to implicate, to involve;
to mix, to mingle, to knead;
to dilute;
to soil, to stain.
Նստէին անդրէն ի տան՝ յառաջին արտասուսն շաղեալք. (Մամբր.։)
Նոյն ջրովն օրհնութեան շաղեն կիր եւ կողմիտր։ Զգուշութիւն փակեն զտեղն կրովն, զոր նախ օրհնեալ ջրովն շաղեցին. (Մաշտ. կիլիկ.։)
junction, bond, union;
conjunction.
Իամստասիրութիւնին առաւել շաղկապ ընտանութեան, որ հարաղատութեան ծնօղ. (Մագ. լ։ Շաղկապ զչունչ ի մէջ եդեալ. Շար.։)
Շաղկապ. պարուտակք, նեարգք (ի մարմին)։ Կարթք չարադրութեամբ են՝ իշաղկապաց, եւ ի ջլուտ ներադաց. (Նիւս. բն.։)
Շաղկապ պատճառաբանական վասն այսորիկ ի միջի գոլով. (Կիւրղ. գանձ.։)
sarcophagy, devouring carrion;
voracity.
Անյագք որովայնիւ ասացեն, թէ գործակից լինի շաղղակերութիւն առ ի յողջութիւն եւ մարմնոյ զօրութիւն։ Անարգել եւ անժոյժ շաղղակերպութեամբ. (Փիլ. լին.։)
mixing;
wrapping.
Առանց հողոյ ոչ լինէր թանձր մարմին, եւ ոչ առանց ջրոյ շաղումն եւ միաւորութիւն. (Երզն. երկն.։)
cf. Շաղփաղփիմ.
ՇԱՂՓԱՂՓԵՄ ՇԱՂՓԱՂՓԻՄ. ληρωδέω, ληρέω , ληραίνω, ἁδολεσχέω nugor, deliro, ineptio, garrio Շաղփաղփ բանս խօսել. շաղկարատել. բարբաջել. բանդադուչել. բաջաղել. ցնորիլ. աղճատ. անամօթիլ. փուճ ու մուփ խօսիլ, շփանալ, խեղեփնալ.
Սքանչանամ, որո՞վ ամօթով դու առաջի թագաւորիդ շաղփաղփիս։ սոքա տեսանին զինքեանս պարտեալս, արդ շաղփաղփին։ Անուսմնութեամբ ձերով զայդպիսիդ զօղջեալ շաղփաղփիք. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)
to talk nonsense, to tell idle stories, to babble, to gossip, to cackle, to tittle-tattle;
to dote, to rave.
ՇԱՂՓԱՂՓԵՄ ՇԱՂՓԱՂՓԻՄ. ληρωδέω, ληρέω , ληραίνω, ἁδολεσχέω nugor, deliro, ineptio, garrio Շաղփաղփ բանս խօսել. շաղկարատել. բարբաջել. բանդադուչել. բաջաղել. ցնորիլ. աղճատ. անամօթիլ. փուճ ու մուփ խօսիլ, շփանալ, խեղեփնալ.
Սքանչանամ, որո՞վ ամօթով դու առաջի թագաւորիդ շաղփաղփիս։ սոքա տեսանին զինքեանս պարտեալս, արդ շաղփաղփին։ Անուսմնութեամբ ձերով զայդպիսիդ զօղջեալ շաղփաղփիք. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)
cf. Շաղփաղփանք;
ի շաղփաղփութիւն զառածիլ, to rave, to be delirious or frenetic.
Եւ երեւեցան առաջին նոցա չաղփաղփութիւն բանքն նոցա. (Ղկ. ՟Ի՟Գ. 11։)
cf. Ողորմ.
Մռնչեաց ողորմագին։ Ողորմագինս կականին կողկողելով զկնի ձեր (մարք ձեր)։ Տե՛ս զիա՛րդ առաջի փրկչին արկանէր ողորմագինս զիւրոյ անձինն զթշուառութիւն. (Տէր Իսրայէլ. հոկտ. ՟Ի՟Բ.։ Ճ. ՟Բ.։ Նանայ.։)
Ընդ մէջ երկնից եւ երկրի ողորմագինս յածի (սատանայ). (Իսիւք.։)
pity, mercy;
alms, charity;
— առնել, տալ, to give alms.
