very celebrated, famous, renowned.
· Calfa
Այսպէս գերահռչակ հրճուանօք անցեալ գայր յաշխարհ իւր. (Կաղանկտ.։)
cf. Գերաշխարհ.
· Calfa
Առ ստրուկս եւ ներքոյ անկեալս, առ սեպուհս եւ գերաշխարհիկս (ազատս, կամ ազնուականս աշխարհի). (Նար. ՟Գ։)
supernaturally.
· Calfa
Գերբնաբար (կամ գերաբնաբար) ծառն ծանուցեալ։ Զսա (զոստայնանկութիւն) ո՛չ ի գծէ գերբնաբար, այլ միեղինութեամբ մակագրեն։ Գերբնաբար ի գոյէ բնաւորեալ. (Մագ. ՟Ի՟Թ. ՟Լ։)
cf. Գերբնաբար.
· Calfa
Կատուն եղեւ գերբն, եւ անկաւ ի յալիւր տուն. գան մկունքն, եւ ասեն. ո՛վ դու չար, քո հաւատովդ, (ոչ հաւատամք, թէ) դու գերբն ես. (Վրդն. առակ.։)
servants.
· Calfa
Աղախինն դարձեալ նոյնպէս ի մէջ գերդաստանկացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։) (գրածն, գերդաստանակցացն. իբր ծառայակցաց. բայց յն. δούλων ծառայից)։
domestic;
maid servant.
· Calfa
Աղախինն դարձեալ նոյնպէս ի մէջ գերդաստանկացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։) (գրածն, գերդաստանակցացն. իբր ծառայակցաց. բայց յն. δούλων ծառայից)։
sepulchral, funeral;
— վայրք, cemetery, burial-ground;
—ք, the deads.
· Calfa
τάφιος, ταφήϊος sepulchralis, funebris, funeralis Որ ինչ անկ է գերեզմանի եւ թաղման կամ ասի ի վերայ գերեզմանի իբրեւ ճառ թաղման՝ ողբական եւ ներբողական. որ եւ ԱՐՁԱՆԱԿԱՆ.
cemetery, church-yard.
· Calfa
Ի գերեզմանատեղւոյն յիրաւի կոչին մանկտին որդիք հռաքելայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)
cf. Գերեզմանատեղի.
· Calfa
Ի գերեզմանատեղւոյն յիրաւի կոչին մանկտին որդիք հռաքելայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)
to shave;
to make bald.
· Calfa
Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)
cf. Գերծանեմ.
· Calfa
Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)
cf. Գերծանեմ.
· Calfa
Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)
to card, to comb (wool);
to tear;
ի հուր — եւ ի ջուր աղալ, to make ropes of sand.
· Calfa
Սակաւ ինչ առնել օրինադրին զխաղալիսն ինչ, զ ի հուր գզելն, եւ բազումս այլս այսպիսիս անկատար գործեալս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
to attract, to grapple, to grasp, to catch.
· Calfa
Իբրու գզելով յինքն ձգել. ճանկել ու քշել.
corpse, carrion, dead body;
bad, ill;
— արկանել, to devour or make beasts eat.
· Calfa
Գէշ անկցին։ Գէշ անկեալ. յն. գիշատեալ, որս եղեալ. (Երեմ. ՟Ե. 16։)
Թողուլ զդիակունսն, զի լուծեալ անկցին գէշ. (Խոր. ՟Գ. 36։)
Զոգիս բարեկամացն տեսանեն անկեալս, եւ քան զիշոյ գիշով եւ՛ս չար զանց առնեն. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Ա։)
Կամ Խեշերանք իրաց անկելոց իբրեւ զգէշ.
to stumble, to trip;
to commit a fault;
to fail;
cf. Գթեցուցանեմ.
· Calfa
προσκόπτω, προσποκταίνω, κοπιάω impingo, offendo, labor Գայթել, սայթաքել. գայթագղիլ. ընդհարկանիլ ընդ խոչ եւ ընդ խութ, եւ վտանգիլ ի կործանումն. խոտորիլ. մոլորիլ. յանցանել. անկանիլ. սահիլ, սկրդիլ.
to be seasoned with wine.
· Calfa
Զարբենալն (նոյի) փոխանակ գինելոյ ի կիր առեալ է։ Գինելն, որ եւ յիմաստունս անկանի։ Ո՛չ բարբաջելով գինեզինութեամբ, այլ միայն գինել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 68։)
that loves to drink, drinker, tippler.
