Definitions containing the research անկ : 5285 results

Պղնձեղէն

cf. Պղնձի.

· Calfa

NBHL (1)

Զերեքաթզեան ճակատն՝ պղնձեան տախտակովն յօրինեալ. (Կաղանկտ.) յորմէ եւ Ուռպել.


Պճեղն, ճղան, ճղունք

s.

instep, ankle, ankle-bone;
foot;
cf. Խստոր.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ոմն յազգէս մերմէ, որոյ թափեալ են ոտք նորա, եւ անկեալ պճղունք նորա. (Տոբ. ՟Բ. 3։)


Պնդաքարշ

adj.

well curved or arched.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տեսանել զպնդաքարշ (աղեղունս), զկորովաձիգ նետսն. (Կաղանկտ.։ 3)


Պտղազուարճ

adj.

adorned with fruits.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկացայ պտղազուարճ տեսանել, եւ զփուշս խոցոտիչս աճեցոյց. (Ոսկ. ես.։)


Պտուտեմ, եցի

va.

cf. Պտուտիմ.

· Calfa


Պրծանիմ, ծայ

vn.

to escape, to evade, to break, slip or get away or off;
— յուշոյ, to escape the memory, to be forgotten;
— ի ձեռաց, to escape from, to slip from between the fingers, to be lost.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՐԾԱՆԻԼ ՅՈՒՇՈՅ. Ելանելի ի մտաց. ի մոռացոնս անկանիլ. մտքէն ելլել.


Պրծեմ, եցի

va.

to save, to deliver, to rescue.

· Calfa

NBHL (1)

Անդ պրթեալ ոմն ապրեցուցանէր մանուկ մի փոքրիկ՝ տրդատ անուն։ Երկուս մանկունս յորդւոցն պարթեւին պրծեալ ապրեցուցանէ ոնմ ի ձեռն դայեկաց։ (Ագաթ.։)


Պրկումն, ման

s.

stretching, tension.

· Calfa

NBHL (1)

Պրկումն եւ ձգտումն սաստիկ ի վերայ անկանէր. (Պտմ. աղեքս.։)


Պրշակ, աց

s.

roof, ceiling.

· Calfa

NBHL (1)

Դարաւանդք մեր, պրշակք՝ տախտակք քաջայարմարք ի նկարս։ Որոյ անկեան վէմ երկուց որմոց, եւ պրշանք, բանն մարմնացեալ. (Վրդն. երգ.։)


Պօղոսեան

adj. s. follower of St. Paul;
—ք, St. Paul's companions.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՕՂՈՍԵԱՆ կամ ՊԱՒՂՈՍԵԱՆ. ինչ անկ է սրբոյն պօղոսի առաքելոյ.


Ջախջախ

adj. s.

crushed, shattered, broken;
weak, fragile;
click & spring work (in watches).

· Calfa

NBHL (1)

Անօթ մի ջաղջախ անպիտան անկեալ դնիցի. (Թղթ. բարուք.։)


Ջամբ, ից

s.

nourishment, food.

· Calfa

NBHL (2)

Այլեւ մանկան հոգն, եթէ ուստի տացէ նմա ջամբ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

(լծ. ծամ, եւ ումպ). τροφή alimentum. Կուր եւ ումպ տղայոց. կերակուր կակուղ՝ ծամեալ կամ ծասքեալ, եւ մատուցեալ մանկանց. սնունդ. ճարակ.


Ջամբակեր

adj.

at nurse, sucking.

· Calfa

NBHL (1)

Կերօղ զջամբ. մանկիկ՝ որ կերակրի ի ձեռն այլոց.


Ջայլ, ից

s.

multitude, crowd, quantity;
company of mourners or weepers;
repeated bursts of weeping, wailing.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայն լալոյ նորա գուժեաց, զկոծն ասէ, զջայլն, զանզգայութիւնն. զի զոհէին զմանկունս. (Մխ. երեմ.։)


Ջան, ից

s.

diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեր զայս ջան յանձին կալեալ՝ անկեալ ի վաճառականութիւն բանից։ Արդ ջան յանձին կտլեալ մտանել ի պատմագիր բանիցս խորութիւն. (Ագաթ.։)


Ջանոտ

cf. Ջանասէր.

· Calfa

NBHL (1)

Փութկոտ. ջանասէր. ջանկոտ.


