Definitions containing the research ետ : 8795 Results

Կոփեմ, եցի

va.

to cut, to hew, to carve, to sculpture;
to polish;
to coin;
to forge, to fabricate;
to beat, to hammer;
— զպատկեր, to carve an image.

NBHL (1)

Օ՛ծ զպարանոցդ քո, ես կոփեցից սրովն։ կոփեա՛ ուժով։ Կփեալ ուժգին՝ ետես զպատուական գլուխ նորա հատեալ։ Կոփեալ սրովն եսպան եւ զմիւս տղաձն. (Վրք. հց. ձ։)


Կռամոլ, աց

adj.

given to idols, idolatrous;
— պաշտօն, cf. Կռամոլութիւն.

NBHL (1)

Մոլեալ զհետ կռոց. կռապաշտ. կռապարիշտ. կռապաշտական.


Կռամոլութիւն, ութեան

s.

idolatry, love of idols.

NBHL (1)

εἱδωλομανία insanus idolorum cultus. Կռամոլն գոլ. մոլիլն զհետ կռոց. կռապաշտութիւն.


Կռանահար, աց

adj. s.

hammering, beating with a hammer;
smith.

NBHL (1)

Մովսէս բարձրացոյց զօձն. հայեցեալ ի խորհուրդն, ի պղնձոյ առնէ կռանահարաւ առանց ըաղապարի. (Վրդն. աւետար.։)


Կռապաշտեմ, եցի

vn.

to worship idols, to give up to idols;
to idolize.

NBHL (1)

Մի՛ ագահութեամբ կռապաշտեսցուք։ Մի՛ խաբեսցէ զմեզ բանսարկուն՝ ի պատճառս ոգէսիրութեան կռապաշտել ագահասիրութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ։)


Կռապաշտութիւն, ութեան

s.

idolatry;
heathenism, paganism.

NBHL (1)

Փախերուք ի կռապաշտութենէ. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ. 14։ Տե՛ս եւ Գաղ. ՟Ե. 20։ ՟Ա. Պետ. ՟Դ. 3։ ՟Ա. Յհ. ՟Ե. 21։)


Կռուեցուցանեմ, ուցի

va.

to set by the ears, to incite to strife, to urge to war.

NBHL (1)

Եւ Տալ ունել կռուան կամ կռիւ ոտից. հաստատել. զետեղել. փակցնել.


Կռուիմ, եցայ

vn. fig.

to take offence, to wrangle, to strive, to contend, struggle or dispute with, to debate, to contest, to quarrel;
to skirmish, to grapple with each other, to clash together, to fight, to come to blows;
to take hold of, to cleave to, to cling, adhere or stick to, to hold fast by, to catch or grasp at, to get entangled in;
— ընդ միմեանս, to beat one another, to fight together;
to quarrel;
թօթափել զփոշին կռուեալ, to shake the dust off one's foot;
ի բեւեռ կռուեցաւ հանդերձ նորա, his coat is caught by a nail.

NBHL (2)

Որթն իբրեւ տնկի, ոչ եթէ յարմտիս նորա երթան բրել տեսանել եթէ գուցէ կռուեալ եւ կցեալ իցէ. (Եփր. աւետար.։)

Զի մի՛ կռուիցին կամ զետեղիլ ի նմա ոտք թագաւորին բնակութեամբ. (Յհ. կթ.։)


Կռփիչ

s.

who strikes with the fist;
who uses harshly.

NBHL (1)

Բարկացաւ տէր, եւ ետ նոցա կռփիչս (զայլազգիս). (Տօնակ.։)


Կսկծալի

cf. Կսկծագին.

NBHL (1)

Լի կսկծիւք, կամ կսկծելի, աղետալի.


Կսկծակիծ

adj.

caustic, biting, very painful, vexatious.

