Definitions containing the research ալի : 3180 results

Զբօսանք, նաց

s.

diversion, relaxation, refreshment, recreation, pastime, sport, amusement, toy;
occupation, distraction, care;
pleasure;
trouble, agitation, flutter of spirit;
water, torrent, tbe ebb and flow;
— ծովու, waves, fluctuation, storm;
— ջրոց, watering places, well watered pleasure-grounds or gardens, lake scenery;
— բարձանց, irrigated uplands;
— հովտաց, pleasant valleys;
— աչաց, proud or naughty glance.

· Calfa

NBHL (5)

ԶԲՕՍԱՆՔ գրի եւ ԶԲՈՒՍԱՆՔ, ՍԲՕՍԱՆՔ, ՍԲՈՒՍԱՆՔ. որպէս ἁνάψυξις recreatio. իտ. spasso Զբաղումն ի զուարճալիս. սփոփանք. սթափութիւն. հանգիստ բնութեան. եւ պատաղումն յանզանազանս՝ ախորժելով կամ ընկղմելով. դեգերանք ի զրոյցս, եւ այլն.

ԶԲՕՍԱՆՔ. περιφορά, παραφορά, μετεωρισμός vagatio, hallucinatio, excessus, aberratio Տատանումն, ցնորումն, ցնդումն, պտոյտք, կոհակք, ծուփք, ալիք. ալեկոծութիւն.

Կոչի դարձեալ զբօսանքն՝ հանգիստ մարմնոյ, եւ հեշտալիք ի տեսիլ աչաց, եւ ի լուր ականջաց. (Վրդն. երգ.։)

Որ արարեր զտիւ ի զբօսանս բարեգործութեան. իմա՛ պատաղումն կարեւոր եւ զուարճալի։

Ամենայն զբօսանք քո եւ ալիք քո անցին ի վերայ իմ։ Զամենայն զբօսանս քո ածեր ի վերայ իմ։ Զբօսանք ծովու. (Սղ. ՟Խ՟Ա. 10. ՟Ձ՟Է. 8։ ՟Զ՟Բ. 4։ Յոնան. ՟Բ. 4։)


Զբօսացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զբօսուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԲՕՍԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԶԲՕՍԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, περισπάω distraho, occupo որ եւ ԶԲՕՍՈՒՑԱՆԵԼ. Զբաղեցուցանել. պատաղեցուցանել ի զուարճալիս կամ ի հոգս. զբաղեցնել աղէկ կամ փուճ բանով մը.


Զբօսեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զբօսուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԲՕՍԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԶԲՕՍԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, περισπάω distraho, occupo որ եւ ԶԲՕՍՈՒՑԱՆԵԼ. Զբաղեցուցանել. պատաղեցուցանել ի զուարճալիս կամ ի հոգս. զբաղեցնել աղէկ կամ փուճ բանով մը.


Զգալապէս

adv.

sensibly;
sensually;
materially;
openly.

· Calfa

NBHL (2)

ԶԳԱԼԱՊԷՍ αἱσθητῶς sensibiliter որ եւ ԶԳԱՅԱՊԷՍ. Զգալի օրինակաւ. մարմնապէս. նիւթապէս. զգալով. զգալի լինելով եւ զգայութեանց.

Զգալի մարմին զգալապէս եւ զնիւթ բժշկութեան սիրէ. (Ի գիրս խոսր.։)


Զգամ, ացայ, ացի

vn.

to feel, to be sensible of, to hear, to have a glimpse of, to learn, to know;
to scent;
— յառաջագոյն, to foresee;
անձին —, — խելաց, մտաց, to come to one's senses, to recover ones wits.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղկեցին ալիք նորա, եւ նա ոչ զգաց. (Ովս. ՟Է. 9։)


Զգայական, ի, աց

adj.

sensitive;
sensible;
sensual;
discreet, vigilant;
-*, the sensible things;
the beasts, brutes;
the senses.