· Calfa
Գինեսէրք են, որք յանդուգն ցանկութեամբ զհետ գինւոյն շրջիցին, եւ ի նմին յամիցեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Գինարբուք.
· Calfa
Մանկագոյն քան զդրախտն գինըմպութիւն։ Մի՛ առնիցես գինըմպութիւն. (Ճ. ՟Գ.։)
nocturnal.
· Calfa
νυκτερινός nocturnus Որ ինչ անկ է գիշերոյ. գիշերային. գիշերուան.
that makes war during the night;
cf. Գիշերամարտութիւն.
· Calfa
Գիշերամարտ դասք անկարգ հրոսակին. (Արծր. ՟Ե. 2։)
damp, moist;
lascivious, wanton.
· Calfa
ԳԻՋԱՅԻՆ νοτερός, ὐγρός humidus, madidus որ եւ ԳԻՃԱՅԻՆ, ԳԻՋԻՆ. Գէջ. խոնաւ. եւ Ցանկասէր. թաց. նէմ։
humidity, moisture;
pollution, masturbation, onanism;
impurity
· Calfa
ԳԻՋՈՒԹԻՒՆ. ἁσέλγεια, ἁκολασία, λαγνεία lascivia, libido Ցանկասիրութիւն. պղծութիւն. վավաշոտութիւն. տե՛ս (Իմաստ. ՟Ժ՟Դ. 26։ Մրկ. ՟Է. 22։ ՟Բ. Կոր. ժբ. 21։ ՟Ա. Պետ. դ. 3։ ՟Բ. պ. ՟Բ. 7. եւ 18։)
hairy, long-haired;
comet;
Greek monk.
· Calfa
Լնուլ զպասքումն ազգի գիսաւոր (հոնաց)։ Գլխագերծաց եւ գիսաւորաց. (Կաղանկտ.։)
to know, to have commerce or intimate relations with some one.
· Calfa
ὁχεύω, ὁχεύομαι, ὀμιλέω coeo, ineo, consuetudinem habeo Զուգիլ խառն անկողնովք. խառնակիլ. տե՛ս եւ ԳԻՏԵԼ, եւ ԳԻՏԵՆԱԼ.
the two arms extended, open arms;
bosom, breast;
fathom;
—ս արկանել, — ընդ —ս խառն լինել, to embrace, to hug one another;
ընդ —ս մտանել, ընդ աղեղն լինել, to draw the bow well;
այն ինչ լինէր զոգիսն ի —ս իւր թափել, whilst he drew his bow tight;
— ընդ — խառնել or խառն լինել, — ընդ խառն or գրկընդխառն or գրկախառն լինել, to wrestle, to struggle with one;
— ընդ խառն կռիւ or մարտ, wrestling.
· Calfa
Իբրեւ զմանուկ ի գիրկս առեալ։ Ի գիրկս ըստ նմանութեան մանկամօր առեալ. (Ագաթ.։)
Մանկտւոյն՝ գիրկ ընդ խառն կռիւ։ Ի գիրկ ընդ խառն մարտին միղոն կրովտոնայ (յաղթօղ). (Եւս. քր. ՟Ա։)
to roll;
to wheel;
to surpass, to excel;
to bend, to incline;
— զձեռն, to extend or stretch out the hand;
— զոք զինքեամբ, to win over, to attract, to gain one's favour;
զյունովք — խորհրգովն, to be on the Greeks side, to be a partisan of the greeks;
— զփայլումն արեգական, to din, offuscate, darken or eclipse the splendour of the sun.
· Calfa
Իբրեւ վէմս գլեալ առ ի վայրն սատակէին. (Կաղանկտ.։)
Որփեայ քնար հարկանելով՝ զխուժադուժս ցանկութեամբ զուարճական բանիւ գլեաց։ Գլեցին զԴարեհի անունն եւ զպարսից. (Պտմ. աղեքս.։)
whose head is shaven;
barefaced.
· Calfa
Ազգ առնէ ազգաց՝ գլխագերծաց, եւ գիսաւորաց. (Կաղանկտ.։)
initial, capital letter;
inscription, title.
· Calfa
Զմանկաբար խանձարուրսն, զմարդկապէս գլխագիրն. (Ածազգ. ՟Ժ՟Գ.) յն. ἁπογραφή կամ ἑπιγραφή
division into several chapters, order, arrangement;
summary, compendium;
index.
· Calfa
Կարգաւորութիւն բանից ի գլուխս գլուխս. բովանդակութիւն. ցանկ.
s. adj. prince, master, superior, deacon;
capital, principal, fundamental, essential, first.
