Definitions containing the research ալի : 3180 results

Վառեմ, եցի

va. fig.

to light up, to set fire to, to fire;
to fire, to inflame, to enliven, to inspirit, to vivify, to cheer, to raise the spirits of, to urge on, to excite, to rouse;
to arm, to equip, to fit out;
to put on, to attire, to dress, to bedeck;
վառեալ բորբոքել, to inflame, to heat, to electrify, to fill with enthusiasm, to enrapture, to fire;
— զդրօշս, to hoist the colours.

· Calfa

NBHL (1)

Զսպառնալիսն որպէս հուր վառէ ի վերայ ամպարշտաց։ Վառեցան որպէս զճառագայթս լուսոյ ի մէջ աշխարհաց. (Յճխ. ՟Ե. ՟Ժ՟Ա։)


Վաստակ, ոց

s. adj.

work, labour, toil;
pains, trouble, fatigue;
merit, worth, service;
profit, gain, earnings;
tired, fatigued;
— ծառայութեան, service rendered;
— ձեռաց, handiwork;
— արքունի, military service;
գիրք —ոց, Geoponics;
— առնել, to tire, to fatigue, to weary;
— լինել, to labour, to work, to toil, to work hard, to strive, to fatigue or tire oneself with, to be fatigued or tired.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. վիշտ) πόνος, κόπος, μόχθος labor, fatigatio, molestia, dolor. Աշխատութիւն. աշխատանք. երկ. խոնջութիւն. յոգնութիւն. տաժանումն. ճգնութիւն. տառապանք. գործ աշխատալի եւ արդիւնական. մշակութիւն. ծառայութիւն.


Սանձակալ, ի, աց

adj.

cf. Երասանակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երբեք հարթ ընթանայ երիվար առանց սանձակալի։ Խոհականն սանձակաալ է զգայարանացն. (Նար. ՟Ծ՟Դ։ Լմբ. առակ.։)


Սաստական, ի, աց

adj.

threatening.

· Calfa

NBHL (1)

Որ իցէ սաստ կամ սպառնալիք, եւ ցասումն.


Սաստեմ, եցի

va.

to reprimand angrily, to rebuke, to scold, to speak authoritatively, in a threatening tone, to threaten, to apostrophize, to bid or order imperiously;
to hush, to still, to quiet.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստէ ի դժոխս սոսկալի զօրութեամբ՝ արձակեալ զարգելեալսն. որպէս երբեմն սաստէր փարաւոնի արձակել զիսրայէլ. (Նար. յովէդ.։)


Սատակեմ, եցի

va.

to kill, to slay, to massacre, to put to death, to take away life, to butcher, to slaughter, to exterminate, to extirpate;
to destroy, to overthrow, to make havoc of, to get rid of.

· Calfa

NBHL (2)

Ողորմութեամբ քով սատակեսցես զթշնամիս իմ։ Սատակեցին զիսրայէլէ իբր հազար արանց, եւ տապաստ արկին։ Հարուածովք կամակոր օձիցն սատակէին։ Եղեալ որդնալից՝ սատակեցաւ։ Ոչ եւս եղիցի ջրհեղեղ՝ սատակել զամենայն մարմին։ Զնտիր ընտիրս յիսրայէլէ սատակեաց։ Առհասարակ սատակել զազգն յոպպէացւոց։ Որ յապարանս ամրասցին, անդէն ի ներքս սատակեսցին. եւ այլն։

Որդնալից եղեալ սատակէր (յն. փչեաց զոգին). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Վարանիմ, եցայ

vn.

to be beset, seized or caught;
to hesitate, to be uncertain, embarrassed, in suspense, to vacillate, to waver, to float, to haw, to boggle;
to lie in ambush, in wait for, to plot;
to apply one's thoughts or one's mind to;
վարանեալ կայր, he was at a loss how to.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπορέω, ἁπορέομαι, διαπορέω in angustiis haesito, nescio quo me vertam ἑκτήκομαι maceror. Ի վարանս մտանել. յանհնարս մտանել. մատնիլ յանձկութիւն. մտայոյզ լինել. տատամսիլ. ծփիլ տարակուսանօք. տագնապիլ. հալիլ մաշիլ. տատանիլ. պարանիլ. պաշարիլ. վարակիլ. անճրկիլ, շուարիլ, նեղը ինկնալ, մտմտալ.


