Definitions containing the research անկ : 5285 results

Ձիանդամ

adj.

whose issue is like the issue of horses, excessively luxurious.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զանդամ կամ զանսանձ ցանկութիւն հանգոյն ձիոյ, եւ ձիոց. ըստ յն. ամօթոյք ձիոց. αἱδοῖον ἴππου.


Ձիասէր

adj.

loving horses, fond of horses, of riding.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրօղ զձի ի հեծանել. իսկ նմանութեամբ՝ Ցանկասէր.


Ձիավար, աց

s.

postilion, post-boy;
horseman, rider.

· Calfa

NBHL (1)

Աղեքսանդրոս երկոտասան ամաց՝ ձիավար արշաւէր նիզակաւ, որպէս օրէն է մանկանց թագաւորաց. (Կեչառ. աղեքս.։)


Ձիավարեմ, եցի

vn.

to manage, to govern or mount a horse;
արշաւասոյր —, to gallop, — full speed.

· Calfa

NBHL (1)

Աղեքսանդրոս երկոտասան ամաց՝ ձիավար արշաւէր նիզակաւ, որպէս օրէն է մանկանց թագաւորաց. (Կեչառ. աղեքս.։)


Ձիւնախառն

adj.

mixed with snow.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիւնախառն անհնարին փոթորիկ յարուցեալ. (Կաղանկտ.։)


Ձիւնափայլ

adj.

shining, very white, candid as snow.

· Calfa

NBHL (1)

Ետ քեզ զձիւնափայլ պատմուճանն՝ ի ջրոյ եւ ի հոգւոյ անկեալ. (Ճ. ՟Գ.։)


Ձմեռնահանգիստք

s.

winter quarters.

· Calfa

NBHL (1)

Իջանէր ի ձմեռնահանգիստ քաղաքն պերոզապատ. (Կաղանկտ.։)


Ձմերային, այնոյ, ոց

adj. s.

wintry, hibernal, winterly;
—յին ձգի գիշերք, the long winter evenings;
cf. Ձմերանի.

· Calfa

NBHL (1)

Ձմեռնային հողմոցն հիւսիսական բախմանցն. (Կաղանկտ.։)


Ղ (ghad)

s.

the eighteenth letter of the alphabet, and the thirteenth of the consonants;
ninety, ninetieth;
It has much affinity with the letters խ and լ, and is sometimes confounded with them, for example : մժեղ — մժեխ, բաղդ — բաղտ;
In foreign words with a comma placed above, it is always pronounced լ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խրատ մանկանց ըստ ձայնի եւ ըստ ձեւոյ տառիս բարւոք ասի.


Ղակիշ, կշի, կիշի, աց

s.

intrenchment;
encampment;
camp;
army;
— ածել, գործել, to intrench, to throw up intrenchments, to pitch a camp.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկանեն զղակիշն ի դրանն պարտաւայ, եւ քաջամուխ ի մարտն կացին. (Կաղանկտ.։)


Մտախոհ

cf. Մտախորհ.

· Calfa

NBHL (1)

Մտախորհ կայի վասն յանկարծահաս դիպելոյ անքնին սքանչելեացն. (Ագաթ.։)


Մտահաճոյ

adj.

pleasing, agreeable, to one's liking;
condescending, meek.

· Calfa

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր ամուսին՝ զուգակցացն լինել մտահաճոյ։ Սիրելիք աստուծոյ, եւ մտահաճոյք արանցն։ Եթէ մտահաճոյ ոչ է (զաւակն), եւ ոչ մանկութեան ողորմի (ծնօղն). (Պիտ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է. եւ ՟Գ։)


Մտայոյզ

adj.

unquiet, thoughtful, wavering, agitated, undecided, perplexed, irresolute;
— առնել, to disquiet, to perplex, to make uneasy, to cause anxiety;
— լինել, to disquiet or fret oneself, to waver, to be agitated, vacillating, wavering, to be anxious, to be at a loss how to decide.

