Definitions containing the research իբր : 8114 results

Տանիմ, տարայ, տար

va. vn.

to carry, to carry away or off, to bear off, to take or convey away, to lead, to bring, to fetch away, to transport;
to drive at, to tend or lead to;
to hold, to contain, to comprise, to include, to comprehend;
to bear, to suffer, to endure;
to carry to an end, to accomplish, to crown;
to be brought, conducted, led;
յինքն —, to appropriate to oneself, to assume wrongfully, to arrogate, to lay claim to;
ընդ միտ —, to take exception or offence at, to find fault with;
— եւ ածել ինչ, to publish, to celebrate, to make public.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովն պղնձի տանէր իբրեւ երկուս հազարս մարս։ Տանէր երիս հազարս չափ։ Տանէին մի մի ի նոցանէ մարս երկուս կամ երիս։ Եւ ոչ աշխարհս բաւական էր տանել զգիրսն։ Տարայք մեզ, զի ոչ ումեք մեղաք.եւ այլն։


Տանուտէրաբար

adv.

absolutely, despotically, independently.

· Calfa


Տաշտաւոր

adj. mech.

full of, or loaded with vine-branches;
— անիւ, overshot mill-wheel.

· Calfa

NBHL (1)

Մակդիր ընտիր այգւոյ՝ կամ որթոյ իբր ունօղ տաշտից. տաշտագեղ. ուռճացեալ. սաղարթազուարճ. յն. քաջաճիւղ, կամ բարեբարունակ. εὑκληματοῦσα palmitibus frondescens, frondosa.


Տապալեմ, եցի

va.

to fell or throw to the ground, to beat down, to prostrate, to overturn, to overthrow, to upset;
to subvert, to demolish, to destroy, to ruin, to roll, to turn;
— զխորհուրդս ուրուք, to destroy a person's projects;
cf. Խոչ.

· Calfa

NBHL (3)

Տապալէին զվէմն ի բերանոյ ջրհորոյն։ Տապալէ զլերինս բարկութեամբ։ Լերինք ի հիմանէ տապալեսցին։ Ձորք տապալեսցին։ Տապալեցաւ ի մէջ ոտից նորա։ Տապալեաց զամեսայի ի ճանապարհէն յանգն։ Հողմ յարիցէ եւ տապալեսցէ։ Ասուր իբրեւ նոճ մի ի լիբանան, եւ տապալեցին զնա ի վերայ լերանց։ Տապալեսցէ զատակս նորա։ Տապալեցան շտեմարանք։ Հիմունք երկնից խռովեցան եւ տապալեցան։ Տապալեսցին հիմունք նորա.եւ այլն։

Զքերթողացն արուեստ տապալեն։ Տապալէր իբրեւ զօձ։ Գելոյր եւ տապալէր երկդիմի մտօք։ Յիսկական էուեւենէն ոչ երբեք տապալի։ Տապալէր այնուհետեւ զմիութիւն եկեղեցւոյ ի մասունս բազումս. (Թր. քեր.։ Արծր.։ Եղիշ.։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ատեն.։)

καταστρέφω subverto, verto ἁποστρέφω averto ἁποκυλίω devolvo καταβάλλω dejicio, destruo κατασκάπτω effodio, diruo եւ այլն. կր. πίπτω cado ἁποσκαρίζω palpito եւ այլն. (լծ. հյ. Թաւալել. ռմկ. թապլել, թապլտըկիլ. թ. տէվիրմէք ). Շրջել զիմն կործանել. վեր ի վայր առնել. ի հիմանէ քանդել աւերել. դլել. գլորել. յատակել. ընկենուլ. տապաստ արկանել. եւ Քակտել քայքայել պատառել եւ Սատակել, իբր ցյատակել.


Դատ, ից

s.

lawsuit, cause, litigation;
justice;
— վարել, դնել, to proceed, to sue in law, to bring an action;
— առնել, to do justice;
to judge a lawsuit;
— տալ հատուցանել, to judge one's self, to condemn one's self, to be condemned;
ի — կոչել, to summon, to cite.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՏ ԴՆԵԼ. իբր Դատ վարել, ի դատ մտանել։ (Նար, ՟ա։ Ոսկ. մտթ.։ Գէ. ես.։ Վանակ. յոբ.։)


Դատակնիք, կնքի, կնքաւ

s.

sentence;
condemration, proscription, censure, fulmination.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուածական դատաստանաւ իբրեւ դատակնքաւ. (Խոսր.։)

Զպարտեացն մերոց խզեալ զդատակնիք. (Պտրգ. իբր մուրհակ վճռոյն, ձեռագիր յանցանաց։)


Դատապարտ, ից

adj. s.

condemned;
crime;
— առնել, to condemn, cf. Դատապարտեմ;
— լինել, to be condemned.

