեգործութեանն՝ պարգեւ կոչեմք, շնորհ, եւ այլն. (Ածաբ. մակաբ. եւ Ածաբ. մկրտ.։)
Ոչ միատեսակ (եզակի) դնէ զպտուղսն, այլ՝ բազմատեսակ (յոքնակի). ծառն մի է, սակայն պտուղս զանազանս եւ ազգի ծնանի. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)
Ախտաժէտն՝ բազմատեսակ հիւանդութեամբք եւ վիրօք՝ ապաքինեսցի. (Սարկ. աղ.։)
πολυειδῶς multipliciter Բազմապատիկ օրինակաւ. (Նիւս. երգ.։)
of many species or kinds;
populous.
Հաց ի քաղցեալն անկեալ՝ բազմատոհմ զօգուտն զկինսս տայ. (Բրս. ապաշխ.։)
Բազմատոհմ քաղաքն Նինուէ. (Եփր. պհ.։)
very worthy, very meritorious.
Քեզ իրաւունս բազմարժանիս, եւ ինձ պատասխանատուութիւնս ամենավարանս. (Նար. ՟Ի։)
very rich, opulent.
ingenious, full of cunning, of ingenuity, artful;
polytechnic.
πολύτεχνος, πολυτεχνής multas artes callens, multum artificii habens, et valde artificiosus Հմուտ բազում արուեստից. բազմահնար. ճարտար՝ ոք կամ ինչ. շատ վարպէտ.
cf. Բազմաւոր.
Ամենայն տուրք, եւ պարգեւք. զբազմութիւն շնորհացն եւ պարգեւացն կամելով յայտ առնել՝ բազմաւորական եդ զբանն։ Զի այս սովորութիւն է գրոց, երբեմն զբազմաւորականն՝ միաւորական դնել, եւ երբեմն զմիաւորականն՝ միաւորական դնել, եւ երբեմն զմիաւորականն՝ բազմաւորական. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Բազմաւորական բայք են այսք. դանեմք, կոփեմք, կտրեմք, եւ այսպիսիքն. (Երզն. քեր.։)
Կամ Բազմաւոր. բազմաթիւ. բազմապատիկ. շատ.
Բազմաւորական իմն պահանջէ պէտս ... Բազմաւորական թռչունք. (Պիտ.։)
Կամ Ստէպ. յաճախ. բազում անգամ.
Մեծն Դաւիթ՝ բազմաւորական զանունս զայս (հովուութեան) ի կիր արկանէ. տէր հովուեսցէ զիս. որ հովուեսդ Իսրայէլի. եւ այլն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)
very shiny, bright, brilliant.
Յոյժ փայլուն, լուսապայծառ. փալփլուն, պայծառ.
Շիջուցին յինքեանց զբազմափայլ ճառագայթն աստուածպաշտութեան. (Խոր. ՟Բ. 89։)
Ծանուցանէր զշողումնն որպէս զբազմափայլ գործս լուսաւորութեան առաքինի մարդոյ. (Փարպ.։)
that has many fine sculptures;
well engraved;
well worked.
γραφικός insculptus, γραφικώτερος optime excavatus Ունօղ զբազում քանդակս ճարտարահիւսս պանծալի յօրինուածով, իբր փորագրութեամբ.
Թագս եւ պսակս յակուդէ, եւ անդամանեայս բազմաքանդակս՝ քանքարս անթիւս. (Ագաթ.։)
very clever;
very valuable, rich, precious;
very heavy.
scrutinizing, very inquisitive.
ԲԱԶՄԱՔՆԻՆ. Գրի եւ ԲԱԶՄԱՔՆՆԻՆ. ա. πολυπράγμων curiosus եւ բայիւ πολυπραγμονέω curiose perscrutor Բազմախոյզ. հետաքնին, հետաքրքիր. շատ պըրպտօղ.
Զճաշակելիսս՝ պարզս եւ առանց բզմաքննին իրաց ունել. իմա՛ անաշխատ կամ դիւրին. յն. ἁπραγμάτευτος (Նիւս. կուս.։)
full of kindness, very obliging.
Ապերախտ գտաք բազմերախտ պարգեւողիդ։ Ի պատիւ բազմերախտի հօր մերոյ. (Երզն. աղ. եւ Երզն. լուս.։)
Զբազմերախտ ի Քրիստոսէ պարգեւեալ մեզ աւանդ. (Յհ. իմ. ատ.։)
of several colours, variegated.
Զրկեցայ ի բազմերանգն պայծառութեանց. (Պիտ.։)
frequent use of songs.
