to doubt, to have doubts about;
to suspect, to surmise, to distrust.
· Calfa
ἁμφιβάλλω ambigo, dubito. Կեղակարծ լինել. կասկածել. խիթալ. երկուանալ. տարակուսիլ. երկբայել.
doubt, misgiving, uncertainty, suspicion, mistrust.
· Calfa
ԿԵՂԱԿԱՐԾԻՔ ԿԵՂԱԿԱՐԾՈՒԹԻՒՆ. Խեղ կամ կաղ կարծիք. կասկած. երկիւղ. երկբայութիւն. տարակոյս. վէճ.
cf. Կեղակարծիք.
· Calfa
ԿԵՂԱԿԱՐԾԻՔ ԿԵՂԱԿԱՐԾՈՒԹԻՒՆ. Խեղ կամ կաղ կարծիք. կասկած. երկիւղ. երկբայութիւն. տարակոյս. վէճ.
plaintive.
· Calfa
Կեղերջական տրտունջ տոչորեալ սրտի։ Զհօրէն իւր գրէր բանս կեղերջականս։ Բազում տարակուսանս եւ կեղերջականս։ Ոչ անտեղի գտանէ զկեղեջականս՝ որք ի նմանէ ասացեալք յաղագս հալածչաց իւրոց. (Մագ. ՟Հ՟Ը. եւ ՟Դ. ՟Ի՟Ե։)
leaning, inclined;
prone, bent, disposed;
— ի չարն, prone to evil, inclined to mischief.
· Calfa
Կարգէր ի վերայ երկրիս ըստ հակամէտ բարուց իւրոց հրամանատարս, որք զերկիւղ աստուծոյ անգամ եւ ընդ միտս ոչ ածէին. (Ղեւոնդ.։)
contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
prep. adv. against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.
· Calfa
Եւ ըզգալի տարերց քառից՝ հակառակաց միաբանից. (Շար.։)
Զիւրեանց պաշտպանութիւն իմանային, եւ զթշնամեացն՝ զնորին հակառակն՝ զկործանումն։ Տան երբեմն զբարի, եւ երբեմն զնորին հակառակն՝ տարակոյս կորստեան։ Այլ զհակառակն եւ այլն. (Պիտ.։)
contradictor;
contradictory, thwarting.
· Calfa
Հա՛րկ է եւ պղերգին եւ զհակառակաբանին զգործն օտար համարել յեղբայրութենէ. (Բրս. հց.։)
contraposition.
· Calfa
Ընդ հակառակս դասաւորութիւն. ընդդիմութիւն. բաղդատութիւն ըստ տարբերութեան. ἁντίταξις.
cf. Հակադրութիւն.
· Calfa
Զի՞նչ է զոր կամից այժմ հակառակադրութիւնս այս (յասելն, ոչ ոք, եւ ամենեքեան). (Եփր. աւետար.։)
love of contention, factious spirit.
· Calfa
Բազում անգամ դառնայ ճշմարտասիրութիւնն ի հակառակասիրութիւն. (Եփր. աւետար.։)
contrariety, opposition, resistance, hostility, adversity;
contestation, dispute, quarrel, contest;
combat, conflict;
— յուղել զիմեքէ, to strive for;
— կրել, to experience adversities;
եղեւ — մէջ նոցա, a dispute arose between them;
—ի ներքս անկեալ, in consequence of disagreement;
— ձիոց, horse-racing.
· Calfa
Հակառակութիւնք տարերաց, կամ հերձուածոց. (Շ. թղթ.։ Նար. ՟Լ՟Ա։)
alica.
· Calfa
Ընտրել զմաքրագոյննի հաղիկա, կամ ի ծնունդս ցորենոյ. իսկ գէջն՝ ի գալարոյ եւ ի կորեկանէ. (Եփր. աւետար.։)
pyx, box, sacred vase, ciborium.