· Calfa

NBHL (1)

Զանպարտսն իբրեւ զդատապարտս վարեալք. (Յհ. կթ.։)


Դատաստան, աց

s.

judgement, discernment, criticism;
sentence, condemnation;
act, arbitration, judgement;
justice;
cause, lawsuit, proceedings;
-աւ, judicially;
կոչել ի —, to summon, to cite before a judge;
— տալ, to be condemned;
— առնել, cf. Դատապարտեմ, cf. Մեղադրեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Հանդերձեալ դատաստանին։ Յաւուրն դատաստանի. (իբր օր յետին)։ Որոց դատաստանքն յիրաւի են։ Անձանց դատաստանս ընդունին։ Դատաստան անձին իւրում ուտէ եւ ըմպէ։ Կրեսցէ դատաստան. (իբր դատապարտութիւն, պատիժ ըստ իրաւանց) եւ այլն։

Ոչ միայն զանձանց դատաստան տալոց էք առաջի ահեղ ատենին աստուծոյ, այլեւ զբազմաց. (Եղիշ. ՟Գ. իբր դատ, համար, վրէժ։)


Դատարկաբանութիւն, ութեան

s.

useless discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ դատարկաբանութիւն թուիցի ինչ քեզ այսպիսի խնդրուածս աղջկանն. (Եղիշ. դտ.։ (իբր փուճ բան. այսինքն ընդունայն իր կամ զրոյց։))


Դատարկութիւն, ութեան

s.

emptying, vacuum, space;
evacuation;
vacuity;
vacancy;
exhaustion;
idleness, sloth-fulness, laziness, leisure.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Ունայնութիւն. աւելորդութիւն.


Դատաւորաբար

adv.

like a judge, in justice, with authority.

· Calfa


Դատափետ

adj.

summoned;
ill-treated;
— առնել, to condemn, to blame, to reprobate, to ill-treat, to offend in words, cf. Դատափետեմ, cf. Հարստահարեմ, cf. Նեղեմ, cf. Ատեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Դատափետ լինէր իբրեւ զքրիստոնեայ. (Ճ. ՟Ա.։)


Դատեմ, եցի

vn.

to judge;
to discern;
to criticize;
to know;
to think, to esteem;
to reason;
to condemn;
— ընդ ումեք, to bring an action against some one;
հրով, ի հուր —, to burn, to consume by fire, cf. Այրիմ;
սրով՝ ի սուր —, to kill with a stroke of a sword, cf. Կոտորեմ, cf. Խոցեմ.

· Calfa

NBHL (5)

ԴԱՏԻՄ. իբր Ի դատ մտանել. մաքառիլ. վիճել.

Եղբայր ընդ եղբօր դատի։ Դատեա՛ց ընդ լերինս։ Դատեցայց ընդ ձեզ, ասէ տէր։ Դատեցարո՛ւք ընդ մօրն ձերում. (՟Ա. Կոր. ՟Զ. 6։ Միք. ՟Զ. 1։ Երեմ. ՟Բ. 9։ Ովս. ՟Բ. 2։ Տե՛ս եւ Մտթ. ՟Ե. 40։ Յոբ. ՟Թ. 3։ Ժող. ՟Զ. 10. յորս գրի դատել, իբր դատիլ։)

ԴԱՏԻՄ. իբր Համարիմ. սեպել

ԴԱՏԻՄ. Ըստ աշխարհիկ ոճոյ, իբր Աշխատիմ.

Կամ καταδικάζω, κατακρίνω իբր Դատապարտել.


Դատինք

cf. Դատաստան.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարէին ասէ գիրն խաղաղութեամբ խօսել ընդ նմա, իբրեւ զպարտաւոր ոք ի դատինս. (Վրդն. ծն.։)


Դատումն, ման

s.

judgement, opinion, sentiment, advice, understanding;
judgement, reasoning, criticism;
discernment, decision.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՏՈՒՄՆ. իբր Աշխատութիւն, ըստ ռմկ. ոճոյ. զահմէթ


Դարագլուխ, գլխոյ

s.

completion of a century.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԱՐ, ի, ից (իբր գլուխ տեղւոյ). κρημνός praeceps, rupes, ripa alta, κρηπίς crepedo որ եւ Դարաւանդ. Գահ. բարձրաւանդակ. վախք. քարանձաւ. բարձր տեղի զառ ի թափ.

