Definitions containing the research իբր : 8114 results

Թռչուն, չնոց

s. adj.

bird, fowl;
— բնութիւն, the winged tribe;
flying, volatile;
—ք, the feathered songsters, the singing birds;
— օձ, winged serpent or dragon;
— բան, word or expression slipped by chance;
— արագութեամբ հասանել, to arrive like lightning;
to fly as swift as a bird.

· Calfa

NBHL (1)

ԹՌՉՈՒՆ ա. πτήνος, πτέριτος volatilis, volans, alatus Որ կարէ թռչել. թռչօղ. արագ իբր թեւաւոր.


Թրթռեմ, եցի

vn.

to vibrate;
to shudder;
to tremble.

· Calfa

NBHL (2)

ԹՌԹՌԱՄ ԹՌԹՌԵՄ կամ ԹՐԹՌԵՄ. Ստէպ թռանիլ իբրեւ զթիթեռն, շարժիլ. ոստոստել. թռչըտիլ, թռթռիլ.

(Զսիրտն) եւ յետ վախճանին տակաւին եւս թնդալ եւ թռթռալ ասեն, իբրեւ առաջին եղեալ, եւ յետոյ ապականեալ. (Փիլ. այլաբ.։)


Թրթռումն, ման

s.

vibration;
quake, tremour.

· Calfa


Թրթրական, ի, աց

adj.

creaking (wheels);
cf. Թրթռուն.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԹՐԹՐԱԿ. իբր Դիւրաշրջիկ, կամ սրընթաց եւ շառաչողական.


Թրիք, րքաց

s.

cow's dung;
manure, soil, compost.

· Calfa

NBHL (1)

κόπρος stercus bovis Քակոր եզանց. իբր թրեալ ապաւառ արջառոց. թէզէք. (որպէս եւ գերմ. տրէքց է աղբ. լծ. եւ լտ. սթէ՛րքուս. թ. թէրս. յն. գօ՛բրօս. ռմկ. կիւպրէ, ճիպրէ)


Թրմեմ, եցի

va. chem.

to wet, to soak, to steep;
to knead or mix with water;
to dilute.

· Calfa

NBHL (1)

Զցորեանն իբրեւ չէր աղացեալ եւ թրմեալ. (Յհ. կթ.։)


Թրքաժողով

adj.

gathering manure.

· Calfa

NBHL (1)

κοπρώνυμος, καβαλλήνος Որ ժողովէ եւ կամ տայ ժողովել զթրիք, կամ զաղբ անասնոց. իբր թարգմանութիւն յն. ձայնիցս՝ գօբրօ՛նիմօս, եւ գավալլինօս. որ են թրքանուն, թրքաբաշխ, եւ ձիական կամ գրաստական.


Թքակոծեմ, եցի

vn. fig.

to spit upon;
to scorn, to despise, to shower down abuse on.

· Calfa


Թքանեմ, քի

fig.

vn. va. to spit;
to spit out;
to spit upon, to fling, to cast, to spout;
to vomit, to throw up;
to slight, to disdain, to contemn openly, to treat with scorn, to point one's finger at, to set at nought;
ընդ երեսս՝ յերեսս ուրուք —, to spit upon a person, in his face.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջին անկեալ սերմնն զայլսն իբրեւ զաւելորդս ի բաց թքանէ. (Եզնիկ.։)


Թօթափեմ, եցի

va.

to shake, to jolt, to move violently;
to heat down;
to throw down, to overturn;
to drive away, to repel, to remove;
to wink;
— զփոշի, to shake off the dust;
— զանկողին, to make or shake up the bed;
— զքուն, to shake off sleep;
— զլուծ, to throw or shake off the yoke;
— զքաղաքն, to shake, to tremble;
to destroy, to ruin;
— զսուր, to brandish a sword;
յական —, in the twinkling of an eye.

· Calfa

NBHL (2)

իբր ձ. կր. իբր ձ.

Կայծակունք թօթափէին ի նոցանէ իբրեւ ի փայլատականց պղնձոյ. (Եզեկ. ՟Ա. 7։)


Թօնընկէցք

s.

shower, storm, tempest;
— են օդք, it threatens a storm;
there is a storm gathering.

· Calfa


Կարգակից, կցի, կցաց

adj. s.

of the same religion or order;
comrade, colleague, companion, fellow.

