that instigates, that advises;
— լինիմ, cf. Թելադրեմ.
· Calfa
(գուցէ Հիւսիչ թելոց բանից. կամ տեղեկացուցիչ, իբր տեղադիր. կամ լծ. յն. թէլիդի՛ր, θελητήρ մեղմիչ. ամոքիչ). Յուշարար. խրատտու. ազդ արարող. հրապուրիչ. յորդորիչ. խորհրդակից.
suggestion, instigation, persuasion, incitement, counsel, advice, dictate.
· Calfa
Զի՞նչ թելադրութիւն մատուցանես ցաւագնեալ անձին իմոյ. (Ճ. ՟Ա.) իբր յորդոր քաջալերութեան։
Արտաքոյ այսց գրոց, ուր ի սկզբանն հրաւիրեցաք առնել թելադրութիւն. (Խոր. ՟Գ. 67.) իբր պատմական տեղեկութիւն։
agent, bailiff, proctor, manager, saving man.
· Calfa
Էր ի տան նորին իբրեւ թելակալ. (Բուզ. ՟Զ. 5։)
top of the shoulder, acronium;
shoulder-bone, shoulder;
arm;
end of a book;
cf. Թիկունք;
— ածել զիրիք, to undertake, to attempt;
to aspire to, to pant for, to seek;
to embroil;
to sell off, to dispose of;
to explain one's self, to pretend to be;
զվարդապետի, զիշխանի թեկն ածել, to pass one's self off for a doctor, for a prince;
to play the grandee, to lord it;
թեկն ածել զաւագութեան, զպատուոյ, to desire eagerly, to covet the primacy, to aspire to honours;
թեկն ածել ումեք, to favour, to support, to assist, to protect, to aid, to defend;
թեկն ածել ընդդէմ ուրուք, to rebel, to revolt;
թեկն ի թեկին, strutting, looking big, playing the swell, walking or acting in a stately, imposing or boastful manner.
· Calfa
ԹԵԿՆ ԱԾԵԼ ումեք կամ ոմանց. իբր Թեւարկել. պաշտպանել. ի թիկունս հասանել. օգնել. հոգալ. թեւ թիկունք՝ կռնակ ըլլալ, թեր ելլալ։
to write imperfectly or erroneously, to wrest a book (from its proper sense).
· Calfa
Տէրն իբրեւ զհարկաւորս մեզ հրամայեաց, եւ դու որպէս անկարելի թերագրես. (Բրս. ընչեղ.։)
cf. Թերահաւատեմ.
· Calfa
Մինն զհզօրին ձեռն իբր ապիկար թերահաւատէ. (Նար. ՟Ժ։)
distrust, mistrust, unbelief, incredulity.
· Calfa
ἁπιστία increduliats, diffidentia Պակասութիւն հաւատոյ, անհաւատութիւն. իբր չհաւատալն, եւ չհաւանելն. երկմտութիւն, կասկած. (Մտթ. ՟Ժ՟Է. 39։ Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Ե։)
perhaps, it may be;
certainly, also, already;
եւ — յիրաւի, in truth, truly, really, indeed;
եւ ոչ —, եւ ոչ իսկ —, ոչ ինչ —, certainly not;
— մոռացա՞ն, have they perhaps forgotten ? — ո՞չ է այսպէս, is it not so ? — ասել, to doubt, to have doubts, to question.
· Calfa
Կամ իբր հարցական, Միթէ՞. արդեօք.
ἵσως, τάχα, τυχόν forsan, forsitan, fortassis, forte (իբրու Տակաւին թերի). Գուցէ. իցէ՛ թէ. արդեօք. արդարեւ, ապաքէն։ (Ծն. ՟Լ՟Բ. 20։ Յոբ. ՟Գ. 10։ Իմ. ՟Ժ՟Գ. 6։ Ղկ. ՟Ժ՟Գ. 9։ ՟Ի. 13։ Հռ. ՟Ե. 7։ Փիլիմ. 15։)
leaf;
petal;
sheet of paper;
lamina, foil, spangle, plate, sheet, leaf;
մի — խաւարտ, a leaf of salad;
մի — թուղթ, a sheet of paper;
ութածալ — (գրոց), in octavo.