· Calfa

NBHL (2)

ԶԳԱՅԱԿԱՆ. ն. αἱσθητός sensibilis Անկեալն ընդ զգայութեամբ. զգալի.

Որպէս զի զմեզ վերաբերցէ զգայականօք յիմանալիսն. (Դիոն. երկն.։)


Գարեղէն, ղինի, նաց

adj.

of barley, that is made of barley.

· Calfa


Գարշանք, նաց

s. pl. execration, abomination, horrour;
stain.

· Calfa

NBHL (1)

αἷσχος Turpitudo, foeditas, dedecus գարշութիւն. գործ գարշելի. ամօթ. ամօթալի ինչ.


Գարշատեսիլ

adj.

ugly, deformed;
hideous, horrible.

· Calfa

NBHL (1)

Սրտմտութիւն ... տաղտկալի առնէ եւ գարշատեսիլ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)


Գարշելի, լւոյ, լեաց

adj.

execrable, abominable, detestable;
deformed, ugly, frightful, slovenly, dirty, filthy, fetid, loathsome, bad, base, infamous.

· Calfa

NBHL (1)

βδέλυγμα Abominatio Խորշելի. զզուելի. տաղտկալի. գարշ. զազիր. պիղծ. մէքրուհ, մուրտար, մէնֆուր. մանաւանդ Իր գարշ կամ ի գարշութիւն համարեալ. գարշանք. (եբր. թէօպա)


Գեհեն, ենի

s.

gehenna, hell.

· Calfa

NBHL (1)

Զհրոյ գեհենին։ Քան զսպառնալիս գեհենոյն. (Մաշկ.։)


Գեղ, ոց

s.

beauty, charm, attraction, allurement good grace.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. յն. գալլօս.) κάλλος pulchritudo Վայելչութիւն տեսոյ եւ գունոյ՝ հանդերձ համեմատութեամբ մասանց. որ եւ գեղեցկութիւնի՝ զգալի եւ մտաւոր. կիւզէլլիք, քէշի, հիւսն, տիրպէրլիք, ճէլալէթ, լէդաֆէթ.


Գեղ, ից

s.

village, fields.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. յն. գալլօս.) κάλλος pulchritudo Վայելչութիւն տեսոյ եւ գունոյ՝ հանդերձ համեմատութեամբ մասանց. որ եւ գեղեցկութիւնի՝ զգալի եւ մտաւոր. կիւզէլլիք, քէշի, հիւսն, տիրպէրլիք, ճէլալէթ, լէդաֆէթ.


Գեղազարդութիւն, ութեան

s.

embellishment.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրանալ ի փառս գերապայծառս պանծալի եւ վայելուչ գեղազարդութեան. (Անան. եկեղ։)


Գեղածիծաղ

adj.

smiling, graceful.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարթագին տեսլեամբ, եւ զուարճալի.


Գեղապանծ

adj.

glorious, graceful, charming, superb, excellent.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԵՂԱՊԱՆԾ որ գրի եւ ԳԵՂԱՊԱՆՁ. Գեղեցիկ եւ պանծալի գեղով. չքնաղ. գեղաղէշ.


Գեղապարութիւն, ութեան

s.

dance or agreeable movement of the feet.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի գեղապարութեամբ զեռահիւսակ սրբասացութիւնս յօրինէ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Գեղեցիկ, ցկի, ցկաց

adj. adv.

handsome, pretty, genteel, gallant, agreeable, smiling, graceful, cheerful;
polite, becoming, proper, decent, light, elegant, happy, good;
—, —ս, — իմն, well, very well, prettily, politely, decently;
bravely, excellently, gallantly;
— դպրութիւնք, fine letters.