· Calfa

NBHL (1)

Եպիսկոպոսին ձերում, եւ քահանայից ձերոց, եւ սարկաւագաց՝ կարգակցաց իմոց։ Ամաչեսցէ ի քահանայից իբրեւ ի խորհրդակցաց աստուծոյ, եւ ի կարգակցաց առաքելոցն. (Ածազգ. ՟Ա. եւ ՟Խ.) յն. ծառայակից, կամ կապակից։ Հրեշտակական քահանայութեանն կարգակից. (Երզն. լս.։)


Կարգեմ, եցի

va.

to put in order, to arrange, to dispose, to distribute, to put, to place, to plant;
to destine, to prescribe, to fix, to assign, to enjoin;
to establish, to institute, to found;
to constitute, to charge with;
to number or place among;
to range in battle, to put in order of battle or in battle-array;
*to marry, to give in marriage;
կարգեալ ընդ իշխանութեամբ, subaltern, inferior;
խաղային յառաջ՝ կարգեալք եւ կազմեալք, they cautiously advanced in good order.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՐԳԵԼ. իբր Գրել ի մատենի, ճառել, վիպագրել. եւ Խօսել կարգաբանութեամբ.


Կարելի, լւոյ, լեաց

adj.

possible;
— է, it is -;
չէ —, it is impossible, it cannot be.

· Calfa


Կարեցական, ի, աց

adj.

self-interested, selfish.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՐԵՑԱԿԱՆ որ գրի եւ ԿԱՐԵԿՑԱԿԱՆ. իբր Առ կարիս պիտոյից կամ շահու անձին եղեալ ինչ.


Կարեւոր, աց

adj. adv.

necessary;
urgent, pressing, important, serious;
grave, considerable;
essential, expedient;
devoted, attached;
intimate;
much;
—ք, the needful or essential, necessaries, what is necessary;
—ք or — անգամք, the private parts;
— հարկ, great, absolute necessity, urgency;
— սիրելի, a very amiable person;
— բարեկամ, intimate friend;
— եւ —, of great importance, very necessary;
— պէտք, the real wants;
—ք բնութեան, կենաց, the wants of nature;
the necessities of life;
զրկիլ ի —աց, to want the needful;
— համարել, դատել, to deem necessary;
— զանձն ընծայեցուցանեմ, to make oneself necessary;
— լինել, to be necessary, wanting, needfuul;
— է զի, it is important that;
— է մեզ յոյժ զի, it is of the highest importance to us all that;
առցուք սուղ ինչ —, let us take a little food, let us eat a little.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՐԵՒՈՐ. մ. իբր Յոյժ. ոգւով չափ.

Իբաց ընկեսցուք զհպարտութիւն զամենայն, եւ զմեղս կարեւորս. յն. εὑπερίστατος իբր յարակից, յամառ. ռմկ. կպած, կպչուն. որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։


Կարթահարեմ, եցի

va.

cf. Կարթակոտոր՞՞՞առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զեպիսկոպոսն սուրբ վաղակաւորօքն կարթակոտոր առնէին՝ իբրեւ տապարօք շեշտակի շեշտեալ զծառ. (Յհ. կթ.։)


Կարթեմ, եցի

va. fig. vn.

to fish with a hook or line, to angle;
to allure, to entice;
to decoy, to inveigle;
to change one's direction, to turn out of one's way, to deviate, to swerve.

· Calfa

NBHL (1)

Անտի կարթեցին իբրեւ քսան վտաւանաւ ի վերայ տիմօթէի. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 10։)


Կարիճ, րճաց

s. astr. fig.

scorpion;
scorpion;
thorny cudgel or stick;
իւղ կարճի, scorpion oil.

· Calfa

NBHL (2)

Կարիճն գործի ինչ տանջանաց է նուրբ եւ երկայն իբրեւ զբաղանդն. (Կիւրղ. թագ.։)

σκορπίος scorpio, -ius;
nepa. որ եւ ԿՈՐ ասի. Ճճի թունաւոր խայթոցաւ, իբրու փոքրիկ խեցգետի. ագրեպ. Տե՛ս (Օր. ՟Ը. 15։ Եզեկ. ՟Բ. 6։ Ղկ. ՟Ժ՟Ա. 12։ Յայտ. ՟Թ. 3. 5. 10։)


Կարիք, րեաց

s.

passion, mental or bodily affection;
grief, sorrow, affliction, torment, trouble;
pain, illness;
necessity, want, indigence, constraint, extremity;
propinquity, nearness;
— որովայնի, մարմնոյ, excrement;
անհրաժեշտ —, pressing need, urgent necessity, utmost distress;
ելանել արտաքս վասն կարեաց, to go to the privy or to stool;
կարեօք հասանել ի վերայ, to assail, to assault or attack in force, to fall upon in crowds;
կարիս առնել, to pity, to commiserate, to compassionate, to regret, to be sorry for;
ի կարիս իմ, in my troubles, during my adversity.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՐԻՍ իբր կարիք. պէտք. կարօտութիւն.

