to defraud, to deceive, to cheat, to dupe, to cozen, to trick, to gull, to swindle;
to circumvent;
to betray.
· Calfa
ԶՅիսուս նենգէր, եւ զերախտաւորն մատնէր։ Զմիմենաս խածատել, եւ նենգել այր զընկեր եւ զեղբայր։ Յանզգայս զմեղ նենգեալ՝ յայս չար մղեաց. (Ոսկ. մտթ.։ Բուզ. ՟Գ. 13։ Փարպ.։)
Եթէ մեք զանձինս մեր ոչ դաւաճանիցեմք, ոչ այլ ոք կարէ նենգել զմեզ։ Ոչ կարէ նենգել քրիստոնէին՝ ո՛չ արդ ոք, եւ ո՛չ սատանայ, մինչ ինքն զինքն ոչ նենգիցէ. (Ոսկ. գծ.։)
եւ չ. δολόω, δολιόω dolose ago, decipio, depravo ἑπιβουλεύω insidior. Նենգ գործել. նենգաւորել. դաւել. դաւաճանել. պատրել. ստել. խարդախել. անիրաւել. զրկել. վնասել. սանանել.
knavish, roguish, cheating, crafty;
falsifying, forging;
stealing.
· Calfa
Ամենայն աշխատութեան եւ պտղոց նենգիչ գոլով (սնափաձռութիւն). (Կլիմաք.։)
fraud, trick, artifice, craftiness, slyness, cheating;
duplicity, deception, trickery, knavery;
disloyalty, perfidy, felony, treason;
swindling, roguery.
· Calfa
Եկն եղբայր քո նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխան ետուն նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխանի ետուն նենգութեամբ։ Նենգութեամբ կալցին զՅիսուս, եւ սպանցեն։ Ամենայն բարեկամ նենգութեամբ գնայ։ Որովայան նորա կրեսցէ զնենգութիւն։ Շրթունք քո մի՛ խօսեսցի զնենգութիւն։ Զնենգութիւն զօրհանապազ խորհեցան։ Առաջնորդք են ամպարիշտք նենգութեանց։ Յայտնեցաւ սօղոսի նենգութիւնն նոցա։ Ի նենգութեանց հրէից։ ԱԶգ եղեւ ինձ նենգութեան յայրդ լինելոյ ի նոցանէ.եւ այլն։
milliped, wood-louse.
· Calfa
ՆԵՊԱԿ ՆԵՊՈՒԿ. Ճճի բազմոտանի, որ ի կծկիլն գնտանայ ի չափ սիսռան. լինի ի խոնաւ վայրս. ... իտ. mille piedi. հազարոտնեայ. իսկ բիւրոտանի՝ μυριόπους ասի որ եւ է բազմոտանին. որպէս եւ թ. գըրգայագ.
arrow, bolt, shaft, dart;
— օձ, dart-snake, acontias, jaculum;
— առ ի յաստուծոյ, thunder, cf. Շանթ, cf. Կայծակն;
—ս արձակել, to shoot an arrow, to discharge or let fly arrows.
· Calfa
Զնետս կամ սպառեցից ի նոսա։ Արբեցուցից զնետս իմ յարենէ։ Նետիւք իւրովք նետաձիգ լիցի ի թշնամիս։ Իբրեւ զեղջերու հարեալ նետիւ ընդ լերդակողմն.եւ այլն։
ՆԵՏ ԱՌ Ի ՅԱՍՏՈՒԾՈՅ. Շանթ երկնառաք. կայծակ.
balista;
arbalet, crossbow;
catapult.
· Calfa
Շինեսցե՛ս շուրջ զնովաւ մարտկոցս, ածցես շուրջ զնովաւ նետակալս։ Պատնէշս եւ նետակալս շինեսցէ՝ սատակել զանձինս բազմաց։ Արկանել հող, եւ շինել նետակալս։ կանգնեցէ՛ք զնովաւ նետակալս։ Շինեցին պատուարս եւ նետակալս եւ մեքենայս բազումս. (Եզեկ. ՟Դ. 2։ ՟Ժ՟Է. 17։ ՟Ի՟Ա. 22։ Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 27։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 20։)
βελόστασις (նետակայք). locus ad tela explodenda constitutus, machina bellica, balista, aries. որ եւ ասի ՆԵՏԱՁԻԳ ԱՇՏԱՐԱԿ. Մանգղիոն. բաղիստր. Տեղի ի մարտկոցի կամ ի բանակի ի պէտս նետաձգութեան. եւ Գործի ձգելոյ զմեծամեծ նետս եւ զքարինս, որպէս խոյ. բաբան.
shot, pierced or wounded with an arrow.