Ջատագով, աց

s.

apologist, advocate, defender, protector, patron;
— լինել՝ կալ՝ մտանել cf. Ջատագովեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անդ ո՞վ ջատագով, զի՞նչ պատճառք, ո՞ր սուտ պատասխանի։ Բարի են մեզ ջատագով անդ տնանկքն, որոց արարաք ասա զողորմութիւն։ Առաքեալ մտանէ ջատագով տեառնն իւրոյ։ Զիա՛րդ եղեւ ջատագով քում աստվածութեանդ։ Առ երեսս՝ առաքիութեանն կեղծաւորին լինել ջատագովք։ Յովբայ ջատագովք էին (եւ բանք հակառակորդին)։ Ջատագովս արդարոցն զնոսա ցուցանէ։ Ջատագով լիցին ճշմարտութեանն։ Զերկնաւոր ջատագովն աղաչէ։ Եւ դուք աղօթիւք ջատագո՛վ լերուք. (Ածաբ. կարկտ.։ Ոսկ. համբեր.։ Եղնիկ. Սեբեր.։ Իսիւք. ստէպ։ Շ. թղթ.։)


Ջեռիմ

vn.

cf. Ջեռանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զջեռիլ բնութեանս սատանայական ցանկութեամբ. (Տօնակ.։)


Ջեռնում, ռայ

vn. fig.

to get warm, to warm oneself, to be warmed;
to burn, to grow warm, hot, angry or excited, to chafe;
— յարեւու, to bask in the sun;
ջեռեալ նստել ի վերայ ձուոց, to sit on eggs, to sit brooding, to hatch;
իբրեւ արեւն ջեռնոյր, when the sun spread his beneficent heat.

· Calfa

NBHL (2)

Ջեռնոյր առ լուսովն։ Քանզի ցուրտ էր, եւ ջեռնուին։ ծածկէին զնա հանդերձիւք, եւ ոչ ջեռնոյր։ Ննջեսցէ ընդ նմա, եւ ջեռոցի տէր մեր արքայ։ Ի կտրոց խաչանց իմոց ջեռան թիկունք նոցա։ Վաշ ինձ, զի ջեռայ, եւ տեսի զկրակ։ Ի դոյղն ճառագայթից արեգականն ջեռեալ հելէր։ Ջեռաւ մարմին մանկանն։ Ջեռաւ սիրտ իմ ի փորի իմում.եւ այլն։

Ջանամ զղջանալ, ջեռանիմ (կամ ջերանիմ) դարձեալ, ջեռնում հրով մեղաց։ Ջեռնուին եւ նոքա անծախական հրովն։ Ջեռան բորբոքեցան մեծաւ ցանկութեամբ տեսանել զհաստիչն ամենեցուն. (Ժմ.։ Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ։ Իգն.։)


Ջեռուցանեմ, ուցի

va.

to warm, to heat, to make hot or warm;
to boil;
կարի իմն —, to overheat;
— զանկողին, to warm a bed.

· Calfa


Ջեռուցիչ, չի, չաց

adj. s.

calorific;
heating, too exciting;
copper, kettle, boiler, pipkin;
chaffing-dish;
— անկողնոյ, warming-pan.

· Calfa


Ջեր, ոց

s. adj.

fine weather;
heat, caloric, warmth;
warm, hot;
serene, fine, clear.

· Calfa


Ջերին

adj.

warm, hot;
serene, calm, mild.

· Calfa

NBHL (1)

Մրրիկ ասէ զայն, որ յետ պարզոյ եւ ջերին ժամանակի յանկարծակի երեւալ ի խստութենէ ամպոց եւ ի սաստկութենէ հողմոց։ Նաեւ ի պարզ եւ ի ջերին ժամանակի բազում ամպրոպք յառնեն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)


Ջերմագութ

cf. Գորովագութ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զքաջ եւ զարի մշակ՝ ջերմագութ սիրով խնամ տանել (հոգեւոր) անդաստանաց. (Կաղանկտ.։)


Ջերմակիծ

adj.

burning, ardent;
— առնել, to burn, cf. Կիզում, cf. Տոչորեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լոյսն ցանկալի է յաչս մեր, այլ յորժամ կարի ջերմակիծն առնիցէ, վնասէ. (Ագաթ.։)


Ջերմանդամ

adj.

having warm limbs;
warm, lively.

· Calfa

NBHL (2)

Ձի ջերմանդամ, եւ բուռն առ ի ցանկութիւն. (Վեցօր. ՟Թ։)

Ջերմ անդամօք. ջերեալ ի ցանկութիւն. յն. ջերմ. θερμός ardens.


Ջերմընկալ

adj.

liable to fever;
feverish.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք ջերմնընկալ ջուր շատ ըմպիցէ, եւս չար բորբոքիցէ զբոցն։ Քան զամենայն ջերմընկալ չիցէ՞ եւս չար՝ որ ի ցանկութիւնս մարմնոյն հարեալ իցէ. (Ոսկ. եբր.։)


Ջերմին

adj.

rather warm, hot;
fiery.

