Definitions containing the research նա : 10000 results

Զարգանք

s.

bombast, pompous nonsense.

· Calfa

NBHL (1)

Երկինք խօսին ո՛չ լեզուաւ զարգանօք, այլ՝ ժամուք եւ մասամբք. որպէս եւ գրեալ է, երկինք պատմեն զփառս Աստուծոյ. (Տօնակ.։)


Զարգացուցանեմ, ուցի

va.

to increase, to promote.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ որդի զհարց ստացուածս զարգացուցանել։ Զարգացոյց հետոց նոցա զընթացս առաքինութեան։ Զբուսոցն աճեցումն զարդացուցանէ։ Զարգացուցանել զհանճարեղ խորագիտութեանցն հասմունս։ Օր քան զօր նորոգելով ի միտսն զարգացուցանէի զջերմեռանդ սէրն։ Զկենդանասերութեան յառաջ խաղացումն զարգացոյց. (Պիտ.։)


Զարդ, ուց

s.

ornament, finery, embellishment, preparation, furniture, clothes, fringe, decoration;
dress, toilette;
attire;
— or —ք երկնից, the stars;
առնուլ զ— զանձամբ, — առնուլ, to adorn one's self;
ի զէն եւ ի — վառիլ, to arm one's self, to fly to arms.

· Calfa

NBHL (4)

Երկինք եւ երկիր, եւ ամենայն զարդ նոցա։ Զաստեղս եւ զամենայն զարդ երկնից։ Ամենայնի՝ որ իցէ ի զարդուէ երկնից։ Հայկիւն հանդերձ, եւ ամենայն զարդուն երկնից։ Սուգ առին սգաւորք, եւ ո՛չ առ՝ այր զզարդ՝ զանձամբ։ Իբրեւ հարսն զարդու զարդարեաց զիս.եւ այլն։

Զարդու ոսկւով (յն. ոսկեղինաւ) զարդարեսցիս. (Երեմ. ՟Դ. 30։)

Զատելոյ եւ անջատելոյ ի բնական զարդուէ Սարկ. (հանգ.։)

Քահանայապետութիւն եթէ ոք ասիցէ, սրբազան իմն բոլորովին յայտնէ զարդ։ Երկնայնոցն էութեանց սուրբն զարդք. (Դիոն. երկն.։)


Զարդագեղ

adj.

embellished, adorned, beautified.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդաշուք. գեղազարդ. գեղեցկազարդ. շքեղ. չքնաղ.


Զարդասէր

adj.

that loves ornaments, that decks him or herself;
dandy, eoxcomb, coqnettish.

· Calfa

NBHL (2)

φιλόκοσμος ornatus seu cultus amans Սիրօղ զարդուց եւ պաճուճանաց. զարդարանք սիրօղ. (ըստ յն. նաեւ Աշխարհասէր).

Սովորութիւն է զարդասէր կանանց ... խունկ անուշահոտ ի հանդերձս ծրարել. (Նիւս. երգ.։)


Զարդասիրութիւն, ութեան

s.

love of dress;
affectation in dress;
coquettishness, coquetry.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր զարդուց, զարդարանաց, պաճուճանաց.


Զարդարանք

s.

cf. Զարդ;
cf. Պաճուճանք.

· Calfa

NBHL (4)

Վասն քահանայական զարդարանացն. (Լմբ. իմ.։)

Բազում զարդարանօք վայելչանալ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ե։)

Անհնարին յանդուգն է ազգ կանանց առ հեշտութիւնս եւ առ զարդարանս. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Է։)

Զարդարանօք ասէ զարդարի. գրէ նա վասն անձին իւրոյ զայն ինչ՝ զոր արդեամբք ոչ ունի զնա. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Զարդարեմ, եցի

va.

to adorn, to deck, to embellish, to fashion, to enrich, to furnish, to decorate;
to enliven, to enamel, to trim, to polish, to set off, to stuff;
— զգլուխ, to dress or tire the head.

