Definitions containing the research իբրեւ : 3388 results

Փորոտամ

vn.

cf. Փորոտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՓՈՐՈՏԱԼ ՓՈՐՈՏԵԼ. φυσάω sufflo βρυχάω, -ομαι rugio. գրի եւ ՓՈՐԱՏԵԼ ՓԱՐԱՏԵԼ. Որպէս թէ՝ ի փորոյ անտի որոտալ գազանաց, շչել, փչել իբրեւ զփուք, մռնչել, եւ գիշատել. ֆըչալ, գոռալ, պոռալ


Փորոտեմ

vn.

to roar, to bellow.

· Calfa

NBHL (1)

ՓՈՐՈՏԱԼ ՓՈՐՈՏԵԼ. φυσάω sufflo βρυχάω, -ομαι rugio. գրի եւ ՓՈՐԱՏԵԼ ՓԱՐԱՏԵԼ. Որպէս թէ՝ ի փորոյ անտի որոտալ գազանաց, շչել, փչել իբրեւ զփուք, մռնչել, եւ գիշատել. ֆըչալ, գոռալ, պոռալ


Փութամ, ացայ, ա՛, ացիր

vn.

to make haste, to hasten, to be quick, eager, to hurry;
to strive, to endeavour;
to be diligent, to apply oneself to;
չ-, to be slow, not to hurry, to take one's time;
փութալով առնել զիմն;
to do anything in a hurry;
փութա՛, quick! make haste!
փութա՛ էջ այտի, come down quickly!
յայն միայն փութայր, he dreamed of nothing else than;
յայն առաւել փութամ զի, my chief desire is to;
եւ զիա՛րդ փութամ մինչեւ կատարեսցի, and how am I straitened till it be accomplished !.

· Calfa

NBHL (1)

Փութա՛ թերա՛ գրիւս երիս։ Փութացաւ իջոյց զսափորն։ Փութացեալ այրեցին զքաղաքն։ Փութացան իջանել։ Փութացարո՛ւք եւ յղեցէ՛ք դուք զոք։ Փութայ մեծանալ այր չարակն։ Փութայ իբրեւ զհաւ ի ծուղակս։ Փութասցին ի նա ժողովուրդք բազումք։ Փութան գործել զչարի։ Փութալ պահել զմիաբանութիւն հոգւոյն։ Փութասջի՛ր (կամ փութացի՛ր) զանձն քո ընտիր կացուցանել։ Փութասցո՛ւք այսուհետեւ մտանել յայն հանգիստ.եւ այլն։


Տապախառն, ի

cf. Տապագին.

· Calfa


Տապաստ, ի

s.

mat, carpet.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ բորոտութիւն թագաւորին կոստանդիանոսի իբրեւ տապաստ (կամ տապասկ). (Հ=Յ. յնվր. ՟Ժ՟Ե.։)


Տապարաւոր, աց

adj. s.

axe-bearing;
sapper.

· Calfa

NBHL (1)

Տապարաւորք եկեսցեն ի վերայ նորա իբրեւ զփայտահարս. յն. տապարք. (Երեմ. ՟Խ՟Զ. 42։)


Տապեռանդն

cf. Տապեան.

· Calfa


Տասն, սին, սունք, սանց

adj. adv.

ten;
ի — ամսոյն, on the tenth of the month;
— անգամ, ten times;
— —, by tens.

· Calfa


Տասներորդ, աց

adj. adv.

tenth;
tenthly.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ ի տասներորդ ամիսն։ Յաւուրն կամ յամին կամ յամսեանն տասներորդի։ Ի տասներորդում (աւուր) ամսեանս այսորիկ։ Ի տասներորդում կամ ի տասներորդի նորին ամսոյն։ Տասներորդ մասն։ Ժամ էր իբրեւ տասներորդ.եւ այլն։


Տասնհազար

s.

ten thousand;
cf. Բիւր.

· Calfa

NBHL (1)

Զի դու իբրեւ զտասնհազար ի մէնջ ես. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 3։)


Տատան

adj. s.

shaky, tottering, vacillating;
swing, see-saw;
cf. Տատանումն;
կալ ի —ի, cf. Տատանիմ;
— առնել, to swing, to send up and down, to see-saw.

· Calfa

NBHL (1)

Յորում իբրեւ յանդունդս ի տատանի կային մարդիկ. (Սեբեր. ՟Ը։)


Տատանեմ, եցի

va.

to jog, to stagger, to shake, to swing, to oscillate, to wag, to toss, to agitate;
to bandy about, to titubate, to vacillate.

· Calfa


Տատրակ, աց

s. bot.

turtle-dove;
ձագ —ի, young -;
— վուվուս արձակէ —, the coos;
eryngo, sea-holly.