· Calfa
Որք ի կարգն իւրեանց նետահարք լինին, եւ կամ հարուածս ի թշնամեացն առնուն. (Մխ. դտ.։)
archer, bowman.
· Calfa
τοξότης sagittarius, jaculator. Ձգօղ զնետ. նետաձիգ. նետօղ. աղեղնաւոր.
shooting, letting fly an arrow.
· Calfa
Զթշնամւոյն գաղտնաձիգ նետաձգութիւնս իմանալ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
Աղօթք զէն են քեզ, եւ նետաձգութիւն ընդդէմ սատանայի. որ եւ սատանայի նետաձգութիւն պէսպէս խորհուրդք են. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Աշխատանք աղեղնաւորութեանց. եւ ամենայն նետաձգութեանց. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Նետաձգութեամբ ինքնաձեռն որսալով. (անդ։)
τόξευμα, τόξου βολή sagittatio, jactus teli, jaculi;
jaculatio. Ձգումն նետից. նետաձիգն լինել. նետահարութիւն. աղեղնաւորութիւն.
drawing a bow;
serving to launch an arrow;
cf. Նետընկէց;
— առնել, լինել, to shoot, to let fly an arrow, to draw a bow, cf. Նետահարեմ.
· Calfa
Հրամայեաց նետաձիգ առնել զնա։ Ինքեանք զինքեանս նետաձիգ առնէին միշտ բանիւք իւրեանց։ Զբազումս նետաձիգ առնէր բանսարկուն ի գեղ նորա։ Դեւք նետաձիգ առնեն ի միտս քո զչար եւ զանսուրբ մտածութիւնս. (Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Ժ՟Բ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Նետաձիգ արարին ի սուրբ վկայն Քրիստոսի։ Եւ նետաձիգ արարեալ ի նա՝ աւանդեաց զհոգին առ աստուած. (Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Բ.։)
Ի վերուստ ի պարսպացն նետաձիգ լինին։ Նետաձիգ եղեն աղեղնաւորքն ի ծառայս քո ի վերուստ ի պարսպէ անտի։ Նետիւք իւրովք նետաձիգ լիցի ի թշնամիս. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 20. 24։ Թուոց. ՟Ի՟Դ. 8։)
Նետաձիգ լինէր թշնամեացն յովբայ։ Զի մի երեւեալ՝ մարտիցէ, եւ մի՛ նետաձի լիցի՝ զօղեալ. (Իսիւք.։ Ածաբ. ի կիպր.։)
Զկնի փախստէիցն նաւացն նետաձիգ լինել։ Զկնի նաւավարացն եւ փախստէիցն նետաձիգ լինէր. (Փարպ.։)
Առաւել ի ժամ աղօթիցն նետաձիգ լինել սովոր է բանսարկուն։ Ի նպատակ հաւատոյս մերոյ նետաձիգ լինել։ Նետաձիգն յամբարտաւանիցն լինելով գլուխս։ Հանին զնա ի խաչ, նետաձիգս լինելով ամենայն բազմութեան զօրացն. (Խոսր.։ Լաստ. ՟Ի՟Բ։ Սկեւռ. ես.։ Ճ. ՟Ա.։)
cf. Ձգեմ.
· Calfa
Ռամկօրէն վարի, որպէս Ձգել զնետ, զքար, եւ զամենայն ինչ ձգելի. եւ ըստ այսմ ասի Ի գիրս առաքին.
