Definitions containing the research ակն : 3462 results

Լական, ի, աց

cf. Կոնք.

· Calfa

NBHL (1)

Զլկաննի մէջ բերեալ եդ։ Կառուցեալ զակնն ի լականին. (Պտմ. աղեքս.։)


Լայն, ից

adj.

large, broad, ample, vast, spacious, extensive;
գետ ի — ծաւալեալ, a mighty mass of flowing water, an immense, or over flowing river;
բարձր եւ — հասակաւ, a tall and stout man, fleshy, corpulent.

· Calfa

NBHL (1)

Զբաժակն քեռ քո արբցես՝ զխորն եւ զլայնն. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 32։)


Լայնացուցանեմ, ուցի

va.

to widen, to enlarge, to extend;
to dilate, to stretch;
to unfold, to unrol, to draw out, to spread, to open.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն երբեմն ժողովէ, եւ երբեմն լայնացուցանէ զչափ աւուրցն. (ՃՃ.։)


Լայնութիւն, ութեան

s. geog. ast.

width, breadth, extent, space, size;
enlargement;
latitude;
amplitude.

· Calfa

NBHL (1)

Լայնութիւն ակնկալութեանն ամենեւին իսպառ ամփոփեալ. (Նար. ՟Ժ՟Զ. ՟Ի՟Գ։)


Լարաչափ

adj. s.

surveying;
land-surveyor.

· Calfa

NBHL (1)

Հիւսանքն, եւ եղջիւրքն, եւ լարաչափ հրեշտակն. (Լմբ. անգ։)


Լաց

s.

tears, weeping;
cf. Լալիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մնչդեռ նորածին իցէ, մանկանցն յայտարարութիւնքն եւ նշանք լացն եւ աղաղակն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Լաւահայեաց

adj.

right-minded, equitable, good-hearted.

· Calfa


Լափեմ, եցի

va.

to lap up, to lick up, to eat up greedily, to quaff, to toss down, to swill;
to devour, to consume.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ καταπίνω absorbeo καταφάγω comedo, absumo, consumo. Իսպառ ըմպել եւ ուտել զամենայն. կլանել. սպառել, ծախել զբովանդակն.


Լեզուակ, աց

s.

tongue, epiglottis, uvula;
— գործեաց, index.

· Calfa

NBHL (1)

Փողերակքն եւ Խռչափողքն.. . եւլեզուակն. (Նիւս. բն.։)


Լեզուակապ

adj.

tongue-tied.

· Calfa

NBHL (1)

Գլխակորեալք, եւ ակն ի խոնարհ՝ լեզուակապ կան առաջի։ Կայ գլխարկեալ, եւ լեզուակապ. (Մանդ. ՟Դ. եւ ՟Զ։)


Լեղախառն

adj.

mixed with gall, bitter.

· Calfa

NBHL (1)

Փրկիչն մեր անարգեաց զլեղախառն բաժակն դառնութեան. (Մծբ. ՟Ժ՟Դ։)


Լեռնանման

cf. Լեռնաձեւ.

· Calfa

NBHL (1)

Լեռնանման կոհակն ամեհի ծովուն. (Բենիկ.։)


Մերուշան

s. bot. marigold.

· Calfa

NBHL (1)

Նաեւ ի ծաղիկս զվարդ, զմերուշան, զասպուզան արական ասացին. եւ զշուշան եւ զմանիշակն իգական. (Երզն. քեր.։)


Մէջօրեայ, րէից

s. adj.

midday, noon, noon-day;
of noon.

· Calfa

NBHL (3)

Նստէր առ դուրս խորանի իւրոյ ի մէջօրէի։ Խարխափեսցես ի մէջօրէի։ Մտցէ արեգակն ի մէջօրէի։ Ծածկոյթ ի խորշակի, եւ վերարկու ի մէջօրէի. ((յն. ի մէջօրէէ). Ծն. ՟Ժ՟Ը. 1։ Օր. ՟Ի՟Ը. 29։ Ամովս. ՟Ը. 9։ Սիր. ՟Լ՟Ա. 19։)

Եմուտ արեգակն ի մէջօրէի ժամանակի (տպ. ի մէջօրեայ ժամանակի). (Մծբ. ՟Ա։)

ՄԷՋՕՐԵԱՅ ա. Որ ինչ հայի ի միջին ժամանակ տուընջեան. μεσημβρινός meridianus, meridialis. որ եւ ՀԱՐԱՒԱՅԻՆ, զի ի մէջօրէի արեգակն է ի կէտ հարաւային բեւեռի. կէսօրուան.