· Calfa

NBHL (1)

Զոյգս տատրակաց, կամ երկուս ձագս աղաւնեաց։ Տատրակ եւ աղաւնի։ Ի տատրակաց կամ յաղաւնեաց։ Գեղեցկացան ծնօտք քո իբրեւ զտատրակի։ Ձայն տատրակի.եւ այլն։


Տարաբերեմ, եցի

va.

to bear here and there, to shake, to agitate, to move, to stir.

· Calfa

NBHL (1)

Տարաբերէ հողմ զխռիւ այսր անդր։ Հողմոյ առեալ զամպն՝ այսր անդր տարաբերէ։ Որ իբրեւ զխռովեալ ալիք այսր անդր տարաբերեն զիս. (Նեղոս.։ Սարգ. յուդ. ՟Բ։ Լմբ. սղ. ՟Ի՟Ա։)


Տարաբերիմ, եցայ

vn.

to be borne about, to be shaken, agitated;
to differ, to be unlike.

· Calfa


Տարագիր

adj.

proscribed, removed, driven away, expatriated, banished, exiled;
— առնել, լինել, cf. Տարագրեմ, cf. Տարագրիմ;
— ելանել ի կենաց, to pass from this world;
ի հայրենի ընչից — գտանիլ, to be disinherited.

· Calfa


Տարածանեմ, եցի

va.

cf. Տարածեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անմիտն տարածէ յանձն իւր զչարիս։ Տարածեսցեն զգեղ քո ի կորուստ։ Տարածեցեր զճանապարհս քո օտթարաց։ Գիր առնէր, եւ ի հրապարակս տայր տարածանել բամբասանս եւ հայհոյութիւնս։ Եթէ իմանայցե՞ս զտարածանել ամպոց։ Իմաստութեամբ տարածեալ է համատարածն։ Քո՛ւրձ զգեցիր, մոխի՛ր տարածեա։ Ի ներքոյ քո մէցս տարածեսցեն։ Ի միդի տարածեալ են անկողինք իմ։ Ի վերայ նոցա տարածանէր ծանր գիշեր։ Ի վախճանի իբրեւ զօձահար տարածանիցիս. եւ այլն։


Տարածոց, աց

s.

volume;
— արկանել, to spread, to extend.

· Calfa

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր ոք սակաւ ինչ վաստակէր, եւ պահէր իբրեւ զտարածոցս. (Վրդն. պտմ.։)


Տարակարծ

adj.

unthought of, unlooked for, unforeseen;
absurd, strange, extraordinary;
— լինել, to form strange suspicions.

· Calfa

NBHL (1)

Տարակարծ լինիմ, տեսանելով զանմարմինդ իբրեւ թանձրութիւն հողանիւթ՝ խօսելով ընդ իս. (Ճ. ՟Ժ.։)


Տարաշխարհեայ

cf. Տարաշխարհիկ.

· Calfa


Տարաշխարհիկ

adj. s.

cf. Տար;
foreign, exotic;
foreigner, stranger, traveller, pilgrim.

· Calfa


Տարափ, ոյ

s.

shower, abundant rain;
— ձեան, flake of snow;
տեղ եւ — նետից, a shower of arrows;
a cloud of darts;
ծակոտեալ ի —ոյ նետից, pierced with a hundred arrow wounds.

· Calfa


Տարեւոր

cf. Տարեւորական.

· Calfa

NBHL (2)

Սիմաքոս, որդի ասէ իբրեւ տարեւոր, այսինքն է միամիտ եւ անփորձ ի չարեաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Զերկուս ամս՝ որ իբրեւ զտարեւոր տղայ անմեղ էր ի չարեաց. (Սկեւռ. յար.։)


Տարի, րւոյ, րեաց

s.

year, twelve-months;
պարականոն —, embolismic year;
տարւոջէ ի —, տարւոյ տարւոյ, տարւոյ —, annually, yearly, year by year, every year;
ի տարւոջ, in the year;
per annum, a year;
cf. Ամ;
cf. Թողութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ իւրաքանչիւր տարեաց։ Ահա աւուրք եւ ամիսք եւ տարիք իբրեւ զերազանցանեն. (Եւս. քր. ՟Ա։ Եփր.։)


Տարմալ

s.

cf. Տարմալակ.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՐՄԱԼ որ եւ ՏԱՐՄԱԼԱԿ ՏԱՐՄԱՂԱԿ. θηλάκιον sacculus. Քուրձ. քսակ. մախաղ. եւ Քղանցք ժողովեալ իբրեւ զպարկ.


Տարմալակ

s.

sack;
pocket;
skirt.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՐՄԱԼ որ եւ ՏԱՐՄԱԼԱԿ ՏԱՐՄԱՂԱԿ. θηλάκιον sacculus. Քուրձ. քսակ. մախաղ. եւ Քղանցք ժողովեալ իբրեւ զպարկ.


