Entries' title containing նա : 6571 results

Քաղթնատութիւն, ութեան

NBHL (2)

Քաղթնատն գոլ. թլուատութիւն.

Որ առ քաղթնատեան թոթովէին, ստէպ կրթութիւն զկաղ լեզու նոցա էած յուղղութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)


Քանոնական

NBHL (2)

Յորժամ զգրիչն հետեւեցուցանէ ընդ ուղիղ քանոնական գիծն. (Մխ. ապար.։)

κανονικός canonicus, regularis. Կանոնական. որ ինչ է ըստ ուղղութեան քանոնի.


Քաջախօսնակ

NBHL (1)

Զարէս վասն արին գոլոյ, զհերմէս վասն քաջախօսնակ ճոռոմաբանութեանն ... Աստուածս անուանեցին. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Քինահան

NBHL (3)

Որ հանէ զքէնն յայլմէ. քինախնդիր. եօճ՝ խարէզ հանօղ.

Մախանք ի քինահանաց։ Վասն ոխակալաց եւ քինահանաց. (Մանդ. ՟Դ. ՟Ժ՟Բ։)

Մի՛ լիցի ժողովք չարաց պաշարողաց՝ քինահան հրոսողաց. (Յհ. կթ.։)


Քինահանութիւն, ութեան

NBHL (3)

Չարայուշ քինահանութիւն։ Ի քինահանութիւնս յոժարեցուցանէ սատանայլ առնուլ զվրէժս ի զրկողաց։ Ո՛չ անձամբ ինչ պահանջել քինահանութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Բ։)

Քինահանութեան անարգանաց շապհոյ։ Քինահանութիւն վրէժխնդրութեան արարեալ։ Ոչ իսպառ քինահանութեամբ վարիլ առ հարկատուսն եւ առ հնազանդս իւրեանց. (Արծր. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 2։ ՟Դ. 11։)

Զքինհանութիւն եւ զնախանձ ի բա՛ց մերժեսցուք։ Զքինահանութեան ախտն ի սրտէդ արմատախի՛լ արասցես. (Ոսկ. մտթ.։ Ճ. ՟Գ.։)


Քինահատոյց

NBHL (2)

որ գրի եւ ՔԷՆԱՀԱՏՈՅՑ. Հատուցանօղ զքէնա վրիուց կամ չար ընդ չարի. քինահան. քինախնդիր.

Քինահատոյցք չարեաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Քսանամեակ

NBHL (2)

Յաղթօղն կոստանդիանոս զքսանեմեակն ի նիկոմիդացւոց քաղաքին կատարեաց։ Ճշմարտ թուօղն ժամանակաց եւսեբի պամփիլեայ աւարտաբանէ ի քսանեմեակն ոստանդիանոսի. (Խոր. ՟Բ. 85։ Ասող. ՟Ա. 1։)

ՔՍԱՆԱՄԵԱԿ կամ ՔՍԱՆԵՄԵԱԿ. εἱκοσαετία vicennalis, tempus viginti annorum . Քսաներորդ ամ իշխանութեան կայսեր, թագաւորի եւ այլն. յորում լինէր նաւակատիք ուրախութեան, որպէս եւ ի տասներորդ եւ երեսներորդ ամի, եւ այլն.


Օրինաւորական

NBHL (2)

Որպէս Օրինաւոր. օրինական.

Զօրինաւորական եւ զհոգեւորական աւանդիցն ասէ. (Մամբր.։)


Definitions containing the research նա : 10000 results

Գ (kim)

s.

the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.

· Calfa

NBHL (6)

Տառ բաղաձայն՝ ի կարգէ իսպառ անձայնից, անուանեալ գիմ, որ ի յարիլն ընդ ձայնաւոր՝ տայ հնչիւն փափկիկ, նուրբ քան զք, եւ թաւ քան զկ, այլ առաւել մերձաւոր սմին եւ լծորդ.