· Calfa

NBHL (1)

Խորհուրդք քո մտայոյզ առնէին զքեզ յանկողնի քում. (Դան. ՟Բ. 29։)


Մտառեմ, եցի

vn.

to comprehend, to conceive, to understand.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այս առ այժմ բաւականասցի մտառ ուսումնական անձանց. (Արծր. ՟Դ. 11։ (ուր զօրութեամբ գոգցես կրկնի վանկդ՝ ու։))


Մտավարժ, ից

adj.

intelligent, clever, learned, erudite.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկունս մտավարժս հանճարով. (Դան. ՟Ա. 4։)


Մտերմաբար

adv.

faithfully, sincerely, candidly;
intimately, cordially, confidently, familiarly.

· Calfa

NBHL (1)

γνήσιως genuine, sincere, legitime. Իբրեւ մտերիմ. մտերմութեամբ. հաւատարմութեամբ. հարազատաբար. անկեղծութեամբ. սիրով. սերտիւ. մտադիւր. եւ Մտերմական. սրտանց.


Մտերմութիւն, ութեան

s.

intimacy, cordiality, confidence, familiarity, strict, close or fraternal friendship;
faithfulness, sincerity;
մտերմութեամբ, cf. Մտերմաբար.

· Calfa

NBHL (2)

τὸ γνήσιον, εὕνοια genuitas, sinceritas, integritas, benevolentia. Հաւատարմութիւն. հարազատութիւն. անկեղծութիւն. ողջմտութիւն, միամտութիւն ծառայութեան.

Զանապակ բարեացն ուսոյց պահել մտերմութիւն եւ վարդապետաց առ մանկունսն. (Պիտ.։)


Մտրակ, աց

s. fig.

whip;
spur;
stimulus;
— չուանեայ, whip-cord;
— հեծելոց, riding-whip;
հարուածք —աց, lash, cut, stroke of a whip;
cf. Կուշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ միաբանեցելոց ձիոցն իցէ երասանակակալ, ոչ զարագն փութացուցանէ մտրկաւն. զոմն ուղղէ, զոմն արգելու, եւ զոմն վարէ մտրկաւն. Նիւս. կուս. (որ է հոլով որպէս ռամկական. քաղաք, քաղքի. դանակ, դանկի. ականջ, ակնջի, եւ այլն։


Մտրակեմ, եցի

va.

to horse whip, to lash, to whip;
to prick, to spur;
to stimulate.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկութիւնն բերի այսր անդր անհարթութեամբ, եթէ գաւազանին մտրակելովն ոչ ուղղեսցի. (Լմբ. առակ.։)


Մրգաբեր, աց

adj.

fruit-bearing, fructiferous;
loaded with fruits;
— ծառ, fruit-tree.

· Calfa


Մրմնջեմ, եցի

va.

to murmur, to mutter, to mumble, to speak through the teeth;
to sing low, to hum, to murmur gently;
to grumble, to whine, to moan.

· Calfa

NBHL (2)

Զվիշտսն աղերսիւ մրմնջօր։ Զայս զերկոսեան խորհուրդս յամենայն վիշտս յանձինս մրմնջեալ՝ ցածուսցուք զտրտմութիւնն։ Զի՞նչ քան զայն բերան ցանկալի կայցէ, որ զգիտիցէ թշնամանել, այլ զօրհնութիւնսն մրմնջել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13. եւ 10։ ՟Գ. 25։)

Այսպէս մրմնջեն (այսինքն քաջ վերծանեն) հռետորացն մանկունք. (Մագ. լ։)


Մօր, ից

s.

dirt, mud, mire, slime;
puddle, pool, fen, marsh, bog.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակնս այս անկենդան ... զկարակումն մօրից ցամաքէ, եւ զտհաս պտուղս հասուցանէ. (Նար. ՟Կ՟Ա։)


Մօրաքոյր, քեռ

s.

aunt, mother's sister.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ առներ ա՛յր դու զմօրաքոյրն մօրու մատաղ մանկանց. (Բրս. թղթ.։)


Մօրուանի, նւոյ, նեաց

adj.

bearded.

· Calfa

NBHL (1)

Ստրատոնիկոս ի նմին աւուր զմանկաւոյ եւ զմօրուանեաց չորս պսակս առ. (ուր ըստ յն. անմոռուաց. ἁγένειος imberbis.)


Յ (hi)

s.

the twenty first letter of the alphabet, and the sixteenth of the consonants;
three hundred, three hundredth.