· Calfa
Զի՞նչ է թերթն ոսկի մաքուր. (ըստ Սուրբ Գրոց՝ թիթեղն) թերթն ե՛ւ կազմութիւն ունի մաքուր, եւ խորութիւն ոչ ունի։ Եւ մի՛ գուցէ ըստ թռչելոյ ասացեալ է թերթն. (Փիլ. ել. ՟Բ.) իմա՛ ըստ յն. բէ՛դալօն. իսկ բէ՛դամէ, թռչիմ. գուցէ եւ ի մեզ թերթն է իբր թրթռուն, թռչական։
imperfect, defective, incomplete, faulty;
imperfectly, faultily;
the half, moiety;
a part, a side;
the rest;
երեւի արեգակն կէս —, half the sun is seen eclipsed;
լնուլ զ—ն, to supply;
— գտանիլ յիմիք, to be wanting in, in need of, to want for, to lack;
to be at a loss.
· Calfa
ԹԵՐԻ. իբր Թերահաւատ. անվստահ.
ԹԵՐԻ. գ. իբր Կէսն, կամ կողմն մի.
cf. Զղջամ.
· Calfa
Յանկողինս ձեր զղջացարո՛ւք։ Ոչ գոյ մարդ, որ զղջանայ ի վերայ չարեաց իւրոց։ Ոչ զղջանամ, թէպէտեւ զղջացեալ էի։ Ո՛չ դարձցի, եւ ոչ զղջասցի տէր. զի ո՛չ եթէ իբրեւ զմարդ է ի զղջանալ։ Զղջացայց եւ ես ի վերայ չարեացն, զոր խորհեցայ առնել նոցա։ Զղջացայց եւ ես ի վերայ բարեացն, զոր խօսեցայ առնել նոցա։ Ետես Տէր, եւ զղջացաւ ի վերայ չարութեանն (վնասու)։ Զղջացաւ ըստ բազում ողորմութեան իւրում (իբր խղճել, խղճալ) եւ այլն։
ԶՂՋԱՆԱԼ. հյց. խնդ. իբր Աւաղել, ողբալ. եւ այլն.
to grow torpid, stiff, numb, to be benumbed, dulled;
to lose ones senses, to be stunned;
to feel giddy.
· Calfa
ԶՄԲՐԻՄ ԶՄՐԻՄ. Սաստիկ թմբրիլ. իսպառ թմրիլ. ընդարմանալ, յիմարիլ արբեցութեամբ. մոլեգնիլ. գինեհարութեամբ կծկիլ իբրեւ ամօթապարտ. թմրիլ, սըմքիլ, սըքիլ.
Զըմրեսցի՛ մակեդոն, եւ հոգեմարտքն ամենայն. իբր պապանձիլ. (Ի գիրս խոսր.։)
why ?
· Calfa
ԶՄԷ՞. ἴνα τί;
quare? τίνος ἔνεκεν αἱτίας;
quam ob causam? Առ ի մէ՞ (իբր յորմէ՞ իմեմնէ շարժեալ). առ ի՞նչ. ընդէ՞ր. վասն է՞ր. զի՞ է զի. ինչէ՞ն, ինչո՞ւ.
to be perfumed with myrrh.
· Calfa
Զմուռս իբրեւ զմռացելոյ (ընծայեցին մոգքն). (Եփր. համաբ.։)
to spare, to save, to be careful;
to tremble, to shiver;
to throb, to palpitate.
· Calfa
Եթէ հայրն յորդւոյն արարածս ոչ խնայեաց ... որդին զիւրսն զիա՞րդ ոչ զընդայցէ. (Եզնիկ.։) Այլ առաւել տրական խնդիր առնու իբր չէզոք.
ԶՆԴԱՄ կամ ԶԸՆԴԱՄ. φείδομαι parco Խնայել՝ իբր թնդալով աղեաց գթոյն. անխայել խանդաղելով՝ ահիւ եւ զգուշութեամբ. գթասիրել. արգահատել. բանի մը կամ մեկի մը վրայ դողդղալ.
to settle, to grow calm, to relent.
· Calfa
ԶՆՍՏԱՆԻՄ եւ ԶՆՍՏԻՄ. Ի վայր նստիլ, իբր զիջանել. ցածանալ. ցածնուլ. խոնարհիլ. հանդարտիլ. զետեղիլ. վար իջնալ.
cf. Զնստանիմ.
· Calfa
ԶՆՍՏԱՆԻՄ եւ ԶՆՍՏԻՄ. Ի վայր նստիլ, իբր զիջանել. ցածանալ. ցածնուլ. խոնարհիլ. հանդարտիլ. զետեղիլ. վար իջնալ.
to immolate, to sacrifice.
