Definitions containing the research օ : 10000 Results

Կարկամութիւն, ութեան

s. fig.

bending, curvature;
retraction, retiring, contraction, shrivelling;
tenacity, sordid avarice, niggardliness;
— երեսաց, wrinkle.

NBHL (1)

Ոչ արատ, ոչ սպի մեղաց, ոչ կարկամութիւն սեւութեան։ Ի բա՛ց թօթափեցէք զթոշետեսակ կարկամութիւն յոգւոց ձերոց։ Մի իւ իք կարկամութեամբ մեղաց զկնի մկրտութեանն աղտեղանալ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ը։)


Կարկանդակ, աց

s.

cake, pastry;
մսալիր —, pie, pasty;
պտղալից —, fruit tart.

NBHL (1)

Առնել կարկանդակս զօրութեանց երկնից։ Արարաք հաստեայս եւ կարկանդակս (յն. (եւ եբր. մի բառ,) Երեմ. ՟Է. 18։ ՟Խ՟Դ. 19։)


Կարկաչ, է

s. fig.

noise;
prate, chitchat, babble, chatter, tattle;
— ջուրց, murmur, gurgling, purling, babbling;
— թռչնոց, warbling, twittering, chirping;
— հաւուց, clucking, cackling;
— աքաղաղի, crowing;
— հնդկահաւու, gobbling;
— ագռաւուց, cawing;
— գորտոց, croaking, croak.

NBHL (3)

ԿԱՐԿԱՉ կամ ԿԱՐԿԱՋ. Որպէս թէ Ստեպ կանչ. ձայն թռչնոց, ջրոց, եւ շատախօսաց, եւ այլն. եւ արծարծումն աստեղաց. cf. ՔՐՔԻՋ։ Ճիվ ճիվ.

Յառաւօտինսն ճռուական երգովք, եւ բարձրաձայն կարկաչիւք զերկրագործսն ի քնոյն զարթուցեալ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)

Կարկաչք աստեղաց, որոց զբիբ ական եւ զքթթել ետուն օրինակ. օմար.։)


Կարկաչեմ, եցի

vn. fig.

to make a noise;
to cackle, to prattle, to chatter, to babble;
to burst out laughing, to roar with laughter;
to roar with laughter;
— ջուրց, to murmur, to purl, to gurgle, to babble;
— թռչնոց, to warble, to twitter, to chirrup, to pip, to chirp;
— հաւուց, to cackle, to cluck;
to crow;
to gobble;
— ագռաւուց, to caw;
— գորտոց, to croak.

NBHL (2)

Իբրեւ զհաւահալածս մրգապահաց, որ մինչչեւ օգոյն ինչ շարժեալ՝ եւ նա սկսանի կարկաջել. (Մանդ. ՟Ժ՟Գ։)

Զօրէն կաքաւչաց կարկաչեն. (Խոսր.։)


Կարկաջահոս

adj.

rushing or .running with a murmuring noise.

NBHL (1)

Ծով իւր ալեօքըն ցնծայ՝ կարկաջահոս վտակօք. (Տաղ.։)


Կարկաջասահ

cf. Կարկաջահոս.

NBHL (1)

Ծով իւր ալեօքըն ցնծայ՝ կարկաջահոս վտակօք. (Տաղ.։)


Կարկառիմ, եցայ

vn.

to be presented, tendered, stretched out, to move, to bend or lean forward, to stand out, to project.

NBHL (2)

κύπτω, παρακύπτω, ἑκκύπτω եւ այլն. incurvo me, demitto oculos, vergo եւ այլն. Երկայնիլ, ձգիլ, ձգտիլ ընդ պատուհանն՝ առ ի նայիլ եւ դիտել զորս արտաքոյ. յառիլ. նկատել. նշմարել. ակնարկել. երկննալ դեպ ի դուրս, կախուիլ, ծռիլ, մօտիլ, նայիլ.

Որ թանձր է մտօք, եւ խոնարհ հայի ի վայր՝ կարկառեալ ոգւով առ հեշտութիւնս մարմնոյ. (Նիւս. կուս.։)


Կարկատեմ, եցի

va. fig.

to mend, to darn, to patch, to piece;
to unite, to join;
to invent, to imagine, to contrive, to fabricate.