կ. մանաւանդ թէ զկնի ն տառի՝ գ հնչի կակուղ որպէս կ. վասն որոյ եւ անխտիր գրի, անգիւն, անկիւն. վտանգ, վտանկ. ժանգ, ժանկ. տունգ, տունկ. եւ այլն. որպէս եւ գայթակղիմ, գայթագղիմ. կղերք, գղերք։

Գ. Ուրեք ուրեք լինի լծորդ եւ ընդ ք. զոր օրինակ թագչել, թաքչել. չոքայ, չոգայ. փափագ, փափաք։

Գ. Ի տառադարձութեան դնի փոխանակ յն. ղամմա. արաբ. ճիմ. եբր. կիմէլ. ասոր. կօմալ. լա. ճէ, կամ կա. զոր օրինակ, գաբրիէլ, գեհովն, գողգոթա, եւն։

Առ փափկութեան տառիս գ, երբեմն յայլ լեզուս նոյն բառ գտանի առանց այսր տառի. զոր օրինակ, գառն, գարուն, գիտեմ, գինի. ըստ յն. ասի, առին կամ առնիօն, էար կամ ար, իտէօ, իտա, ինօս, եւն։

Որպէս նշանակ թուոյ, ՟Գ., ՟գ. է Երեք, կամ Երրորդ։


Գագաշիմ, եցայ

vn.

cf. Բանդագուշիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զանարգեալն եւ զգագաշեալն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 45։)


Գազանեղէն

adj.

brutal, heastly, like a beast.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանեղէն զայրացումն, կամ մոլեգնութիւն։ Արիւնապարտ մարմինն գազանեղինին. (Արծր. ՟Բ. 1։ ՟Դ. 11։)


Գազանընկէց

adj.

thrown before wild boasts.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱԶԱՆԸՆԿԷՑ ԱՌՆԵԼ. Ընկենուլ առաջի գազանաց.


Գազանութիւն, ութեան

s.

brutality, bestiality;
fierceness, ferocity, inhumanity, barbarity, cruelty, rage, madness.

· Calfa

NBHL (2)

θηριότης feritas, ὡμότης crudelitas, θυμός furor Բնութիւն կամ բնաւորութիւն գազանի. եւ Գազանաբարոյութիւն. անգթութիւն. կատաղութիւն. սրտմտութիւն. հայվանլըգ, վահշէթ, եավուզլուգ.

Գազանութիւն գազանաց. (Իմ. ՟Է. 20։)


Գազանուտ

adj.

abounding in wild beasts.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր է բազմութիւն գազանաց. որ եւ ԳԱԶԱՆԱՒԷՏ, ԳԱԶԱՆԱԿՈՒՏ.


Դժուարաբաց

adj.

obscure, that is not clear or open.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Անբաց. փակ. դժուարաւ բանալի, կամ բացատրելի. խրթին. դժուարիմաց.


Դժուարաբոյժ

adj.

difficult to cure.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարաբոյժ իսկ են, եւ անբոյժք։ Պարտ է գոլ ... իբրու յաւետագոյն՝ կա՛մ դժուարաբոյժ, եւ կամ մանաւանդ ամենեւին անբոյժ՝ առաքինութիւնքն. (Պղատ. օրին. ՟Ե. եւ ՟Ը։)


Դժուարագիւտ, ից

adj.

rare, curious, difficult to find.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարագիւտ դատաստան, ժամանակ, եւ այլն. (ՃՃ.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։ Եւս. քր.։ Պիսիդ.։ Լմբ. եկեղ.։ Երզն. քեր.։ Բրսղ. մրկ.։)


Դժուարագործ

adj.

difficult, painful.

· Calfa

NBHL (2)

Զամենայն անհնարս եւ զդժուարագործս՝ աստուծոյ միայն աւանդեմք. (Վեցօր. ՟Գ։)

Դժնեայ եւ յոյժ դժուարագործ է անզգամացն անիշխանութիւն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 73.) իմա՛, անբերելի է անտէրունչ մնալն յաստուծոյ։


Դժուարալոյծ

adj.

difficult to be untied or explained.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարալոյծ կապանք, կնճիռն, խարդախութիւնք, հնարաւորութիւնք. (Նոննոս.։ Գէ. ես.։ Վանակ. յոբ.։ Մաքս. եկեղ.։)


Դժուարալուր

adj.

hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible

· Calfa

NBHL (2)

(իբր կր). Դժուարաւ լսելի. զոր ծանր է լսել. կամ Դժուարին առ իմանալ, հաւատալ.

Դժուարալուր լուտանք, երգ, պատմութիւն, դարձուած բանից, հնարք, սքանչելիք. (Պիտ.։ Լմբ. պտրգ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Զքր. կթ.։ Վեցօր. ՟Է։ Սկեւռ. ես.։)


Դժուարածին

adj.

that brings forth with difficulty.

· Calfa

NBHL (1)

(իբր ներգ). Որ դժուարաւ եւ բազում երկամբք ծնանի զզաւակ.


Դժուարակիր, կրաց

adj.

burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.