· Calfa

NBHL (1)

καλός, -λή, -λόν pulcher, -chra, -chrum;
formosus, καλλίον, κάλλιστος pulchrior, pulcherrimus, ὠραῖος tempestivus, speciosus, decorus, venustus Գեղաւոր. գեղանի. գեղաղէշ. չքնաղ. բարետեսիլ. համեմատ մասամբք՝ հանդերձ լաւութեամբ գունոյ. եւ լայնաբար՝ Վայելուչ, վայելչական, հաճոյական, լաւ, ընտիր. ազնիւ, անոյշ, ախորժելի, գովելի, զարմանալի, քաջ, եւ այլն. աղուոր, սիրուն, աղէկ, ըռինտ, աղէկուկ, տեսքով.


Գեղեցկահրաշ, ի, ից

adj.

charming, astonishing, wonderfully fine or handsome.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշալի գեղեցկութեամբ, հրաշագեղ. գեղեցկահիաց.


Գեղեցկանուն

adj.

that has a good or mystical name;
renowned, famous.

· Calfa

NBHL (1)

Արեւելեան քաղաքդ անի ... գեղեցկանուն՝ զարմանալի. (Շ. եդես.։)


Գեղմն, ղման

s.

fleece, wool.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղմն իմանալի, զոր ետես գեդէովն։ Գառինքն օրինականք ... ետուն մեզ զգեղմն ընդունիչ զցօղն երկնային. (Շար.։)


Գետնափոր

adj.

hollowed;
subterraneous.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԵՏՆԱՓՈՐՔ. գ. Գետնատուն. ստորերկրեայ յարկք, կամ օթեւանք. դարանք, անցք. ական. լուալիք.


Գերադրական, ի, աց

adj. s. superlative.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեծութիւն քո, զիմանալին եւ զանապատումն զգերադրական շնորհն. (Համամ առակ.։)


Երկիւղ, ի, իւ

s.

fear, timidity;
terror, apprehension, fright, dread;
doubt, distrust;
առ —ի, for fear of;
յ— անհնարին վարանել, զերկիւղի հարկանիլ, to fear, to apprehend, to be much afraid;
— արկանել յոք, to frigthen, to startle, to strike with terror;
խօլական —, a panic;
— մահու անկաւ ի վերայ իմ, the terror of death is fallen upon me;
երկեան — մեծ, they were sore afraid.

· Calfa

NBHL (1)

Նոքա զծաղրալից երկիւղն ախտանային. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 8. յն. երկիւղածութիւն։)


Երկնապիշ

cf. Երկնահայեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Զբերդն ամիւկ՝ զզարմանալին զամրոցն, զոր երկնապիշ եւ պարանոցատանջ՝ իմս գիտէ անուանել բան. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Երկնաւոր, աց

adj.

celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.

· Calfa

NBHL (1)

οὑράνιος, ἑπουράνιος caelestis Երկնային. որ, կամ որ ինչ յերկինս է. եւ Սեպհական երկնից. աստուածային. հոգեւոր. իմանալի, անապական, գերահրաշ.


Երկուանամ, ացայ

vn.

cf. Յերկուանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկուանալիդ եդ՝ գուցէ. (Մխ. երեմ.։)


Երկրածուփ

adj.

that torments, or agitates the world;
tormented or agitated on the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ ի գաւիթ գրկաց մի նաւի՝ զերկրածուփ ալիս կոխողի. (Նար. առաք.։)


Երկրաքարշ, ից

adj.

worldly;
cf. Գետնաքարշ;
այր —, carnal-minded, lustful.

· Calfa

NBHL (2)

Երկրաքարշ հեշտութիւն, վարք, կամ վարուք. միտք, հոգի, յորձանք խորհրդոց, ալիք. (Վրդն.։ Լմբ.։ Սարգ.։)

Անմտիցն եւ երկրաքարշիցն ... եղեւ ըղձալի. (Լմբ. ատ.։)


Եքինոս

s.

sea-hedgehog, sea-urchin.