NBHL (3)

ῤάπτω, συρράπτω suo, consuo συγκολλάω conglutino կարել եւ զօդել. կցել. կցկցել. միաւորել զխրամատեալս, զհանդերձ, զշինուած, զջուր եւ այլն. կարկըտել, փակցընել, շտկտել.

Ժամանակ պատառելոյ, եւ ժամանակ կարկատելոյ։ Կարեն կարկատեն զբարձկնեարդ։ Հողաթափք իւրեանց հնացեալք եւ կարկատեալք։ Կտրեալ օդն՝ վաղվաղակի յինքն կարկատեցաւ։ Կարկատեսցի անդրեն ջուրդ. ((յն. վերադարձիլ). Ժող. ՟Գ. 7։ Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 18։ Յես. ՟Թ. 5։ իմ. ՟Ե. 12։ Ել. ՟Ժ՟Դ. 26։)

ԿԱՐԿԱՏԵԼ. Կցկցել զբանս. յօդել. կեղծել. հայթհայթել.


Կարկատուն

adj. fig.

mended, repaired, pieced, patched;
botched;
ragged, tattered;
invented, fictitious, false.

NBHL (6)

ῤαπτός consutus եւ fictus եւ այլն. Կարկատեալ՝ իրօք կամ նմանութեամբ. կցկցեալ. հնոտի. անպիտան. եւ Յօդեալ. մտացածին. կարկտած, շինծու.

Պարեգօտ կարկատուն. (Ճ. ՟Ա.։)

Կարկատուն կապերտօք. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)

Կարկատուն տերեւով թզենւոյն. (Երզն. մտթ.։ եւ Տօնակ.։)

Կարկատուն անօթ. այսինքն փայտակերտ նաւ. (Մագ. ՟Լ՟Գ։)

Կարկատուն բան, առասպել, կամ ուսումն, Կոչ. (՟Զ։ Վեցօր. ՟Թ։ Մագ.։ Եզնիկ.։ Արծր.։)


Կարկեմ, եցի

va.

to disconcert, to dumfound, to dumb, to impose silence on, to put to silence, to hush, to quiet, to still.

NBHL (1)

Ի միում ժամու իբրեւ յական թօթափել կարկեցոյց (Զբղխումն արեան). (Եփր. համաբ.։)


Կարկեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կարկեմ.

NBHL (1)

Ի միում ժամու իբրեւ յական թօթափել կարկեցոյց (Զբղխումն արեան). (Եփր. համաբ.։)


Կարկիմ, եցայ

vn.

to be disconcerted, put to silence, to hold one's peace, to keep silence;
— ծովու, to become appeased, to grow calm, tranquil;
կարկեաց, hold your tongue! silence! Hush!

NBHL (2)

Կարկեա՛ ափիբերան լեր։ Կարկեցարո՛ւք, զի խօսեցայց ես։ Այր անօրէն կարկեսցի։ Կարկեցաւ ամպարիշտն։ Սաստեա՛ց հողմոյն, եւ ծովուն, ասէ, դադարեա՛ կարկեա՛ց։ Դրունք ապարանից կարկեցան.եւ այլն։

Կարկին յայնժամ չարախօսքն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ե։ Տե՛ս եւ Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Հ՟Ա. ՟Հ՟Ե։)


Կարկին, կնի, կնաց

cf. Կարակին;
կարկնաւ չափել, cf. Կարակնեմ.

NBHL (2)

Որպէս զկարկին որ եդեալ ի վերայ քարտի՝ տպագրես զբոլորակ ձեւն, նոյն մասնիկն՝ ուստի սկիզբն է առ կարկինն, նոյն լիցի եւ աւարտ բոլորութեան ծրին ի քարտի. օմար.։)

Եդից ասէ զողորմութիւն իմ ի կշիռս. իսկ ի կէս օրինակս՝ եդից ասէ զողորմութիւն իմ կարկնաւ. այսու զմեծ զողորմութին յայտնէ, թէ ընդ բոլոր տիեզերս սփռելոց էր. (Գէ. ես.։)


Կարկտչեմ

vn.

to be stiff or rigid with cold.