· Calfa

NBHL (3)

Յարեաւ զարդարեցաւ զարդու իւրով ըստ զարդու կանանց. (Յուդթ. ՟Ժ՟Բ. 15։)

Զարդարեաց զտունն ակամբք պատուականօք ի փառս. (՟Բ. Մնաց. ՟Գ. 6։)

Ամենայնիւ զարդարելոյ առաքինութեամբք (Ադամայ). (Փիլ. լին.։)


Զարդարեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զարդարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարեցուսցես զկանայս մովաբացիս. (Կիւրղ. թուոց.։)


Զարդարիչ, չի, չաց

s. adj.

decorator;
adorning.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարիչ անիրաւութեան. իբր գունադեղիչ. պատրուակիչ. (Շ. յկ. ՟Խ՟Բ։)


Զարդարկոտ

cf. Զարդասէր.

· Calfa

NBHL (2)

καλλοπιστής ornatus vel cultus nimium studiosus Զարդասէր. մոլեալ ի պաճուճանս. պճնասէր.

Զկին՝ որ այնպէս արտասուիցէ, քան զզարդարկոտն, եւ որ ի սնգոյրն եւ որ ի ծարիր շպարիցի, առաւել բամբասանաց արժանի համարիմ։ Մի՛ պճնողս, մի՛ զարդարկոտս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։ եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Թ։)


Զարդարուն

adj.

ornamented, polished, spruce, smart.

· Calfa

NBHL (3)

κόσμιος, κοσμητός, πεποικίλμενος ornatus, adornatus, excultus Զարդարեալ. վայելչազարդ. պճնազարդ. շքեղ. յարդարեալ. կազմ. զարդարուն, սազած, կոկ.

Մեզ քան զառաջինսն յաւէտ հրեշտակք են ընտանեգոյնք անուանեալ, որով եւ երեւելի է նոցա քահանայապետութիւնն, եւ յաւէտ զարդարուն. թարգմանելի էր, մերձ աշխարհիս. որպէս յն. περικόσμιος

Դու ի կակուղ եւ ի զարդարուն անկողինս ննջես, եւ նա ի ցրտոյ մեռանի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Զարդափայլ

adj.

splendid, magnificent, rich.

· Calfa

NBHL (1)

Զանջատեալն ի փառաց զարդափայլ պճնեսցէ գերահրաշ պատմուճանաւն. (Զքր. կթ. (ա՛յլ ձ. զարդափայլեսցէ)։)


Զարդափայլեմ, եցի

va.

to adorn pompously;
to be richly embellished, to be splendid.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդափայլեալ պսակեաց զքեզ Քրիստոս։ Որ ի սկզբան զարդափայլեալ յօրինեաց զաշխարհս։ Արփիահրաշ քան զարեգակն զարդափայլեցաւ։ Ծաղկօք զուարճացեալք զարդափայլէին գագաթունք ծառոցն։ Դաշտք համօրէն զարդափայլեալ պայծառանան. (Զքր. կթ.։)


Զարդափայլիմ

vn.

cf. Զարդափայլեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդափայլեալ պսակեաց զքեզ Քրիստոս։ Որ ի սկզբան զարդափայլեալ յօրինեաց զաշխարհս։ Արփիահրաշ քան զարեգակն զարդափայլեցաւ։ Ծաղկօք զուարճացեալք զարդափայլէին գագաթունք ծառոցն։ Դաշտք համօրէն զարդափայլեալ պայծառանան. (Զքր. կթ.։)


Զարդուն

cf. Զարդարուն.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Զարդարուն. ունակ զարդու. գեղեցիկ.

Լուսաւորէ զնա, եւ ի միտս ամենեցուն զարդուն եւ փարելի ցուցանէ. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Զարթիմ

vn.

cf. Զարթնում.

· Calfa


Զարթնում, եայ

vn.

to awake, to rise;
to be sensible of;
— յանկարծ ի քնոյ, — ընդոստ, to wake up with a start;
to start out of one's sleep.

· Calfa

NBHL (4)

ԶԱՐԹՆՈՒՄ ἑγείρομαι, ἑξεγείρομαι , ἑξυπνίζομαι, ἑκνηφέω, γρηγορέω expergisco, surgo, vigilo որ եւ ԶԱՐԹՉԻՄ, ԱՐԹՆԱՆԱՄ, ԶԱՐԹՆԱՆԱՄ. Արթուն կամ զարթուն լինել. սթափիլ, յառնել ի քնոյ. անձին զգալ. զգաստանալ. արթըննալ, զարթիլ.