Վարդապետիմ, եցայ

vn.

to be instructed, teached, to learn, to study.

· Calfa

NBHL (1)

Սոսկալի դորայովդ աղետից վարդապետեալ լինի տեսութեամբ։ Նոքին եւ վարդապետին մշակելեաւս՝ ունել զվարս անստգտանելի ճանապարհաց. (Պիտ.։)


Վարժիմ, եցայ

vn.

to exercise oneself in, to practise, to get used, accustomed or inured, to grow familiar with;
to be formed, instructed;
— աշխատութեան, to get inured to work;
ի գիրս վարժեալ, brought up in letters, educated or well versed in literature.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոյն գոգցես զօրէն բանաւորացս վարժի իմն (եւ) հրահանգի զանօրէնութեանցն ցոյցս։ Վարժէր եւ հրահանգէր (մովսէս) ի նմին յեգիպտոս զբանական պայծառութեանցն գիտութիւնս։ Օրինակ զգուշալի զկնի եղելոցն մարդկան առ ի վարժել զլաւագոյն ուսումն վարդապետութեան. (Պիտ.։)


Վարձկան, աց

adj. s.

saleable, venal;
hireling, paid or hired man, servant, mercenary, day-labourer, workman;
farmer;
mistress, courtesan, harlot.

· Calfa

NBHL (1)

Պանդուխտն եւ վարձկանն։ Մի՛ ագցին վարձք վարձկանին առ քեզ։ Իբրեւ զառօրեայ վարձք վարձկանի կեանք նորա։ Քանի՞ վարձկանք են ի տան հօր իմոյ հացալիցք։ Արա՛ զիս իբրեւ զմի ի վարձկանաց քոց։ Վարձկան է, եւ չէ փոյթ նմա վասն ոչխարացն.եւ այլն։


Սոնքանամ, ացայ

vn. fig.

to fatten, to grow fat, stout, corpulent;
to be puffed up, to become proud, haughty.

· Calfa

NBHL (1)

πυκνόομαι densor λιπαίνομαι, παχύνομαι pinguesco ὁγκόομαι turgeo. Ստուարանալ. գիրանալ. թանձրանալ. թաւանալ. ճարպալից լինել. ուռնուլ. փքանալ. սէդ եւ սոնք լինել.


Սոսկամ, ացայ

vn.

to be greatly afraid, to tremble, to shudder with horror, to dread, to fear;
սոսկացեալ դողալ, to be horror-struck, terrified, to quake with terror.

· Calfa

NBHL (1)

Երթաս ի ճանապարհ հեռի, եւ ի խորշակի սոսկաս, իմա տոկոս, կամ համբերես սոսկալի օրինակաւ։


Սոսկապէս

adv.

simply, solely, only;
horribly.

· Calfa

NBHL (1)

Սոսկապէս համբերելով. իմա սոսկալի եւ քստմնելի օրինակաւ


Սոսկավիթխար

adj.

gigantic, colossal, huge, monstrous.

· Calfa

NBHL (1)

Սոսկալի վիթխարի. հսկայ ահագին.


Սովիմ, եցայ

vn.

to be tormented with famine, with hunger, to be famished, starved, to suffer through hunger.

· Calfa

NBHL (1)

Փոքր նշալիցն (արեգական (մարդս սովեալ է. եւ ինքն ի փանաքութենէն սովի. (Լմբ. յանառակն։ 2)


Սուզականութիւն, ութեան

s. ast.

submersion;
waning.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ լուսնական լրութեան եւ սուզականութեան։ Զարմանալի ծառոյն դէպք ի միում աւուր ունել աճմունս փոյթ ընդ փոյթ, եւ դարձեալ սուզականութիւնս յանկարծ օրէնս լինել. (Արծր. ՟Ա. 1. եւ 3։)


Սուղ, սղից

adj. gr.

little;
brief, short, succinct, concise;
*dear, high-priced;
short;
s. mus. "an Armenian note;
— ինչ, իմն or մի, a little, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի, cf. Սակաւ մի;
— ինչ յառաջ, some time before;
— ինչ կանխագոյն, a little before;
— ինչ զկնի, some time after;
յաւելից այլ եւս — ինչ, one word more;
ի — բանս, — բանիւ, in few words;
— իշխանութիւն, իշխանք, cf. Սակաւապետութիւն."