NBHL (1)

Հա՛րկ է իմաստնոյ, օդ հիւսիսոյ թէ շնչիցէ ցրտագոյն, սարսռուլ, կարկտչել, կրկտել, եւ ցրտալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Կարճաբան

adj. adv.

laconic, succinct;
briefly.

NBHL (1)

Ղուկաս գրեաց հրամանաւ պօղոսի՝ ընդարձակ եւ առատ բանիւ, որպէս իւր վարդապետին ոճն է. եւ մարկոս՝ պետրոսի, նման իւր վարդապետին՝ կարճաբան եւ համառօտ. (Վրդն. աւետար.։)


Կարճաբանեմ, եցի

vn.

to speak concisely, to say in few words;
to abridge, to retrench.

NBHL (1)

βραχυλογέω brevis sum in loquendo. Համառօտ խօսել. եւ Համառօտել.


Կարճաբանութիւն, ութեան

s.

laconicism, brevity, conciseness;
epichirema.

NBHL (2)

Համառօտախօսութիւն.

Համառօտելով գրեմ ըստ սովորութեան իմոյ եւ կարճաբանութեան. (Կամրջ.։)


Կարճաբերձ

adj.

short, stunted.

NBHL (1)

Ծառք ամենայն՝ բարձրաբերձք, եւ կարճաբերձք, Վեցօր. (՟Ե։ Վրդն. ծն.։)


Կարճալեզու

adj.

close, reserved, of few words.

NBHL (1)

Սակաւախօս. լեզուն կարճ, քիչ խօսօղ.


Կարճակեաց

adj.

short-lived, ephemeral.

NBHL (2)

βραχύβιος qui brevis est vitae. Որոյ կեանքն է կարճ. սակաւակեաց. սակաւժամանակեայ. որ եւ ԿԱՐՃԱԺԱՄԱՆԱԿ. կեանքը կարճ, քիչ ապրօղ.

Սակաւօրեայ՝ կարճակեաց, եւ նուազ ուրախութեամբ է ազգ մարդկան. (Վեցօր. ՟Ե։)


Կարճակտուր

adj.

summary, concise;
mutilated, cut short.

NBHL (1)

Կարճ եւ կտրեալ. համառօտ. կարճառօտ. կարճեալ. կարճ, կտորբրդուճ, խորած.


Կարճահասակ

adj.

short, little, of short stature;
dwarf.

NBHL (1)

Ասէին վասն հօրն յովհաննու կարճահասակին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. եւ ՟Ժ՟Զ։)


Կարճամիտ

adj.

impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.

NBHL (4)

Կարճամիտ լինել, եւ զանձն ի հոգս մաշել չէ՛ օրէն։ Որ կարճամիտն է, եւ ցաւագնի ի թշնամանս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)

Կարճամտացն եւ հակառակասիրացն թուի ի բաց բառնալ զանձնիշխանական կամս։ Այսոքիկ կարճամտացն ո՛չ ըստ կանխի բանիցն իմացեալ լինին։ Մի՛ արդեօք կարճամիտք զուգակշիռ եւ հաւասարապէս զհայրութեան եւ աստուածութեան իմասցին զասացուածն ի մէջ մեր եւ քրիստոսի. (Նանայ.։)

ԿԱՐՃԱՄԻՏ. Ոչ առատասիրտ. ճշդօղ. ռիշդ.

Պարտ էր, թէ՝ եւ զքոյն իսկ տայիր, չլինել այնպէս խնայօղ. (իսկ այժմ զտեառնն տաս, ընդէ՞ր լինիս կարճամիտ. Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)


Կարճապատում

adv.

briefly, in a few words.

NBHL (1)

Ի կարճոյ պատմօղ, պատմեալ, պատմելով.


Կարճապարանոց

adj.

short-necked.