Զարթնուցումք ո՛չ ի քնոյ միայն, այլ յամենայն զբաղանաց աշխարհի. (Խոսր.։)

ԶԱՐԹՆՈՒԼ. նմանութեամբ՝ իբր Կանխել, զօրանալ. ի վեր յառնել, գրգռիլ, սաստկանալ. դիզանալ.

Զարթուցեալ եմ ի բանս իմ՝ առնել զնոսա։ Զարթեաւ ինծ ի վերայ քաղաքաց նոցա։ Զոր օրինակ զարթուցեալ էի ի վերայ նոցա ի խլել եւ ի կործանել ... նոյնպէս զարթեայց ի վերայ նոցա ի շինել եւ ի տնկել. (Երեմ. ՟Ա. 12։ ՟Ե. 6։ ՟Լ՟Ա. 28։)


Զարթուցանեմ, ուցի

va.

to awake, to raise;
to move, to incite, to reanimate, to sharpen, to revive;
— յանկարծ (ի քնոյ), to startle out of one's sleep;
— զաչս ուրուք, to open one's eyes;
to comprehend, to become aware of;
— զախորժակ, to make one's mouth water;
cf. Ախորժակ.

· Calfa

NBHL (1)

Զարթուցից զորդիս քո Սիոն ի վերայ որդւոցն յունաց. (Զաք. ՟Թ. 13.) յն. յարուցանել, կամ կանգնել. եւ ըստ վերջնոյս ասի.


Զարթուցիչ, չի, չաց

s. adj.

cf. Զարթուցիկ;
awakening, who awakens or arouses;
who excites or animates.

· Calfa

NBHL (3)

Զարթուցիչ է քնէածից եւ պղերգաց։ Զարթուցիչ է կենաց յուսոյն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Որ առ ի չգոյէ զարթուցչի ննջէ, շնորհ ունի զարթուցչի իւրոյ. եւ որ վասն դատարկութեան, թշնամանս հատուցանէ զարթուցչաց իւրոց. (Եփր. համաբ.։)

Նոր գործի ... նուագարանաց ... զարթուցիչ հոգւոյն Աստուծոյ առ մեզ. (Նար. ՟Զ՟Բ։)


Զարթուցումն, ման

s.

the awaking.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ապա զարթուցումնն՝ որ ի ներքոյ նորա, իմանալ. (Նար. երգ. ՟Ը. 5։)


Զարթչիմ, եայ

vn.

cf. Զարթնում.

· Calfa

NBHL (5)

Զարթչի ի թմրութենէ ախտիցն։ Իբր ի քնոյ զարթչել ի տգիտութենէն ի նոցա մտաւորն տեղեկութիւն։ Ոչ զարթչիմք եւ զգաստանամք։ Զարթչին ի մոլորութենէն. (Լմբ. ի տնտեսն. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)

Որով եւ առաւել եւս զարթչի սէրն ի գոհանալն. (Նար. երգ.։)

Ի ժամանակի՝ յորում զարթչիցի բարկութիւն նորա. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Սկիզբն դատաստանի զզարթչելն Աստուծոյ յերկայնամտութենէն ասէ. (Շ. ՟ա. պետ. ՟Հ՟Ա։)

Յերկայնամտութենէն զարթչի, եւ վրէժխնդիր լինի. (Երզն. մտթ.։)


Զարկ, աց

s. mus.

impulse, motive;
pulse, basilic vein;
time;
— բաղկի, pulsation, heating of the pulse;
cf. Երակ, cf. Զարկուած.

· Calfa

NBHL (2)

Մինչ զի երկերիւր զարկք նետից եւ ըռմբաց բազմաց հանդերձ պարսաքարիւ ի նա դիպեալ. (Պտմ. ժող. հռոմկլ.։)

Թէ իմ է զարկածն, չէ կենաց. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)


Զարկած

cf. Զարկուած.

· Calfa

NBHL (2)

Մինչ զի երկերիւր զարկք նետից եւ ըռմբաց բազմաց հանդերձ պարսաքարիւ ի նա դիպեալ. (Պտմ. ժող. հռոմկլ.։)

Թէ իմ է զարկածն, չէ կենաց. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)


Զարկանեմ, կի

va.

to beat down, to beat, strike, to knock, to thump;
— զգետնո, to beat down, to throw on the ground, to strike down;
— զգլուան զորմով, to strike one's head against the wall;
— որգամբք, to breed worms (in the members).