· Calfa
Աւասիկ մեզ իսկ ո՛չ է օրէն զմարդիկ զոհել, այլ ամենեւին անսուրբ. բայց կարքեդոնացիք զոհեն իբրու սուրբ իւրեանց եւ օրինաւոր. (Պղատ. մինովս.։)
fresh, cold;
cool, freshness
· Calfa
Բաղանիքն այնպէս էին զով, իբրեւ թէ ամենեւին չէր ջեռուցեալ. (Ճ. ՟Ա.։)
Դու, զո՞ առնես զքեզ. վասն որոյ ի զուր դնի ի Քեր. երզն. զով, իբր նախդիր բաղադրական։
to refresh;
to give freshness;
to refrigerate.
· Calfa
Մերթ՝ իբր Ցօղացուցանել, այսինքն թրջել.
cf. Զովող.
· Calfa
cf. ԶՈՎՈՂ. իբր Ընկերակից.
(Աստուած) չունի զոք ընդ իւր զովողակից՝ իբրեւ զեղբայր կամ իբրեւ զընկեր, կամ իբրեւ զօտար ոք գործակից, այլ միայն զիւր զօրութիւնն եւ զիմաստութիւնն (զորդի), եւ զիւրոյ զբնութեանն զհոգին. (Եզնիկ.։)
joyful, cheerful, smiling;
gay, sprightly, lively, merry;
serene, clear.
· Calfa
Ահա տեսանեմ զձեզ զուարթս դիմօք իբրեւ զմարգագետինս. (Լմբ. ատ.։)
ἰλαρός hilaris εὕφρων laetus νήφων sobrius, vigilans Արթուն եւ ծիծաղերես իբրեւ զվարդ. լուրջ եւ կայտառ. զգաստ եւ ուրախ. բերկրալից. շնորհալի. աննիրհելի. եւ Բերկրառիթ. պայծառ, զուարճագեղ. անթառամ. շէ՛ն, շին, շաղ.
to be joyful, to rejoice, to be diverted;
to rouse one's self, to give one's self up to gaiety;
to shine, to enlighten, to cheer up, to be kindled;
to be vigilant, sober, to watch;
— ի գինւոյ, to be seasoned with wine;
զուարթացեալ ի գինւոյ, tipsy, cf. Գինի;
զուարթացաւ սիրտ նորա, his heart was merry, expanded, dilated;
զուարթացան երեսք նորա, countenance brightened up;
— հրոյ, to relight, to rekindle.
· Calfa
Ընկա՛լ զընծայսն ի ձեռաց իմոց ... եւ զուարթասցիս ընդ իս. յն. բարեհաճեսցիս. (իբր խօշը գալ). (Ծն. ՟Լ՟Գ. 11։)
to divert, to exhilarate;
to drive away melancholy, to enliven, to animate, to revive;
— զմիտս, to cheer, to soothe the spirit;
— զլսելիս, to delight the ears, to please, to solace.
· Calfa
Զհրաշունչ բարկութիւնն իւրեանց շիջուցեալ՝ ցնծութեամբ զուրախութիւն զուարթացուցանէին. իմա՛ իբր ուռճացուցանէին, վառէին, եւ այլն. (յն. այլազգ)։
Կամ իբր Զարթուցանել. ընդոստուցանել.
gaiety, joy, good humour;
activity, vigilance.
· Calfa
Զուարթութիւն նորա (թագաւորի) իբր զցօղ ի վերայ դալարոյ. (Առակ. ՟Ժ՟Թ. 1. 2։)
joy, enjoyment, rejoicing, pleasure, deliciousness, delight, diversion, cheerfulness;
contentment, complaisance, pleasure, pleasantry;
amusement, recreation, pastime;
gaiety, frolicsomeness;
— տեղւոյ, amenity.
· Calfa
Ուրախ լիցի ի քեզ զուարճութեամբ իբրեւ յաւուր տօնի. (Սոփ. ՟գ. 17։)
combination;
composition, conjunction.
· Calfa
συγκατάθεσις adsensio, concordia, pactum իբր Դաշնադրութիւն. բանս դնելն ընդ միմեանս. հաւանութիւն.
of the same paternity, that has the same quality as the father.
· Calfa
Որ է հանգէտ հօր, իբր հայրակից. հօր տեղը բռնօղ, հօր պէս հօրեղբար.