Յեզականն գտանի ԻԿԱՐՒՈՋ, իբր ի կարիս, յաղէտս թշուառութեան. կամ Կարւոջ, այսինքն կարեաց, վշտաց.


Կարծ

s. adv.

opinion;
conjecture, hypothesis, supposition;
ի —, by conjecture, by guess, hypothetically;
ի — դատել, to conjecture, to judge by conjecture, to suppose.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ԿԱՐԾ. Ի ԿԱՐԾՍ. իբր մ. Կարծեօք. ըստ կարծեաց. յերկբայս. առ աչս. ըստ երեւութին.


Կարծեցեալ

adj.

thought, believed, supposed, conjectured, imagined;
so called, so styled;
cf. Կարծեալ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԿԱՐԾԵԱՄ. իբր Համարեալ՝ ստոյգ կամ սուտ կարծեօք.


Կարծիք, ծեաց

s. adv.

opinion;
thought, mind, sentiment;
conjecture, hypothesis, supposition;
suspicion, presumption;
fantasy, imagination;
կարծեօք, by conjecture, hypothetically;
հասարակաց —, public or general opinion, common sense;
— ընկալեալ ou բազմագունից ընդունելի, the generally received opinion, the general conviction, the best established opinion;
նախաժաման —, prejudice, prepossession;
ազատամիտ, ձախողակի — free, adverse or contrary opinion;
ի կարծիս լինել, կարծիս ի մտի դնել, to imagine, to fancy, to think, to surmise, to conjecture;
կարծիս բերել զումեմնէ, to suspect a person;
տալ զպատշաճ կարծիս զումեքէ, to have a good opinion of, to think highly, well, much of;
բերել մեծ ինչ կարծիս զումեքէ, to esteem a person highly, to make much of;
զհետ երթալ —ծեաց ուրուք, to incline to another's opinion, to follow the opinions of;
մեծ ինչ —իս բերել զանձնէ, to have a high opinion of oneself;
յամառիլ, խրոխ տալ ի —իս իւր, to be wedded to one's opinions.

· Calfa

NBHL (3)

Ասել իբրեւ ի կարծեաց։ Կիւրղ. (թագ.։)

Առ այս գիրք՝ ոմանք կարծեօք վարեցան, իբրեւ թէ չէ նորա. (Նախ. իմ.։)

Գուցէ կարծիս ինչ տացէ թագաւորին, իբրեւ դաւով զայրն վնասեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 32։)


Կարծրացուցանեմ, ուցի

va.

to harden, to make or render hard, to temper, to make dense, firm, solid.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ըզբնութիւն լուծականին՝ կարծրացուցեր իբր արձանին. (Յիսուս որդի.։)

Հաստատեաց զնոսա աստուածային ողջունիւն, եւ կարծրացոյց իբրեւ զվէմս անդամանդեայս։ Զլուծութիւն մտացն պնդեալ կարծրացոյց. (Սարգ. յկ. ՟Բ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)


Կարկամիմ, եցայ

vn.

to be bent, folded, stunted;
to bend, to bow, to contract, to shrink, to stiffen, to wrinkle, to shrivel up, to be anchy-losed.

· Calfa

NBHL (2)

Մորթք մեր կարկամեցան իբրեւ զթոնիր հնացեալ. (Ողբ. ՟Բ. 10։)

Ի շարժմանէ բարեաց կարկամեալ։ Որք կարկամեալ էին իբրեւ զքար անհաւատութեամբ, կակղացան ոռոգմամբ աւազանին. (Երզն. լս. եւ Երզն. մտթ.։)


Կարկաչեմ, եցի

vn. fig.

to make a noise;
to cackle, to prattle, to chatter, to babble;
to burst out laughing, to roar with laughter;
to roar with laughter;
— ջուրց, to murmur, to purl, to gurgle, to babble;
— թռչնոց, to warble, to twitter, to chirrup, to pip, to chirp;
— հաւուց, to cackle, to cluck;
to crow;
to gobble;
— ագռաւուց, to caw;
— գորտոց, to croak.