Եգիտ ծառայ քո ողորմութիւն առաջի քո։ Արա՛ ողորմութիւն ընդ տեառն իմում աբրաամու։ Տացէ քեզ ողորմութիւն, եւ ողորմեսցի քեզ։ Ոչ արարեր ի վերայ նորա ողորմութիւն։ Ողորմութեամբ մեծաւ ողորմեցայց քեզ։ Սա առցէ զողորմութիւն յաստուծոյ փրկչէ իւրմէ։ Սիրէ զողորմութիւն եւ զիրաւունս տէր։ Զմեղս քո ողորմութեամբ քաւեսջիր.եւ այլն։
Որ ոք յեղջերուէ իւղոյն ոչ առնիցէ ողորմութիւն, նաեւ ոչ ի բիւրուց տաղանդաց առնիցէ. (Վրք. հց. ՟Բ։)
supplication, humble prayer, instance;
softness, kind things, soft words, blarney;
attraction, insinuation, persuasion;
fondling, caress, cajoling, coaxing, fulsome flattery, adulation.
Գովութիւն աղիւ համեմեալ՝ ո՛չ առ ողոքանս, այլ առ առաջնորդութիւն լաւագունին. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
Դեւք ողոքանօք որսան զանուսմունս ի խաբէութիւն։ Ընկալան զգիրն խաբեբայ ողոքանաց թագաւորին։ Եւ ոչ ողոքանացն երեսս ինչ արար։ Բազում բանիւք ողոքանօք ածէր զթագաւորն ի հաւանութիւն։ Գութս ողոքանաց արկանէին առաջի բարերարին. (Եղիշ.)
to supplicate, to persuade mildly;
to soften, to calm, to appease;
to touch, to move to pity;
to fawn upon, to toady, to flatter.
Որք եւ զքեզ թերեւս ողոքեն ոչ փախչել ի տնանկացն։ Ողոքելով հաւանեցուցանել ջանայ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
crime, guilt, criminal attempt, misdeed, villainy, felony, ribaldry, vile wickedness;
wicked, guilty, criminal;
— եղեռան, crime;
—ք ապիրատութեան, excess;
ածել յ—ս, to carry to excess.
Զերիքովի մանկացն ոճիր, որք պատժեցան յարջէ՝ ծանի՛ր. (Կրպտ. ոտ.։)
oh ! what pain !.
Ցուցանէ չորս գիրս, թոյ, եջ, ոյ. դա (յն. θ, ε, ο, δ ). (Սոկր. ՟Գ. 19։)
habit, disposition;
valour, strength.
Ոյնք ըստանձնեալ ողջախոհիմ ուղփագունեալ։ Քանզի ոյնք քաջաց է, եւ բերէ քաջոլորակս այս եւ այլն. (Մագ. ՟Ժ՟Զ. եւ Մագ. ոտ. խչ.։)
Ոյնք, քաջութիւնք. զոյնս, զքաջութիւնս. (Հին բռ.։)
nothing;
void, vacuum;
հաստել յոչէից, to create from nothing;
ստայօդ ոչէիցն երկիր պագանել, to adore false gods.
Զոչ էն ի վերայ աստուծոյ էացուցանեն՝ ըստ մեզ զիջանելով։ Որքան ինչ միանգամ ոք ասէ զնմանէ, զոչէն սահմանէ ի վերայ նորա. (Սարգ. յկ. ՟Ժ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
cf. Ոչնչանամ.
Տունն ջնջեցաւ, եւ քաղաքն ոչէացաւ (առ աչօք ցուցեալն ի դիւաց). (Վրք. հց. ձ։)
to howl, to yell.
Թագաւոր՝ ասեն՝ ասէ, է՛ջ այտի. ոռնային առաջի աստուծոյ ի վերայ այնորիկ՝ որ առաքեաց զնոսա. (Եփր. համաբ.։)
cf. Առոյգ.
Ողկոյզ ոռոգեցեալ (յն. կիպրոսի) ... զքաջածաղիկն զայն, եւ զոռոգ ողկոյզն պտղաբերեալ. (Նիւս. երգ.։)
cf. Առոյգանամ.
Ողջախոհութիւնն ի բաց խլեալ էր, եւ անարգելութիւն ոռոգանայր. (Ոսկ. պետր. եւ Ոսկ. եղ.։)
cf. Ոռոգեմ.
ՈՌՈԳԱՆԵՄ ՈՌՈԳԵՄ. Առոգանել. (ի Առու, կամ առոյգ. լծ. եւ լտ. ռի՛կօ. իռռի՛կօ ). δεύω, ἁρδεύω rigo, irrigo χέω fundo, -dis ἑποχετεύω per canalem deduco, derivo. Ջուր տալ. արբուցանել՝ իրօք կամ նմանութեամբ. ջըրել, ջուր տալ.