· Calfa

NBHL (1)

Սեղան հոգեւոր, բաժակ իմանալի, ո՛չ սղիւ վաճառի, այլ ձրի պարգեւի. (Ճ. ՟Ը.։)


Շնաբարոյ, ից

adj.

dog-hearted, churlish, evil, biting;
cynic.

· Calfa

NBHL (1)

Այրն խիստ, եւ չար խորհրդովք, եւ այր շնաբարոյ. ((եբր. քալիպպի. լծ. ար. քելբ ) ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ե. 3։)


Շնորհալոյս

adj.

pure, candid, bright.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զլոյս եւ զփայլիւն շնորհալի եւ հաճոյական. լուսափայլ.


Շնորհակալու

adj. s.

cf. Շնորհակալ;
pleasure;
— մտօք, thankfully, gratefully.

· Calfa

NBHL (1)

Յոքն. գ. իբր Շնորհակալիք. հաճութիւն. եւ Շնորհուկք.


Շնորհանորոգ

adj.

renewed through grace.

· Calfa

NBHL (1)

Նոր եւ շնորհալից. նորօրինակ շնորհօք՝ գեղեցիկ յօրինեալ. շնորհազարդ.


Շնորհաշուք

adj.

graceful, handsome, charming, genteel, pretty, nice.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛վ շնորհաշուք դեղով՝ պաճոյճ փաղփաղեալ։ Շնորհաշուք մօրն սիովնի. (Նար. կուս. եւ Նար. մծբ. (յորս լինի իմանալ եւ արկօղ զգլխով իւրով զշուք շնորհալի)։)

Ըստ հասակին բարձրութեան շնորհաշուք եւ զարմանալի. (Ճ. ՟Ը.։)


Շնորհաւոր, ի, աց

adj.

graceful.

· Calfa


Շնորհաւորեմ, եցի

va.

to grant favours, to endue or adorn with favours;
to congratulate, to felicitate, to wish joy, to pay compliments.

· Calfa

NBHL (2)

ՇՆՈՐՀԱՒՈՐԵԱԼ. Շնորհազարդեալ. շնորհալից. շնորհաւոր. եւ Աստուածահաճոյ.

Տէր Ներսէս Շնորհաւորեալն վարդապետութեամբ՝ եղբայր տեառն Գրիգորի. (Ոսկիփոր.) այն է շնորհալին Ներսէս կլայեցի։


Շնորհաւորեալ

adj.

cf. Շնորհազարդ;
cf. Շնորհալից;
cf. Շնորհաւոր.

· Calfa


Տանիք, նեաց

s.

roof, roofing, house-top.

· Calfa

NBHL (1)

δῶμα tectum, superior pars domus, solarium. Տեղի տափարակ կամ ճեմելիք ի վերայ տան. տամալի. երդ. երդիք. տամ, պամ,


Տաշխ

cf. Ստաշխն.

· Calfa

NBHL (1)

Խունկ խորհրդաւոր՝ տաշխ, եւ տենչալի։ Անուշահոտ խնկոց, տաշխից, եւ կինամոնաց. (Գանձ.։ Շար.։)


Տաշխն

cf. Ստաշխն.

· Calfa

NBHL (1)

Խունկ խորհրդաւոր՝ տաշխ, եւ տենչալի։ Անուշահոտ խնկոց, տաշխից, եւ կինամոնաց. (Գանձ.։ Շար.։)


Տաշտաւոր

adj. mech.

full of, or loaded with vine-branches;
— անիւ, overshot mill-wheel.

· Calfa

NBHL (1)

Այգի տաշտաւոր պտղալից իսրայէլ. (Ովս. ՟Ժ. 1։)


Տապալեմ, եցի

va.

to fell or throw to the ground, to beat down, to prostrate, to overturn, to overthrow, to upset;
to subvert, to demolish, to destroy, to ruin, to roll, to turn;
— զխորհուրդս ուրուք, to destroy a person's projects;
cf. Խոչ.