· Calfa


Կարկառ, աց

s.

heap of stones.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրոցն յուղումն կարկառ եկաց. այսինքն իբրեւ կարկառ. (Լմբ. իմ.։)


Կարկառակոյտ

s.

heap, mass, pile.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուրնգկացցէ իբրեւ զկարկառակոյտ մի. (Յես. ՟Գ. 13։)


Կարկառեմ, եցի

va.

to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.

· Calfa


Կարկառիմ, եցայ

vn.

to be presented, tendered, stretched out, to move, to bend or lean forward, to stand out, to project.

· Calfa

NBHL (3)

Չարիք կարկառեալ կան ի հիւսիսոյ. իմա՛, մերձեալք իբր հայելով ի վերայ աշխարհի։

Մերթ իբր հասարակ բայ, յառել զաչս.

Մերթ եւս ձ. իբր Յերկարել ժամանակաւ, դեգերիլ.


Կարկեմ, եցի

va.

to disconcert, to dumfound, to dumb, to impose silence on, to put to silence, to hush, to quiet, to still.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միում ժամու իբրեւ յական թօթափել կարկեցոյց (Զբղխումն արեան). (Եփր. համաբ.։)


Կարկեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կարկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միում ժամու իբրեւ յական թօթափել կարկեցոյց (Զբղխումն արեան). (Եփր. համաբ.։)


Կարկիմ, եցայ

vn.

to be disconcerted, put to silence, to hold one's peace, to keep silence;
— ծովու, to become appeased, to grow calm, tranquil;
կարկեաց, hold your tongue! silence! Hush!

· Calfa

NBHL (1)

իբր ձ. ԿԱՐԿԻՄ. κωφεύω obmutesco եւ այլն. Պապանձիլ, համրանալ. փակիլ բերանոյ. եւ դրան (իբր փակ եւ անգործ մնալ) կասիլ. դադարել. ձանը վար քաշել, սըստըւիլ.


Կարկտահար

adj.

destroyed by hail;
— առնել, to destroy by hail.

· Calfa


Կարճամիտ

adj.

impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.

· Calfa

NBHL (1)

ὁλιγόψυχος, μικρόψυχος pusillanimus. որ եւ ԿԱՐՃՈԳԻ, կամ ՓՈՔՐՈԳԻ. Որոյ կարճ է միտ. իբր ո՛չ երկայնամիտ, նեղսիրտ, անհամբեր.


Կարճնովին

adv.

rooting or plucking up with the roots, radically, thoroughly, entirely.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՐՃՆՈՎԻՆ կամ ԿԱՐՃՈՎԻՆ. Այս բառ Մաղ. ՟Կ՟Է. 22. դնի իբր Կարշնովին. Կաշիովին, կամ գագաթովին, այսինքն հանդերձ մորթով գլխոյն՝ յոր տնկեալ են արմատք հերաց.

Զգագաթն հերաց. Վասն որոյ Լմբ. իմանայ, կարճելով ի բաց. Վրդն, իմանայ զուղեղն, կամ կարշովին՝ իբր արմատով (Իսկ Հին բռ. դնէ կարճնով, ի. իբր Կաշի, շւոյ. գայիշ. եւ այլք այլազգ։)


Կարմիր, մրոյ, մրով, մրաւ

adj. s.

red;
rubicund, ruddy, rosy;
red, red colour, vermilion.

· Calfa

NBHL (2)

Լար կարմիր. նշան կարմիր. հանդերձ կարմիր։ Բրդով կարմրով։ Կարմիր (անուանեալ) ծովն։ Վասն է՞ր կարմիր են ձոձք խո։ Ետես զջուրսն կարմիր իբրեւ զարիւն։ Էր կարմիր, եւ աչօք գեղեցիկ. եւ այլն։

Յակինդ կարմիր։ Կարմիր։ Կարմիր մելանաւ։ Շիկին՝ իբր այն եթէ կարմրին։ Նշանաւ կարմրով։ Գոյնն կարմիր։ Կարմիր ոտիւք. (Յհ. կթ.։ Շ. բարձր.։ Անյաղթ։ Սարգ. յկ. ՟Է։ Երզն. ՟ժ. խորան.։)


Կարմրալար

adj.

red-bordered or fringed;
— շրթունք, coral, ruby or rosy lips.

