sensible, perceptible, palpable;
—ք, the senses;
intellectual faculties;
ընդ զգալիս պշնուլ, to abandon one's self to passions;
really, truly.
· Calfa
αἱσθητός, -όν sensibilis, -le գրի եւ ՍԳԱԼԻ, իբր Ըսգալի. Անկեալն ընդ զգայութեամբք. զոր լինի զգալ միով ի զգայարանաց. երեւելի. նիւթական. մարմնաւոր. զգալու, աչքի տակ ընկած բան.
infection;
sensibility;
act of dressing.
· Calfa
ζῶσις cinctura Զգեցումն. սփածումն. ածելն զիւրեւ իբրեւ զգօտի.
to feel, to be sensible of, to hear, to have a glimpse of, to learn, to know;
to scent;
— յառաջագոյն, to foresee;
անձին —, — խելաց, մտաց, to come to one's senses, to recover ones wits.
· Calfa
αἱσθάνω, αἱσθάνομαι (որ է իբր Ազդիլ). sentio γινώσκω, ἑπιγινώσκω novi μεταλαμβάνω concipio եւ այլն. որպէս թէ զիւրեւ կամ յինքն գալ. գրի եւ ՍԳԱԼ, իբր ըսգալ. Ըմբռնել զերեւելիս մարմնեղէն գործարանօք. ճանաչել. իրազեկ լինել. ըմբռնել. իմանալ ազդմամբ իմն. զգալ, իմանալ, հասկընալ.
Հեղիոդորոս իբրեւ անձին զգաց։ Մխիթարեաց զնոսա Յուդա անձին զգալ. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 35։ ՟Ժ՟Գ. 12։)
sensitive;
sensible;
sensual;
discreet, vigilant;
-*, the sensible things;
the beasts, brutes;
the senses.
· Calfa
Կատարեալ մասանց մարմնոյ զգայականօք. (Փիլ. ել. ՟Ա. 7.) իբր զգայարանօք։
cf. Գարգափումն.
· Calfa
Ի հարսանիս՝ իբրեւ զուղտս ի գարգափս յարուցեալս անհեթեթ, իբրեւ զջորիս անճահս սրնդեն. յն. լոկ, ոստուցեալս, σκιρτῶντας saltantes (Ոսկ. կողոս.։)
crest, tuft, plume.
· Calfa
Զարդ սաղաւարտի կամ խուրի. (գուցէ իբր յն. զօրղօլօֆա. լտ. գրիսդա. թ. սօրղուճ, չէլէնկ, խըռվէշանէ, խօչիէ)
adj. s. vernal, spring;
spring.
· Calfa
Ծիրանափայլ լուսով յարփենէ, երեւեցայք ի գարնանայէ. (Գանձ.) իմա իբր ի գարնանայնոյ։
Որպէս ծաղիկս գարնանայեաց՝ սուրբքն ներկան ի չարչարանաց. իբր գարնայնոց։
va. vn. cf. Գարշիմ.
· Calfa
ներգործական բայ չէզոքական բայ Գարշ համարել. խորշիլ իբրեւ ի պղծութենէ. յն. Տաղտկանալ. προσοχθύζω
to cause to abhor;
to abhor, to detest;
to make execrable.
· Calfa
βδελύσσομαι Abominor եւ μιαίνω inquino, foedo Գարշելի համարել, այսինքն գարշիլ, խորշիլ իբրեւ ի պղծոյ. ընդ պիղծս գրել. կամ գարշելի կացուցանել. զզուելի առնել. պղծել. աղտեղել. իքրահ եթտիրմէք, մուրտար սայմագ, մուրտարլամագ.
that causes to abhor;
that abhors, detests.
· Calfa
Եւ իբր Զզուեցուցիչ. գարշելի. որպէս յն. βδελικός Execrabilis
to abhor, to abominate, to detest, to hate.
· Calfa
βδελύσσομαι, μυσάττομαι Abominor, detestor, aversor, fastidio Յետս քարշիլ՝ իբրեւ ի գիշոյ, կամ խորշիլ. զզուիլ. տաղտկալ. նողկալ՝ գարշ եւ պիղծ համարելով. գանիլ. իյրէնմէք, իսթիքրահ՝ մէքրուհ դութմագ, իքրահ էթմէք.
Պղծեալ գարշեցեալ իբրեւ գաւառի եւ քաղաքի եւ գնդի մատնիչ եւ դահիճ. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 8։)
abomination, detestation, horrour, execration;
ugliness, deformity, the act of growing ugly;
dirt, filth, ordure, stain, nastiness, filthiness.