NBHL (1)

Մարմաջեցուցանէր զնոսա. այս էր՝ որ կսկծակիծ եւ վիճելի առնէր այնուհետեւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։)


Կսկծեցուցանեմ, ուցի

va. fig.

to smart, to make smart, to cause pain;
to peck at, to bite, to taunt, to scoff;
— զսիրտ, to break a persons heart, to grieve most deeply, to wound, to rend, to harrow;
— զոք բանիւք, to nettle, to sting, to pique one with taunting or satirical words.

NBHL (1)

Որպէս մանանիխ լեալ կսկծեցուսցէ. (Եփր. աւետար.։)


Կտակ, աց

s.

will, testament, last will testament;
— առնել, to make one's will;
կտակաւ տալ՝ թողուլ, to bequeath by will, to leave a legacy to;
կատարել զ—, to execute a will.

NBHL (2)

διαθήκη testamentum, foedus. (կիտադրեալ, կամ կիտակ) Անդարձագիր. գրուած հաստատուն՝ որով կարգաւորէ ոք զիրս իւր նախ քան զվախճանելն, կամ արձանագրէ պատուէրս եւ խրատս. եւս եւ ՈՒխտ աստուծոյ. եւ Դաշն. գիր ուխտին. յետկար. եւ Կտակարան.

Կտակ յետ մահու հաստատուն է։ Զկտակն յառաջագոյն հաստատեալ յաստուծոյ ի քրիստոս. (եբր. ՟Թ. 16։ Գաղ. ՟Գ. 17։)


Կտակարան, աց

s.

Testament;
Հին՝ Նոր —, the Old, the New-.

NBHL (1)

Կա՛մ ազգս այս ասի՝ նոր կտակարանս՝ մի՛ անցցէ, մինչեւ եկեսէ աւետիսն խոստացեալ. (Մեկն. ղկ.։)


Կտաւեայ, էի, ից

adj.

of linen, linen.

NBHL (1)

Պետրոս զանօթն կտաւի իջեալ տեսանէր. (Խոսր.։)


Կտաւեղէն, ղինի, նաց

cf. Կտաւեայ.

NBHL (1)

Պետրոս զանօթն կտաւի իջեալ տեսանէր. (Խոսր.։)


Կտաւի, ւեաց

cf. Կտաւեայ;
շապիկ —, linen shirt;
—ք, linen.

NBHL (1)

Պետրոս զանօթն կտաւի իջեալ տեսանէր. (Խոսր.։)


Կտուեմ, եցի

vn.

to lop off, to cut away, to prune, to trim.

NBHL (1)

Ցանկով փակեցի ... մաքրեցի, կտուեցի, կակղեցի. (մծբ. ՟Ժ՟Ը։ եւ Եփր. աւետար.։)


Կտտեմ, եցի

va. fig.

to torture, to excruciate, to tear, to lacerate, to set on the rack, to torment atrociously;
to abuse, to harass, to ill-treat, to vex, to outrage;
to play on, to touch;
to ring;
— զդաշնակ, to play on the piano;
կտտած գինի, soured wine.

NBHL (1)

Զոր այլ վարդապետք մանր կտտեն, ես համառօտեմ. (Նար. երգ.։ եւ Վստկ.։)


Կտրած, ոյ, ի

s. adj.

cut, cutting, incision;
cut, shape, fashion;
cut out.

NBHL (1)

Իբրու կտրած մի որթոյ է նա մերկ. (Եփր. աւետար.։)


Կտրեմ, եցի

va.

to cut, to cut off, to lop, to cut down;
to divide, to separate;
to take away, to discontinue, to retrench;
to shear sheep;
to cut hair;
to castrate, to geld;
— ընդ մէջ or յերկուս, to divide in halves;
— ի չորս մասունս, to cut in quarters, to quarter;
— զանդամս մարմնոյ, to cut off, to amputate, to maim, to mutilate.