· Calfa

NBHL (1)

Որ է իբրեւ զլար կարմիր.


Կարմրորակ

adj.

rather red.

· Calfa

NBHL (1)

Է գունէղ թաթաւեալ ի բոսոր, սաղարթուն կարմրորակ իբր խնձոր. (Շ. տաղ.։)


Կարողապէս

adv.

powerfully, according to ones power, strength or ability.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՐՈՂԱՊԷՍ. իբրու Ըստ կարի.


Կարողութիւն, ութեան

s.

power, authority;
might, strength, force;
faculty, capacity, ability;
reach;
competence, means, resources, wealth;
—ք, faculties.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆ. Հակակայ ներգործութեան, իբր Կարելիութիւն, զօրութիւն, հնարաւորութիւն. δύναμις potentia.


Կարօտեալ

adj.

in want of, unprovided, bare of, out of, without, poor, needy, necessitous, indigent.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ լինիցի ի միջի քում կարօտեալ։ Ոչ պակասէ կարօտեալ յերկրէ։ Մի՛ կծիկիցես զձեռն քո յեղբօրէ քումմէ կարօտելոյ։ Մի՛ յապաղեր բարի առնել կարօտելոյ։ Անձին կարօտելոյ եւ դառն իբրեւ զքաղցր թուի։ Տնանկք եւ կարօտեալք։ Քոյոցն կարօտելոց.եւ այլն։


Կացութիւն, ութեան

s.

staying, standing up;
state, position.

· Calfa

NBHL (1)

Լուծանել զկապս օրինակաւ կօշկաց խրախից՝ իբրեւ անարժան այսպէս աստուածայնոցն լինել վայրի կացութեան. (Սարկ. լս.։)


Կաւ, ոյ, ով

s.

clay, argil, potter's earth;
mud, mire, dirt.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՈՌՈՄ ԿԱՒ ասի ըստ Բժշկարան. հանքայինն, որ վարի ի պէտս որպէս օճառ, եւ որպէս դեղ, իբր երկնագոյն կամ մոխրագոյն, որ եւ կոչի անդ՝ Մատնեհարած կաւ, Նշաւոր, կամ նշաւորին կաւ, Ուտելու կաւ. ար. թինի մախթում. լտ. թէ՛ռռա սիճիլլա՛դա։


Կաւագործ, աց

s.

potter;
brick-maker;
bricklaying, brickwork, masonry;
ի —ի կալ, to make bricks.

· Calfa


Կափարումք

s. pl. tomb grave.

· Calfa

NBHL (1)

Զատտինի այսինքն զդիովնիւսայ կափարսն (ա՛յլ ձ. կիրսն) եւ գործս իբր օրինօք հաստատեալ ունին. (Սարկ. հանգ.։)


Կափուլ, ից

s. fig.

snare, trap;
pit-fall, foot-trap;
cloister.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց հրաժարէին ի բարւոք կափուլն. (Վրք. ոսկ. իբր լտ.)


Կափումն, ման

s.

closing theeyes;
glueing, pasting;
creaking;
gnashing or grinding the teeth.

· Calfa

NBHL (1)

Կափիւնս տալով կափուցեալ զաչս իբր զխլուրդս. (Մագ. լ։)


Կաքաւարան, աց

s.

ball-room or dancing-room.

· Calfa

NBHL (1)

Զայսոսիկ բազում դրամաւ (կամ դրամօք) ի կաքաւարանն վարեաց իբր ի ձիընթացս մարտիկ ոք. (Փիլ. լիւս.։)


Կաքաւեմ, եցի

vn. fig.

to dance, to skip;
to bound;
to laugh at, to deride;
cf. Կռիւ.

· Calfa

NBHL (1)

ὁρχέομαι tripudio, salto παίζω, παιδίζω , πομπεύω ludo, pompam ago, insolesco. Խաղալ ոստոստմամբ իբրեւ զկաքաւ հաւն. կայթել. պարել. խայտալ. պար ցայթկել, նախըլ խաղալ. (Ժող. ՟Գ. 4։ ՟Բ. Թագ. 6. 16. 21. 22։ Մտթ. ՟Ժ՟Ա. 17։ ՟Ժ՟Դ. 6։ Իսկ ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ա. 13. յն. թմբրկահարել։ եւ ՟Բ. Մակ. ՟զ 7. յն. հանդէս առնել, կամ խենեշանալ եւ այլն։)