NBHL (1)

Արջ եւ առիւծ եւ վագր թիկնեղք եւ կարճապարանոցք են. (Վեցօր. ՟Թ։)


Կարճեմ, եցի

va.

to shorten, to cut short, to abridge, to abbreviate;
to lessen, to make short, to render shorter;
to mutilate, to lop;
to retrench, to curtail;
to leave out, to suppress;
to hold back, to withhold;
to hinder, to prevent, to impede, to debar;
to interrupt;
to stop;
to exhaust, to tire or wear out;
— ի կենաց, to put to death, to kill;
— զանձն ի կենաց, to kill oneself, to make away with oneself, to commit suicide;
— զբարբառ ուրուք, to interrupt, to break in upon.

NBHL (2)

Կարճել զոք ի մեղաց, կամ յերկրպագութենէ պաշտամանց։ Կարճիլի մեղաց, յանօրէնութեանց, ի զեղխ յարձակմանէ, ի չարաչարն օցտելոյ. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Մծբ. ՟Ժ՟Զ։ Մանդ. ՟Ժ՟Ե։ Ագաթ.։ Պիտ.։)

Կարճեսցին եւ արգելցին օրէնք սուրբ ամուսնութեան. (Եղիշ. ՟Բ։)


Կարճժամանակեայ

cf. Կարճատեւ.

NBHL (1)

Զստորին կենցաղս կարճժամանակեայ սահմանեաց։ Որ առաւելն է (ճգնութիւն), կարճժամանակեայ է. եւ որ կարճժամանակեայն է. վնասի՛ է, եւ ո՛չ օգուտի. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է. եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Բ։)


Կարճնովին

adv.

rooting or plucking up with the roots, radically, thoroughly, entirely.

NBHL (1)

Ի սաղմոսին ընթեռնուս, եթէ զգագաթն հերոյն գերելոցն յանօրէնութեան իւրեանց ջախջախեսցէ տէր. գագաթն հերոյ, ոչ կատարեալ հեր։


Կարճոգի

adj.

pusillanimous;
impatient.

NBHL (1)

Զախմարս ի մարդկանէ՝ որ կարճոգիքն են, հաստատել. օնակ.։)


Կարճոտն, տին

adj. s. zool.

short-footed;
terrier

NBHL (1)

կարճ ոտիւք. իրօք եւ նմանութեամբ. ոտւըները կարճ.


Կարմիր, մրոյ, մրով, մրաւ

adj. s.

red;
rubicund, ruddy, rosy;
red, red colour, vermilion.

NBHL (3)

Լար կարմիր. նշան կարմիր. հանդերձ կարմիր։ Բրդով կարմրով։ Կարմիր (անուանեալ) ծովն։ Վասն է՞ր կարմիր են ձոձք խո։ Ետես զջուրսն կարմիր իբրեւ զարիւն։ Էր կարմիր, եւ աչօք գեղեցիկ. եւ այլն։

ԿԱՐՄԻՐ ԿԻՐԱԿԻ կոչի ռամկօրէն չորրորդ կիրակէն յինանց.

Կարմիր անուանի օրս այս նազելի, զի տէրն երեւի՝ որպէս ի զատկի օրըն կիրակի։ Եւ այն զի կոչի՝ կարմիր կիրակի, եւ յոյժ պատշաճի, զի արեամբ ծաղկի ծաղկի (յիսուսի, եւ սրբոց նորա. ըստ որոյ աստուածաբանն ունի ճառ ի նոր կիրակէ, եւ ի յիշատակ սրբոյն մամասայ)։


Կարմրագոյն

adj.

red, reddish;
— ներկել, to dye red.

NBHL (1)

πυρράζων rubescens. Ունօղ կամ ունելով զգոյն կարմիր. կարմրացեալ, եւ առաւել կամ յոյժ կարմիր.


Կարմրահատ

adj.

red-seeded.

NBHL (1)

ՈՄւնօղ զհատ կարմիր. որպիսի է նուռն.


Կարմրանամ, ացայ

vn.

to redden, tr become or turn red;
cf. Կարմրագունիմ.