· Calfa

NBHL (2)

զմանկունս ջերմինս եւ խստապարանոցս աղճատել մի խնայեսցես. (Կլիմաք.։)

Բարկութիւն եւ ցանկութիւն ջերմինք են եւ հրայինք. (Բրսղ. մրկ.։)


Ջլապինդ

adj.

nervous, vigorous, sinewy, robust, strong;
— առնել, to give strength to, to fortify the nerves, to render robust.

· Calfa

NBHL (1)

Կրթութիւն վարժից եւ ստէպ ստէպ որսք ջլապինդ առնեն՝ կարի քաջ զմարմինս։ Պրկել՝ ջլապինդ արարեալ առ որ եղեւն, յայն՝ որ անկն է՝ կատարելութիւն։ (Ի քուն) միտք ի բաց կան ի զգայութեանցն, ոչ ջլապինդ առնելով, եւ ոչ շարժումն տալով. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին. ՟Ա. 24։)


Ջնեմ, եցի

va.

to heat, to cudgel, to cane, to whip.

· Calfa

NBHL (1)

Զդաստիրակն (անխրատ մանկան՝ դիոգինէս) ջնեալ պատուհասէր. (Պիտ.։)


Ջոլորեմ, եցի

va.

to assemble troops, to muster, to gather in crowds, to call together.

· Calfa

NBHL (1)

Զբնաւ իսկ զաշխարհի սքողաստիկոս ի մի վայր ջոլորեսցես։ (Զմանկունս ձգ) իբրեւ զգառնամոլսն զամենեսեան ջոլորեալ կացուցին առաջի թագաւորին. (Ճ. ՟Ե. եւ ՟Բ.)


*Ջոկեմ, եցի

va.

to distinguish, to separate, to detach.

· Calfa

NBHL (2)

Րամ արծաթափայլ մանկուք ... քրիստոսի ջոկեալ եղունք. (Գանձ.։)

Րամ արծաթափայլ մանկուք ... քրիստոսի ջոկեալ եղունք. (Գանձ.։)


Ջորի, րւոյ, րեաց

s.

mule, he-mule;
մատակ —, mule, she-mule;
մտրուկ ջորւոյ, mule colt.

· Calfa

NBHL (1)

Ձնոց մանկունս վարկանիցի եւ կամ իշոց զջորիս. (Պղատ. սոկր.։)


Ստորոտ, ից

s.

foot of a mountain;
skirt of a robe or cloak;
train of a gown;
առ —ով լերինն, at the foot of the mountain.

· Calfa

NBHL (1)

Զքարշել ստորոտոցն, եւ զկաքաւել ոտիցն։ Վերացո՛ զստորոտս հանդերձին։ Իբրեւ մանկտւոյ հրամայեաց շուրջ զստորոտովն խափուլնի կախել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։ Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Գ.։ Բրսղ. մրկ.։)


Ստուգաբանութիւն, ութեան

s.

truthfulness, veracity;
etymology.

· Calfa

NBHL (1)

Անդարձն անկշռելի կոչի ստուգաբանութեամբ. (Վրդն. պտմ.) (գուցէ որպէս պիթէրաղի իմանայ զբառդ պրս. էնտէրզ )։


Ստուերաբոյս

adj.

s. bot. shadow-grass;
producing darkness (night).

· Calfa

NBHL (1)

Ուր ոչ գոյ լոյս, անդ խաւար է. եւ գիշեր է ստուերաբոյս, որ անկանի ի տարերէ՛ երկրիս. (Շիր.։)


Ստուերանիստ, նստաց

cf. Ստուերանստեալ.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարճացուցանել (լուսով) զանձինս ստուերանստաց անկելոցն։ Լոյս ծագեցար ստուերանստացս. (Ագաթ.։ Շար.։)


Ստունգանեմ, եցի

vn.

not to like listen to, or consent to, to disobey, to contravene.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ՍՏՈՒՆԳԱՆԵՄ կամ ԸՍՏՈՒՆԿԱՆԵՄ. παρακούω audire detrecto παρασιωπάω tacendo praetereo. Ըստ ունկն թողուլ անցանել, այսինքն անունկնդիր լինել. պատուիրանազանց լինել. անսաստել. հեստել. չանսալ. չհնազանդել. ապախտ առնել. չլսելոյ առնել. անկաճ չըդնել, մեկ անկճէն մտնալ՝ մեկալէն ելլալ, մտիկ չընել, չմռել, սուտ խուլ ըլլալ, թօթվել, չիսեպել, սայպել.