NBHL (2)

Կտրեալ զնա ի զօրաց իւրոց՝ փախստական արար։ Ի մէջ անցեալ կտրեաց զքրմապետն, եւ փախստական տարաւ. (Զենոբ.։)

Ոչխարխ պատրաստաբար կտրին, եւ ճնճղուկք մենքենայիւք որսորդաց դիւրաւ ըմբռնին. (Եփր. աւետար.։)


Կտրոց, աց

s.

knife;
scissors;
— դահեկանաց, clippings, shearings of coins, sizel.

NBHL (1)

Կտրեաց կտրոցաւ դպրապետին. (Մխ. երեմ.։)


Կրակաբեր, աց

adj.

carrying fire;
igneous;
ardent, fiery.

NBHL (1)

Ոչ եւս եղիցի կրակաբեր ի տան եսաւայ. (Եփր. աւետար.։)


Կրեմ, եցի

va. fig.

to bear, to carry;
to convey, to transport;
to carry, to wear, to have on;
to hear, to sustain, to support, to endure, to suffer, to undergo;
— դժնդակս, to be pained, grieved, to suffer cruelly, to support ill treatment, to be very ill used, to be treated severely;
— զպատուհաս յանցանաց, to pay dear for, to smart for, to bear the consequences, to suffer the punishment of one's crime;
— զծանրութիւն գործոց, to bear the burden of affairs;
— անուն գեղեցիկ, to hear a distinguished name, to be renowned;
զամօթ —, to remain confused;
ընդ կրելոյն, in name only.

NBHL (1)

Ի մոգացն եւ ի մոգպետացն զնոյն պատիւ կրեսցեն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Կրթական, ի, աց

adj.

instructive, adapted to exercise.

NBHL (1)

ԿՐԹԱԿԱՆՆ գ. Կրթութիւն. վարդապետութիւն. եւ Արուեստ ըմբշաց, եւ այլն. ջ Աւետարանին հետազոտեալ կրթականին՝ մի՛ բազմել յառաջին բազմականին. (Արծր. ՟ա. 14։)


Կրթեմ, եցի

va.

to exercise, to train up, to inure, to form;
to instruct, to discipline, to accustom, to civilize;
to educate, to polish;
— զմիտս, to inform the mind;
ի զարմանս or յապուշ —, to astonish, to surprize.

NBHL (4)

γυμνάζω exerceo, polio, erudio ἁσκέω colo, studeo μελετάω curo. Կիրթ առնել. վարժել. մարզել. հրահանգել. յորդօրել. վարել. կր. Ճգնիլ. գուն գործել. ուսանել. կիրթ լինել կամ զհետ լինել.

ԶՀԵՏ ԿՐԹԵԼ. Պնդիլ զկնի. դիմել. զհետ լինել փախստէից, եւ այլոց իրաց. ետեւէ ինկնալ.

Շապհոյ զհետ նոցա կրթեալ։ Հրամայէ զհետ կրթեալ հասին։ Եւ ինքն զհետ թշնամեացն կրթէր. (Խոր. ՟Գ. 17. 25։ Յհ. կթ.։)

զկենցաղասէր եւ զհետ մարմնոյ կրթեալ զմարդկային բնութիւնս. (Անան. եկեղ։)


Կրթիմ, եցայ

vn.

to exercise oneself, to improve, to be formed, to acquire instruction or knowledge, to instruct oneself, to improve one's mind;
to become civilised;
to conduce, to lead to, to tend, to incline to;
to give oneself up to, to apply oneself;
to be attributed, imputed;
— յոք, to trust or abandon oneself to, to confide in;
զհետ —, to run or follow after, to pursue, to persecute;
յապուշ —, to be surprized, astonished, to fall from the clouds, to be thunderstruck, to marvel, to wonder;
— ընդ ծերպս վիմաց, to trail through a hole, to crawl on the belly;
ազատութիւնն յապերասանութիւն կրթէր, the liberty tended to licence;
զհետ մարմնոյ կրթեալ, given to pleasure, sensual, voluptuous.


Կրիտիս

s.

censor, critic.