· Calfa
Այն սուրբ չորից շղթայիցն՝ որ անկաւ ի պետրոսէ գլխաւորէ. (Կլիմաք.։)
the head downwards.
· Calfa
Ընդ երկիր անկեալք եւ արմատացեալք, եւ գլլխիվայրք իբր ծառք եղեալք յառապարի. (Փիլ. լին.։)
to roll.
· Calfa
Մի՛ գլորեր զանկեալս. (Նար. ՟Ժ՟Է։)
Զանկանգնելին գլորեցան գլորումն. (Խոսրովիկ.։)
cf. Գլորեմ.
· Calfa
Գթեալ նորայն երիվար՝ գլորեցոյց զնա, սակայն ոչ կործանեցաւ. (Կաղանկտ.։)
roll, downfall.
· Calfa
ԳԼՈՐՈՒԹԻՒՆ ԳԼՈՐՈՒՄՆ. πτῶσις casus, ruina Գլորիլն. կործանումն. անկումն.
to trace, to draw, to delineate, to design;
to project, to describe, to paint;
to sketch;
to write, to form.
· Calfa
to abject, to humble.
· Calfa
Անկեալ ի փառացն հանդերձէ հրամանաւ տեանռ գձձեալ, ընդ մուրօղս անկեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 35։)
to be debased, to become abject or contemptible.
· Calfa
Անկեալ ի փառացն հանդերձէ հրամանաւ տեանռ գձձեալ, ընդ մուրօղս անկեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 35։)
clergyman, ecclesiastic.
· Calfa
որ եւ ԿՂԵՐՔ. Բառ յն. գլի՛րօս, κλῆρος clerus Վիճակ. ժառանգութիւն. եւ գլի՛րի. κλῆροι Վիճակք, վիճակաւորք, ժառանգաւորք եկեղեցւոյ. ըստ հյ. Ուխտ, եւ Ուխտի մանկունք.
to kneel down, to sit squat.
· Calfa
Ի գուճս անկանիլ. ի վերայ ծնգաց նստել. ծունր կրկնել՝ դնել. կճիլ, ճկիլ, չոքիլ. տիզ չէօքմէք.
to go, to walk, to repair;
to abandon;
to behave one's self, to conduct one's self;
to flow, to flow away;
to be in circulation;
to act, to prevail;
to run, to overflow;
— զկնի, զհետ —, to follow, — ճանապարհ, զճանապարհաւ, ընդ ճանապարհ, զկողմամբք, to walk;
— ի վերայ ջրոց, to swim;
— ի չորս, to go on hands and feet, to grope;
որ գնայ ի ձեռս or ի վերայ ձեռաց, that walks on its hands, or who walks on his hands;
յապականութիւն անցեալ —, to be corrupted;
ի բաց —, to go away;
to depart;
— յաշխարհէ, to die;
ոչ ինչ գնան առ նոսա բանք սպառնալեացն, the threats make no impression on them;
ընդդէմ —, to resist;
— արուեստի, to be in use, vogue or fashion;
գործք գնացեալք, things that are past;
ի գնացելում աւուր, yesterday, the other day;
գնացեալ, deceased.
· Calfa
Ամենայն ցանկութիւն անձին քո գնաց ի քէն. (Յայտ. ՟Ժ՟Ը. 14։)
Յայդպիսի անկարգութենէ բազում վնասք գնացին յաշխարհի. (Կանոն.) այսինքն եղեն, յաճախեցին։
s. bot. southernwood.
· Calfa
Գնդածաղիկք, եւ սէզ, եւ նմանք սոցին (անկանին ի բերան գերանդւոյ). (Մխ. առակ.։)
globule, globe, bowl, spherical or round body;
pincushion;
apple;
— խաղու or խաղալիկ, ball, bowl;
ball (at tennis);
— մեղուաց, swarm of bees;
— հրացանից, ball;
bullet, large ball;
— ձեռնածուաց, juggler's cork-ball;
— որթոյ, bud, button.
· Calfa
Մի՛ թողուցուս խաղալ նովին, որպէս մանկանց գնդակ խաղին. (Յիսուս որդի.։)
being, existence, that is, substance;
goods;
ըստ գոյին, գոյիւ, գոյիւ իւրով, գոյիւ չափ, as much as his means or property allow, as much as he had;
entirely, completely;
ի — ածել, to create, to cause to exist.
· Calfa