· Calfa

NBHL (2)

Մեղաց բեռինք դժուարակիրք են քան զամենայն բեռինս. (Եղիշ. երէց.։)

Զմարմինն դժուարակիր եւ հզօրագոյն ընկալեալ։ Կողիցն դիրք ընդգրկէ զմէջն, եւ դժուարակիր գործէ. այսինքն անվնասելի. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Դժուարակոխ

adj.

rough, trugged, impracticable

· Calfa

NBHL (3)

δύσβατος impervius, inaccessus Դժուարագնալի. անկոխ.

Դժուարակոխ զամենայն առնելով թշնամեացն, իսկ ի բարեկամացն մանաւանդ դիւրակոխ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Արագ ընթանայ ի դժուարակոխ մթին շտեմարան խորին դժոխոց. (Նար. խչ.։)


Դժուարակութ

adj.

difficult to gather.

· Calfa


Դժուարակռիւ

adj.

warlike, invincible.

· Calfa

NBHL (3)

Բռնամարտիկ տեղի.. եւ դժուարակռիւ. (Ոսկ. գծ.։)

Ոչ թողու ի դրունս զթշնամին դժուարակռիւ լինել. (Շ. մտթ. ՟Ե. 17։)

δυσμάχητος vix expugnabilis Ընդ որում կռուիլն է դժուար. անպարտելի. անառիկ.


Դժուարահաճ

adj.

discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.

· Calfa

NBHL (2)

Քաղցր է ամենայն մարդկան արեւելք. իսկ տրտմօղ անձին եւ այն դժուարահաճ է. (Նեղոս. տրտ.։)

Եթէ թշնամի դէպ լիցի գոլ, զդժուարահաճելի զոգւոցն զախտ յառաջագոյն զեկուցանէ (աչք)։ Դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն։ Վասն որոյ եւ ծառայքն նմա դժուարահաճոյք եւ խռովարարք էին. (Փիլ.։)


Դժուարահամութիւն, ութեան

s.

disgut, bitterness.

· Calfa

NBHL (2)

Տտպութիւն. դառնութիւն. համ անախորժ եւ խորշելի.

Այնու փոքր դժուարահամութեամբ (դեղոց) զերծանի ի բազմաժամանակեայ հիւանդութենէն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Դժուարահաս

adj.

obscure, difficult to understand.

· Calfa

NBHL (2)

Այլ առաւել, δυσαλώτατος perdifficilis captu Դժուարաւ հասու լինելի, դժուարիմաց. հասկընալը դժար.

Քան զիմանալին դժուարահաս զսա (զնիւթն առաջին) ասելով՝ ոչ ստեսցուք. (Պղատ. տիմ.։)


Դժուարահաւան

adj.

incredulous, obstinate, stubborn.

· Calfa

NBHL (4)

χαλεπαίνων, δυσαποσπαστῶς ἕχων saevus, acerbus, implacabilis Անհաւան. անամոքելի.

Բարկանալովն ոչ շահիմք. (զդժուարահաւանս. Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)

Որ դժուարահաւանքն են (օրինաց), այնոցիկ պատուհասս հասուցանել։ Քաջահաւան լինիցի ... որ դժուարահաւանն է. (Պղատ. օրին. ՟Ա. ՟Թ։)

Դժուարին եւ դժուարահաւան լինիցի բնակեցուցողին եւ օրինադրին. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դժուարահաւաք

adj.

difficult to colloot.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարահաւաք եւ տաժանելի է գիւտ ժամանակաց. (Խոր. ՟Ա. 4։ եւ Սամ. երէց.։)


Դժուարաձեռն

adj.

impracticable, difficult, painful.

· Calfa

NBHL (1)

δυσχερής manibus aegre tractabilis. difficilis, arduus Յոր դժուար է ձեռնարկել. դժուարին.


Դժուարամահ

cf. Դժուարամեռ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դժուարաւ մեռանի. տե՛ս եւ Բռնամահ.


Դժուարամատոյց

adj.

inaccessible, steep, cragged.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԺՈՒԱՐԱՄԱՏՈՅՑ ԴԺՈՒԱՐԱՄԱՏՉԵԼԻ. δυσπρόσιτος accessu difficilis Յոր կամ առ որ դժուարին է մատչել, մերձենալ. անմատոյց.


Դժուարամարտ

cf. Դժուարակռիւ.

· Calfa

NBHL (2)

Դժուարամարտ եւ անառիկ. (Նոննոս.։)

Դժուարամարտ օգնական. այսինքն անյաղթելի. (Նիւս. կուս.։)


Դժուարամարտիկ

cf. Դժուարակռիւ.