NBHL (1)

Պարտ է մեզ հայել նախ յետոյ ի խուրձ մեր, եւ ոչ լինել կրիտիս այլում. (Վրք. հց. ՟Ժ։)


Կարգաւորաբար

adv.

orderly, regularly, suitably, methodically.

NBHL (3)

ԿԱՐԳԱՒՈՐԱԲԱՐ ԿԱՐԳԱՒՈՐԱՊԷՍ. τακτικῶς ordinate ἁκολούθως consequenter, convenienter. Կարգաւ. ըստ կարգի. ըստ օրինի. օրինօք. եւ Հետեւաբար.

Հոգիդ քաջողջութեամբ առ ի յիւրն մեծութիւն բարձրացեալ, կարգաւորաբար մարմնոյս ունակութիւնք թառամին. (Բրս. հայեաց. յն. այնուհետեւ մնայ, կամ հետեւաբար։)

Կարգաւորապէս յետ հոգեկան պատհմանցն յիշէ եւ զմարմնոյս կենաց. (Լմբ. ժղ.։)


Կարգաւորապէս

adv.

cf. Կարգաւորաբար.

NBHL (3)

ԿԱՐԳԱՒՈՐԱԲԱՐ ԿԱՐԳԱՒՈՐԱՊԷՍ. τακτικῶς ordinate ἁκολούθως consequenter, convenienter. Կարգաւ. ըստ կարգի. ըստ օրինի. օրինօք. եւ Հետեւաբար.

Հոգիդ քաջողջութեամբ առ ի յիւրն մեծութիւն բարձրացեալ, կարգաւորաբար մարմնոյս ունակութիւնք թառամին. (Բրս. հայեաց. յն. այնուհետեւ մնայ, կամ հետեւաբար։)

Կարգաւորապէս յետ հոգեկան պատհմանցն յիշէ եւ զմարմնոյս կենաց. (Լմբ. ժղ.։)


Կարգեմ, եցի

va.

to put in order, to arrange, to dispose, to distribute, to put, to place, to plant;
to destine, to prescribe, to fix, to assign, to enjoin;
to establish, to institute, to found;
to constitute, to charge with;
to number or place among;
to range in battle, to put in order of battle or in battle-array;
*to marry, to give in marriage;
կարգեալ ընդ իշխանութեամբ, subaltern, inferior;
խաղային յառաջ՝ կարգեալք եւ կազմեալք, they cautiously advanced in good order.

NBHL (1)

Սպարապետ զնա ի վերայ զօրաց իւրոց կարգեաց. (Խոր. ՟Ա. 11.)


Կարդամ, ացի

va.

to call, to call aloud, to send forth or utter cries;
to cry to, to call upon, to invoke, to implore;
to call, to name;
to call, to invite;
to raise up, to evoke;
to read;
— զանուն ուրուք, to call on the name of;
— յօգնութիւն, to cry out for help;
— զօգնականութիւն, to implore, to crave the aid of;
երջանիկ — ումեք, to call any one happy;
վաշ վաշ —, to insult, to revile;
աւաղ or ողբս —, to deplore, to lament for.

NBHL (1)

Ի կամիլն կարդալ աւետարան. (Խոսր.։)


Կարդացումն, ման

s.

lecture.

NBHL (1)

երկարէր զկարդացմունսն։ Կարդացմունք գրոց. (Փարպ.։ որպէս եւ Ճ. ՟Բ.։ Վրք. հց. ՟Է։ Խոսր.։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Զ։)


Կարեկից

cf. Կարեկիր;
— լինել cf. Կարեկցիմ.

NBHL (1)

Կարեկից է բնութեանս։ Իրերաց կարեկից լինել, եւ զմիմեանց բեռն բառնալ. (Սարգ. յկ. ՟Գ։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)


Կարեպէտ է

sv.

it is very necessary, it is urgent.