Քրիստոս գիտէ նետել, եւ ուժգնակի քարշել։ Բայց Նետօղ՝ է ըստ ոճոյ նախնեաց։
Ոմն բարկացեալ վասն ոչ ունելոյն յաջողումն ի խաղն՝ նետեաց ընդդէմ երկնից՝ իբր թէ կամելով վրէժ առնուլ յաստուծոյ. եւ ի միւսում աւուրն ընդ նստելն ի խաղալ՝ նոյն նետն ուժգնակի յարձակմամբ եւ արիւնաթաթաւ անկաւ առաջի նորա եւ ցցեցաւ ի վերայ զհայրն (զմեռեալ) կապել ի սիւն, եւ նետաձիգ լինել ի նա որդւոցն . . . երկուքն նետաձիգ եղեն, եւ երրորդն յոյժ բարկացաւ ընդդէմ նոցա, եւ ոչ բնաւ կամեցաւ նետել ի հայրն. (անդ։)
cf. Նետաձգող;
ազգ —աց, Scythians, Sarmatians.
· Calfa
Նետաձգօղ. նետաձիգ. աղեղնաւոր. եւ սեպհականեալ մակդիր սկիւթացւոց թաթարաց.
Նետողք եւ աղեղնաւորք մտացն անդր. (Ես. ՟Է. 24։)
introductory.
· Calfa
Ներածական համբարձումն կատարողականիս այսորիկ սրբազնագործութեան. (Դիոն. եկեղ.։)
εἱσαγωγικός isagogicus, introductorius. Ի ներքս ածողական. մուծիչ. սկզբնաւորիչ. կրթողական. նախակրթական.
to introduce.
· Calfa
εἱσάγω, ἑνάγω introduco, induco, refero, instituo. Ի ներքս ածել. մուծանել. ի մէջ ածել. յառաջ բերել. վերածել. ձեռնարկել. հետեւեցուցանել. նախակրթել. հրահանգել.
Աստուած՝ որոյ ես եմ, եւ պաշտեմ զնա, ասէ, ներածելով զնոսա ի հաւատս. (Ոսկ. գծ.։)
Առաջինն դրութեամբ յառաջելոյ՝ ներածէ զհետեւեցեալն. եթէ մարդ, եւ՛ կենդանի. այլ արդ մարդ, ապա ուրեմն եւ կենդանի։ Զի՞ զմարմինս դասեաց նախ անմարմնոցն. եւ ասեմ, թէ վասն ներածիցելոցն (կրթելի համբակաց). վասն զի նոցա ստուգագոյն է մարմին քան զանմարմին. (Անյաղթ վերլծ. արիստ. եւ Անյաղթ պորփ.։)
Մի՛ ինձ աստ զանյուսութեան ներածցես զերկիւղ ո՛վ դու, այլ զբնաւորականին։ Թէ ախտ ներածես վարկանել (կամ ներածիլ վարկանիս) յերկիւղն, սակս է՞ր ոչ ի քաղցն եւ ի ծարաւն. (Թէոդոր. մայրագ.։)
Յիւրեանցն շարադրութիւնսն ներածեալ իցէ երջանիկ հարանց զունակութեան եւ զպակասութեան բան. (Խոսրովիկ.։)
Զանազանութիւն ներածէ զյոլովն եւ զնուազն. (Պիտառ.։)
introduction.
· Calfa
Ներածութիւն պորփիւրի։ Փորձեցայց ի ձեռն սակաւուց իբր ներածութեան յեղանակի զառ ծերունեացն անցանել բանիւ. (Պորփ. յորմէ եւ Յհ. կթ.)
Փորձացայց սակաւուք՝ ներածութեան եղանակաւ.եւ այլն։
Ներածութիւն մակագրեցաւ, վասն զի նա է՝ որ ի ներքս ածէ զմեզ յամենայն իմաստասիրութիւն։ Ստորոգութիւնք Արիստոտելի ներածութիւն են ամենայն իմաստութեան. (Անյաղթ պորփ.։)
Այս իսկ մանաւանդ հեթանոսաց է պատշաճաւոր առ ի հաւատոյ ներածութիւն. (Ոսկ. գծ.։)
Զմարմնատեսակ ներածութիւն օրինաց Իսրայէլի հոգեպէս առնուլ եւ գրել. (Լմբ. սղ.։)
Ներածութեամբ արքունական, առ սկիւթականս ահեղ գոչմամբ. (Շ. առ ապիրատ. (իբր յառաջ խաղացմամբ մուտ ունելով)։)
εἱσαγωγή isagoge, introductio, inductio, institutio. Ներածելն կամ մուծանելն, իլն. մուտք. նախադուռն. նախաշաւիղ. նախակրթութիւն. ներվարժութիւն. սկզբնաւորութիւն եւ սկզբունք, հմտութեանց, մտածութեանց, սովորութեանց, եւ այլն.
to instruct well.