NBHL (2)

Ի վեր համբարձ զերեսս իւր, զի էին կարմրացեալ փառօք. (Եսթ. ՟Ժ՟Ե. 40։)

Տեսանիցէք ընդ առաւօտս զերկինս կարմրացեալ։ Ի կարմանալն երկնի առաւօտուն. (Եզնիկ.։ Վրդն. ծն.։)


Կարմրերանգ

adj.

red-coloured, reddish.

NBHL (1)

ՈՒնօղ զկարմիր երանգ. կարմրագոյն.


Կարշնեղ

adj.

nervous, muscular, vigorous, robust, strong, sturdy.

NBHL (2)

որ ասի ԿԱՐՇԸՆԲՈՒՌՆ, կամ ԿԱՇՄԲՈՒՌՆ. Ջղուտ. պնդակազմ. զօրեղ. ուժեղակ. տոկուն. կարծր. կորովի.

Զարեան առնելով յաճախութիւնս՝ բնաւորեցաւ զօրաւորս գործել եւ կարշնեղս։ Ուժեղագոյնս գործէ եւ կարշնողս։ Կարշնեղ զօրութիւնն կամակարաբար կտարի։ Զծանունս ինչ բեռինս ձգել զկնի իւր կարշնեղ կամակորութեամբ. (Պիտ.։)


Կարշնեղութիւն, ութեան

s.

robustness, sturdiness, strength, vigour.

NBHL (2)

Զօրեղութիւն. ուժեղագոյ.

Ի վերայ կորովութեանն եւս բանից զմարմնոյն տեսանէին գեղեցիկ հասակ զօրաւորագոյն կարշնեղութեամբ առ յընդդիմամարտիցն տալ պատերազմ. (Պիտ.։)


Կարող, աց

adj.

powerful;
able, capable, clever;
healthy;
rich, wealthy;
— լինել, cf. Կարողանամ.

NBHL (5)

ԿԱՐՈՂ կամ ԿԱՐՕՂ. δυνατός, ἱσχύων potens, valens, validus, fortis . Որ կարէ. ունօղ զկար առնելոյ ինչ. բաւական. առողջ. զօրեղ. ուժեղ. հզօր. բաւական. առողջ. զօրեղ. ուժեղ. հզօր. զօրաւոր. եւ Ճոխ. կրցօղ, կարողութիւն կամ ճար ունեցօղ, ուժը տեղը. եւ ունեւոր.

Ամենայն որ կարող էր զօրութեամբ։ Կարօղ եմքյաղթել նոցա։ Որ կարող իցէ եւ այլն։ Ես զի՞նչ կարօղ էի արգելուլ զաստուած։ Կարօղ եմ մտանել եւ ելանել ի պատերազմ։ Ոչ է պիտոյ բժիշկ կարողաց, այլ հիւանդաց։ Կարօղ ձեռամբ.եւ այլն։

կարօղ ամենայնի, կամ յամենայնի։ Կարօղ զօրութեամբ. (Նար.։)

Աղքատացն փոխարէն զկարօղս պատուես եւ կերակրես. (Մանդ. ՟Զ։)

Շինեաց եկեղեցի եւ հիմնացոյց ի վերայ պետրոսեան վիմին, ոչ կարող ի դրանց դժոխոց ընդհարկանել հաստատութեանն. օնակ.։)


Կարողանամ, ացայ

vn.

to be able, capable, to be in a state or a way to.

NBHL (2)

կարօղ լինել. կարել. զօրել.

Զօրաւոր ուժո բառնալ զինքեամբ կարողացեալ. (Պիտ.։)


Կարողապէս

adv.

powerfully, according to ones power, strength or ability.

NBHL (2)

որ եւ ԿԱՐՈՂԱԲԱՐ. Կարօղ գոլով. հզօրեղապէս. քաջութեամբ. զօրութեամբ մեծաւ.

ԿԱՐՈՂԱՊԷՍ. ա. Կարօղ. հզօր.


Կարողացուցանեմ, ուցի

va.

to enable, to make capable, to capacitate, to empower;
to strengthen, to invigorate.

NBHL (2)

σθενόω, κρατείνω roboro, confirmo, fortifico. Տալ կարողանալ. զօրացուցանել.