· Calfa
Որովայնն հաշեալ եւ հարեալ ընդ հարկաւոր պիտոյս գարշութեան խառն ի վայր վայթի. (իբր աղբիք. Յհ. կթ.։)
to caress, to cajole, to coax, to fondle, to flatter, to cocker, to dandle.
· Calfa
Զմանկագոյնս իբրեւ զորդիս սիրելիս գգուէր. (Եղիշ. ՟Ը։)
cf. Գելարան;
tight, stiff;
intwined, twisted.
· Calfa
Նոյն ընդ Գայլ. իբր Գելարան. գելոց. քէլէփչէ, կերկի.
an instrument of torture, press, gag, torture, fetters.
· Calfa
ԳԵԼԱՐԱՆ որ եւ ԳԵԼՈՑ. իբր στρεβλωτής Tortura, eculeus եւ corum եւ այլն. Պրկոց, ոլորան. գործի եւ մեքենայ պրկիչ, եւ ոլորմամբ ճնշիչ եւ ճմլիչ. որպէս կոճղ, մամուլ, փոկ, լար, եւ այլ տունջանարան երկաթի կամ փայտեղէն. իսքէնճէ, շիքենճէ.
to tighten. fo press, to close;
to wring, to distress.
· Calfa
Խանդաղական ձայնիւ գորովեն (զտղայս), եւ զխոսն գելուն. իբր բեկբեկեն ոլորմամբ ձայնի եւ ողոքանօք. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
furnace.
· Calfa
Հրով զյարկ տանն այ լուցանէին, եւ գեհեան հրոյն ունէր զբաբելոնական բոցոյն նմանութիւն. (Ճ. ՟Ա.։) Իսկ իբրեւ Դժողք՝ ըստ ձեռագրաց հասարակօրէն գրի ԳԵՀԵՆ։
to dance prettily;
to advance excellently.
· Calfa
Մերթ՝ Յառաջ խաղել գեղեցիկ ընտացիւք իբր պարելով. յառաջադէմ լինել. զարգանալ.
handsome, graceful, pretty, charming;
dancer.
· Calfa
Տգեղագոյնքն իբրեւ զգեղաւորս երեւէին սքանչելիք, եւ գեղաւորք՝ ըստ ժամանակին առ հասարակ դիւցազնացեալք։ Գեղաւոր կուսից համեմատ. (Խոր. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 39։)
rotation, turning, rolling, wallowing.
· Calfa
Իբր արմատ Գեղգեղելոյ՝ է Գեղգեղանք, զոր տեսցես։ Այլ իբր γελγελ, γέλ γέλ Գելգել, ըստ եբր. կիլկել, է Գլումն, գլորումն, թաւալ, հոլովումն. կամ Դիւրագլոր, դիւրաշրջիկ.
modulation, melody, trill, shake, quaver.
· Calfa
Գութ գեղգեղանացս յօրհնութեան իբրեւ վարդապետ իմն լինի ածել յուղղութիւնս. (Ոսկ. ես.։)
to trill, to modulate, to quaver, to shake, to sing agreeably.
· Calfa
Մարթ իբր Գեղազարդել.
very pretty, — agreeable, genteel, graceful, charming.
· Calfa
Գեղեցկագոյն ասացեր, եւ ներել պարտ է սոսունց։ Գեղեցկագոյն ասացեր. արասցուք իսկ՝ իբրու ասեսդ. (Պղատ. օրին. ՟Ծ։)
who has a handsome beard.
· Calfa
Մելիտոս՝ իբրու ձաղկահեր, եւ ոչ ամենեւին գեղեցկամօրու, եւ արծռունկն. (Պղատ.։)
beauty, charms, graces, delicacy, gentility, decency, neatness, elegance;
ornament, enamel, flower, embellishment, bloom;
— տեղւոյ, amenity.
· Calfa
Եւ ետ բարձրեալն շնորհս եւ գեղեցկութիւն առաջի նեմեսարայ. (Տոբ. ՟Ա. 23։) յն. տեսք, իբր կերպարան հաճոյական։
Գեղեցկութիւն վարդապետութեան, կամ մտաւորաց։ Գեղեցկութիւնք ի վանս. իբր լաւութիւն, բարեկարգութիւնք. (Իգն.։ Եզնիկ.։ Վրք. հց. ՟Բ։) (Յն. գալլօս, է նոյն ընդ հյ. ձայնիս գեղ. այլ ոմանք ի յունաց ստուգաբանութեամբ իմա հանեն ի ձայնէս գալէօ, որ է կոչել, ըստ առածի արիսպագացւոյն.
s. bot. yew;
cartilage, kernel, gland;
cf. Գեղձումն.
