Definitions containing the research նա : 10000 results

Դիմամարտիկ

cf. Դիմամարտ.

· Calfa


Դիմամարտութիւն, ութեան

s.

war, contrast, opposition, resistance, enmity, adversity.

· Calfa


Դիմառական, ի, աց

adj.

of prosopopoeia, that partakes of prosopopoeia;
allegorical, metaphorical.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ Դիմառնական. Ուր իցէ զդէմս առնուլ ուրուք ի խօսել.


Դիմառնութիւն, ութեան

s.

prosopopoeia.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ դիմառնութիւն, ուրանօր զբարսն՝ միանգամայն զդէմսն ստեղծանեմք, որպիսի. զի՞նչ արդեօք ասիցէ բանս ծով՝ ծովակալ եղելոց լակեդմոնացւոց. (Պիտ.։)


Դիմառութիւն, ութեան

s.

metaphor, allegory.

· Calfa

NBHL (1)

Մառնամուտ, որ եւ այս միւռոն ... որ եւ սոյն կոչումն դիմառութեան չէ՛ օտարացեալ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Դիմաւոր

adj.

personal, having the person.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ զդէմ. անձնաւոր,

Սիոն հոգեւոր, դիմաւոր անձնաւոր, յայտ առնէ զեկեղեցին մտածեալ իբրեւ մայր ոք։ (Նար. մծբ.)


Դիմեմ, եցի

vn.

to run, to fall upon one, to run to, to rush, to dart;
to have recourse, to apply.

· Calfa

NBHL (3)

Անց ընդ գետն, եւ դիմեաց ի լեառն։ Դիմեաց ջուրն ի տեղի իւր։ Դիմեսցեն ի հեռաստանէ։ Դիմեցին ի վերայ գորգեայ։ Դիմեցին առ հասարակ ի վերայ նոցա։ Իբրեւ զարծուի դիմեսցէ։ Դիմեաց ջորեակ։ Դիմեաց ամենայն երամակն ի դարէ անտի ի ծով.եւ այլն։

Դիմեաց յօգնականութիւն արտաւանայ։ Անցեալ ընդ փիւնիկէ՝ ի սամոս դիմէ. (Խոր. ՟Բ. 68։ ՟Գ. 53։)

ὀρμάω, ἁναπηδάω եւ այլն. peto, proficiscor, irruo, impetum facuio Դէմ եդեալ գնալ. յառաջ խաղալ. ընթանալ. յարձակիլ.


Դիմեցումն, ման

s.

tendency, decline;
ejaculation;
recourse.

· Calfa


Դիմեցուցանեմ, ուցի

va.

to make run or to rush on.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռն կառավարին բաւական է յամենայն կողմանս դիմեցուցանել. (Եզնիկ.։)


Դիմումն, ման

s.

cf. Դիմեցումն.

· Calfa


Դիպակագործ

adj.

brocaded.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակագործ պատմուճանիդ քո՛ւրձ զգեցիր. (Ոսկ. ես.)


Դիպակակիտուած

adj.

embroidered on a stuff;
furnished with embroidered stuff.

· Calfa


Դիպան

adj.

suitable, proper, decent, fit;
— պատահեմ, ելանեմ, to brave, to attack, to touch.

· Calfa

NBHL (3)

Ի դիպան տեղւոջ։ Ի դիպան վայր ի նշանաւոր տեղւոջ. (՟Ա. Մակ. ՟Դ. 46։ ՟Ժ՟Ա. 37։)

Ի դիպան ժամանակի. (Բուզ.։)

Յառաջ խաղալ, առ դիպան պատահել զօրացն պարսից։ Պատեհ է դիպան ելանել զօրացն յունաց. (Բուզ. ՟Դ. 22։ ՟Ե. 4։)


Դիպաւոր

adj.

suitable, proper, fit.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում այլովք ձեռնարկութեամբք վարին, մանաւանդ դիպաւորիւն մահու յոյժ բազումս ի դուն ժամանակի. (Փիլ. լին. ՟Ա։)


Դիպաւորութիւն, ութեան

s.

fitness, convenience.

· Calfa

NBHL (1)

Զյաւիտենական համբարձման ունի դիպաւորութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)


Դիպեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to touch or strike.

· Calfa

NBHL (3)

Յայս միտս դիպեցոյց տէրն ի քառասներորդին զվերանալն. (Տօնակ.։)

Ողորմութեան դիպեցուսցէ. (Վանակ. յոբ.։)

Ոչ դիպեցոյց զռուբէն անդ ի ժամանակի՝ իբրեւ վաճառէին զյովսէփ. (Եփր. օրին.։)


Դիպիմ, եցայ, այ

vn.

to happen, to arrive by chance;
to match, to suit.