Ոչ որպէս տագերբ, այլ իբր նոյնազաւակ զուգահարբ զմանկունսն փայփայեցեր (առ Մեսրոպաւ՝ որպէս առ Սահակաւ). (Խոր. ՟Գ. 68։)
conjunction, union;
coition, embrace;
parity, equality;
the equinox;
relation, connexion;
union, match, marriage;
երջանիկ — դարնայնոյ ընդ աշնան, happy union of spring and autumn.
· Calfa
Կանա՛յք սիրեցէ՛ք զարս ձեր, իբրեւ զի մի մարմին էք զուգաւորութեամբ. (Ածազգ. ՟Ժ՟Գ։)
cf. Զուգաւորեմ;
to sum up;
— զկերակուրս, to season, to flavour;
— զսապատ, to make basket-work;
— զոք ընդ աշխարհ, to join in wedlock.
· Calfa
that runs together, that accompanies, concomitant;
— զօրութիւն, concurrent.
· Calfa
Եւ իբր՝ Զոյգ ընդ նխ.
to tremble, to shudder, to shake, to quiver, to take fright, to be scared, startled;
to be uneasy, alarmed, to concern one's self;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold.
· Calfa
σφαδάζω, δυσανασετέω, ὁδυνόμαι , ὁδύρομαι angor, palpito, agre fero, doleo, moereo, lamentor στενάζω ingemisco եւ այլն. Ի զովոյ կամ իբր ծփմամբ տագնապիլ՝ դողալ. ի դող մահու հարկանիլ յետին ցրտութեամբ կամ յետին տագնապաւ. սարսռալ. եւ Վշտագնիլ. վարանիլ. նեղիլ. դժուարիլ. ստրջանալ. զայրանալ. հեծել. տատամսիլ. հոգալ. տրտնջել.
Զոփալով թաղեալ իբրու ի Պիսիդոնի (ի ծովու). (Մագ. ՟Լ։)
Գրի եւ Զոփէր, իբր զոփայր.
to be exasperated, irritated, to put one's self in a passion, to take offence, to resent, to be vexed, to bear malice;
to grieve, to complain, to lament.
· Calfa
ԶՉԱՐԱՆԱՄ ԶՉԱՐԻՄ. ἁγανακτέω, δεινῶς ἑνέχω , δυσχεραίνω indignor, aegre fero, gravor ἁμύνομαι vindico որ եւ իբր ռմկ. ՉԱՐԱՆԱԼ ասի. այսինքն Զայրանալ, զայրագնիլ. դժուարիլ, դժկամակիլ. եղելոցն չար թուիլ յաչս, եւ խորհել չարիս հասուցանել. չարակնութեամբ վառիլ ի վրէժ քինու. դժարը գալ, հինհինալ.
cf. Զչարանամ.
· Calfa
ԶՉԱՐԱՆԱՄ ԶՉԱՐԻՄ. ἁγανακτέω, δεινῶς ἑνέχω , δυσχεραίνω indignor, aegre fero, gravor ἁμύνομαι vindico որ եւ իբր ռմկ. ՉԱՐԱՆԱԼ ասի. այսինքն Զայրանալ, զայրագնիլ. դժուարիլ, դժկամակիլ. եղելոցն չար թուիլ յաչս, եւ խորհել չարիս հասուցանել. չարակնութեամբ վառիլ ի վրէժ քինու. դժարը գալ, հինհինալ.
to clear, to cleanse, to fine, to refine;
to clarify, to filter, to purify;
to rectify;
to revive.
· Calfa
Սպիտակացան իբրեւ զկաթն, զտեցան իբրեւ զականս շափիղայ. յն. հրաշէկ եղեն. (Ողբ. ՟Դ. 7։)
Նովաւ փորձեալ զարդարս՝ զտեսցէ։ Ի փորձութիւնսն նորա իբրեւ ի բովս զտին. Եզնիկ.։
Զինուոր նախ ուսանի զտել եւ ջինջ ունել զզէն իւր։ Զտիմք իբրեւ զզէն. (Եփր. աւետար.։)
καθαίρω purifico πυράζω եւ πυρόω եւ πειράζω igne probo, examino, purgo Զուտ կացուցանել. պարզել հրով. մաքրել. յստակել. ջինջ եւ անխառն առնել. խալլ էթմէք (իբր հալելով զատել)