Զբնաւ դաշտն ոռոգանիցեն։ Արիւնն իջեալ ոռոգանէր զերկիր. (ՃՃ.։ եւ Հ։)
Մի՛ ոռոգեսցես այսօր զբանջար քո. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
Մնափառութեանն հողմ արբուցանէ զնա, եւ գովասանութեանն ջուր ոռոգէ զնա. (Կլիմաք.։)
to water, to bathe, to bedew, to wet.
ՈՌՈԳԱՆԵՄ ՈՌՈԳԵՄ. Առոգանել. (ի Առու, կամ առոյգ. լծ. եւ լտ. ռի՛կօ. իռռի՛կօ ). δεύω, ἁρδεύω rigo, irrigo χέω fundo, -dis ἑποχετεύω per canalem deduco, derivo. Ջուր տալ. արբուցանել՝ իրօք կամ նմանութեամբ. ջըրել, ջուր տալ.
Զբնաւ դաշտն ոռոգանիցեն։ Արիւնն իջեալ ոռոգանէր զերկիր. (ՃՃ.։ եւ Հ։)
Մի՛ ոռոգեսցես այսօր զբանջար քո. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
Մնափառութեանն հողմ արբուցանէ զնա, եւ գովասանութեանն ջուր ոռոգէ զնա. (Կլիմաք.։)
watering;
irrigation, sprinkling;
water-retting, steeping;
աւազան ոռոգման, retting-pool, retting-tank, retting-pit, retting-pond.
ὐδρεία aquatio ἅρδευσις irrigatio. Ոռոգանելն, իլն. արբուցումն. ջըրելն.
small quantity of gold;
gold mine.
χρυσίδιον, χρυσίον, χρυσηΐς , χρυσίτης, χρυσῖτις aureolus, -la, auri colorem referens. Ոսկի փոքրիկ կամ ազնիւ եւ սիրելի. եւ ոսկեղինիկ. ոսկեղէն կամ ոսկւոյ նման ինչ. որպէս եւ յատուկ անուն կնոջ, եւ տեղւոյ. ոսկիեկ.
Ի մէջ հանգրուանացն, եւ ոսկեկայ. (Օր. ՟Ա. 1։)
gold-coloured, yellow.
Խնձորենիք էին ոսկեգոյնք։ Եւ իբրեւ գետ հոսէր ոսկէգոյն՝ ջուր ականակիտ երեւելով. (Պտմ. աղեքս.։)
gold-smith;
jeweller;
golden, made of gold.
Հրոյ զօրութիւն, է զի զանպիտան աղտն խառնեալ ընդ ոսկւոյ ... սրբել, եւ յառաջին պայծառութիւնն ածել ի ձեռն արուեստի ոսկէգործաց. (Իգն.։)
girdled with gold.
χρυσόζωνος aurea zona cinctus. Որ ունի զգօտի ոսկի զմիջով.
gilded, gilt;
golden.
χρυσωθείς, κεχρυσόμενος auratus, inauratus, deauratus, auro obductus. Ոսկւով օծեալ, պատեալ. ոսկեպատ. ոսկեզարդ. ոսկեթել. ոսկեգոյն. ոսկեջրած.
gold-digger;
— տեղի or —ք, gold mine;
gold-diggings.
Քան զոսկեհանս չարաչար տանջիմք ... զոսկեհանացն (զգործս) գործեսցես։ Ոսկեհանաց, եւ որք ի քրէական մետաղսն խոնջիցեն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)
gold-mining or gold-digging, gold-finding.
Քան զայս մանուկս յառաջ ունէի այլ գեղեցիկ մի ոսկեհատ, եւ ի մեռանել մանկանն՝ ես յոյժ լայի անմխտթար. (Ոսկիփոր.։)
cf. Ոսկեհուռն.
Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)
woven or embroidered with gold;
laced with gold.
Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)
golden.
Հեծեալ յերիվարն քաջակազմ ոսկէհրաշ սարուցն՝ փայլէր իբրեւ զարեգակն. (Արծր. ՟Ե. 13։)
cf. Ոսկեղինիկ.
Անօթս ոսկեղէնս։ Աստուածս ոսկեղէնս։ Գօտի ոսկեղէն։ Ի վերայ ոսկեղինաց նստցի եւ ննջեսցէ. (Ել. ՟Ժ՟Ա. 2։ ՟Ի. 23։ Յայտ. ՟Ա. 13։ ՟Ա. Եզր. ՟Գ. 6։)
shining like gold, as bright or resplendent as gold.
Պարիսպ պղնձի ոսկէճաճանչ։ Սիրամարգ զտտունն բոլորակաբար շուրջ կացուցանէ զոսկէճաճանչն. (Ածաբ. նոր. կիր։ եւ Առ որս. ՟Է։)
embroidered with gold, covered with gold embroidery, spotted with gold, gold braided.