Տարուբեր, աց

adj. s.

agitated, tossed about, driven here and there;
carrying or bringing merchandise;
agitation;
— բանից, messenger.

· Calfa


Տարր, րեր, րերաց

s.

element, elementary substance or matter;
տարերք, elements;
rudiments;
տարերք կենաց, the elements of life;
ըստ տարերց աշխարհի, according to the worldly maxims.

· Calfa

NBHL (1)

Յասորի լեզու ասէ, ի սկզբանէ արար աստուած զյաթն երկինս, եւ զյաթն երկիր. յաթն ասելով՝ որ է տարր (եզակի), իբրեւ զմիոջէ տարերէ միոյ երկնի յայտ առնէ թարգմանութիւնն. (Եզնիկ.։)


Տարրանամ, ացայ

vn.

to be compounded of elements, to be reduced to elements, to be produced, formed, to exist, to be;
to incorporate, to adhere, to be united, attached;
to be inculcated, impressed or imprinted;
բանիւ տարրացեալ մարմինք, created beings furnished with reasoning faculties;
սողոմոն տարրանայր ի խորս էակաց, Solomon penetrated the secrets of nature;
յերկիւղի նորա տարրասցուք, let us keep his fear in our hearts;
տարրացեալ են ի սիրտ իմ, they have penetrated to my inmost soul;
տարրացաւ խաւարն ի վերայ երկրի, darkness covered the face of the earth;
տարրացեալ առ աստուած սիրով, bound to God by love.

· Calfa

NBHL (1)

Ունակութիւն եղեալ ի նմա տարրասցի։ Յորմէ տարրացեալք ամենայն մարմինք ... բանիւ տարրացեալք մարմինք։ Յորում տարրացեալ է զօրութիւնն աստըուծոյ։ Թանձրացեալ տարրացաւ խաւարն ի վերայ երկրի։ Հանդերձն տարրանայր իբրեւ զանկողին ինչ ի խորութեան. (Անյաղթ ստորոգ.։ Փիլ.։ Լմբ. պտրգ.։ Եղիշ. խաչել.։ Լմբ. էր ընդ եղբ.։)


Տարփածու, աց

s.

lover, wooer, sweetheart, beau, gallant, fop;
lover, mistress, sweetheart.

· Calfa

NBHL (1)

Զըղձալին իւր իբրեւ զտարփածուն. (Խոր. ՟Ա. 14։)


Տարփաւոր

cf. Տարփող.

· Calfa

NBHL (1)

Զափրոդիտեայ պատկերն իբրեւ երակլեայ տարփաւորի. (Խոր. ՟Բ. 13։)


Տափարակեմ, եցի

va.

to flat, to flatten, to plane.

· Calfa


Տաք, ից

adj.

warm, hot;
cf. Ջերմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչդեռ տաք էր (շամփուրն) իբրեւ զհուր՝ եդ ի գլուխ մերուժանայ. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Տգիտաբար

adv.

ignorantly, unlearnedly, unskilfully.

· Calfa

NBHL (1)

Տգիտաբար զխաւարն իբրեւ զլոյս սիրիցէ։ Մի՛ ոք յանդգնեսցի տգիտաբար խիզախելով. (Խոսր.։)


Տեառնագրեմ, եցի

va.

to sign with the cross, to make the sign of the cross.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ իբրեւ զկուսաց պսակս օրհնեսցեն, այլ իբրեւ երկակին տեառնագրեսցեն։ Որպէս երկակի՝ ուռ տեառնագրեալ՝ ի գլուխ դիցեն. (Կանոն.։)


Տեառնամայր

cf. Տիրամայր.

· Calfa

NBHL (1)

Տեառնամայր աղախինն ինքնաբուղխ կենդանի ջրոյն եղեւ։ Այլ ոչ իբրեւ զտեառնամայր աղախինն, յորում ամենեցուն աստուածն բնակեաց. (Պետր. սիւն.։)


Տեղակալ, աց

adj. s.

fixed in place, firm, stable, immovable, constant, stationary;
lieutenant;
vicar;
capitular;
substitute.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ի հաւատս յեցեալ են իբրեւ ի խարիսխ ինչ տեղակալ հաստատեալ կան։ Ոչ զտեղակալ ջուրցն, որ զտեղեալ՝լ զմի եւ զնոյն կայանս ունին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ Վեցօր. ՟Դ։)


Տեղամ, ացի

va.

cf. Տեղում.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ նետս իբրեւ յամպոյ տեղէ ի խորհուրդս մարդկան. (Մանդ. ՟Ը։)

դիմազ. չ. ՏԵՂԱՅ, ան, աց կամ եաց, ացին. դիմազ. չ. Իջանել անձրեւի. գալ իբրեւ զանձրեւ.