· Calfa

NBHL (2)

Զարկաւ նաւն ի վէմն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Որ արտաքոյ զոգիսն վարեն, ոչ այլ ինչ, այլ զարկանել եւ անկանել զնա սովորեցուցանեն. (Փիլ. իմաստն.։)


Զարկանիմ, կայ

vn.

to hit, to strike;
— զգետնի, cf. Գետին;
— նաւուն ի վէմն, to collide, to strike against a rock.

· Calfa


Զարկուած

s.

percussion, striking, friction, knock, shock, conflict, blow.

· Calfa

NBHL (1)

Վերացո՛ յինէն զարկուածով գանին զհարուած մահուս։ Յընդոստ զարկուած երկուց միջնորդաց (ժամահարի)։ Զքնարս ձայնատրական, եւ կամ զարկուած վերածածկութեան ... կազմուածոյ թմբկիս գործականութեան (իբր թնդիւն ունկան). (Նար. ՟Լ՟Է. ՟Զ՟Բ. ՟Զ՟Գ։)


Զարկումն, ման

s.

cf. Զարկուած.

· Calfa


Զարկուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զարկանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Զարկոյց զնա այսն պիղծ. յն. լլկեաց. (Մրկ. ՟Ա. 26։)

Զարկուցանելով փախի՛ր ի նորա ճաշակմանէն, զի դառն է յետ գործելոյն. մարթ է իմանալ եւ որպէս չ. շտապելով։


Զարհուրելի, լւոյ, լեաց

adj.

hideous, dreadful, formidable;
horrible, execrable.

· Calfa

NBHL (1)

Զձայն զարհուրելի պատերազմողացն ասէ։ Նշանակաւ զզարհուրելին դնէ։ Զարհուրելի ցաւ. (Մխ. երեմ.։)


Զարհուրեմ, եցի

va.

to astonish, to frighten, to intimidate, to afflict, to terrify, to shake, to scare, to fright away.

· Calfa


Զարհուրեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զարհուրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զարհուրեցուցից զամենայն ազգս, յորս մտանիցես ի նոսա։ Զարհուրեցոյց զնոսա Տէր յերեսաց Իսրայէլի։ Ո՞ զարհուրեցուսցէ զմեզ։ Զարհուրեցուցից զնոսա առաջի թշնամեաց նոցա։ Զարհուրեցուցանես զիս երազովք։ Այնպիսի տեսլեամբ ահի զարհուրեցոյց զնոսա. եւ այլն։ Զպահապանսն զարհուրեցուցեր։ Զարհուրեցոյց զկանայսն։ Զարհուրեցուցանէ քո ճգնութիւնդ զմարմնոյս բնութիւն. (Շար.։)


Զարհուրեցուցիչ, չի, չաց

adj.

cf. Զարհուրելի.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակք պահապան շուրջանակի, եւ դու անզգուշութեամբ՝ նոցին զարհուրեցուցիչ. (խրտեցընօղ, փախցընօղ) (Լմբ. պտրգ.։)


Զարհուրիմ, եցայ

vn.

to be frightened, terrified, to dread, to be much afraid, to tremble, to be alarmed;
to be confounded.

· Calfa

NBHL (3)

ἑξίσταμαι, θαμβέω, θραύω , ἑκδειμάτομαι, καταπτύσσομαι, ἑκβλαβέομαι terrefio, terreor, horreo, obstupefio, vereor Արհաւիրս կրել. զահի հարկանիլ. ահաբեկ լինել. սոսկալ. սարսափիլ. դողալ. ափշիլ. հիանալ. արտաքոյ անձին լինել. խուճապիլ, տագնապիլ. խիստ վախնալ, լեղին պատռիլ.