· Calfa
Եթէ ոք իմաստնագոյն խորհրդով ներակրթել զինքն կամիցի։ Յորդորեսցէ զնոսա յիմաստասիրականն ներակրթել վարժման։ Ներկրթիլ քաջուշիմն վարժիւք յիմաստս։ Ի յայս ներակրթեալ երկասիրաբար. (Պիտ.։)
endowed with intellect, reasonable, rational.
· Calfa
Նզովեցին զձեզ, եւ զձերն զներամ հոյլսն գազանաբեկ. (Մագ. ՟Բ։)
ἕννοος, ἕννους mentis compos, sapiens, prudens. Մտաւոր, մտօք ճոխացեալ. բանական. եւ Մտաց. հանճարեղ.
Ներգործեաց իւր մարմին ներանձնաւոր ներամիտ. (Ճ. ՟Գ.։)
to infer, to deduce.
· Calfa
ՆԵՐԱՆԻՒԹԵԼ. νήθω neo, adstruo. Նիւթել. նիտալ. հայթայթել. բաղհիւսել. ձեռնարկել.
solitude, secluded, contemplative or ascetic life;
contemplation.
· Calfa
Որպէս Ներանձն. անձնաւորութիւն. առանձնաւորութիւն. անձն, եւ յատկութիւն անձին.
Եւ Ինքնանալն. ինքնագլխութիւն. փքացումն.
Սատանայ հպարտութիւն իմն եբեր ի միտս իւր, ներանձնութեամբ, ընդդէմ ամենակալ աստուծոյ ընդվզեաց, եւ անկաւ ի փառաց իւրոց. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Ներբող.
· Calfa
Զանբաղդատելի հրաշափառ ներբողաբանութիւն տարաւ ժամանակս (դարնայնոյ)։ Սոցա վերբերեսցի արժանաւոր ներբողաբանութիւն։ Սմա տացի ի դէպ զսքանչելի եւ զյաւէժ ներբողաբանութիւնս. (Պիտ.։)
laudative;
panegyrical, eulogistic.
· Calfa
Բանս ներբողական։ Ներբողականաց ի մէնջ արժանի եղեն ասից։
Որք զներբողականս (անձինս) արժանապէս մատենագրեն, նման սոցա վարս յանձինս ստացեալ են. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)
Ի տեսողաց ներբողական, եւ լըսողաց զարմանական. (Շ. եդես.։)
ἑγκωμιαστικός laudatorius ἑγκωμιαστός laudandus. Գովասանական. դրուատական. եւ Ներբողելի. գովելի.
cf. Ներբող.
· Calfa
ἑγκώμιον laudatio, paeconium, encomium. որ եւ ՆԵՐԲՈՂ, ՆԵՐԲՈՂԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. Գով. գովեստ. գովասանութիւն. գովաբանութիւն. դրուատ. դրուատիք. երգ կամ ճառ գովեստական. ... Որպէս յն. էնգօ՛միօն . իբր ներփողոցութիւն, ներգիւղութիւն. կամ ներխրախութիւն. որ ըստ հյ. լինի թ ներփողական, կամ նրբափողեան, եւս եւ նրբափողոցեան. եւ յայս ամենայն հայի ասելն,
to make the panegyric, the eulogy of;
to give praises, to laud, to eulogize, to praise, to exalt.
· Calfa
Ձեռնարկեսցուք զաչս բանիւք ներբողել, զճշմարիտ զգովսն սոցն արձանացելոց յերկնի աստեղաց. (Փիլ. իմաստն.։)
Զի՞նչ եւս ներբողեցից զարդիւնաւորութիւն աղօթից. (Խոսր.։)
trunk.
· Calfa
Բարառաբար բախոհական ներբուն բայի շարամանեալ. (Մագ. ՟Ի՟Ա.) (իմաստն է անյայտ. ուր կան եւ այս բառք, նախբուն, ներուն, ներլուն, նոյնպէս անյայտք)։
slim, slender, lean, thin, weak;
languid, faint;
tribrachys.