Կարողացուանէ, եւ բազում զօրութեամբ լնու. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)


Կարողութիւն, ութեան

s.

power, authority;
might, strength, force;
faculty, capacity, ability;
reach;
competence, means, resources, wealth;
—ք, faculties.

NBHL (2)

δύναμις potentia δύνοτης facultas ἑξουσία potestas. Կար. զօրութիւն. բաւականութիւն. ձեռնահասն գոլ. ոյժ. եւ Հնարաւորութիւն. Ճար. եւ Գոյք.

ԿԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆ. Հակակայ ներգործութեան, իբր Կարելիութիւն, զօրութիւն, հնարաւորութիւն. δύναμις potentia.


Կարուակ, աց

s.

shoe-maker;
cobbler;
կրպակ —ի, -'s shop, workshop, cobblers stall.

NBHL (4)

ԿԱՐՈՒԱԿ σκυτεύς, σκυτοτόμος coriarius, sutor. գրի եւ ԿԱՐԱՒԱԿ. Կօշկակար. կարօղ կամ կարկատօղ կոշկաց, եւ այլոց իրաց.

ետ զկօշիկսն ի կօշկակարն կարել. եւ տարաւ զնա կարուակն ի տուն իւր. (ՃՃ.։)

Դարբին, եւ կամ հիւմն, կամ կարաւակ. (Վեցօր. ՟Թ։)

Կազմեն կարուակք յոդեաց կօշուկ, եւ զգեստ. (Ուռպել.։)


Կարուակութիւն, ութեան

s.

boot & shoe-making, shoe-maker's calling.

NBHL (1)

σκυτοτομία ars sutoria, coriaria Արուեստ կարուակաց. կօշկակարութիւն.


Կարութիւն, ութեան

s.

cf. Կարողութիւն.

NBHL (3)

Զօրութիւն բազկի կարութեան. Ընտանեգոյն կարութիւն։ Ի կարութիւնդ եւ ի զօրութիւնդ. (Նար. ՟Ժ՟Թ։ Թէոդոր. խչ.։ Բենիկ.։)

Բազուկ կարութեան հօր աջոյ ձեռին. (Շ. տաղ.։)

Կարութեամբ եւ փառօք աստուծոյ։ Ողորմութեանն կարութիւն։ Զկարութիւն զօրութեան իւրոյ։ Աղքատ, եւ առանց կարութեան։ Աստուծոյ կարութեանն եւ դժուարին կարծեալքն դիւրին են։ Զօրաբաբէլ եւ ո՛չ ի կարութիւն առաջին թագաւորացն եհաս. (Լմբ.։)


Կաց՞՞՞մնաց

sn.

remnants of troops, wreck of an army;
cf. Ժողովեմ.

NBHL (2)

(որ ի հյ. կարծի եւ գ) ԿԱՑ ՄՆԱՑ. կամ ԿԱՑ ԵՒ ՄՆԱՑ. ἑσχατίζων extremus, residuus. Յետս կոյս կացեալ մնացեալն. յետնեալն ի գունդս զօրաց. յետամնաց. ետեւ մնացօղը.

Անդ յանձանձէր ածէր զօրաւարն զկաց եւ զմնաց զօրականին. (Եղիշ. ՟Գ։)


Կացի, ցւոյ

s.

child, youth;
scholar, pupil.

NBHL (1)

(լծ. թ. կէնճ, կէնճ օղլան. կամ իբր յանդիմանակաց տեառն իւրում) Տղայ. մանուկ. Համբակ. աշակերտ. մանչ. իսկ վր. կացի, է մարդ.


Կացութիւն, ութեան

s.

staying, standing up;
state, position.

NBHL (2)

Լուծանել զկապս օրինակաւ կօշկաց խրախից՝ իբրեւ անարժան այսպէս աստուածայնոցն լինել վայրի կացութեան. (Սարկ. լս.։)

Քառիւք երեկօք ... եռակի կացութեամբք եղանակօք կացեալ երեկօքն յաւուրս ՟յկե. այսինքն ՟Ժ՟Բ ամսովք յերեսնական աւուրց բաղկացեալ. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Կացուրդ, ցրդից, դոց

s.

solemn or general assembly;
reunion, popular gathering;
festival day, fair-day;
solemnity, pomp;
solemn games, spectacle;
hymn, canticle.