Զարհուրեցաւ ամենայն ժողովուրդն յոյժ։ Զարհուրեցան անկան ի վերայ երեսաց իւրեանց։ Զարհուրեցաւ անձն նորա, կամ սիրտ նորա, կամ յերեսաց նորա, ի սաստէ նորա, յաներեւոյթ տեսլենէ, ի մէնջ.եւ այլն։

Զարհուրեցայ վասն անմարմնական վարուց նոցա. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)


Զարհուրումն, ման

s.

cf. Զարհուրանք;
լինել ի զարհուրման, cf. Զարհուրիմ;
— ածել, cf. Զարհուրեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Եղեն նշանք զարհուրմանց ամենայն մարդկան. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Ի փափագելին իւր եւ յիմանալին զարհուրմամբ բնակէ. (Կլիմաք.։)

Մնալ ի զարհուրումն սրտից անօրինացն. (Փարպ.։)


Զարմ, ից

s.

family, house, blood, race, stock, line;
nation.

· Calfa

NBHL (2)

ἕκγονος, κατάλημμα, σπέρμα ortus, proles, semen (լծ. ընդ սերմն, եւ արմ) Ի միոյ արմատոյ սերունդ. շառաւիղ միոյ ազգատոհմի. առանձին ազգ տան միոյ. ցեղ. տոհմ. ծնունդք. յաջորդութիւն ազգի. զաւակ, մնացորդ. ճէտ

Մանի եւ Մարկիոն կենդանասցին ... տեսանելով զքեզ իւրեանց եղեալ զարմ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Զարմանուհի, հւոյ

adj.

charming, admirable, excellent.

· Calfa

NBHL (1)

Զարմանալի հարսն, դշխոյ.


Զարմացական, ի, աց

adj.

of admiration;
— նշան (՜), a note of (!).

· Calfa

NBHL (3)

ԶԱՐՄԱՑԱԿԱՆ ԶԱՐՄԱՑՈՂԱԿԱՆ. θαυμαστικός, ἑκστατικός mirificus, extaticus Զարմացուցիչ. զարմանալի. ուր կայ հիացումն կամ յափշտակութիւն.

Է՛ եւ ի խունկս ինչ կինամոն՝ զարմացական, որ զնըմանէ՝ են սքանչելի բանք ճառական. (Երզն. ոտ. երկն.։)

Մեծն Պօղոս ի յըմբռնման Աստուածայնոյն եղեալ, եւ զարմացողականին նորա զօրութեան հաղորդեալ։ Եւ ինքն ամենայնի պատճառն առ ի յամենեսեան լինելն զիջանէ ըստ զարմացողականին գերագոյ զօրութեանն՝ անփոփոխաբուն ի յինքենէ. (Դիոն. ածայ.։)


Զարմացուցանեմ, ուցի

va.

to astonish, to surprise, to be seized with dmiration.

· Calfa

NBHL (2)

Տալ զարմանալ. ի զարմացումն շարժել. զարմացնել, արմնցընել.

Ինքն զարմանայ, եւ զայլս զարմացուցանել կամի. (Ճ. ՟Թ.։)


Զարտուղիմ, եցայ

vn.

to be led astray, to lose one's way, to deviate, to turn aside;
to lose one's self.

· Calfa

NBHL (2)

Ոտք՝ որ զարտուղեցան յարդարութեան ճանապարհէն. (Յճխ. ՟Ի։)

Եթէ զարտուղեսցէ ի բնութենէն, եւ յըստմտացն գործոյ (լինի) օտարանալ. (Նիւս. կազմ.։)


Զաւակագործեմ, եցի

va.

to bring forth children

· Calfa

NBHL (1)

ԶԱՒԱԿԱԳՈՐԾԵԼ. Սերել զզաւակս. թողուլ մնացորդս.


Զբաղանք, նաց

s.

intrigue, affair, traffic;
occupation;
evagation, distraction;
motion;
care.

· Calfa

NBHL (3)

Վասն պարկեշտութեան, եւ հպատակութեան Տեառն առանց զբաղանաց. յն. անզբաղ. ἁπερισπάστως (՟Ա. Կոր. ՟Է. 33։)

Կրօնաւորութիւն զկուսութիւնն անուանէ, եւ առանց ախտից եւ զբաղանաց կեանս։ Զսիրտն ի զբաղանաց արթուն ոչ պահէ. (Սարգ. յկ. ՟Է։)

Արդարեւ սուտ տեսանեմ զամենայն կարծիս սնոտի զբաղանացս մարդկան։ Զաղտ մեղաց եւ զբաղանաց մաքրել ի սրտից. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. յանառակն։)


Զբաղեմ, եցի

va.

to intrigue;
to occupy, to amuse;
to distract, to busy.