· Calfa

NBHL (3)

Ըստ առաջնոյն ի սկիզբն բառից հնչէ կիսաձայն հ, կամ ը...հ. զոր օրինակ՝ յագ. յածիմ. յամեմ. յանկարծ. յետ. յիսուս. յուզիմ, եւ այլն. այլ ի վերջն մնայ անձայն. զոր օրինակ՝ գայ. տայ. արքայ. գոյ. երեկոյ, եւ այլն։ Բաց ի քանի մի բառից՝ յորոց ի վերջն հնչէ որպէս ե, թերատ. զոր օրինակ, վայ՝, հայ՝. ըստ ոմանց նաեւ բայ՝, մակբայ՝, խոյ՝։

Մինչեւ յետին շունչն՝ եթէ յանցանս ինչ հասանիցէ անկանել։ Մարթի, մինչ աստէն եմք, յարդէ ի ցորեան փոխել, որպէս ի ցորենոյ բազումք ի յարդ. (Ոսկ. մտթ.։)

Յ. Որպէս թարմատար՝ կամ ի վայելչութեան եւ կամ ի սաստկութեան սակս դնի ի սկիզբն բառից սկսելոց ձայնաւորաւ, պահելով զնոյն նշանակութիւն. զոր օրինակ նոյն են Աջող, Յաջող. Անկանել, Յանկանել. Ապահով, Յապահով. Եղանակ, Յեղանակ։ Թո՛ղ զզանազանեալս նշանակութեամբ. Ածիմ, Յածիմ. Առնեմ, Յառնեմ. Եղանակեմ, Յեղանակեմ. Հեղում, զեղում, Յեղում. եւ այլն։


Յագենամ, եցայ

vn.

cf. Յագիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հայրն ախորժելով տայ մանկան ի սրտմտութիւնսն յագենալ. (Բրսղ. մրկ.։)


Յագեցուցանեմ, ուցի

va.

to satisfy, to satiate, to sate;
կշտապինդ —, to surfeit, to cloy, to glut, to stuff, to gorge;
— զցասումն իւր, to vent one's wrath.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վիմէ մեղր յագեցոյց զնոսա։ Յագեցոյց զանձինս քաղցեալս։ Յագեցուցանել զդոսա հացիւ։ Ի պտղոյ բերանոյ այր յագեցուցանէ զորովայն իւր։ Արդարն յուտել իւրում յագեցուցանէ զանձն իւր, եւ անձինք ամբարշտաց կարօտեալք։ Յագեցուցանել զանկոխն եւ զանշէն (անձրեւօք) եւ այլն։ Զքաղցեալս յագեցո՛. (Տէր Իսրայէլ.։)


Յագումն, ման

s.

cf. Յագուրդ;
s. chem. saturation.

· Calfa

NBHL (1)

Առն ցանկացողի ընչից՝ ոչ լինի յագումն. (Ածաբ. ժղ.։)


Յագչիմ

vn.

to fit, to fit well.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Յանկչիլ. յարիլ. կցիլ. փակչիլ, կպչիլ, միանալ.


Յախճապակ, ի, աց

s.

cf. Յախճապակի.

· Calfa

NBHL (1)

Կազմեցին զայրն (մանկանցն Եփեսոսի), եւ գեղեցկացուցին՝ յախճապակ արարեալ. (Ճ. ՟Ժ.։)


Յախորտ

adj. s.

bold, audacious;
audacity, boldness;
cf. Խուժդն.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ տեսից, զորս այժմ երկչոտս, յանկարծակի յախորտս եւ համարձակս եղեալս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30. տպ. յախօրտս.)


Յածումն, ման

s.

wandering, travelling;
circulation;
round, turn, walk;
agitation.

· Calfa

NBHL (1)

Յածումն (կամ յածութիւն) ցանկութեան խուճապէ զմիտս անմեղս։ Վերջինք բերանոյ նորա յածումն չար (կամ ծուփ չարութեան). (Իմ. ՟Դ. 12։ Ժղ. ՟Ժ. 13։)


Յաղագս

prep.

for, on account of, for the sake of, in consideration of.