· Calfa
Ներգեւն ն՝երից աղօտաց եռամանակ. որպիսի իսահակ. Թր. քեր. ուր Երզն. եւ Նչ. կարծելով, թէ բանն իցէ զհաւասարութենէ երից ամանակաց, ասեն. ներգեւն տուկատ կամ միաչափ ասի։
to become weak, lean, faint, to grow languid.
· Calfa
Յոյժ ներգեւեալ էր ի բազում պահոցն, կամ ի ճգնութեանցն, կամ ի սաստիկ սովոյն, եւ ի տանջանաց։ Ներգեւեալ էին ամենայն անդամք մարմնոյ վկային. (Ճ. ՟Բ.։ Վրդն. պտմ.։ Կիր. պտմ.։ Տէր Իսրայէլ. հոկտ. ՟Ի՟Զ.։ Ճ. ՟Ա.։)
Այպիսին է ներգեւեալ եւ նահանջեալ զանձն. (Համամ առակ. (գրեալ էր ներգովեալ)։)
Յաղքատաց եւ ի ներգեւելոց. (Նանայ.։)
Ի ստէպ նեղութեանցն՝ զորս կրէին յանօրինացն, ներգեւեցան. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)
internal, interior, inward;
innate, natural.
· Calfa
ἑνών, ἑνυπάρχων, -ουσα, -ον qui, quae quod inest. որ եւ ՆԵՐԳՈՅԱՑԵԱԼ. Որ ինչ ներգո՛յ. ի ներքս կամ ի միջի եղեալն, գտեալն ի բնէ. բնաւորեալ. ընդաբոյս տարրացեալ. մէջը եղածը.
Անեղն, անմահն, եւ որքան այլ ինչ են այսպիսիք՝ ըստ բնութեանն ներգոյք՝ յաստուած։ Կոչէ եւ ձեռն՝, վասն ներգոյին ի նմա ամենագործ զօրութեան։ Ի ներգոյէն բարեփառութենէ նորա։ Ի ներգոյէդ ի ձեզ բարեփառութենէդ։ Ներգոյին ի նմա ի վերայ ամենեցունց գերակայութեանն։ Գիտեմ զներգոյիդ ի ձեզ հաւատոյ անշարժութիւն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։)
active;
— բայ, active verb;
— քուէ, active voice;
— շնորհք, effective grace.
· Calfa
Աստուած յաստուծոյ, բան ներգործական, ամենայն ստացականս արարիչ. (Նիւս. ի սքանչ.։)
Աղօթք բարք՝ ներգործական (յն. յայտնագոյն) արարեալ զաստուծոյ իմացուածսն՝ անձին. (Բրս. թղթ.։)
Սկզբնական մեղք, ներգործական մեղք. (Ոսկիփոր.։)
ՆԵՐԳՈՐԾԱԿԱՆ ԲԱՑ կոչի ըստ քերականաց, այն՝ որ յայտ առնէ զներգործութիւն գործողին. որ եւ ԳՈՐԾԱՒՈՐԱԿԱՆ, եւ ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ ասի.
Բայ, սահմանական՝ ներգործական. կոփեմ, կոփես, կոփէ. (Թր. քեր.։)
Եւ է ներգործականն՝ իշխանականն առ այլս, եւ զօրութիւն ի վերայ ուրուք, յորժամ ես ի յայլս ազդեմ։ Յորժամ լինի ձայնն կրաւորական, եւ իրքն ներգործական, որպէս տանիմ. եւ կամ յորժամ ձայնն ներգործական, եւ իրքն կրաւորական, որպէս զգենում. (Երզն. քեր.։)
cooperative.
· Calfa
Ասէ երանելին աթանաս, նորա է մարմին ներգործակից աստուածութեանն գործոց. (Սիւն. առ գերմ.։)
to do, to act, to operate, to influence.