ԴԱՐ, ու, ուց (իբր գլուխ ժամանակի). αἱών aevum, saeculum, ἠλικία aetas , γενεά generatio Դարձ տարեաց. երկար ինչ ժամանակ, շրջան ամաց իբր հազարաց, կամ իբր հարիւրոց, կամ երեւելի միջոցի, յորում ազգ երթայ, եւ ազգ գայ. յաւիտեան մի ժամանակի.


Դարանամուտ, մտից

cf. Դարանակալ.

· Calfa


Դարաստան, աց

s.

garden;
orchard, place planted with trees.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառաստան, որպէս մեկնի եւ ի Հին բռ. ծառատունկք. ծառ. ծառնոց. իբր դրախտ. պ. տէրէխդան, յն. στέλεχος ստեղն


Դարափոս

s.

cavern, cave, hollow.

· Calfa

NBHL (1)

Համարեալ էին նոցա դարափոսքն իբրեւ զյարկս բարձր շինուածոց. (Եղիշ. ՟Է. (ա՛յլ ձ. դարանափորք, դարափորք։) Նոյնպէս իմա՛ կամ ընթերցի՛ր եւ զայն,)


Դարգիճ, գճի

s.

bed, litter.

· Calfa


Դարեմ, եցի

vn.

to roost, to perch;
to remain, to stay.

· Calfa


Դարձ, ից

s. adv.

turn, circuit, return;
reference;
reduction;
increase;
burden (of a song);
conversion, change;
— յետս or ընդ կրունկն, recoil, putting or drawing back, retreat;
— հիւանդութեան, paroxysm;
— փոխարինի, recompense, return;
retaliation, compensation, retribution;
— առնել, to turn, to turn about, to return;
again.

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի մերթ եւս՝ իբր Դարձուցանել.


Դարձեալ

adj. adv.

turned, returned;
converted. again, anew;
moreover, besides, otherwise, even, likewise;
bis;
also.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ ἁναπάλιν , իբր դարձեալ վերստին. iterum, vel e contrario


Դարմանեմ, եցի

va.

to nourish, to sustain, to feed;
to fodder;
to cherish, to foment;
to physic, to dress, to heal;
to repair.

· Calfa

NBHL (1)

դարմանիլ. իբր Դեղ առնուլ. ուտել առ ի օգտիլ.


Դարուփոս

adj.

scabrous, scraggy.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել ռմկ. իբր Անհարթ (տեղի)։ (Վստկ. ՟Կ՟Ը։)


Դաւաճան, աց

adj. s. fraudulent, fallacious, disloyal;
impostor;
felon, cheat, prevaricator, sycophant, traitor.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Դաւողական.


Դաւանեմ, եցի

vn.

to confess, to avow, to profess, to protest.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՒԱՆԵՄ ԴԱՒԱՆԻՄ. ὀμολογέω confiteor, profiteor Հաւան լինել, եւ յանձն առնուլ զիմն իբրեւ ճշմարիտ. խոստովան լինել. վկայել, խոստանալ զհաւատարմութիւն. հաստատել՝ զոր հաւատայ կամ ընդունի.


Դաւանք

s.

cf. Դաւ.

· Calfa


Դափիւն

s.

the sound of a tabour;
uproar, noise, rumour.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՓԻՒՆ ԴԱՓՈՒՄՆ. χορός strepitus Շչիւն շառաչիւն իբրեւ զձայն թմբաց. եւ Դոփիւն. դրնդիւն. ձայն ամբոխի. եւ Մեծաբանութիւն.


Դափումն, ման

s.

cf. Դափիւն.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՓԻՒՆ ԴԱՓՈՒՄՆ. χορός strepitus Շչիւն շառաչիւն իբրեւ զձայն թմբաց. եւ Դոփիւն. դրնդիւն. ձայն ամբոխի. եւ Մեծաբանութիւն.


Դեդեւեմ, եցի

va.

to vacillate, to stagger, to totter.

· Calfa

NBHL (1)

Դեդեւեաց զնոսա իբրեւ զալիս ծովու. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 24։)


Դեդեւիմ, եցայ

vn.

to vacillate, to totter, to waver, to shake, to fluctuate.

· Calfa


Դեղագործութիւն, ութեան

s.

pharmacy;
art of preparing tinctures or physic;
painting.