Մթագոյն

adj.

dark, dark coloured.

· Calfa

NBHL (2)

Փոքրն (լուսին) մթագոյն է յոյժ քան զարեգակն. (Եփր. ծն.։)

Մթագոյն ծագէ արեգակն. (Իգն.։)


Մթազգած

adj.

gloomy, dark, obscure, dismal, dull, sombre;
— լինել գինւով, to have the sight or reason obscured, to get drunk, to feel giddy, to feel one's head turn round.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն խաւարեսցի, եւ լուսին եւ աստեղք մթազգած. (Տօնակ.։)


Մթապատ

cf. Մթազգած.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն մթապատ՝ ձայնէր ի բարձանց, աւետիս լուսոյ ծագման՝ բնակչաց ի խաւար աղջամուղջ. (Մեկն. ղկ.։)


Մթացուցանեմ, ուցի

va. ast.

to darken, to obscure, to cloud, to dim;
to blacken, to offuscate;
to eclipse;
— զտիւ ի գիշեր, to change day into night.

· Calfa

NBHL (2)

Արեգակն զոսկիճաճանչ ճառագայթս իւր մթացուցանէր. (Զքր. կթ.։)

Որ զարուսեակն մթացուցեր. (Նար. ՟Լ՟Ե։)


Մժիկ

cf. Մժղուկ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԺԵԽ կամ ՄԺԵՂ ՄԺԵՂՆ, ՄԺԻԽ կամ ՄԺԻՂ, ՄԺԻԿ կամ ՄԺՂԻԿ, ՄԺՂՈՒԿ. κώνωψ , κνίψ, ἑμπίς culex, musca parva. Փոքրիկ ի ճանճիկս՝ խայթոցաւոր, ծծօղ արեան, եւ ի թռիչս ձայնատու թեւօք. որպէս եւ մանրագոյն տեսակն իբր անվնաս. մոծակ, մժէխ.


Մժղիկ

cf. Մժղուկ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԺԵԽ կամ ՄԺԵՂ ՄԺԵՂՆ, ՄԺԻԽ կամ ՄԺԻՂ, ՄԺԻԿ կամ ՄԺՂԻԿ, ՄԺՂՈՒԿ. κώνωψ, κνίψ, ἑμπίς culex, musca parva. Փոքրիկ ի ճանճիկս՝ խայթոցաւոր, ծծօղ արեան, եւ ի թռիչս ձայնատու թեւօք. որպէս եւ մանրագոյն տեսակն իբր անվնաս. մոծակ, մժէխ.


Մժղուկ, ղկի

s.

gnat, mosquito;
midge, any small fly;
առաջնորդք կոյրք, որ զմժղուկս քամէք եւ զուղտս կլանէք, ye blind guides, who strain at a gnat and swallow a camel.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԺԵԽ կամ ՄԺԵՂ ՄԺԵՂՆ, ՄԺԻԽ կամ ՄԺԻՂ, ՄԺԻԿ կամ ՄԺՂԻԿ, ՄԺՂՈՒԿ. κώνωψ, κνίψ, ἑμπίς culex, musca parva. Փոքրիկ ի ճանճիկս՝ խայթոցաւոր, ծծօղ արեան, եւ ի թռիչս ձայնատու թեւօք. որպէս եւ մանրագոյն տեսակն իբր անվնաս. մոծակ, մժէխ.


Միախօսիկ

cf. Միալեզու.

· Calfa

NBHL (1)

(Նախ քան զաշտարակն) էին բազմակեցիկք, եւ ի լեզուս միախօսիկք. (Երզն. քեր.։)


Միակ, աց

s. adj.

unity, first number, one;
only one, alone, singular.

· Calfa

NBHL (3)

Գերագոյն քան զբան՝ բարին, միակն՝ միարար ամենայն միակի. (Դիոն. ածայ.։)

Ի թիւս, միակք՝ տասնեկաց են առաջինք։ Զեօթներեակն պիթագորեանքն անմօրն միակի նմանեցուցանեն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. այլաբ.։)

Միակն (յորդւոց) ըստ կարգի հետեւանայ ի թագաւորութիւն. (Խոր. ՟Բ. 4։)


Միական, ի

adj.

only, sole, singular.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն թիւ միանայ ի միակն, եւ ըստ որում որքան ի միականէն գայ յառաջ, այսքան որոշակի եւ բազմանայ. (Դիոն. ածայ.։)


Միականի, նւոյ, նեաց

adj.

one-eyed, monocular.