· Calfa

NBHL (5)

Զբաղեցուցանիցէ զսիրտն իւր. (Յկ. ՟Ա. 26.) թերեւս մերքն ի յն. ընթեռնուին σπάω կամ σπάττω . իսկ հասարակ օրինակն է՝ ἁπατάω որ է խաբել, պատրել։

Այլեւ մանուկն լալով զբաղէր զնա. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Ընդէ՞ր զբաղէ սատանայ յաղօթս (այսինքն զմեզ ի ժամ աղօթից). զի ինքն սատանայ վասն այնորիկ անկաւ, զի ոչ կամեցաւ երկրպագել Աստուծոյ. (Վրք. հց. ձ։)

Զբաղեցուցանէ զսիրտ իւր ի խտրանս օրինացն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)

Ցանկութիւնք ճաշակման ամենայնիւ զբաղեցուցեալ զմիտս իմ խռովէ. (Եփր. աղօթք.։)


Զբաղեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զբաղեմ.

· Calfa

NBHL (5)

Զբաղեցուցանիցէ զսիրտն իւր. (Յկ. ՟Ա. 26.) թերեւս մերքն ի յն. ընթեռնուին σπάω կամ σπάττω . իսկ հասարակ օրինակն է՝ ἁπατάω որ է խաբել, պատրել։

Այլեւ մանուկն լալով զբաղէր զնա. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Ընդէ՞ր զբաղէ սատանայ յաղօթս (այսինքն զմեզ ի ժամ աղօթից). զի ինքն սատանայ վասն այնորիկ անկաւ, զի ոչ կամեցաւ երկրպագել Աստուծոյ. (Վրք. հց. ձ։)

Զբաղեցուցանէ զսիրտ իւր ի խտրանս օրինացն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)

Ցանկութիւնք ճաշակման ամենայնիւ զբաղեցուցեալ զմիտս իմ խռովէ. (Եփր. աղօթք.։)


Զբաղիմ, եցայ

vn.

to be occupied or busy, employed in doing something;
to intrigue, to be embarrassed, to meddle;
to be distracted or agitated.

· Calfa

NBHL (4)

ԶԲԱՂԻՄ περισπάομαι, τυβράζομαι եւ այլն. occupor, distrahor, turbor, sollicitus sum որ եւ ԶԲԱՂՆՈՒԼ, ԶԲՕՍԱՆԻԼ, ԾՓԻԼ. Պատաղիլ. պարապել ի հոգս. ցնդիլ. շփոթիլ. զհետ մտանել ամենայն փութով. դեգերիլ. տարտղնիլ.

Արանց՝ որ միշտ զծովակօքն եւեթ զբօսնուին, եւ կէսքն զմորթովք (խորանակարութեան) զբաղեալք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)

Կենցաղականաւ անկայուն գոյիւ զբաղեալ. (Նար. ՟Ե։)

Մի՛ զբաղիր ի նանրութիւնս։ Զբաղեցայք՝ ոմն ի կնոջ հեշտութիւն, ոմն յընչից յղփութիւն, ոմն յորովայնի պարարումն։ Ընդ սոքօք զբաղի. (Լմբ. ժող. եւ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Զբաղկոտ

adj.

very occupied, busy, engaged.

· Calfa

NBHL (1)

Զբաղկոտ է միտք մարդկան։ Ծանեար զխորհուրս մարդկան զբաղոտ եւ ունայն. (Լմբ. սղ.։)


Զբաղումն, ման

s.

cf. Զբաղութիւն.

· Calfa

NBHL (4)

περισπασμός distractio, occupatio μελέτη curo, sollicitudo Զբաղելն, եւ գործք զբաղեցուցիչք. հոգք աշխարհի, ցնորք. ցնդմունք. ծփանք. զբօսանք. զբաղմունք, տարտղնածութիւն.