· Calfa

NBHL (4)

Այսպիսի ինչ անանիայ եւ կնոջ իւրում սափիրայ դիպեցաւ. (Ոսկ. ես.։)

Ողորմութեան դիպիմք բազումքս։ Խոնարհեալ դիպէաք առ միմեանս։ Դիպել երեւելի փառաց։ Դժուար ինչ ի թագաւորէն դիպի արանց։ Դիպեալ գիւտի։ Դիպեսցի մեզ թողուլ զաշխարհ. (Փարպ.։)

Որ դիպի ի գլուխ ելեալ յերկրորդ ամին դարեհի։ Պինդարոս ընդ այն ժամանակս դիպէր։ Եւ այն այնպէս նոցա դիպէր ի կանանց գերեաց. (Եւս. քր.։)

Հրամայեաց գաւազանօք հարկանել զնա, եւ իբրեւ զպրտու կակղագոյն դիպէր ի նա. (Հ. կիլիկ.։)


Դիպող

cf. Դիպան.

· Calfa

NBHL (2)

καίριος, εὕθετος opportunus, aptus, idoneus Դիպան. դէպ. պատշաճ. յարմար տեղւոյն եւ ժամանակին.

Անսան դիպող ժամանակի. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ժ՟Գ.։)


Դիպողութիւն, ութեան

s.

opportunity.

· Calfa

NBHL (1)

Զքաջութիւն սրտի. զդիպողութիւն պատշաճ յամենայն իրս։ Յանվրէպ դիպողութիւն առնն (ի նետաձգութեան) վստահեալ. (Փարպ.։)


Դիպուած, ոց

s.

chance, accession, accident, adventure, event, incident, luck, hazard, lot;
contingency.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ այսոքիկ ոչ դիպուած առաւել քան թէ նախախնամութիւն աստուծոյ. (Սարկ. լս.։)


Դիպումն, ման

s.

accident, occurrence, chance;
meeting, rencounter;
collision.

· Calfa

NBHL (3)

Ըստ դիպմանց իմն ի ճանապարհի. (Յհ. կթ.։)

Դիպումն փորձութեանց նախանձորդին իւրոյ ըղձանայ. (Մանդ. ՟Ժ՟Բ։)

Զբազմայեղանակ դիպմունս Հայաստան աշխարհիս։ Հայեա՛ց յառաջիկայ դիպմունս. (Յհ. կթ.։)


Դիտակ, աց

s.

watch-tower;
scuttle of a mast;
mark at which one aims in shooting;
summit or top of plants, flowers;
observer, guard;
aspect, sight, face;
writing;
telescope;
binocle, double opera-glass;
— տեղիք, box (at a theatre).

· Calfa

NBHL (3)

Լեառն դիտակ եւ բնակարան վկայիցն. (Շար.։)

Իսկ Վրք. հց. ՟Ը. Դիտակ գրի, որպէս Պիտակ, նամակ.

σκοπός scopus եւ այլն. Երեւելի նպատակ աչաց ի բարձր վայրին՝ դիտեալ կամ դիտելի. որպէս ծառ՝ մանաւանդ պտուղ նորա. եւ լեառն, աշտարակ, դիտանոց. եւ Դէմք. եւ Աչք, կամ կերպարանք. պ. տիյտար, տիյտէ։


Դիտանոց, աց

s.

observatory;
watch-tower;
height, elevated place.

· Calfa

NBHL (1)

պ. տիտէկէահ. σκοπιά, -ιή specula Տեղի դիտելոյ ի բարձանց. աշտարակ դիտաց. եւ Բարձր վայրք. ... տե՛ս (Թուոց. ՟Ի՟Գ. 14։ ՟Լ՟Գ. 52։ Դտ. ՟Թ. 37։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի. 24։ Ես. ՟Ի՟Ա. 8։ Ովս. ՟Ե. 1։)


Դիտապաստ անկանիմ

sv.

to be killed on the spot;
— արկանել or առնել, to kill one on the spot.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԻՏԱՊԱՍՏ կամ ԴԻ ՏԱՊԱՍՏ. Դիակնացեալ, եւ գէշ անկեալ.


Դիտապետ, աց

s.

the chief shepherd, or overseer;
archbishop.

· Calfa

NBHL (2)

Պետ դիտաց. նախկին տեսուչ որպէս աստուած, եւ Փոխանորդ աստուծոյ՝ քահանայապետ, արքեպիսկոպոս, վերատեսուչ. առաջնորդ. նազըր.