· Calfa


Դեղահատ, ից

s.

pill, bolus;
cf. Դեղատու.

· Calfa


Դեղեմ, եցի

va.

to poison;
to infect with poison;
to physic;
to dye.

· Calfa

NBHL (1)

Ելից զնա իբրեւ զպատկանդարան դեղեալ նետիւք. (Եղիշ. ՟Ա։)


Դենար, ի

s.

penny, denier, denarius.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ լտ. տէնա՛րիուս. յորմէ յն. տինա՛րիօն denarius δηνάριον եւ այլազգ. տիյնար. տինար. իբր Տասնոց կամ տասն դրամնոց. նոյն ընդ Դահեկան, պէսպէս առմամբ՝ որպէս պղնձի, արծաթի, եւ ոսկի.


Դեռ, — եւս

adv.

still, yet, to this hour;
newly, recently.

· Calfa

NBHL (2)

Դեռ իբր մարդոյ սպասէին նմա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)

Եւ յն. ոճով, իբր՝ Փոքր միւս եւս եւ. քիչ մնաց որ.


Դեռածին

adj.

recently born or produced;
that has recently engendered.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Արդ իսկ ծնօղ լեալ, կամ ծնեալ զզաւակ.


Դեռակայ

adj.

present.

· Calfa

NBHL (1)

Զկանխաւ եղեալ հարցն յանցանք իբրեւ զդեռակայ ի մէջ առնու. (Լմբ. ովս.։)


Դեսպակ, աց

s.

litter, palankeen.

· Calfa

NBHL (1)

Ածին (զտիկինն) հովանաւոր դեսպակաւ. (եւ այլն. ՃՃ.։) (Գտանի գրեալ եւ Դեսպակ՝ իբր Դեսպան)։


Դերայ, ի

s.

antichrist;
priest.

· Calfa

NBHL (1)

ἁντί pro, contra, re Նախդիր բաղադրական, որ տայ նշանակել իբր Փոխանակ. ընդ. եւ Ընդդէմ։ (Թր. քեր.։)


Դերանունութիւն, ութեան

s.

antonomasia.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ անուամբ (անկանի), իբր թէ դերանունութիւն, եւ մակբայ. (Անյաղթ պերիարմ.։)

ԴԵՐԱՆՈՒՆՈՒԹԻՒՆ. Ըստ հռետորաց՝ ἁντωνομοσία pronominatio Դնելն զհասարակ անուն իբրեւ սեպհականեալ ումեք, կամ զյատուկն իբրեւ հասարակ.


Դերբուկ, բկաց

adj. s.

rough, stiff, rude;
scabrous place.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի յոյժ թանձրանալ դիականցն իբրեւ զքարակոյտս դերբկաց երեւէին. (Եղիշ. ՟Զ։)


Դերեւ

adj.

eluded, vain, useless, frustrated;
—, ի —, ի —ս առնել, կացուցանել, հանել, to frustrate, to deceive, to deprive, to elude, to avoid, to render vain, to render abortive, to make useless;
to annul, to invalidate;
—, —ս լինել, ելանել, to deceive one's self, to be frustrated, to deprive one's self, to be vain, useless, to miscarry, to escape.

· Calfa

NBHL (2)

(լծ. դեր, դերբուկ). Անգործ, իբր ունայն. զուր. անպիտան. եւ Խոպան. ամայի.

Իբրեւ զարմատ յերկիր ծարաւուտ. ակիւղաս ասէ, իբրեւ զարմատ ի դերեւ երկրէ. (Ոսկ. ես.։) իբր յն. χέρρος, χέρσος ... incultus


Դերեւանամ, ացայ

vn.

cf. Իդերեւ ելանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

χερεύομαι incultus, fio, squalesco, ἑλάττομαι decrepo Ի դերեւ ելանել. յետնիլ յարդեանց կամ ի պտղոց. անբեր մնալ. խոպանանալ, իբր դերբուկ լինել.


Դէզ, դիզի, ոյ

s.

heap, assemblage, collection, confused collection, mass, pile.

· Calfa


Դէմ, դիմի

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
prep. adv. — ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
prep. adv. — յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

· Calfa

NBHL (8)

Դէմք նոցա իբրեւ զդէմս առիւծու։ Զդէմս իւրեանց ի բոցագոյն դարձուսցեն եւ այլն։ Ընդէ՞ր ի դէմս փչել ասի զկեանս. (Փիլ. լին. ՟Ա. 5։)

Ի ԴԻՄԱՑ, կամ Ի ԴԷՄՍ. եւ այլն. իբր Ի կողմանէ այսր կամ այնր անձին. ի բերանոյ կամ յանուն ուրուք. ուղղեալ առ ոք. ի պատճառս այսր կամ այնր բանի. հայեցուածով. վասն. փոխանակ. ըստ եւ այլն.