NBHL (1)

Զայս ամենայն կարապէ՛տ է ճանաչել. (Եւագր. ՟Է։) (գրի եւ կարէպետ


Կարեւոր, աց

adj. adv.

necessary;
urgent, pressing, important, serious;
grave, considerable;
essential, expedient;
devoted, attached;
intimate;
much;
—ք, the needful or essential, necessaries, what is necessary;
—ք or — անգամք, the private parts;
— հարկ, great, absolute necessity, urgency;
— սիրելի, a very amiable person;
— բարեկամ, intimate friend;
— եւ —, of great importance, very necessary;
— պէտք, the real wants;
—ք բնութեան, կենաց, the wants of nature;
the necessities of life;
զրկիլ ի —աց, to want the needful;
— համարել, դատել, to deem necessary;
— զանձն ընծայեցուցանեմ, to make oneself necessary;
— լինել, to be necessary, wanting, needfuul;
— է զի, it is important that;
— է մեզ յոյժ զի, it is of the highest importance to us all that;
առցուք սուղ ինչ —, let us take a little food, let us eat a little.

NBHL (2)

Կարեւոր ցանկութիւն կերակրոյ։ Կարեւոր անդամք։ Զցաւս չարաչարս եւ զկարեւորս։ Չարիք բազում եւ կարեւորք։ Ի կարեւորացս յայսոցիկ։ կարեւոր համարել։ Իպետս կարեւորս.եւ այլն։

Կարեւոր աղօթից պետք են, եւ բազում արտասուաց. (Ոսկ. եբր. ՟Թ։)


Կարթաձուկն

s. astr.

cancer.

NBHL (1)

Այծեղջիւրն հպեալ դլփինի, եւ նա հպեալ սագին. (անջրպետ միջակիտի, արդակ կարթաձկանն. Շիր.։)


Կարթընկէց

s.

fisher with a hook or line, angler.

NBHL (2)

Յոգւոց հանիցեն ամենայն կարթընկէցք դետոյն. (Ես. ՟Ժ՟Թ. 8։)

Անդ երբեմն այլ առաքեր, գընալ ի ծով՝ կարթընկէցին. այսինքն պետրոսի. (Մագ. ոտ.։)


Կարի

adv.

—իմն, յոյժ, քաջ, enough, sufficient;
a great deal, too much, to excess, to distraction, to the utmost, beyond all measure, excessively, unboundedly, supremely;
եւ — քաջ, եւ — իսկ քաջ, certainly, surely, to be sure, assuredly, undoubtedly;
— յոյժ ձանձբացուցիչ, excessively annoying, tiresome beyond description;
— քաջ սիրել, to love to distraction.

NBHL (1)

Բարութիւնս աւետարանեսգ եւ կարի իսկ քաջ. (՟Գ. Թագ. ՟Ա. 43։)


Կարիք, րեաց

s.

passion, mental or bodily affection;
grief, sorrow, affliction, torment, trouble;
pain, illness;
necessity, want, indigence, constraint, extremity;
propinquity, nearness;
— որովայնի, մարմնոյ, excrement;
անհրաժեշտ —, pressing need, urgent necessity, utmost distress;
ելանել արտաքս վասն կարեաց, to go to the privy or to stool;
կարեօք հասանել ի վերայ, to assail, to assault or attack in force, to fall upon in crowds;
կարիս առնել, to pity, to commiserate, to compassionate, to regret, to be sorry for;
ի կարիս իմ, in my troubles, during my adversity.

NBHL (2)

Առաքեաց հայր վանացն զմարմինոս ի բանս կարեաց. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Բ.։)

Ծածկեալ կարիս ոչ լնու ի կարողաց. իսկ յայտնեալն յառաջ կոչէ զաստուածասէրն եւ զմարդասէրն. (Վրդն. աւետար.։)


Կարծրացուցանեմ, ուցի

va.

to harden, to make or render hard, to temper, to make dense, firm, solid.