Յարկ դիտապետին բանական հօտին (այսինքն քրիստոսի)։ Դիտապետք երկնաբնակք, վերատեսուչք անմոլարք. այցելուք ուղղադատք (առաքեալք)։ Տէր ստեփաննոս լերինդ մոկաց հզօր դիտապետ։ Իբր զեփրեմեան լերին հոգիընկալ հզօր դիտապետն (սամուէլ մարգարէ). (Նար.։)


Դիտաւոր, աց

s.

sentinel, sentry.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ուղղիչ նաւին ի թիկանց, եւ ոչ յառաջապահ դիտաւորք. (Ոսկ. ես.։)


Դիտաւորեմ, եցի

va.

cf. Դիտեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Դիտաւորելով զնորա մարմնատիպ եկաւորութիւնն. (Մամբր.։)

Զայս ամենայն դիտաւորեալ. (Կանոն.։)


Դիտաւորութիւն, ութեան

s.

intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.

· Calfa

NBHL (3)

Ի զգալի դիտաւորութեան գրաւորական քում նամակի՝ ընդ ծնեալս բանի տեսի եւ զհայրդ բանիս. (Շ. թղթ.։)

Զքահանայապետական դիտաւորութիւն ի գործ արկանել. (Շ. ընդհանր.։)

σκόπησις, σκοπή speculatio, contemplatio, σκοπιά specula եւ σκοπός scopus, propositum, intentio, intentum Դիտողութիւն. տեսողութիւն. նկատողութիւն մտաց. հայեցուած. ակնարկութիւն. միտք. նպատակ. դիտումն ի վախճան. խորհուրդ.


Դիտեմ, եցի

vn.

to consider, to look, to observe, to remark, to recognise, to see, to stare;
to leer;
to spy, to watch;
to examine, to study;
to speculate, to contemplate;
to consult;
to look, to aim;
to aim at, to tend;
to expect, to mean, to intend.

· Calfa

NBHL (3)

Դիտէր զճանապարհն։ Աչք տեառն դիտեն զբարիս եւ զչարս։ Յամենայն շաւիղս նորա դիտէ։ Դիտեա՛ ճանապարհ, պնդեա՛ զմէջ։ Ի հեռաստանէ դիտեն աչք իւր։ Մի՛ զանձանց եւեթ դիտել, այլ իւրաքանչիւր ոք զընկերին։ Դիտել զայնպիսիսն։ Ոչ դիտեմք զերեւելիսս, այլ զաներեւոյթսն.եւ այլն։

Առ ագահութիւն եւ յատուկ գործս մահկանացու բնութիւնս դիտէ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)

ներգործական բայ չէզոքական բայ σκοπεύω, κατασκοπεύω, κατασκέπτομαι , κατανοέω, ἁποβλέπω speculor, attendo, intendo, respicio, observo, considero, exploro Որպէս դէտ նկատել. դէտակն ունել. ուշ ունել. նայիլ, զննել աչօք եւ մտօք. տեսանել. ի միտ առնուլ. պ. տիյտէն, տիտէն, տեսանել.


Դիտողութիւն, ութեան

s.

observation;
remark;
speculation;
episcopacy;
— առնել, to observe.

· Calfa

NBHL (3)

Այցելութեանց՝ բարեզգեստից դիտողութեան։ Զընտրեալն այցելութիւն մաքուր դիտողութեան։ Զքահանայապետն մեր դիտողութեան. (Նար.։)

Ի նմանութիւն աղեղնաւորի յամենայն ժամ յայնմիկ դիտողութիւն արասցէ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)

ԴԻՏՈՂՈՒԹԻՒՆ ԱՌՆԵԼ. στοχάζομαι animum intendo Քաջ դիտել. աղէկ նայիլ՝ դիտել.


Դիտումն, ման

s.

sight, aim;
intention.

· Calfa

NBHL (2)

Դիտումն քահանայապետութեան է, առ աստուած, որպէս հասանելի է, նմանութիւն եւ միաւորութիւն. (Դիոն. երկն.։)

σκοπή, σκοπός speculatio, attentio, intentio Դիտելն. ակնարկութիւն. հայեցուած. տեսութիւն մտաց. դիտաւորութիւն. նպատակ խորհրդոց.


Դիր, դրից

s.

position, situation, posture;
state, place, figure, seat;
system;
theme;
application;
tomb, sepulchre;
— օճառի, bar, stick of soap;
— գրոց;
size of a book;
— եւ տար առնեմ, to scatter, to disperse.

· Calfa

NBHL (9)

Զկարգ եւ զդիր աւուրցն կանոնաց. (Յհ. իմ. ատ.։)

Ծանեաւ ի դիր պատկերին եւ ի նշանացն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

ԴԻՐ. որպէս Բնաբան.

ԴԻՐ. Այն՝ որ չէ բնական, այլ դրական. ո՛չ ի բնութենէ, այլ յետոյ եդեալ.