· Calfa

NBHL (1)

μονοφθαλμός unoculus, luscus. Որ ունի զմի եւեթ ակն. գոլով միով ակամբն կոյր. միաչեայ. միաչէն.


Միակշիռ

adj.

equal, of the same weight, equipollent.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այն միակշիռ մնան ջուրք ծովու, զի զոր մտելով գետոցն յաւելու՝ զայն ծծէ արեգակն. (Երզն. յղ. երկն.։)


Միահարթ

adj.

even, flat, smooth, equal, levelled.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամանակն հատուած, իսկ յաւիտեանն միահարթ զանսկզբնութիւնն եւ զանկատարածն յայտ առնէ. (Լծ. ածաբ.։)


Միայնաբար

adv.

only, simply;
singularly.

· Calfa

NBHL (1)

Ունի զամենայն թիւ միակն յինքեան միայնաբար, եւ ամենայն թիւ միանայ ի միակն. (Դիոն. ածայ.։)


Միանգամայն

adv.

all at once, together, unitedly, all at the same time, altogether;
jointly, in concurrence, at the same time;
all, quite;
totally, entirely;
— եւ, yet, even, also;
— ասել, եւ — իսկ ասել, եւ զի — ասացից, upon the whole, after all, in a word, in short;
ոչ — առնել, to repeat several times, over and over again.

· Calfa

NBHL (1)

Միանգամայն եւ ակն ունէր, թէ տացի ինչ նմա ի պօղոսէ։ Աղօ՛թս արարէք միանգամայն՝ եւ վասն մեր. (Գծ. ՟Ի՟Դ. 26։ Կող. ՟Դ. 5։)


Միանձնանամ, ացայ

vn.

to retire, to live in solitude;
to embrace a monastic life, to turn monk.

· Calfa

NBHL (1)

Միոյն վա՛յ տայ ի գլորելն. եւ զայս մի՛ մարմնով միանձնացեալ իմանաս, այլ յինքնահաճուծեան աշտարակն ելեալ. (Լմբ. ժղ.։)


Միաշաւիղ

adj.

walking in the same steps, conformable, like.

· Calfa

NBHL (1)

Միաշաւիղ ընթացան եւ ստեղծան արեգակն եւ լուսին. (Սարկ. տոմար.։)


Միաշուրթն

cf. Միալեզու.

· Calfa

NBHL (1)

Միաշուրթն լեզուաւ մինչեւ յաշտարակն վաղափուլ. (Սիր. ՟Ժ՟Է. 12։)


Միապետական, ի, աց

adj. s.

monarchical;
monarchist, royalist.

· Calfa

NBHL (1)

Երանալից տնկագործիւր գրաստ՝ միապետական գոյացուցանօղ ակնարկութեամբ. (Պիտ.։)


Միասմբակ, աց

adj.

wholehoofed, solipede.

· Calfa

NBHL (1)

μονώνυξ unius ungulae, individuam habens ungulam. Որոյ սմբակն է միապաղաղ. միակճղակ.


Միատարր

adj.

massive, solid, compact, homogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

Յատակն (երկրի) ի վերայ միատարր ջրոյ. (Վանակ. հց.։)


Միատեսող

adj.

seeing all at one glance.

· Calfa


Միատեւակ

adj.

enduring or suffering with another.

· Calfa

NBHL (1)

Որդւոյ քո կցորդութեամբ՝ միատեւակն ժուժկալութեամբ. (Նար. կուս.։)


Միզն, մզին

cf. Մզնիք.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զխելսն շուրջ ունի ջլուտ միզնն։ Որ զնովաւ միզնն իցէ։ Ի նմանէ ի վեր շնչմունք օծեալ մարզէ զպարունակն խելացն զմիզն. (Նիւս. կազմ. ՟Ղ՟Բ։)


Միհր

s.

Mithra, sun, Persian god.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ պ. ըստ այլոց՝ միթրաս. Արեգակն՝ չաստուած պարսից.