· Calfa

NBHL (1)

Եքինոս անուն զեռուն մի փոքրիկ՝ վարդապետ լինի ցածութեան եւ ամբոխելոյ ծովուն՝ նաւավարաց ... Երթայ եքենոս խթի ընդ քարիւն, եւ մածնու կայ ի նմա, զի մի՛ առնուցուն ալիքն. (Վեցօր. ՟Է։)


Եօթնաստեղեան

adj.

having soven branchs or columns;
of seven stars.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր են աստեղք եօթն, որպէս կամարք մոլորակաց. զի եւ ըստ հելլենացւոց եօթնարփի ասին եօթն գօտիք երկնից. կամ ուր են բազմութիւնք աստեղաց, որպէս հաստատութիւնն. կամ Բազմալոյս, պայծառազարդ իմանալի օրինակաւ, որպէս լուսեղէն խորան արքայութեան երկնից.


Գահոյք, հոյից

s. pl. throne;
high canopy, arm-chair;
state-bed, palanquin.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ φορεῖον feretrum, ferculum, lectica Բառնալիք. դեսպակ. պատգարակ. թախտիրէվան, թէճկէրէ.


Գայթագղեցուցիչ, չի, չաց

adj.

scandalous, who causes scandal.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գայթագղեցուցին զնա կանայք պղծալիցք գայթագղեցուցիչք. (Եփր. ծն.։)


Գայթեմ, եցի

vn.

to stumble, to trip, to glid, to slip.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՅԹԵՄ ԳԱՅԹԻՄ. πταίω, πτάω, ὁλισθαίνω Labor, offendo, vacillo, excido Գթել. գայթագղիլ. դրդուիլ. սայթաքիլ. անկանիլ. սկրդիլ, սահիլ, սխալիլ. գայմագ, տիւշմէք.


Երկ, ոց

s.

work, labour;
endeavour;
pain, trouble, toil;
—ս արկանել, to strive hard, to make an effort to, to tire one's self;
to endeavour, to try, cf. Ճգնեմ, cf. Վաստակեմ, cf. Ջանամ.

· Calfa

NBHL (1)

մանաւանդ ԵՐԿՔ, կոց, կովք, կօք. լծ. յն. է՛րղօն, գործ, եւ պ. էրէգ, քիրտն. πόνος, μόχθος, κάματος labor, fatigatio, elaboratio, effectus Գործ աշխատալից. վաստակ. ջանք. աշխատասիրութիւն, եւ արդիւնք աշխատութեան.


Երկաթակուռ

adj.

made or furnished with iron;
— շաւիղ, cf. Երկաթուղի.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վաղիւն կռուեցան երկաթակուռ մահակօք՝ իբրեւ զուռունս դարբնաց, որ բախեն ի վերայ սալից. (Պտմ. վր.։)


Երկայնեմ, եցի, եա՜

va.

to lengthen, to extend, to stretch, to draw, to draw out;
to prolong;
— զոտս or զսրունս, to stride, to straddle.

· Calfa

NBHL (1)

Միտք ձգի եւ երկայնի այռ ամենայն իմանալիսն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 111։)


Երկան, աց

s.

mill;
mill-stone;
grindstone;
— իշոյ, mill-stone turned by an ass;
վերին —, upper mill-stone;
ներքին —, lower mill-stone;
cf. Երկանաքար.

· Calfa

NBHL (2)

Ա՛ռ երկան, աղա՛ ալիւր։ Բեկոր երկանի։ Ձայն երկանի։ Քար մի իբրեւ զերկան մեծ։ Մինչեւ ցանդրանիկ աղախնոյն՝ որ կայցէ յերկանս։ Եթէ երկու աղայցեն ի մի երկանս. (Ես. ՟Խ՟Է. 2։ Դատ. ՟Թ. 53։ Յայտ. ՟Ժ՟Ը. 21. 22։ Ել. ՟Ժ՟Ա. 5։ Մտթ. ՟Ի՟Դ. 41։)

Եթէ ոչ ծածկեն զաչս եզին յերկանս, ուտէ զալիւրն՝ զոր աղայ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Երկաքանչիւր, ոց

adj. s. both, each, every.