· Calfa

NBHL (1)

Գունդ զօրականաց, ժողով դժուարամարտիկ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Դժուարամեռ

adj.

that dies with difficulty

· Calfa

NBHL (1)

Սողուն ինչ դժուարամեռ եօթնագլխի. (Ոսկիփոր.։)


Դժուարամոքելի, լւոյ, լեաց

adj.

inexorable, inflexible.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն դժուարամոքելիս քաղցրացուցանես. (Նար. ՟Ի՟Ը։)


Դժուարանք

s.

cf. Դժուարութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Դժուարանալն. դժկամուկութիւն. տհաճութիւն.

Առանց դժուարանաց առնէր զբանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23. իբր ռմկ. խաթրին չդիպչելով։)


Դժուարաշարժ

adj.

slow, tardy;
cold;
heavy

· Calfa

NBHL (1)

Զդժուարաշարժ յուլանալոյն հեղգութիւն. (Պիտ.։)


Դժուարավայր

adj.

rough, rugged;
steep.

· Calfa

NBHL (1)

Ճանապարհորդն տեսանէ հարթահատ դաշտս, եւ դժուարավայրս լերանց. (Ճ. ՟Թ.։)


Դժուարավիճող

adj.

contentious.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ դժուարավիճողք եւ անամօթք։ Ամենայն բան դժուարավիճող եւ պատուասէր. (Առ. որս. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Բ։)


Դժուարատես

adj.

that sees, comprehends with difficulty;
obscure.

· Calfa

NBHL (3)

Իմաստքն դժուարատես. (Տօնակ.։)

Աղօտիւք պատկերօք ճշմարտութեանն, եւ դժուարատեսիւք օրինակօք. (Դիոն. եկեղ.։)

Աչքս զոր զարթուցեր՝ նայել ի սքանչելիս օրինաց քո, մի՛ լիցի ապուշ, կամ դժուարատես. (Լմբ. սղ.։)


Դժուարատեսութիւն, ութեան

s.

difficulty or trouble of seeing, of understanding;
obscurity.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարատեսութեամբն ընդ գեր ի վերոյն քան զամենայն սքանչանայցեմք։ Որքան ինչ մեք հասու եղաք՝ փոքր չափով չափեալ զդժուարատեսութիւնն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Է։)


Դժուարարգել

adj.

difficult to impede or hinder.

· Calfa

NBHL (2)

Թեթեւ է, եւ դիւրաշարժ ի մեղս, եւ դժուարարգելլի վասն երագութեան բնական բերմանն. (Իգն.։)

ԴԺՈՒԱՐԱՐԳԵԼ եւ ԴԺՈՒԱՐԱՐԳԵԼԼԻ. δυσκάθεκτος non facile cohibendus, vix superabilis որ եւ Դժոխարգելլի. Զոր դժուարին է արգելուլ. անարգել. անխափան.


Դժուարարթուն

adj.

difficult to awake, profound (sleep).

· Calfa

NBHL (1)

Դժուար առ ի զարթնուլ կամ արթնանալ.


Դժուարարձակ

adj.

indissoluble, difficult to loose.

· Calfa

NBHL (1)

Բռնաձիգ եւ դժուարարձակ կորզօղ ունելով բնութիւն. (Փիլ. իմաստն.։)


Դժուարաւ

adv.

with difficulty, hardly, painfully.

· Calfa

NBHL (2)

Դժուարաւ կարէ շիջուցանել, եւ կամ բնաւ ոչ. (Մխ. երեմ.։)

Ի տունս աստուծոյ դժուարաւ (ընթանամք). (Լմբ. ատ.։)


Դժուարափոխ

adj.

that changes with difficulty, immutable.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու ճաշակեսցեն զօրինադրութիւն, այնուհետեւ դժուարափոխք լինիցին. (Նոննոս.։)


Դժուարափոփոխ

cf. Դժուարափոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու ճաշակեսցեն զօրինադրութիւն, այնուհետեւ դժուարափոխք լինիցին. (Նոննոս.։)


Դժուարափուտ

adj.

rotting with difficulty.

· Calfa

NBHL (1)

Նիւթն (տապանակի) դժուարափուտ եւ դժուարապատկանելի դէպ եղեւ լինել. (Փիլ. ել.։)


Դժուարաքակ

cf. Դժուարարձակ.

· Calfa

NBHL (1)

δυσκαθαίρετος qui aegre destrui vel vinci potest, δυσδιάλυτος vix dissolubilis Զոր դժուարին է քակել. որում դժուար է քակտիլ, տապալիլ. եւ Դժուարալոյծ օրինակաւ. անխզելի.