Տրմուղ, մղի

s.

inexperienced, inexpert, raw, unpracticed, new;
untamed, wild.

· Calfa

NBHL (2)

ոչ ուսայ իբրեւ զընջուղ տրմուղ. (Երեմ. ՟Լ՟Ա. 18. (այն է երինջ, որթ. որթուկ. մոզի. յն))

Նստուցին ի վերայ տրմուղ իշոյ։ Ընդեսցուցանէ իբրեւ զյաւանակ տրմուղ։ Նստար ի յէշ՝ յաւանակին, զգօնացելոյն՝ եւ տրմըղին. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 39։ Մանդ. ՟Բ։ Յիսուս որդի.։)


Տրտմիմ, եցայ

vn.

to be displeased, afflicted, grieved, chagrined, to sorrow, to take to heart, to repine, to fret.

· Calfa


Տրտնջեմ, եցի

vn.

to grumble, to murmur, to complain, to cry out, to quarrel.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զայս տրտնջեցի քեզ իբրեւ բարեբարոյ տեառն. (Արշ.։)


Տրտնջողութիւն, ութեան

s.

cf. Տրտունջ.

· Calfa

NBHL (1)

Արբ ժողովուրդն զտրտնջման բաժակն։ Բերանն՝ զբամբասանիացն, զանիծից, զտրտնջմանն։ Բարեմիտ լինել, եւ առանց տրտնջման։ Զտրտնջման բանս իբրեւ զպարսաքարս ընդդէմ աստուծոյ արձակեն. (Ագաթ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Ա.։ Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Տրտնջութիւն, ութեան

s.

cf. Տրտունջ.

· Calfa

NBHL (1)

Արբ ժողովուրդն զտրտնջման բաժակն։ Բերանն՝ զբամբասանիացն, զանիծից, զտրտնջմանն։ Բարեմիտ լինել, եւ առանց տրտնջման։ Զտրտնջման բանս իբրեւ զպարսաքարս ընդդէմ աստուծոյ արձակեն. (Ագաթ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Ա.։ Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Տրտնջումն, ման

s.

cf. Տրտունջ.

· Calfa

NBHL (1)

Արբ ժողովուրդն զտրտնջման բաժակն։ Բերանն՝ զբամբասանիացն, զանիծից, զտրտնջմանն։ Բարեմիտ լինել, եւ առանց տրտնջման։ Զտրտնջման բանս իբրեւ զպարսաքարս ընդդէմ աստուծոյ արձակեն. (Ագաթ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Ա.։ Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Տրտում

adj. adv.

sad, sorry, afflicted, chagrined, melancholy, dull;
sadly;
— լինել, to be sorry, grieved, to have one's heart full of affliction or sorrow.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբրեւ Տտմական. տրտմալից.


Տօթ, ոյ

s. adj. adv.

hot weather, great or ardent heat, burning atmosphere, solar heat, sunburning;
hot;
—ոյ, during the heat;
— ամարայնոյ, summer heat;
հարկանիլ ի —ոյ, to be corrupt, to rot, to putrefy.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուրտ եւ տօթ։ Զցերեակ այրեալ լինէի ի տօթոյ։ Եղիցի հովանի ի տօթոյ։ Զծանրութիւն աւուրն բարձաք, եւ զտօթ։ Թարշամեսցի իբրեւ զբանջար ի տօթի։ Դիակունք նոցա եղիցին անկեալ ի տուէ եւ ի տօթի.եւ այլն։


Տօթագին

adj. s.

very hot, burning;
— ժամ or — ժամանակ, hot hours of the day;
ի — ժամու աւուրն, in the heat of the day;
— ժամու or ի — ժամու, during the heat.

· Calfa


Տօթահար

adj.

parched with heat.

· Calfa


Ր (ré)

s.

the thirty second letter of the alphabet, & the twenty sixth of the consonants;
five thousand, five thousandth;
It is sometimes confounded with ռ, as : մրմռամ — մռմռամ, ձմեռն — ձմերան. Also with the լ & ղ letters, as : բելիար — պէլիալ. And also with the յ : աներկբար — աներկբայ;
It is sometimes redundant in words, for example : բարժանեմ — բաժանեմ;
There are but few words which commence with this letter, & those are either abbreviations or foreign words, it is rather used as a medial final.

· Calfa

NBHL (1)

Տառ բաղաձայն՝ կիսաձայն, նուազ քան Ռ. զի սկսանի տալ իւրեւ զձայն ինչ իբրեւ զայն, այլ մեղմ եւ անոյշ իբրու կէսն նորին. զի այն թաւ է, եւ սա լերկ կամ նուրբ, եւ նա՛յ. զի եւ ըստ Հին քերականի


Րաբունաբար

adv.

masterly, doctorally, like a master.

· Calfa