· Calfa

NBHL (1)

Տղայ մանկանն անձն անկցորդ է եւ անընդունական երկաքանչիւրոյ, բարւոյ եւ չարի։ Որ զմիմեանց կախեալ են, ոչ առանց երկաքանչիւր (այսինքն երկաքանչիւրոյ) շարժմանց զներգործութիւնն առնու։ Է մէջ զգայութիւնն, եւ ծայրք երկաքանչիւրքն՝ միտքն եւ զգալին. (Փիլ.։)


Երկբայ

adj.

doubtful, uncertain, undetermined, perplexed;
յերկբայս լինել, to doubt, to have doubts;
to scruple, to demur;
յերկբայս արկանել, to call into question;
յերկբայս առնել, to bring into suspicion, to make suspicions.

· Calfa

NBHL (1)

ἁμφίβολος ambiguus, dubius որ եւ ԵՐԿԲԱՅԱԿԱՆ. Տարակուսական. յերկուանալի.


Երկդիմի

cf. Երկդիմեան.

· Calfa

NBHL (1)

Զդրախտն երկդիմի է իմանալ, մինն շօշափելի եւ տեսանելի, եւ միւսն իմանալի. (Յճխ. ՟Թ։)


Երկեւան

s.

doubt, suspicion, fear.

· Calfa

NBHL (1)

ἁμφισβητησμός, θόρυβος, ἑρεσχελία , ἕλεγχος dubitandi locus, suspicio եւ այլն. Երկուանք խիթալի. կասկած երկիւղալի. ծուփք եւ յանդիմանութիւն խղճի. պղտորումն. յոյզք մտաց. տարակոյս. երկբայութիւն. պատրանք. կասկածանք, վախ.


Դասալքութիւն, ութեան

s.

desertion

· Calfa

NBHL (1)

Ամօթալի դասալքութիւն. (Գր. տղ. առ տուտ.։)


Դասակցութիւն, ութեան

s.

admission, company.

· Calfa

NBHL (1)

Կցորդք դասակցութեանցն վեհից։ Միախումբ դասակցութեամբ։ Առ դասակցութեան հարանցն հրաշալիք։ Ընդդիմաբանիցն դասակցութիւնք։ Դասակցութեան դժնէից մարդոց համաբան. (Նար.։)


Դասապետութիւն, ութեան

s.

office of a master of the choir;
hierarchy.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղարշակ սահմանեաց կարգս եւ դասապետութիւնս քաղաքականս. (Պալիանց.։)


Դաստիարակարան

s.

place of educa-tion;
preceptor.

· Calfa

NBHL (1)

Զքեզ (զխաչդ) եդ առաջի բանալիք բացարան, իբրեւ զընդակից դաստիարակարան. եւ այլն. (Նար. խչ.։)


Գահակալ, աց

s.

successor;
vicar.

· Calfa

NBHL (1)

Գերակայ գնդին՝ գլուխ ընտրեալ հօտին, գահակալ քոյին, պետրոս հրաշալին. (Գանձ.։)


Գահակալեմ, եցի

vn.

to succeed to the throne, to take the place of some one in dignity.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրմակայ ակնկալեալ փոխանակ սրբոյն սահակայ գահակալիլ յաթոռն. (Յհ. կթ.։)


Բանաւոր, աց

adj.

reasonable;
intelligent, wise;
vocal;
rational.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՆԱՒՈՐ. Բանաւորական. իմանալի. հոգեւոր. շնչաւոր, բանական.


Բանաւորութիւն, ութեան

s.

reason;
intelligence;
rationality, understanding, intellect;
prudence, wisdom.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի հայեցողութեամբ, եւ խորհրդական բանաւորութեամբ. (Լմբ. պտրգ.։ Աստուածավայելուչ բանաւորութիւն. Դիոն. երկն. ՟Բ։)