ԴԷՄ ԿԱԼ. իբր Ընդդէմ կալ. դէմ կենալ.

ԴԷՄ Ի ԴԷՄ. նխ. իբր Ընդդէմ. եւ հանդէպ. դէմ, դէմը, դեպ ի.

Զհատածսն անջատեաց իբրու հակառակ դէմ ի դէմ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)

Մերթ αὑτοπροσώπως , իբր Անձամբ անձին. ինքնադիմաբար.

ԴԷՄ ՅԱՆԴԻՄԱՆ. մ. πρόσωπον πρός πρόσωπον facie ad faciem իբր Դէմ առ դէմ. երես առ երես. Տե՛ս (Ծն. ՟լբ. 30։ Օրին. ՟լբ. 30։)

եւ մ. ԴԷՄ ՅԱՆԴԻՄԱՆ. նխ. եւ մ. κατὰ πρόσωπον, ἁπέναντι contra, coram եւ այլն. իբր Դէմ ընդդէմ. հանդէպ. յանդիման. առաջի. Տե՛ս (Եզեկ. ՟խա. 21։ ՟խբ. 8։ Ել. ՟ժդ. 2։ Յուդթ. ՟ժզ. 24։ ՟ա. մն. ՟ժթ. 11։ ՟բ. մն. ՟լդ. 4. եւ այլն։)


Դէպ, դիպի, դիպում

adj. prep. adv.

fit, proper, suitable, decent, convenient;
accident, case, incident, hazard, chance;
ի — լինել, to suit, to be proper or fit;
ի — ժամանակի, in due time;
— լինել, to chance, to happen, to fall out accidentally;
ի — գալ՝ ելանել՝ պատահել, to agree, to suit, to be convenient;
to succeed, to happen;
ի — է, it is hecoming, necessary;
— է, it is possible;
— թուիլ, to appear suitable;
եթէ — տացէ, if by chance;
— եղեւ ընձ, it has happened to me;
— եղեւ ի միում աւուրց, it happened one day;
towards, with respect to, in the place where;
to the side of;
— եւ —, very suitable;
properly;
—ու —, fixedly, attentively;
— նկատել, to look at with surprise or astonishment.

· Calfa

NBHL (5)

դիմազ. ԴԷ՛Պ Է. դիմազ. իբր Մա՛րթ է. մարթի. կարէ լինել.

Դէ՛պ է, իբրու զի անարժանք են, զայն ինչ կարեն վճարել։ Դէ՛պ է եւ այլ եւս ունել պատճառս։ Դէպ էր թողուլ երկրագործին։ Յորմէ դէպ էր ի միտ առնուլ. (Փիլ.։)

Անուանելն իբրեւ զմոռացեալ ո՛չ է ի դէպ. (Խոր. ՟Ա. 3։)

Թէպէտ եւ այլոց չիցեմ առաքեալ, այլ դէպ ձեզ եմ. ըստ յն. իբր՝ իսկ, անշուշտ, քաջիկ, կամ գոնէ։

Ասի եւ իբր ռմկ.


Դէտ, դիտի, տաց

s.

guard, guardian, inspector;
spy;
sentinel, sentry;
informer, emissary;
examiner;
object, design, end;
observatory;
— ունել, առնել, to look, to observe attentively.

· Calfa

NBHL (1)

Կացոյց զիս իբրեւ զդէտ, պատեցին զինեւ տէգք. (Յոբ. ՟Ժ՟Զ. 3։)


Դէտակն ունիմ

sv.

to regard, to look attentively;
to be on the watch, to lie in wait;
— ի վեր ունել, ամբառնալ, to look with attention, to raise the eyes.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԷՏԱԿՆ ՈՒՆԻՄ, կալայ. σκοπεύω, ἁποσκοπεύω, παρακώπτω speculor եւ այլն. Դիտել ակամբ՝ իբրեւ ի հեռաստանէ. ուշ ունել. դիտելով ակն ունել. ուշ դնելով նայիլ կամ սպասել. Տե՛ս (Ել. ՟Լ՟Գ. 8։ Դատ. ՟Ե. 28։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 12. 14։ Ողբ. ՟Դ. 17։)