Դժուարընդել

adj.

difficult to tame, to domesticate.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԺՈՒԱՐԸՆԴԵԼ կամ ԴԺՈՒԱՐԸՆՏԵԼ. Որում ընտելանալ չէ դիւրին. անսովոր. դժուարին.


Դժուարընտել

adj.

cf. Դժուարընդել.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԺՈՒԱՐԸՆԴԵԼ կամ ԴԺՈՒԱՐԸՆՏԵԼ. Որում ընտելանալ չէ դիւրին. անսովոր. դժուարին.


Դժուարընկալ

adj.

that has trouble in conceiving or understanding;
difficult to understand, ohscure.

· Calfa

NBHL (2)

Դժուարընկալ լինէր բանն, եւ չախորժելի ամենայն լսողաց։ Յառ բազմութենէ՝ յիշատակացն դժուարընկալք լինիցին (բանքն). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)

Իբրեւ աւելորդ ինչ բնական եւ դժուարընկալ։ Յորժամ ամբոխի առ ինքն նիւթն (աշխարհի), եւ դժուարընկալ լինի, կրթի ի քակտումն. (Առ որս. ՟Գ։)


Դժուարիմ, եցայ

vn.

to be angry, enraged, vexed, offended;
to have trouble or difficulty.

· Calfa

NBHL (4)

δυσχεραίνομαι, χαλεπαίνω, δυσαρεστέω , σφαδάζω, ἅχθομαι moleste vel aegre fero, indignor, gravor եւ այլն. որ եւ ԴԺՈՒԱՐԱՆԱԼ. Դժկամակիլ. զայրանալ. նեղիլ. ծանր համարել. չախորժել. ընդդիմութիւն կրել.

Առ ամենայն բան նմանապէս դժուարին. (Խոր. ՟Գ. 68։)

Յորոց ի վերայ յիրաւի աստուած դժուարեալ։ Յերեսաց նոցա դժուարեալք։ Ոչ դժուարելով ընդ թափառանսն։ Ո՞ ոք ոչ դժուարեալ լիցի յամենայն քաղաքէ վարիլ. (Փիլ.։)

Ջուր միշտ զառ ի վայրն սիրէ գնալ, իսկ զառ ի վերն դժուարի. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Դժուարիմաց

adj.

difficult to understand, ohscure, unintelligible.

· Calfa

NBHL (4)

ԴԺՈՒԱՐԻՄԱՆԱԼԻ ԴԺՈՒԱՐԻՄԱՑ. δυσνόητος intellectu difficilis Դժուարին առ իմանալ. մթին. խրթին.

Որ են բանք աստուածային գրոց՝ դժուարիմանալիք. (Շ. թղթ.։)

Ոչ դժուարիմանալիս եւ դժուարուսանելիս նոցա զիմաստսն առաջի արկանեն. (Ոսկ. ղկ.։)

Կամ Որ դժուարաւ իմանայ. δυσμαθής


Դժուարին

adj.

difficult, hard, impracticable, painful, laborious, fatiguing, grievous, unpleasant, vexatious, thorny, delicate, imposing;
heavy, weighty, onerous, rough, rugged.

· Calfa

NBHL (5)

ԴԺՈՒԱՐԻՆ որ եւ ԴԺՈՒԱՐ. δύσκολος, δυσχερής, χαλεπός եւ այլն. difficilis, operosus, molestus, gravis, durus, saevus Աշխատալի. տարժանելի. ծանր. խիստ. նեղիչ. սաստիկ. անհնարին. դժկամակելի. դժար, ծանտր.

Եղիցին ամենայն դժուարինք՝ ի դիւրինս. այսինքն անկոխ վայրք. (Ես. ՟Խ. 4։)

Տեսանէր զոմանս այլակերպ երեսօք՝ դժուարինս եւ ահագնահայեացս. (Ոսկիփոր.։)

Ո՞րպէս իցէ եղբայր քո. իսկ նա ասէ. դժուարին. (Վրք. հց. ՟Ի։)

Դժուարիմ եմ բնութեամբ առ ամենայն անկատար. (Բրս. գոհ.) իմա՛, դժկամակ եմ, դժուարիմ։


Դժուարոտ

adj.

vexatious, difficult.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ դժուարոտիցէ եպիսկոպոսն, համարձակեալ լիցի երիցանց. յն. արտուղի կամ հեռագնաց. (Կանոն.։)