Զբաղումն չար ետ Աստուած որդւոց մարդկան՝ զբաղել ընդ արեգակամբ։ Մեղանչականին ետ զբաղումն՝ յաճախել եւ ժողովել։ Եւ նա ի զբաղման չարի է. (Ժող. ՟Ա. ՟Բ. եւ այլն։)

Երազով կամ զբաղմամբ գիշերականաւ. (Յոբ. ՟Լ՟Գ. 15։)

Հրաժարէր յամենայն երկրաւոր զբաղմանց. (Փարպ.։)


Զբօսանք, նաց

s.

diversion, relaxation, refreshment, recreation, pastime, sport, amusement, toy;
occupation, distraction, care;
pleasure;
trouble, agitation, flutter of spirit;
water, torrent, tbe ebb and flow;
— ծովու, waves, fluctuation, storm;
— ջրոց, watering places, well watered pleasure-grounds or gardens, lake scenery;
— բարձանց, irrigated uplands;
— հովտաց, pleasant valleys;
— աչաց, proud or naughty glance.

· Calfa

NBHL (11)

ԶԲՕՍԱՆՔ գրի եւ ԶԲՈՒՍԱՆՔ, ՍԲՕՍԱՆՔ, ՍԲՈՒՍԱՆՔ. որպէս ἁνάψυξις recreatio. իտ. spasso Զբաղումն ի զուարճալիս. սփոփանք. սթափութիւն. հանգիստ բնութեան. եւ պատաղումն յանզանազանս՝ ախորժելով կամ ընկղմելով. դեգերանք ի զրոյցս, եւ այլն.

ԶԲՕՍԱՆՔ. περισπασμός distractio, occupatio Զբաղումն ցնդիչ. հոգք աշխարհիս. զբաղանք. պատաղումն ի վնասակարս.

Առեալ զթագաւորն մեկուսի զբօսանաց պատճառաւ. յն. ոգի առնուլ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 46։)

Ժամս որոշէ խրախճանութեանց եւ զբօսանաց. (Խոր. ՟Բ. 7։)

Զբօսանք զայն սովոր եմք կոչել, յորժամ մարդ զբաղեալ ի գործ ինչ կամ ի տեսութիւն՝ ի նոյն զբաղի, եւ զայլ ինչ ի հարկաւորացն մոռանայ։ Զբօսանք զայն սովոր եմք կոչել, յորժամ ոք ձայնէ առ մեզ, իսկ մեք ընդ գործ ինչ կամ ընդ խօսս զբաղեալ՝ անտես առնեմք զաղաղակն. (Լմբ. սղ.։)

Ամենայն աւուրք նորա ցաւոց, եւ տրտմութեան՝ զբօսանք իւր. (Ժող. ՟Բ. 23։)

Զարթուցեալք յերկրաւոր իրաց եւ ի զբօսանաց մարմնաւորաց։ Զորկորստութիւն, եւ զամենայն զբօսանս՝ որ են բեռինք մեղաց, ի բաց ընկեսցուք։ Հոգին սուրբ թշնամանի ի զբօսանաց արբշռաց. (Յճխ. ՟Զ. եւ ՟Թ։)

Ամենայն զբօսանք քո եւ ալիք քո անցին ի վերայ իմ։ Զամենայն զբօսանս քո ածեր ի վերայ իմ։ Զբօսանք ծովու. (Սղ. ՟Խ՟Ա. 10. ՟Ձ՟Է. 8։ ՟Զ՟Բ. 4։ Յոնան. ՟Բ. 4։)

Խաղաղացո՛ զանձինս մեր յամենայն սատանայական խռովութեանց, եւ յաշխարհական զբօսանաց. (Ժմ.։)

Ամփոփեալ զինքն յամենայն աշխարհածուփ զբօսանաց։ Հանգչելոց ի զբօսանաց աշխարհիս. (Փարպ.։)

Ի մէջ անցաւոր իրացս զբօսանաց՝ ի բազում հանդարտութեան վայելել միշտ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 24։)


Զբօսասիրութիւն, ութեան

s.

love of diversions or pleasure.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր զբօսանաց կամ պարապորդութեան.


Զբօսացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զբօսուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուած զբօսացուցանէ զնա յուրախութեան սրտի իւրոյ. (Ժող. ՟Ե. 19։)

Զբօսեցոյց զնա յամենայն տղայականս առանց մեղաց։ Դեւք խորհրդատունս կարգեցին եւ զբօսեցուցին զբնութիւնս. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. սղ.։)