· Calfa
Եթէ մուկն զհաղորդատուփն կտրէ (զփայտեղէն), եւ զհաղորդն ուտէ, քահանայն վասն անհոգութեանն տարի մի ապաշխարեսցէ. (Կանոն.։)
to communicate, to transmit, to hand down, to impart, to acquaint with, to inform;
to communicate, to administer the Sacrament of the Lord's Supper;
cf. Հաղորդիմ;
— զախտ, to infect with disease.
· Calfa
Մի՛ ոք օտար հաղորդեսցօ քեզ։ Եւ ոչ մի եկեղեցի հաղորդեաց ինձ յաղագս տալոյ եւ առնլոյ։ Մանկունք հաղորդեցին արեան եւ մարմնոյ. (Առակ. ՟Ե. 17։ Փիլիպ. ՟Դ. 15։ Եբր. ՟Բ. 14։)
cf. Հաղորդեմ.
· Calfa
Մատուսցէ զպատարագն սուրբ. յորմէ եւ զմկրտեալն հաղորդեցուսցէ. (Շ. ընդհ.։)
cf. Հաճեցուցանեմ.
· Calfa
πείθω suadeo, persuadeo ἰκανόω satisfacio δυσωπέω flecto, exoro Համոզել. ամոքել. հաւանեցուցանել. հաշտ առնել. զիջուցանել. կամակատար լինել՝ առ ի հաճոյ լինել. շատացուցանել. լնուլ վճարել.
to be contented, satisfied, pleased, gratified;
to agree, to acquiesce, to consent, to approve;
to be reconciled, to become friends again;
to deign;
to taste;
չ— ընդ, to disapprove, to dislike;
հաճեալ է նա ընդ քեզ, you please him;
հաճեսցի տէր իմ արքայ, may it please your Majesty.
· Calfa
Հաճեալ ընդ մեզ հաշտարար արեամբ անդրանկի իւրոյ. (Նար. ՟Լ՟Գ։)
agreeable, pleasant, pleasing, complaisant, grateful, acceptable;
— լինել, to please, to humour, to agree, to have pleasure;
զի՞նչ — է ձեզ, what do you think of it ?
որպէս — թուեսցի քեզ, as you please or choose, as you like;
—աչաց հայելոյ, comely to the eye;
— եղեւ նա աչաց իմոց, he or she pleased me;
—թուեցաւ նմա, it pleased him, he thought fit or proper, he approved of it;
—եւս էր նմա, he preferred;
արա նմա զինչ — է առաջի աչաց քոց, do with him as you will.
· Calfa
Կամքն աստուծոյ բարին եւ հաճոյն եւ կատարեալն։ Հաճոյ էր աստուծոյ եւ մարդկան։ Հաճոյ եղեւ ենոք աստուծոյ։ Հաճոյ աչաց հայելոյ։ Զբարին եւ զհաճոյսն առաջի տեառն աստուծոյ քոյ։ Զհաճոյս առաջի նորա արասցես։ Այր իւրաքանչիւր զհաճոյս աչաց իւրոց առնէր։ Առնեմք իւրաքանչիւր զհաճոյն առաջի իւր։ Եղիցին քեզ հաճոյ բանք բերանոյ իմոյ։ Հաճո՛յ լեր առաջի իմ։ Հաճոյ թուեցաւ բանն առաջի յաչս նորա, կամ ի միտս բազմաց։ Հաճոյ թուեցաւ արքայի իրքն։ Հաճոյ եղեւ նմա աղջիկն, եւ եգիտ նա շնորհս առաջի նորա։ Արարէ՛ք զնոսա, զինչ հաճոյ է առաջի ձեր։ Ժառանգութիւն իմ հաճոյ եղեւ ինձ.եւ այլն։
Յառաջ քան զկատարեալ հաճոյ վարդապետութեանն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 29։)
Որք զընթացս իւրեանց կատարեցին հաճոյիւք քո քրիստոս. (Շար.։)
agreeable, pleasing.
· Calfa
Վարս ունէիր աստուծոյ հաճոյական։ Խօսել բանս հաճոյականս ըստ ժամանակի։ Ողջակէզ կամ պատարագ հաճոյական։ Հաճոյական ծառայութիւն, կամ աղօթք, մաղթանք, խունկ. (Շար.։ Շ. բարձր.։ Մաշտ.։ Ճ. ՟Բ.։ Խոսր.։ Նար.)
to consent, to approve.