· Calfa

NBHL (1)

Զքերթողացն արուեստ տապալեն։ Տապալէր իբրեւ զօձ։ Գելոյր եւ տապալէր երկդիմի մտօք։ Յիսկական էուեւենէն ոչ երբեք տապալի։ Տապալէր այնուհետեւ զմիութիւն եկեղեցւոյ ի մասունս բազումս. (Թր. քեր.։ Արծր.։ Եղիշ.։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ատեն.։)


Դարագլուխ, գլխոյ

s.

completion of a century.

· Calfa

NBHL (1)

Պղծալից մարդիկ ութերորդ դարուն։ Կացին նահապետք արդարք մինչ ի դարն ութերորդ. (Ագաթ.) զի ընդ մէջ ադամայ եւ նոյի են ազգք կամ նահապետք ութ։


Դդըչումն, ման

s.

cf. Դդըչիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Հեշտալի եւ գողտրիկ աչացն դդչումն ժպտելոյ. (Փիլ. սամփս.։)


Դըդընչումն, ման

s.

cf. Դդըչիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Հեշտալի եւ գողտրիկ աչացն դդչումն ժպտելոյ. (Փիլ. սամփս.։)


Դեդեւեմ, եցի

va.

to vacillate, to stagger, to totter.

· Calfa

NBHL (1)

Դեդեւեաց զնոսա իբրեւ զալիս ծովու. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 24։)


Դեռաբոյս

cf. Դեռաբողբոջ.

· Calfa

NBHL (1)

Բանջարքն ո՛չ դեռաբոյսք (ստեղծան), այլ՝ հասեալք. եւ ծառխն կատարեալք եւ պտղալիցք, եւ մարդն երեսնամեայ հասակաւ, թէպէտեւ միոյ աւուր կենդանի. (Շիր. զատիկ.։)


Դերեւանք, նաց

s. pl. vanity, uselessness, privation, want.

· Calfa

NBHL (1)

Վարժօղքն (աշակերտաց) պղերգագոյնք՝ ի բարի յուսոյն միշտ լքուցանելով՝ ի դերեւանս զնոցա զառածեն զոգիս, ախմարագոյնս յոյժ գործելով։ Փարատել զտաղտկալի դերեւանս անգործութեան՝ յառաջադէմք ելով. (Պիտ.։)


Դէմ, դիմի

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
prep. adv. — ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
prep. adv. — յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

· Calfa

NBHL (2)

Ի դէմս ածելով զիրին կերպարան։ Զփայլականն առակ տիրական ի դէմս բերեալ մեզ վարդապետէ։ Զօրինակին նմանութիւն ի դէմս բերելով։ Զանիմանալին ի դէմս բերեալ կերպաւորեցեր. (Նար.։)

Հանդէս սոսկալի ցուցեր դէմ բելիարայ։ Դէմ մեղաց զինեալ. (Գանձ.։)


Խափան, աց

s. adj.

hinderance, impediment, obstacle;
encumbering;
inactivity, idleness, sloth;
idle, unoccupied;
hindered, prevented;
stopped, discontinued;
— առնել՝ լինել, to hinder, to impede, to prevent;
— կալ, to be disoccupied;
to be in idleness.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն բարեաց խափան է տրտմութիւնն։ Որպէս զգալի աչաց խաւար է խափան՝ ներգործել, նոյնպէս եւ անգիտութիւն՝ մտաց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Գ։ Տօնակ.։)


Խելապատակ, աց

s. anat. cerebellum, coats of the brains, meninges.

· Calfa

NBHL (1)

Զիմանալի խելապատակ ուղղոյն անուշացուցեալ քնով ցանկալւով. (Նար. երգ.։)


Խեղկատակութիւն, ութեան

s.

buffoneryy, scurrility, lampoon, bantering, jeering, mockery, raillery, jocularity, waggery.