Առ զոսկիճամուկն ի պարանոցէն, եւ եբարձ զապարանջանսն եւ զմեհեւանդս. (Եփր. արմաւ.։)
gold-like.
Առաւօտուն ցօղն իջանէր, ոսկէնըման ճաճանչ փայլէր. (Շ. եդես.։)
gilt-tailed;
gold-fringed or tasselled.
որ եւ ՈՍԿԵՏՈՒՏ. Որոյ տտունն կամ տուտն է ոսկեղէն. ոսկեհուռն վերջաւորօք.
collecting gold.
Ի մրջնառիւծոց ծիլ ոսկեքաղոց՝ կոյս քեզ գնդանոց. (Գանձ.։)
containing gold.
Որ կրէ ի միջի իւրում զոսկի. ընդունարան ոսկւոյ.
cf. Ոսկիկմբէ.
ՈՍԿԻԿՄԲԵԱՅ ՈՍԿԻԿՄԲԷ. որ եւ ՈՍԿԵԿՄԲԵԱՅ, կամ ՈՍԿԵԿՆԲԵԱՅ. Ունօղ ի միջավայրի զկումբ ոսկի. այն է պորան կամ միջին ուռուցիկն վահանի գմբեթաւորեալ.
having a golden boss.
ՈՍԿԻԿՄԲԵԱՅ ՈՍԿԻԿՄԲԷ. որ եւ ՈՍԿԵԿՄԲԵԱՅ, կամ ՈՍԿԵԿՆԲԵԱՅ. Ունօղ ի միջավայրի զկումբ ոսկի. այն է պորան կամ միջին ուռուցիկն վահանի գմբեթաւորեալ.
to dislocate, to put out of joint, to disjoint, to luxate or lux.
Զկէսս գլխիվայր կախէին, ի միջօրեայ ժամանակսն՝ ոսկրաքանց առնէին, եւ սպանանէին. (Եփր. վկ. արեւ. յորմէ եւ Ճ. ՟Ժ.։)
cf. Հակառակասէր.
Ոչ ըստ ոսոխասիրաց եւ վիճողաց, այլ զիրաւունս պահանջողաց. (Սարկ. հանգ.։)
cf. Ոսոխիմ.
ՈՍՈԽԵՄ ՈՍՈԽԻՄ. ἁντιδικέω contra litigo, adversor, relutor. Ոսոխ ելանել ընդդէմ այլոց. դատախազել. ոգորիլ. հակառակիլ. դիմամարտիլ. մրցիլ. ճգնել, ջանալ յաղթել.
Յամէնախումբ մարտին, յոսոխել, ի շրջականս առանց պարտութեան գտանէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
to be at law with, to accuse;
to rival, to strive, to compete;
զմիմեամբ —, to surpass each other.
ՈՍՈԽԵՄ ՈՍՈԽԻՄ. ἁντιδικέω contra litigo, adversor, relutor. Ոսոխ ելանել ընդդէմ այլոց. դատախազել. ոգորիլ. հակառակիլ. դիմամարտիլ. մրցիլ. ճգնել, ջանալ յաղթել.
Յամէնախումբ մարտին, յոսոխել, ի շրջականս առանց պարտութեան գտանէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
lentile, of lentiles, made or prepared with lentiles;
cf. Թան;
cf. Շիկաթան;
—ք, lentiles;
pulse.
Եւ որ եւս տկարագոյնք իցեն, բանջարիկ եւս խառնեն, եւ գեղահունդս, եւ ոսպնեայս. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ.) (յն. օ՛սբռիօն, կամ օ՛սբռօն, որ է հասարակ անուն ընդոց, որպէս ոլոռն։)
weaver;
knitter.
ὐφαίνων, ὐφάντης texens, textor ἑργασάμενος opifex. Անկանօղ զոստայն. ոստայնագործ. ջուլհակ.
weaving;
tapestry.
Արհեստ եւ գործ ոստայնանկաց. ոստայնագործելն՝ հանդերձ սարօքն. ὔφασμα, ὐφασία, τὸ ὐφαντόν, ἠ ὐφαντική textura, ars texendi եւ κερκίς radius textorius, pecten. ջուլհակութիւն.
to burst forth, to fly or escape from, to go out of;
ոստեան սանձք ի ձեռացն, the reins escaped from his hands.
Նետ ի գրկաց ոստեալ՝ զթշնամին վիրաւորէ. (Անան. զղջ.։)
lopping, cutting off.
Ձիթենին՝ ոչ ոստաքանցութեանն յապաւանաց պահանջող. (Պիտ.։)