NBHL (10)

πανήγυρις, πομπή coetus publicus, pompa, festivitas, nundinae . Կացումն հանդիսական. (որ գրի եւ Կացորդ, եւ Կացարդ). Հանդէս տեսարանաց եւ տօնից. հասէմախմբութիւն. Ժողով. տօն ամենաժողով. տօնախմբութիւն. եւ տօնավաճառ. որպէս յն. բանի՛ղիրիս, յորմէ ռմկ. բանայիր, տօնանմա, աչա՛յ, զիննէթ.

նախագահութիւնք իսկ առ ամենայն կացուրդսն կարգեցին՝ պայծառ ձիաբոյծքն, զօրավարքն, իշխանքն, գոռոզքն. (Բրս. հայեաց.։)

Զատկացն եւ կացարդիցն (լաւ եւս՝ կացըրդիցն) եւ ամենաժողով տօնից անուն զբազմաց ի մի վայր գումարելոց յայտ առնէ. (Սեբեր. ՟Ե։)

Տօնիւք եւ կացըդիւք, խրախութեամբ հացկերութից։ Առնեմք կացուրդս՝ տօնս ամենաժողովս (յն. մի բառ վասն երից). (Պտմ. աղեքս.։)

Ի գլխաւոր կացուրդս եւ ի խումս։ Յարկադիա կացուրդ եղանել աթանայ։ Խորհրդականք ատեանք. եւ այլ եւս յօրինեալ կացուրդք։ Զկացրդոցն կատարելով բարւոք յարմարեսցես գովասանական հանդէս. (Պիտ.։)

զուարճանայ եւ տօնէ երկուս կացորդս. (Վրք. հց. ձ։)

Տօնախմբութեամբ եւ հանդիսաւոր կացրդիւք. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ. (որք հային եւ ի յաջորդ նշ։))

ԿԱՑՈՒՐԴ ասի եւ Երգն ի կացուրդս. այսինքն Նուագ երգոց ի տօնս. որպէս եւ Ժամամուտ եղանակաւոր, եւ հարցնափառ, եւ տաղ. որք կոչին եւ ԿԱՐԳ. որպէս եւ չարական աւուրն Կանոն ասի.

Երգեաց կացուրդ ծննդեանն քրիստոսի քաղցրաձայն եղանակաւ։ Երգեաց ի տէրունական տօնս կացուրդ հազարս. (Հ. կիլիկ.։)

Կացուրդ յովհանու կարապետի։ Կացուրդ սրոց քառասնիցն։ Կացուրդ ղազարու յարութեան, կամ գալստեան տեառն, կամ համբարձման։ Աստանօր ի դէպ երգաբանի մեզ՝ որ դաւթեան կացուրդ, կացուրդ հոգեւոր գեղեցկապանծ առած, (անցաք մեզ ընդ հուր եւ ընդ ջուր, եւ այլն). (Գանձ.։ Տաղ.։ (ա՛յլ է եւ կցուրդ։))


Կացրդական, ի, աց

adj.

concerning to general assemblies, or to solemn festivals, solemn, festive, pompous;
demonstrative (style).

NBHL (3)

πανηγυρικός panegyricus, festus, pompaticus Կացրդի սեպհական. հանդիսական. տօնական. ամենաժողով. մեծապայծառ.

Ի ղամպարափայլ կացրդական ըստ բոլոր պարագայեալ ամի։ Ի հաւուր կացրդական, տօնի հասեալըն տէրունեան. (Մագ. ՟Ա. ՟Ժ՟Դ. եւ Մագ. ոտ. խչ.։)

ԿԱՑՐԴԱԿԱՆ. ἑπιδεικτικός demonstrativus. Ըստ ճարտասանից՝ ճառ ներբողական կամ պարսաւական ի հանդիսի, ճարտար փաստիւք. անտենախօսութիւն. վասն որոյ ըստ յն. ասի Ցուցական կամ Ապացուցական.