· Calfa
Ոչ միայն որ գործեն ինչ չար՝ պատճառք են չարի, այլեւ որք հաճոյակիցք լինին գործելեացն. ապա ուրեմն անգործն՝ ամենայն դատարկի հաճոյակից լինի, թէպէտեւ ինքն ի մէջ ոչ իցէ. (Եփր. աւետար.։)
to please, to humour;
to like, to be pleased with, to consent.
· Calfa
Ընդ որ հաճոյացեալ գուրգենայ։ Զնա հաճոյանայր կացուցանել իշխան տարոնոյ. (Արծր. ՟Գ. 12։ ՟Դ. 2։)
satisfaction;
complacency, consent, willingness.
· Calfa
Արարէ՛ք զխորհուրդ ձեր պատարագ հաճոյութեան. (Եփր. ղեւտ.։)
Կամաւ իւր, եւ հաճոյութեամբ փառակցացն կատարեաց զմարմնաւորութեանն խորհուրդ. (Սկեւռ. յար.։)
agreement, satisfaction;
accord, approbation, consent, complaisance, acquiescence, compliance;
desire, wish, pleasure, will;
—ք, grace, sweetness, loveliness, amiableness;
առանց քոյին հաճութեան, without your consent, in spite of you;
արա ընդ իս ըստ հաճութեան կամաց քոց, do with me according to your pleasure.
· Calfa
Անբաւ է ասել ի հաճութիւն անհաւատիցն եւ տարացուցումն (կամ ի տարացուցացն). (Ոսկ. եզեկ. կամ Եպիփ. յար.։)
concordant, unanimous;
concordance.
· Calfa
ՀԱՄԱԲԱՐԲԱՌ ԴՐՈՒԱԿՔ կամ ՄԵԿՆՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ՀԱՄԱԲԱՐԲԱՌՔ. ἀρμονία, ὀμοφωνία harmonia, concordantiae Ձայնակցութիւն տեղեաց աւետարանչաց ընդ միմեանս. որպէս եւ նմանաձայն բանք սուրբ գրոց ողջոյն. համեմատութիւն վկայութեանց.
Զերիս աւետարանիչս զհամաբարբառս զմատթէոս, զմրակոս, եւ զղուկաս. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)
Զհամաբարբառս այլոց աւետարանչացն զդրուակս եդեալ առընթեր միմեանց. (Եւս. նախ. աւետ.։)
Մեկնութիւն աւետարանի համաբարբառ։ Կատարեցաւ համաբարբառս հօր եփրեմի, որ ըստ չորիցն աւետարանաց. (Եփր. համաբ.։)
universal, all, whole.
· Calfa
Ծնար զարարիչն համաբոլոր բնութեան։ Այլեւ ի հեթանոսս շառաւեղագործեաց համաբոլոր տարածասփիւռ. (Թէոդոր. կուս.։)
cf. Համագոյակից.
· Calfa
Որ համագոյդ ես խորհրդոցն հայրենի. իմա՛ խորհրդակից, որպէս էակից, եւ ոչ որպէս օտար ոք խորհրդական։
cf. Համագոյակից.
· Calfa
Առնու զբանական եւ զմահկանացուն, եւ կատարի տեսակ մարդոյ՝ իբր յատկական տեսակ եւ համագոյական. (Դամասկ.։)
cf. Համագումար;
flocked together, gathered in crowds or in a mob;
in a united company, with all the company, in crowds;
— թռչիլ, to fly in flocks or swarms.
· Calfa
Համագունդ ի միասին եկեալք։ Համագունդ ընդ վասակայ ձի ի ներքս տարեալ. (Յհ. կթ.։)
of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.
· Calfa
Ումեմն համազգին արամազդ վկայ, եւ ումեմն օտարականն արամազդ. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
equal, even, alike, similar.