· Calfa
Որ ներգործէ զամենայն յամենայնի։ Զայս ամենայն ներգործէ մի եւ նոյն հոգի. (Աթ. ՟Ա։)
Զոր հայրեւ որդի, զնոյն եւ հոգին ներգործեաց։ Զլուացեալս պատկեր՝ անտիրելի ներգործել։ յորժամ սպառին առ ի մէնջ բարիքն, զառաւել զարմանալիսն յայնժամ ներգործես. (Նար.։)
Ներգործեալ իմովս ի վեր քան զհրաշս։ Որ ի լուսոյ լոյս ներգործեալ զիմանալեաց գոյակսն։ Զանհասնելի տնօրէնութիւն ներգործեալ բանին յաշխարհ. (Շար.։)
Յորժամ ներգործեսցէ. ո՛րզան, կարելին գնալ՝ յորժամ գնասցէ։ Զայսպէս կարելիս, որ չեւ եւս ներգործէ, այլ ունի զօրութիւն՝ ներգործել, ոչ ճշմարիտ հետեւանալ հարկաւորին։ Յարմարի աստուածայնոյն յաւէտախաղաց գոլն, որ է միշտ ներգործել. (Պերիարմ.։ եւ Անյաղթ անդ։)
activity, energy, force, virtue;
influence, operation;
act, deed, work;
— հաւատոյ, act of faith.
· Calfa
Եթէ բաժինք ներգործութեանց, այլ աստուած նո՛յն։ Բանսարկուն յամենայն մարդիկ տարածեաց զչարութեանն իւրոյ ներգործութիւն. (Աթ. ՟Ա. ՟Բ. եւ ՟Դ։)
Խափանեցաւ ներգործութիւն մահաբեր թռչնոյն։ Անմարմին զօրութիւնքն մարմնաձեւ երեւին, այլ ոչ մարմնացան. սա միայն կրէ զերկուս ներգործութիւնս. (Մամբր.։)
Անդ անմարմնաբար եւ միայն ձեւացութեամբ ներգործութիւն. իսկ աստ մարմնով եւ հանդերձ ճշմարտութեամբ. այն՝ նմանութիւն գործոց, իսկ այս՝ գործ ճշմարտութեամբ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Զօրութեամբ ունել, բայց ներգործութեամբ ոչ։ Ներգործութեամբ է (զօրութիւնն). ո՛րզան, կարելի գնալ, զի գնայ. եւ ոմանք երբէք ոչ են ներգործութեամբ, այլ զօրութեամբ միայն. (Պորփ.։ Պերիարմ.։)
Ունակութիւն, եւ ներգործութիւն. (Դիոն. ածայ.։)
ἑνέργεια, ἑνέργημα efficx operatio, actio, actus, effectus, muneris functio եւ այլն. Գործողութիւն զօրաւոր՝ գործունեայ՝ ազգոյ՝ աջողակ եւ որպէս բնական, առնելութիւն. ազդեցութիւն. աջողութիւն. յաջողութիւն. զօրութիւն.
to grant pardon for a fault, to pardon, to excuse, to forgive, to be indulgent;
to permit, to allow;
to tolerate, to endure, to suffer, to support;
ներեցէք, beg pardon;
pardon me;
զայս ասեմ ներելով, I speak this by permission.
· Calfa
Կորուսանիցե՞ս զնոսա, եւ ո՛չ ներեսցես ամենայն տեղեացն վասն յիսուն արդարոցն։ Ոչ ներիցէ մեղաց եւ անօրենութեանց ձերոց։ Ոչ ներեցից նոցա։ Յանձն առ, ներեաց, եւ արար ընդ նոսա խաղաղութիւն։ Զայս ասեմ՝ ներելով, եւ ոչ հրաման տալով։ Ներելով առնել զպատուհասն.եւ այլն։
Համբաւ ներեղութեանս մերոյ հասեալ է ի ներօղ լսողութիւն ինքնակալիդ. (Խոր. ՟Գ. 57։)
Զօրացան, եւ իբրեւ անմարմին ներեցին ի մարտի։ Ներեա՛ յասպարիզիդ, զի պսակեսցիս։ Մարդիկ մարմնաւորք իբրեւ անմարմինք ներէին ի տանջանս։ Ներեսցուք առ սուղ ժամանակ մի մարմնով, զի զյաւիտենական կեանս վայելեսցուք՝ հոգւով. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
Ոչ ներեմք լսել ինչ յասացելոցն։ Ընդէ՞ր են վաստակք. քանզի զներեցաք չվաստակելոյն։ Զայս եւ աստուած կամեցաւ, բայց ոչ ներեցեր։ Իբրեւ մթնացաւ, ոչ ներէին չխնդրել զվարդապետն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30. 35. 42։)
եւ ն. ἁνίημι, ἑπιχωρέω, συγχωρέω locum do, cedo, concedo, permitto, dimitto, missum facio, indulgeo, veniam do եւ այլն. (ի Ներ, թ. եէր. այսինքն տեղի) Տեղի տալ. թոյլ տալ. թողուլ. թողացուցանել. անտես առնել՝ շնորհել՝ քաւել զյանցանս. զիջանել. անսալ. խնայել. թո՛ղ տալ, աչք խփել.