Ստրկութիւն, ութեան

s.

slavery, bondage, yoke, servitude, subjection.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն գնեաց զմեզ արեամբն իւրով ի ստրկութենէ ծառայութեան։ Զչարաչարն մեղաց զստրկութիւնն թօթափեալ՝ արժանի լիցի երանելի ծառայութեան տեառն մերոյ։ Ելանել ի հայրենի երկրէն, եւ անկեալ ի ստրկութիւն օտարութեան. (Ագաթ.։ Կոչ. ՟Ա։ Եղիշ. ՟Ե։)


Սրածութիւն, ութեան

s.

pestilence, plague, epidemy, contagion, mortality.

· Calfa

NBHL (1)

Հերակղէս ի սրածութեան խօթութիւն անկեալ՝ ի կրակ դիմեաց։ Սրածութեան ախտ կալաւ, կամ տարածեցաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Սրահակ, աց

s.

small hall;
small curtain, hanging, tapestry, arras;
— հարսանց, curtained bed.

· Calfa

NBHL (1)

Փակեալ զերկինս իբրեւ սրահակաւ իմն յինքն վարագուրեալ։ Զվրանս եւ զհովանոցս եւ զսրահակս եւ զգահոյս եւ զանկողինս։ Փոշոտեցան եւ ծխոտեցան սրահակք եւ որմակալք նորեկ հարսանց։ Փակեցան անթիւ սրահակք անթիւ առագաստացդ յաւիտենից ի վերայ իմ. (Ագաթ.։ Բուզ. ՟Դ. 20։ Եղիշ. ՟Ը։ Բենիկ.։)


Սրամ

vn.

to desire earnestly, to long for, to sigh after.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՐԱԼ. Բայ անյայտ. որ կա՛մ է Սրանալ, յարձակիլ. եւ կամ Սուր տեսութեամբ ցանկալեաց նեղիլ առ չլինելոյ ձեռնհաս.


Սրավարիմ, եցայ

va.

to go swiftly, to run rapidly, to hasten.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր ի նաւապետէ իմեմնէ սրավարեցայ թիակօք ի մակուկի ճառիս։ Սրավարեալ խոյանայր (իբրեւ զարծուի) զկնի գիշատեալ այլազգեաց։ Այսր անդր սրավարեալ սեթեւեթեալ երթային։ Սակաւք ոմանք սրավարեալք ի թշնամեացն անկանէին. (Յհ. կթ.։)


Սրբագումար

adj.

composed of saints, venerable.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սպաս երեւելի քրովբէանկար եւ սրբագումար ամենայարմար նոճեայ օճառ. (Նար. խչ.։)


Սրբազան

adj. s.

sacred;
His HoliNess, His Grace.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛վ սրբազանդ մանկանց սրբազանից (տիմոթէէ)։ Սրբազան այրդ աստուծոյ։ Պետականդ բոլոր սրբազանից։ Ի սրբազանից արանցն։ Սրբազանն պաշտօնեայ։ Սրբազան տեսուչն պետրոս. (Դիոն.։ Մագ.։ Սարգ.։ Լմբ.։ Սիսիան.։)

Զիւրաքանչիւր անկողինս ամուսնութեանն սրբազան եւ ամբողջ պատեսցեն։ Ծախելով զսիրոյն մեծարգի ջերմութիւն ի կոչեցեալն սէր ի սրբազանին յաստուած. (Պիտ.։)


Սրբակրօն, ից

adj.

irreproachable, pure, chaste, godly, saintly, saint-like, holy.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ քո եկեղեցւոյ սրբակրօն մանկունսն։ Հայցմամբ աղօթից՝ հարց սրբակրօնից՝ եւ սրբագնդից. (Երզն. լս.։ Գանձ.։)


Սրբաձիգ

adj.

abstaining rigorously.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մանկւութեան իւրում սրբաձիգ էր զամենայն աւուրս. (Վրք. հց. ձ։)


Սրբամիտ

adj.

holy-minded, pure, pudic.

· Calfa

NBHL (1)

Յուսիկ առաքինասէր եւ սրրամիտ. (Կաղանկտ.։)


Սրբան, ի

s.

anus, fundament.

· Calfa

NBHL (1)

Կերակուր յորովայն երթայ, եւ անտի ընդ սրբանն արտաքս անկանի. եւ ոչինչ պղծի մարդ նովաւ. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ. երկիցս։)


Սրբապէս

adv.

holily, without stain, chastely.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքուր եւ սրբապէս։ Սրբապէս եւ առանց նենգութեան։ Սրբապէս եւ համակրօնաբար ուտել։ Ուսուցանէ սրբապէս՝ համանգամայն եւ վայելչապէս։ Սրբապէս կեալ ... Պահել սրբապէս յամենայն ցանկալի կերակրոց ... Սրբապէս լինել աստուծոյ զօրական. (Փիլ.։ Դիոն.։ Ճ. ՟Գ.։ Լծ. կոչ.։ Իսիւք.։)