· Calfa

NBHL (1)

Խոնարհեցար ի բարձանց եւ առեր մարմին ի կուսէն յաղագս անկելոյն յանլուծիչ կենաց բանսարկուին խաբմամբ։ Լեղեաւ կերակրեցար յաղագս անկելոյն ի ճաշակմանէ մահաբեր պտղոյն. (Շար.։)


Յաղեմ, եցի

va.

to salt, to season or flavour with salt.

· Calfa

NBHL (1)

Հրադէզ զօրութեամբն յաղել պնդել ի նեխութենէ մեղացն։ Համեմել յաղել զանկարգութիւն աղիւն աստուածութեան. (Ագաթ.։)


Յաղթեմ, եցի

va.

to vanquish, to overcome, to conquer, to subdue, to subjugate;
to surpass, to excel, to prevail over;
— պատերազմի, to conquer, to triumph;
— ցաւոցն, to overcome or master one's grief or sorrow;
— ամենայն դժուարութեանց կամ ներհակաց, to overcome all sorts of difficulties, to surmount every obstacle;
— անձին, կամ կրից անձին, to conquer oneself, to get the victory over self;
to overcome or subdue one's passions;
— ի դատաստանի, to gain one's cause.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղթեաց բազում ամբոխի։ Յաղթեցաք ամենայն քաղաքացն նորա։ Ես յաղթեցի աշխարհի։ Մի՛ յաղթեսցէ քեզ ցանկութիւն գեղոյ։ Որդւոց քոց եւ ոչ թունաւոր վիշապացն յաղթեցին ժանիք։ Մի՛ յաղթիր ի չարէ, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին։ Յաղթեաց նմա Իսրայէլ։ Յաղթեցին աւարի նորա (այսինքն տիրեցին, առին)։ Յաղթէ բարկութեան.եւ այլն։


Յաղթկու

cf. Յաղթող.

· Calfa

NBHL (1)

Արգելաւորքն եւ յաղթկունքն՝ հարկաւորօք մահկանացուին գան ի կերակուրս եւ յըմպելիս. յն. ἑνκρατής, ἑνκρατέστατος , այն է ժուժկալ, որ ջանայ արգելուլ զանձն յաւելորդաց, եւ յաղթել ցանկութեանց։


Յաղթողական, ի, աց

cf. Յաղթական.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ անկ է յաղթողաց, եւ յաղթութեան. յաղթական. յաղթօղ.


Յաճախութիւն, ութեան

s.

frequency, abundance, great quantity or number, heap, redundance, affluence;
frequenting, haunting.

· Calfa

NBHL (1)

Յաճախութիւն կերակրոց ոչ միայն զհիւանդաց, այլեւ զողջոց մարմինս ապականէ։ Աշխարհական հոգոց բազմութիւնք, եւ չար ցանկութեանցն յաճախութիւնք։ Ո՛չ թէ ընչիցն (հարսին) յաճախութիւն, այլ ազնուութիւնն գանձէ (առն) զմեծութիւն. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ.։)


Յամումն, ման

s.

cf. Յամուրդ.

· Calfa

NBHL (1)

Սովորութիւն՝ յամումն ի բարս գտեալ՝ ի բնութեան անկանի կարգ. (Սարկ. պատկ.։)


Յամուրդ

s.

delay, stop, stay, retarding.

· Calfa

NBHL (1)

Սովորութիւն՝ յամումն ի բարս գտեալ՝ ի բնութեան անկանի կարգ. (Սարկ. պատկ.։)


Յայլակարծուց

adv.

unawares, unexpectedly.

· Calfa

NBHL (1)

Յանպատրաստից յանկարծօրէն յայլակարծուց զնոսա ըմբռնէին. (Բուզ. ՟Գ. 20։)


Յայտնի, նւոյ, նեաց

adj. adv.

evident, clear, manifest, notorious, recognisable, obvious, explicit, apparent, palpable, visible;
cf. Յայտնապէս;
— է, it is clear, it is evident, that is of course;
— լինել, to be manifest, to appear;
— առնել, to manifest.