ՆԵՐԵԼ. καρτερέω, ἁνέχομαι patior, sustineo, contineo me. Կալ մնալ առ ետեղ հաստատուն. տոկալ. հանդուրժել. համբերել. յարատեւել. յանձն առնուլ. տանել. դիմանալ. զինքը բռնել.
Խնամքն աստուծոյ ոչ ներէ, այլ բազում անգամ փրկէ. (Լմբ. առակ.։)
arcane, secret or hidden sense or meaning.
· Calfa
Տո՛ւր զքեզ ներխորհրդումն բանի, եւ մի՛ զխորհուրդ բանին առ քեզ բռնադատեալ թիւրեսցես. (Յհ. իմ. երեւ.։)
marine.
· Calfa
Որ ի գիջացեալ երկրէ շնչեալք լինին (օդք), գետնայինք լինին ասացեալ. իսկ որ ի ծովային ծոցոյ լինին ոստուցեալ, ներծովային. (Արիստ. աշխ.։)
present, actual;
adj. s. gr. present.
· Calfa
Երէկ զանցեալ ժամանակն ասէ եւ այսօր զներկայ ժամանակս, եւ յաւիտեան զհանդերձեալն անսպառ. (Ոսկ. եբր.։)
Ներկայ ամանակիս գիշերային հանգիստս. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ի ներկայումս եւ ի հանդերձելումն։ Զներկայի՞ցս, զոր արդէն ունիմ, թէ զանցելոցն, զոր մթերեցի։ Ի ներկայումս, եւ առ ի յապայսն։ Ոչ միայն ի ներկայումս, այլ եւ յապառնիսն։ Ի ներկայումն նախահոգականաւն զօրացուցեալ զապառնեացն օգուտս ցուցանէ. (Խոսր.։ Նար. ՟Ի՟Զ։ Պիտ.։)
Ճանապարհ համարեա՛ զներկայ վայրս լցեալ աւազակօք, եւ քաղաք բարի զյաւիտենից կեանքն. (Վրք. հց. ՟Թ։)
ՆԵՐԿԱՅ. Ըստ քերականաց՝ ժամանակ բայի յայտնիչ զարդի գործողութիւն.
ἑνεστώς, παρών praesens, quod adest. Որ ի միջի աստ յանդիման կայ արդ եւ այժմ. առաջիկայ. այժմու. արդի. այժմեան ժամանակ ընդ մէջ անցելոյն եւ ապագայի. եւ Անցաւոր կենցաղս. առջեւնիս եղածը, հիմակուան.
to dye, to colour, to tinge;
— ի կարմիր, to give a red dye to, to dye red.
· Calfa
Օդք ներկան խաւարաւ։ ներկան նոքա նախանձու. (Եփր. համաբ. եւ Եփր. ծն.։)
որ եւ ՆԵՐԿԵՄ, կեցի. βάπτω (լծ. թ. պաթըրմագ ) tingo (լծ. հյ. թանալ) իսկ Կարմրով ներկեալ, ἡρυθροδανώμενος rubia tinctus եւ φοινικίζω rubefacio. Ներկով օծանել՝ շաղախել՝ տոգորել, գունաւորել, թաթաւել. ներկել. պըլըշտըկել
dye-house.
· Calfa
Յարքունի ներկատունն դեւ բնակեալ՝ ապականէր զամենայն ներկսն. (Հ. փետր. ՟Ը.։)
cf. Ներկանեմ;
տալ ի ներկել, to give out to be dyed.