· Calfa
ԳԵՂՁ որ եւ ԳԵՂՁՈՒՄՆ. ὅρεγμα, ὅρεξις extensio, appetitus, desiderium Իղձ եւ բաղձանք սաստիկ առ գեղեցիկ իմն, կամ ի լաւ թուեցեալն. ուժգին ձկտումն եւ բերումն յօժարութեան, իբր գելմամբ սրտի, կամ փղձկումն.
Իբրեւ զգեղձ պատեալ կերիցի, եւ իբրեւ զեղէգն լի երաշտութեամբ. (Նաւում. Ա. 10։)
fleece, wool.
· Calfa
Զարանցն արեամբ ներկելոցն յեղանակել ի պատահումն գեղման. իբրեւ ասր սուրբ եւ սպիտակ առնել. (Նար. ՟Ծ՟Բ։)
to speak vulgarly or like a peasant.
· Calfa
Բնակէ յամրոցին, որ այժմ զռղայլ (իբր զօռ ղալէ) վասն անհեթեթ ամրութեան գեղջկաբանեն. (Արծր. ՟Ա. 15։)
peasant, villager, countryman, boor, plebeian;
rustic, unpolite, uncivil, vulgar, low.
· Calfa
dancing music;
dancing with singing;
pomp, show.
· Calfa
Միթէ ի գեղօ՞ն (կամ ի գեղաւ) յառնիցես, եւ ի ցոյց շպարիցի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը.) յն. մի բառ, իբր պաճուճանք հանդիսի։
to make flow like a river;
to flow like a river.
· Calfa
ԳԵՏԱՀԵՏԵԼ. Խաղացուցանել կամ յորդել իբրեւ զհետս գետոյ. բղխել զհոսանս գետօրէն. գետահոսել յարբեցումն եւ յոռոգումն.
Զոր եւ ոռոգանել ասէ երկրաբուխ աղբերն՝ չորիւք բաժանմամբք գետահետեալ. այսինքն իբր գետ ձեւացեալ. (Տօնակ.։)
thrown into a river;
գետընկէց առնեմ, to throw into a river.
· Calfa
Մերթ իբր Ընկեցօղ ի գետ, կամ գետընկեցական.
ground, earth, soil, land, place;
զգետնի, ընդ —, ի գետնի, ի —, on the ground, in the earth;
կորացեալ մտանել or պշնուլ ընդ —, covered with confusion to look on the ground;
անկեալ ի — երկիր պագանել, prostrated to worship;
հարկանել զգլուխն ի —, to knock one's head on the ground;
զարկանիլ, հարկանիլ զգետնի, to throw one's self violently on the ground;
զարկուցանել, հարկանել զգետնի, cf. Զգետնեմ;
գետնի աղիք or պտուղ, earth-worm.
· Calfa
that burrows in the earth.
· Calfa
Կճղակացեալք էին իբրեւ զգետնաբիր եւ զարմատակերն կնճթաց. (Ագաթ.։)
reptile, that creeps, crawls on the ground;
tortuous;
— ճանապարհորդեմ;
to travel or to go on foot.
· Calfa
that loves the ground, that stretches it self on the ground;
attached to the vanities of the world, secular, mundane;
low, vile.
· Calfa
ԳԵՏՆԱՆԱԽԱՆՁ որ եւ ՍՏՈՐԱՆԱԽԱՆՁ. χαμαίζηλος humilia aemulans, humi repens, terrae adfixus, depressus, sordidus Բերեալն իբր նախանձու առ գետին. հակեալ եւ յարեալ յերկիր որպէս ոմանք ի բուսոց եւ ի տնկոց. եւ Բնութիւն երկրաքարշ. վայրաբար. ստորին. անարգ. նուաստ.
chameleon
· Calfa
χαμαιλέων chmaeleon ազգ մողէզի կամ կովադիացի, երկայն իբր եօթն մատնաչափ, եւ բարձր հինգ մատնաչափ՝ որսօղ ճանճից եւ ճճեաց բերանաբացութեամբ. ոյր վասն ասի օդով սնանիլ.
prostrate or stretched on the ground;
— անկողին, pallet.
· Calfa
Եւ իբր Գետնանախանձ.