Մինչեւ

prep. adv. until, till, as far as, to;
even to;
that;
— ցայժմ, till now, up to the present, up to this time, hitherto;
— ցայդ վայր, so far, as far as, to that place;
— ցայդր, so far, as far as that, to there;
— ցայս վայր, thus far, as far as this, to here;
— ուրանօ՞ր, how far?
— ցամպս, even to the clouds;
գայ ընդ իս — ի կարս, he goes with me as far as Kars;
կաց or մնա — եկեսցէ, wait till he comes;
— ցե՞րբ, how long?
ոչ ելից — դարձցիս, I will not go out until you return;
— ցբազում ամս, during many years;
— զի, so that, insomuch that;
այնպէս or այնչափ՝ զի, so that;
as well as;
— բազմաց իսկ ասել, so that several people said.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպէս սիրեաց աստուած զաշխարհ, մինչեւ զորդին իւր միածին ետ։ Այնչափ աղէտ տարակուսի էր ի վերայ անհնարին վշտացն, մինչեւ սիրտն ոխակալ եւ ակն նախանձալից՝ արտասուք քամէին. եւ այլն։


Միշտ

adv. adj.

always, at all times, continually, at every turn, incessantly, for ever, for ever and ever, perpetually, eternally;
eternal;
որպէս —ն, as usual, as before, as formerly.

· Calfa

NBHL (1)

Զարեգակն միշտ տեսանելով՝ միշտ սքանչանամք. (Բրս. գորդ.։)


Միոստայնի

adj.

woven in one piece, without seam.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր զմիոստայնի վերարկու՝ գեղեցկատիպ յանգուածով՝ զբովանդակն սկսեալ յարմարեաց (հին տպ. միաստանի). (Նար. խչ.։)


Միջակ, աց

adj. s.

middle, mean, middling;
middle, centre.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն գոլով՝ ի միջակն երկնի եւ երկրի հասանելով՝ անստուեր զօրն կացոյց. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)


Միջակութիւն, ութեան

s.

mediocrity.

· Calfa

NBHL (1)

μεσότης mediocritas, modus, medium, medietas. Միջակն գոլ. միջին վիճակ. միջասահմանութիւն. չափաւորութիւն. եղանակ.


Միջահասակ

adj.

of middling stature, middle-sized, about the middle height;
middle-aged.

· Calfa

NBHL (1)

μεσῆλιξ qui mediae aetatis est եւ media aetas. Միջակ հասակաւ կամ տիօք. երիտասարդ. չափահաս. եւ Միջակ հասակն. երիտասարդութիւն. առուգութիւն.


Միջահատութիւն, ութեան

s.

division by halves;
interruption.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամանակն այն (գարնան) միջահատ միջասահման է երկոցունց ժամանակաց. (Նիւս. երգ.։)


Միջասահման

adj. s.

middling, intermediate;
middle, centre.

· Calfa

NBHL (1)

Հոտոտելիք՝ միջասահման լաւացն եւ վատթարացն։ Զառ ի յերկրէ՝ միջասահման ամանակն. (Փիլ.)


Միջավայր, աց

s. adj.

middle, centre;
interval;
cf. Միջավար.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն միջավայրսն ասեն երկիրն ունի։ Արեգակն եւ լուսին զամենայն վարյս միջավայրաց (կամ միջավայրս վայրացդ) իբրու զմի ինչ ունին միանգամայն. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Զ։ եւ Շիր.։)


Միջին, ջնոց

adj. s. arith.

that is in the middle;
middle;
middling;
intermediate;
—ք, midlent;
middle terms.

· Calfa

NBHL (1)

Արար զմիջին պարզունակն թափանացանց ի մէջ սեանցն ի կողմանէ ի կողմն։ Բուռն եհար սամփսոն զերկուց սեանցն միջնոց։ Նստան ի դրանն միջնում. (Ել. ՟Զ. 33։ Դտ. ՟Ժ՟Զ. 29։ Երեմ. ՟Լ՟Թ. 3։)


Միջնանիւ, նւոյ

s.

centre, or middle part of a wheel;
middle wheel.

· Calfa

NBHL (2)

Միջին կէտն կամ կենդրոնն անուոյ. ծակն՝ յոր միջամուխ է լիսեռն.

Երկիրս ամենայն տիեզերօք առ երկինս այնչափ համեմատութիւն ունի, որպէս առ (բոլոր շրջանակն՝) միջնանիւն. (Կոչ. ՟Զ։)