· Calfa
Հարք նորա կերպասս ներկանէին օտար արեամբ. եւ նա զգեստ ոգւոցն ներկեաց արեամբ մարմնոյ. (Ճ. ՟Բ.։)
dye-house.
· Calfa
ներկոց թագաւորական է եկեղեցի. թէ յամենայն ժամ այսր գայցէք, եւ զներկն ոչ ընդունիք, զի՞նչ շահ այսր գալդ իցէ. (Բրսղ. մրկ.։)
Յարքունի ներկնոցն դեւ բնակեցաւ. զհանդերձս թագաւորին վատագոյն ներկէին. (Հ=Յ. փետր. ՟Ը.։)
dye, colour;
stain.
· Calfa
Յօրինէր զգլուխն երփն երփն ներկուածօքն գունակաց. (Եփր. ՟բ. թագ.։)
Զերկաթոյն սրութիւն եւ զերագութիւն ունիցի գրողն, եւ զկապարոյն զներկուած գրոյն, զի հանապազ մնասցեն գրեալքն. (Իսիւք.։)
Սուրբ սիրով լուացին զկապուտակ ներկուածոյ նախանձուն. (Եղիշ. ՟Ը։)
Որպէս ջուր լուանայ եւ մաքրէ գաղտ զներկուած սեւութեան հոգւոյն. (Մաշկ.։)
առանց ներկուածոյ էր, եւ գեղեցիկ. (Տօնակ.։)
Արտասուքն զամենայն ախտ ողողէ, եւ զամենայն ներկուածս սրբէ. (Իսիւք.։)
cf. Խիտ;
well instructed, very erudite, learned, clever, imbued with science.
· Calfa
Իբրեւ զօրավար տեսանել՝ թէ ո՞ր մասն իցէ սպառազինեալ, կամ ներկուռ եւ դիւրեալ ըստ բարձրագոյն ճանապարհին. (Ոսկ. գծ.։)
Ներկուռ. ներդ նախդիր միայն է (բաղադրական). իսկ կուռն ասելով՝ զանդադար կրթութիւն ասէ, այսինքն ազդողապէս կռել, կրթել զինքն ընթերցողութեամբ։ Իբր ներկուռ հանճարով գոլ ծանօթ նոցա. (Երզն. քեր.։)
cf. Հակառակ.
· Calfa
Բայց է գոյացութեանցն՝ ոչինչ նոցա ներհական գոլ. քանզի նախկին գոյացութեանն զի՞նչ ինչ լիցի ներհական. (Արիստ. ստորոգ.։)
cf. Հակառակութիւն;
ներհակութիւն գունոց, contrast of colours.
· Calfa
ներհակութիւն քանակին առ ի տեղին թուի գոլ։ Է ներհականութիւն եւ յառընչոջն. ո՛րկէն, առաքինութիւն չարութեան ներհական է։ Գոյ եւ ներհակութիւն եւս ըստ որակին. հիզան. արդարութիւն անիրաւութեան ներհական է, եւ սպիտակութիւն սեւութեան։ Ընդունի առնելդ եւ կրելդ ներհակութիւն. (Արիստ. ստորոգ.։)
Փրկեաց զիս ի ներհակութենէ թշնամւոյն։ Մի՛ ներհակութիւն ինչ առներ ճանապարհիս, զոր ընտրեցի սիրով վասն տեառն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի՟Զ։)
cf. Հմտութիւն.
· Calfa
ἑμπειρία peritia, experientia. Խորին հմտութիւն՝ մանաւանդ փորձառական. վարժութիւն. կրթութիւն. տեղեկութիւն գիտութեանց. փորձ.
cf. Ներկուռ.
· Calfa
Միջամուխ ի հունն իրաց (որպէս յանցս գետոց). ներկուռ. հմուտ. հասու. իրազեկ. գիտակ. գիտուն. ծանօթ՝ որպէս ճանաչօղ, եւ ծանուցեալ.
Ի ներհունաց գովիս յաստիս, եւ անդ փայլիս որպէս յասպիս. (Կրպտ. ոտ.։)
cf. Ներմարմնութիւն.
· Calfa
Արժանացաք հասանել ... առ սարսափելին՝ ներմարդկութեամբ ազատ խառնութեամբ միաւորիլ. (Ոսկ. յհ. յիշատ.։)