Յորժամ անպտուղ ի բազմերգութենէն (սաղմոսին) լինիցիմ. (Նար. կ.։)
cf. Բազմերան.
Զիւրոյն լուսաւորութեան պայծառութիւն՝ բազմերջանիկ հեղմամբ յայտնէ. (Դիոն. երկն.։)
to set, to place, to lay down, to put.
κατακλίνω reclino, discumbere facio, depono Տալ բազմիլ. նստուցանել. դնել՝ զետեղել պատուով, կամ ի սեղան, եւ այլն.
Բազմեցուցին զնա ի գահու թագաւորութեանն պարսից. (Փարպ.։)
to sit down, to sit, to place one's self.
ἁνάκειμαι, συνανάκειμαι, ἁναπίπτω , ἁνακλίνομαι, κατακλίνομαι accumbo, recumbo, discumbo Նստել պատուով իմն ի մէջ բազմութեան, կամ ընդ այլս ի սեղան. հանգչել. զետեղիլ. նստիլ.
Եւ բազմեցաւ յուդիթ ի վերայ նորա յակումբն մաշկեայ։ Ելեր բազմեցար, ննջեցեր իբրեւ զառիւծ։ Եւ բազմեալ հանգեաւ իբրեւ զառիւծ։ Բազմեսցին ընդ Աբրահամու յաարքայութեան։ Բազմեցայ ուտել եւ ըմպել։ Ոչ բազմեսցուք մինչեւ ի գալ նորա այսր։ Բազմի, ուտէ, ըմպէ։ Երթիջի՛ր բազմեսջի՛ր ի յետին տեղւոջ։ Կայր բազմեալ ընդ երկոտասան աշակերտսն։ Բազմեալ էին ընդ Յիսուսի եւ ընդ աշակերտս նորա։ Եւ Ղազար մի էր ի բազմելոց ընդ նմա.եւ այլն։
Անպարագրելի բանն հօր բազմի ի մսուր անբանից։ Որ բազմեալ հանգչի ի հրեղէն աթոռ։ Որոյ աթոռ քերոբէ, ի վերնատունն բազմեցար. (Շար.։)
very wise, learned.
Որպէս յաղթօղ բարի՝ բազմիմաստ. (Նար. ՟Ծ՟Է։)
polyarchy.
πολυαρχία multorum dominatus Իշխանութիւն բազում տեարց կամ թագաւորաց ի միասին. բազմապետութիւն.
Բազմիշխանութիւնն լուծանէ եւ ապականէ. (Վրդն. ՟ժ. պտգմ.։)
knotty, nodous;
cf. Բազմաճիւղ.
Բազմոստեան արքայական տնկոյն պտուղ քաղցրաճաշակ. (Երզն. քեր. յիշատ.։)
having many fect;
polypous
Իբրեւ զճճիս զեռունս բազմոտանիս։ Ցոլմունս բազմոտանի վիշապին. (Նար. ՟Է. ՟Ղ՟Բ։)
Նմանութեամբ, Բազմապատիկ, բազմարուեստ, կամ չարահնար.
ԲԱԶՄՈՏԱՆԻ գ. որ եւ յունական ձայնիւ Պողիպոդ. πολύπους, -ποδος polypus Ազգ բազմոտանի լուղակի կամ ժժմակի ծովու. ռմկ. ըխտափօդ եւ որ ինչ նման է նմին.
Բազմոտանիդ յորժամ յորս կերակրոյ է, զիւր մարմինն վիմաց նմանեցուցանէ առ ի պատրել զձկունս. զի թւեցեալ՝ թէ առ քարամբք լողին, բուռն հարեալ ըմբռնէ. (Փիլ. լիւս.։)
having many qualities or accidents;
of many colours.
Ուր բազում որակք կամ որպիսութիւնք եւ գոյնք. բազմապիսի. բազմագունի. կերպ կերպ, գունզգուն.
having many children.
Բազմորդի լինելն (տիրապէս՝) ի ձեռն ուսման եւ հանճարոյ է. ապա ուրեմն բազմորդիք են բազմուսմունքն. (Փիլ. ել.։)
state of a person having many children.
Ոչ բազմորդութիւն զբարեպաշտութիւն, այլ բարեպաշտութիւն զբազմորդութիւն պատուէ։ Բազմորդութիւն առանց բարեպաշտութեան՝ Աստուծոյ օտարոտի է. (Եփր. համաբ.)
Ընդ այնպիսւոյն ես ոչ ընդ բազմորդութիւն, եւ ոչ ընդ յոլովութիւն կենացն նախանձէի. (Ածաբ. ժղ.։)