NBHL (1)

Հաստատեաց զնոսա աստուածային ողջունիւն, եւ կարծրացոյց իբրեւ զվէմս անդամանդեայս։ Զլուծութիւն մտացն պնդեալ կարծրացոյց. (Սարգ. յկ. ՟Բ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)


Կարկամութիւն, ութեան

s. fig.

bending, curvature;
retraction, retiring, contraction, shrivelling;
tenacity, sordid avarice, niggardliness;
— երեսաց, wrinkle.

NBHL (2)

յն. պէսպէս, եւ ῤυτίς ruga. Կարկամիլն. կնճռումն. կծկումն. խորշ կամ խորշոմութիւն մորթոյ. եւ պնդութիւն. խստութիւն. արատ. աղտ. եւ Յետնութիւն. տարտամութիւն. եւ ժլատութիւն. կծկըտիլը, քաշուիլը, կռնճմըտիլը, եւ կամկարութիւն, եւ ագահութիւն.

Ոչ արատ, ոչ սպի մեղաց, ոչ կարկամութիւն սեւութեան։ Ի բա՛ց թօթափեցէք զթոշետեսակ կարկամութիւն յոգւոց ձերոց։ Մի իւ իք կարկամութեամբ մեղաց զկնի մկրտութեանն աղտեղանալ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ը։)


Կարկաչ, է

s. fig.

noise;
prate, chitchat, babble, chatter, tattle;
— ջուրց, murmur, gurgling, purling, babbling;
— թռչնոց, warbling, twittering, chirping;
— հաւուց, clucking, cackling;
— աքաղաղի, crowing;
— հնդկահաւու, gobbling;
— ագռաւուց, cawing;
— գորտոց, croaking, croak.

NBHL (1)

Կարկաչք աստեղաց, որոց զբիբ ական եւ զքթթել ետուն օրինակ. (Տօմար.։)


Կարկաջահոս

adj.

rushing or .running with a murmuring noise.

NBHL (1)

Գետս կարկաջասահ ի յարեւմտից ընդ մեջ անցանելով. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Կարկաջասահ

cf. Կարկաջահոս.

NBHL (1)

Գետս կարկաջասահ ի յարեւմտից ընդ մեջ անցանելով. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Կարկառեմ, եցի

va.

to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.

NBHL (1)

Իբրեւ ձեռն նորա ունայն կարկառաւ, ապա լցան գիրկք նորա առողջութեամբ։ Կարկառ ետ հաց։ Կարկառ ա՛ռ զգինս նորա, եւ վաճառեաց զնա ի սպանումն։ Յամենայն կողմանց պտուղ օրհնեալ կարկառու քեզ (Պատգամն աստուծոյ) (Եփր. համաբ.։)


Կարկառիմ, եցայ

vn.

to be presented, tendered, stretched out, to move, to bend or lean forward, to stand out, to project.

NBHL (1)

Կարկառաւ աբիմելէք ընդ պատուհան, եւ ետես զիսահակ։ Կարկառեալ ընդ պատուհանն։ Կէսք ընդ պատուհանս արտաքս կարկառէին։ Ի պատուհանից տան իւրոյ ի հրապարակս կարկառեալ. (Ծն. ՟Ի՟Զ. 8։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ե. 29։ ՟Թ. մկ. ՟Գ. 19։ Առակ. ՟Է. 6։)


Կարճաբան

adj. adv.

laconic, succinct;
briefly.

NBHL (1)

Ղուկաս գրեաց հրամանաւ պօղոսի՝ ընդարձակ եւ առատ բանիւ, որպէս իւր վարդապետին ոճն է. եւ մարկոս՝ պետրոսի, նման իւր վարդապետին՝ կարճաբան եւ համառօտ. (Վրդն. աւետար.։)


Կարճահասակ

adj.

short, little, of short stature;
dwarf.

NBHL (1)

Էր սուրբն պետրոս կարճահասակ. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Գ. եւ Հ=Յ. յնվր. ՟Ի. եւ այլն։)


Կարճամիտ

adj.

impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.

NBHL (1)

ԿԱՐՃԱՄԻՏ. Տկարամիտ. անմիտ. տխմար. տգետ. խելքը կարճ.