· Calfa
Համազո՛յգք սոքա գարուն եւ ամառն ընդ ամենայն սփռեալ տարածին աշխարհ։ Ըստ սմին օրինակի եւ համազոյգս (ձի բաղդատեալ ընդ արջառոյ)։ Զերկուս տարերս համազոյգս՝ զծով եւ զցամաք. (Պիտ.։)
cf. Համալուծ.
· Calfa
Եւ մեք հաւատացաք (ասէ). համալծակից առնու զաշակերտսն, քանզի կատարեալ էին ի հաւատս. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Հ՟Զ։)
cf. Համալուծ.
· Calfa
Եւ մեք հաւատացաք (ասէ). համալծակից առնու զաշակերտսն, քանզի կատարեալ էին ի հաւատս. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Հ՟Զ։)
bearing the same yoke;
colleague;
companion, partner.
· Calfa
Եւ մեք հաւատացաք (ասէ). համալծակից առնու զաշակերտսն, քանզի կատարեալ էին ի հաւատս. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Հ՟Զ։)
cf. Համախորհուրդ.
· Calfa
Հանդերձ տիմոթէիւ, որ ընդ իւրն էր համախորհ ի սպասաւորութիւն աւետարանին. (Ոսկ. փիլիպ.։)
cf. Համախորհուրդ.
· Calfa
Հանդերձ տիմոթէիւ, որ ընդ իւրն էր համախորհ ի սպասաւորութիւն աւետարանին. (Ոսկ. փիլիպ.։)
cf. Համագումար.
· Calfa
Զոր տարեալ համախումբ քահանայից եւ իշխանաց աշխարհին՝ եդին զնա ի քնարանի. (Յհ. կթ.։)
of the same will, concordant;
obedient to the will of, resigned.
· Calfa
Յակոբ նահապետն համակամ եղեալ ընդ մօր իւրոյ. (Եփր. աւետար.։)
to agree, to be of one mind, to consent with;
to be resigned, to submit oneself.
· Calfa
Յեսու եւ քաղէբ համակամեցան, եւ միայն ժառանգեցին զաւետեաց երկիրն. (Եփր. աւետար.։)
concord, unanimity, agreement, union, consent;
համակամութիւն ընդ կամացն աստուծոյ, obedience to God's will, resignation, trust in God.
· Calfa
Տո՛ւք ի ձեռս ճարտարապետիդ ոմն զարծաթեղէն համակամութիւն, եւ այլն. (Լմբ. ատ.։)
cf. Հասակակից.
· Calfa
ὀμῆλιξ ejusdem aetatis, aequalis Հասակակից։ հաւասար տիօք. ժամանակակից. տարեկից.
concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.
· Calfa
Համաձայնակի յանձինս մեր կատարեսցին. (Տօնակ.։)
concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.
· Calfa
Որոց՝ եւ ի բաժանել լեզուացն՝ չար համաձայնութիւնն խափանեցաւ. իսկ աստ զցրուեալսն յաշտարակէն զազգս ի հոգեւոր համաձայնութիւն էած տէր մեր. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
cohabitant;
dwelling under the same roof.
· Calfa
Օտարք, եւ ոչ համայարկ։ Զմիամիտն թռչուն (զաղաւնի) եւ զհամայարկն արձակէ. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. ծն.։)
whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.
· Calfa
Եւ համայն ասել օրէն թագաւորութեան։ Համայն եւ յետ նորա օտար յօտարաց. (Խոր. ՟Բ. 7. 72։)
whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.
· Calfa
Զայսոսիկ ասէր բանիւք, եւ համանգամայն արդեամբք զգործն կատարէր. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Համանման.
· Calfa
Ոչ յօտարազգին, այլ միայն յիւրում համանմանին դեգերեալ. (Պիտ.։)
done by every body, general, universal.
· Calfa
Ետես աստուած զհամաշխարհագործ զմեղսն տարածել. (Ագաթ.։)
of the same country;
countryman.
· Calfa
(Սուքիասանք) էին համաշխարհիկք եւ հաւատարիմք սաթինկայ. (Արծր. ՟Ա. 11։)