Դրիւ օրէնքս ոչ ընդդէմ են բնական իմաստութեան. (Շիր.։)

Պիտակաբար եւ դրիւ, եւ ոչ բնութեամբ։ Ծառդ անուն դիր է, իսկ փայտն բնութեամբ։ Անուն. եւ է սա դիր, եւ ոչ եթէ բնութեամբ, որպէս ասէ զոր ինչ եդ անուանս՝ այն անուն է նորա. (Վանակ. յոբ. եւ Վանակ. յուրախացիրն.։)

Յամէն շաբաթ դիր մի սապոնով լուսանալ (զխոզսն). (Մաղաք. աբ.։)

ԴԻՐ ասի յառոգանութեան եւ ի գրչութեան հատուած բանի, ուր զկայ առնու ձայնն փոքր մի, կամ նշանակ նորա բութն, եւ կէտն, եւ այլն.

Ճանաչէ զքաշս եւ զոյժ, զզարկ, եւ զդիր, զստոր եւ զկիսաստոր. (Արիստակ. գրչ.)


Դիցակրօն

cf. Դիցապաշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն պատկերս դիցակրօն մոլորութեանցն. (Անան. եկեղ։)


Դիցապաշտութիւն, ութեան

s.

idolatry.

· Calfa

NBHL (1)

Զարիւն զոհից անասնոց դիւցապաշտութեան. (Ագաթ.։)


Դիւաբախ

cf. Դիւահար.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն մարդիկ դիւաբախ (կամ դիւաբախք) մոլեգնէին. (Ագաթ.։)

Դիւրանայր նա սակաւիկ՝ ի մոլեգնեալ դիւաբախին. (Մագ. ոտ. մանուչ.։)


Դիւաբար

adv.

diabolically.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զդեւ. որպէս զսատանայ.


Դիւագնիմ, եցայ

vn.

to be furious, enraged, to play the devil.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւագնեալ եղեւ ամենայն երկիրն։ Որ դիւագնեալք էին. (Զենոբ.։ Ճ. ՟Զ.։)


Դիւագունդ

adj.

assembly of demons.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւագունդ բանակօք։ Ընդդէմ դիւագունդ դասուն. (Զքր. կթ.։ Նար. մծբ.։)


Դիւազգեաց

adj.

demoniac.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ զգեցեալ է յանձն իւր զսատանայ. այսակիր.


Դիւալլուկ

adj.

possessed, demoniac.

· Calfa


Դիւական, ի, աց

adj.

diabolic;
enraged.

· Calfa

NBHL (2)

Սեպհական դիւաց. սատանայական.

Սաստեա՛ տագնապօղ եւ դիւական տենդիս ջերմութեան. (Նար. ՟Ի՟Ը։)


Դիւահաղորդ

adj.

that has a communication with the devil.

· Calfa

NBHL (1)

Արծաթսիրութիւնն մորոս եւ անմիտ գործէ, նա՛ եւ չար քան զշունս, եւ դիւահաղորդս. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 11։)


Դիւահար, աց

adj.

demoniac;
tormented, possessed.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւահար այլակերպութիւն, (Ճ. ՟Ա.) իմա՛, կերպարանափոխութիւն արարեալ ի դիւէ։


Դիւահարեմ, եցի

vn.

to be possessed;
to play the devil, to be enraged.

· Calfa


Դիւահարիմ, եցայ

vn.

cf. Դիւահարեմ.

· Calfa


Դիւաճենճեր

adj.

sacrificed to the devil.

· Calfa


Դիւամոլ

adj.

devoted to the worship of the devil.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ սատանայական դիւամոլ կարծողացն. (Մանդ. ՟Է։)

Դիւամոլի անօրինին սմբատայ։ Ըստ դիւամոլին արտեմոնի. (Մագ.։ Տօնակ.։)


Դիւային

cf. Դիւական.

· Calfa

NBHL (1)

Սարսուռ դիւային ջերման։ Մերժեա՛ զդիւային չարահնարութեանս շշուկ. (Նար. ՟Գ։ Նար. խ.։)


Դիւանուէր

adj.

dedicated or sacrificed to the devil.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւանուէր սպանդք, կամ պանծանք, վրան, մեղք, պատկեր, քուրմք, տօնք. (Անան. եկեղ.։ Նար.։ ՃՃ.։ Տօնակ.։)


Դիւապաշտութիւն, ութեան

s.

idolatry.

· Calfa

NBHL (2)

Պերոզ ջանայր հաստատել զմոգութիւն դիւապաշտութեան. Զբազումս ի մոգութիւն դիւապաշտութեան առածեալ կործանեաց. (Կաղանկտ.։)

Չարեաց ի չարիս վերացեալ դլին, ի պատկերամարտութենէ յանաստուածութիւն եւ ի դիւապաշտութիւն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)