· Calfa

NBHL (1)

εὑτραπελία scurrilitas αἱσχρολογία turpiloquium, turpis sermo. Խեղ կատակ. անշնորհ եւ անպատկառ ծաղրաբանութիւն. ամօթալի ծաղրածութիւն.


Խենեշացուցանեմ, ուցի

va.

to corrupt, to debauch, to make dissolute.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զմարմին պղծալից պոռնկութեամբ խենեշացուցանեալ. (Կաղանկտ.։)


Խեչափառ

s.

crab;
cray-fish.

· Calfa

NBHL (1)

Գտցես փոխանակ մարգարտին խեչեփարս կամ կրայս զազրալիս. (Սանահն.։)


Խեչեփար

cf. Խեչափառ.

· Calfa

NBHL (1)

Գտցես փոխանակ մարգարտին խեչեփարս կամ կրայս զազրալիս. (Սանահն.։)


Խեփոր, աց

s. fig.

bivalve-shell;
allegory.

· Calfa

NBHL (1)

(որպէս թէ Խփան կամ կափարիչ) Պատեան խեցեմորթից խփելի եւ բանալի. լայնաբար Ծածկոյթ բանից.


Խզեմ, եցի

va.

to cut, to cut off, to break off, to tear off or away;
to burst open;
— զհերս, to tear out the hair;
— ներքինիս, to castrate.

· Calfa

NBHL (1)

Փետեմ ըզվարսս իմ ցանկալի, խըզեմ ըզհերս անխնայելի. (Շ. եդես.։)


Խէթ, խեթի, խիթի

s.

knock, blow;
obstacle, hinderance, impediment;
fraud, cheat;
hate, ill will, aversion;
jealousy;
remorse, scruple;
pain, affliction, grief;
doubt, distrust, apprehension;
gripes, colic;
— եւ խութ ընդ ոտն անկանել, to trip up, to oppose, to obstruct, to embarrass;
խեթիւ հայել՝ տեսանել, to look daggers, to look grim, to scowl;
խեթիւ հայել արեգական, to sunburn, to tan, to freckle, to brown.

· Calfa

NBHL (2)

Ի մէջ խիթի ահիւեւ երկիւղիւ կայր. գուցէ՝ ասէ, ածից ես ի վերայ իմ զանէծս, եւ ոչ հեշտալի լինէր նմա քունն. (Խոր. Բ. 35.) (՛ այլ ձ. խէթ սրտիւ. իբր կասկածոտ։

Խէթք մտաց Խէթք մտաց։ Խէթ մտացս։ Զգայութիւն սրտին իմաստալից՝ խէթիւ խոցոտեալ։ Խէթս, տխրութիւնս. (Նար. կ.։ Նար. ԽԷ. ԻԳ. ԻԴ։)


Խիթ, խթից, խթոց

s. zool.

gripes, colic;
twinge, twitch, shooting pain;
blister, sore, swelling;
rock, reef, sand-bank;
crocodile;
— սրբանին, tenesmus;
—ք ոտից, gout.

· Calfa

NBHL (1)

Եբաց զխխայթեալ եւ զչարաւալի խիթս նոցա բժշկաբար. (ՃՃ.։)


Խիտ, խտի

s. adj. adv.

thickness, density;
close, dense, thick, serried;
compact, dense;
crowded, numerous, frequent;
full;
—, — առ, — ընդ —, thickly, densely;
frequently, often, much;
— առ — հարուածք, repeated blows.

· Calfa

NBHL (1)

Խիտ առ խիտ մի զմիով կուտակեալ իբր զծովական ալիս. (Սկեւռ. աղ.։)


Խլիչ, չի, չաց

s.

rooter out, weeder out, extirpator.

· Calfa

NBHL (1)

Պղծալից ազգին քանանացւոց զնոսա խլիչ տարեալ՝ բրեսցէ, եւ զնոսա անդ բնակեցուսցէ. (Ագաթ.։)


Խխնջիւն

s.

neigh, neighing;
cf. Խղունջն.

· Calfa

NBHL (1)

Արտօսր յորդառատ վտակաց ծաւալին յաչաց՝ քան թէ ծաղուն խողխոնջեն խըխնջիւք (կնմ խխաջմունք). (Արծր. Դ. 11։)