· Calfa

NBHL (1)

Զանմեղութիւնն Շուշանայ զքեզ միայն յայտնի՝ ի ձեռն մանկանն Դանիէլի յայտնեցեր ամենեցունց. (Սարկ. աղ.։)


Յայրատ, ից, աց

adj. adv.

impudent, immodest, wanton, unchaste, lecherous, lascivious, lustful, lewd, obscene;
— or —ս, impudently, unblushingly, immodestly, lewdly, lustfully, obscenely.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՅՐԱՏ կամ ՅԱՐԱՏ. ἁκόλαστος, ἱταμός impudens, impudicus, petulans ἅτακτος inordinatus, immoderatus, male curiosus θρασύς audax, temerarius. (առ յետինս գրի եւ Այրատ, արատ) Անառակ, որպէս թ. առսըզ. համարձակ. լիրբ. անամօթ. անպատկառ. պագշոտ. խենէշ. անժուժկալ. անկարգ (անձն, կամ աչք, եւ այլն)


Յայրատանամ, ացայ

vn.

to be devoid of modesty, to behave impudently, to lead an unchaste life.

· Calfa

NBHL (1)

Յայրատանալդ (կամ այրատանալդ) եւ շոգմոգելդ, եւ պիղծ ցանկութեամբ ակնարկելդ։ Եւ այլ այսպիսի յայրատութիւնս յայրատանայ, եւ անհնազանդի առնն. (Մանդ. ՟Դ. Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Յայրատութիւն, ութեան

s.

immodesty, lasciviousness, lust, lewdness, obscenity.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն յայրատութեան եւ որկրամոլութեան իւրեանց։ Ցանկութեամբ յայրատութեան անարգեցաւ Եսաւ. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Թ։)


Յանգագոյն

adj.

in a proper manner, seasonably, becomingly, befittingly.

· Calfa

NBHL (4)

ՅԱՆԳԱԳՈՅՆ ՅԱՆԿԱԳՈՅՆ. ἑγγείτερος propior συγκείμενος conveniens, conjunctus եւ այլն. Կարի յանկաւոր. մերձաւորագոյն. յարմարագոյն. կցորդ, վայելչական. վայելչապէս.

Հեթանոսացն աստուածաբանագոյնքն, եւ որք մանաւանդ ի մեզ էին յանկագոյնք։ Միմեանց ազգակիցք եւ յանկագոյնք. (Առ որս. ՟Զ։)

Քաջահաճոյ յանկագոյն ի յողջունել ի բարեկամութիւն. (Պիտ.։)

Որպէս արժան է տօնել, եւ յանկագոյն սրբոցն, այնպէս տօնեսցուք. (Սիսիան.։)


Յանգական, ի, աց

adj.

rhymed;
accomplished, finished, ended.

· Calfa

NBHL (2)

Յանկական փաղառութիւնք. այսինքն վերջին վանկք. (Անյաղթ ստորոգ. (որ առ Սանահն. գրի Յանգակի)։)

Բանըս գրեցաւ աղօթական, երկհազարեան տամբ յանկական (կամ յանգական)։ Ոչ մի տառիւ վերջ յանգական (կամ յանկական), զի մի՛ ծուլից լուր ծանրանան. (Յիսուս որդի.։)


Յանգակից

adj.

well suited to one another, having affinity with, analogous, similar.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկակից միմեանց են հաղորդութեամբ, եւ դարձեալ հակառակ միմեանց գտանին։ Ասեն. աստեղքս այս յանկակիցք են պատկերաց, եւ աստեղատանց կերպարանաց։ Բնութիւնք լողակաց՝ են ջուրցն յանկակից. (Վեցօր. ՟Դ. ՟Զ. ՟Է։)


Յանգաւոր

adj.

cf. Յանգ.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգ խոզիցն յանկաւոր սէր ունին առ տիղմն. (անդ. ՟Դ։)


Յանգեցուցանեմ, ուցի

va.

to complete, to finish, to end;
to render suitable, to adapt, to accommodate;
to appropriate;
to accord;
to put into rhyme.

· Calfa

NBHL (3)

Վաղազրաւ կենօքն զիւրն յանկեաց աւուրս։ Մեղսամակարդս գազան զանողորմս յանգէ (կամ յանդէ) գործ. (Պիտ.։)

Մրջիւն երկայնմտութեամբ եւ համբերութեամբ յանկէ զգործ. (Մխ. առակ.։)

Պատշաճ յաղագս երիտասարդութեան տեսեալ՝ ի նա յանկեցուսցեն յերկուցն, եթէ անսան. (Մխ. դտ.։)