Definitions containing the research փու : 1559 results

Յանկարծազեղ անձրեւ

sn.

shower.

· Calfa

NBHL (1)

Անչափութիւն անձրեւաց ելեալ (կամ եղեալ) յանկարծազեղ. (Կաղանկտ.։)


Յղենամ, եցայ

vn.

cf. Յղանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Յղեցան (կամ յղացան) առաքեալքն ի հոգւոյն Սրբոյ, ծնան լեզուս խօսս ամենեցուն անմահութեամբ։ Յղեցան լեզուք առաքելոցն զանչափութիւն հաւատոյն իւրեանց։ Զղջմունս զխոստովանութիւն ապաշխարութեանցն յղեցեալք. (Ագաթ.։)


Յղփասէր

adj.

gluttonous, glutton, gourmand.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրօղ յղփութեան խորտկաց կամ մեծութեան.


Յղփացուցանեմ, ուցի

va.

to gorge, to glut, to surfeit, to stuff, to cram.

· Calfa

NBHL (1)

Կերակրոց եւ ըմպելեաց հեշտութիւնք յղփացուցանեն զկերակրողացն անչափութիւնն. (Նիւս. կուս.։)


Յողդողդ, աց

adj.

not firm, weak, tottering, unstable, unsteady;
inconstant, mutable, vacillating, wavering, versatile, fickle, volatile.

· Calfa

NBHL (1)

ՅՈՂԴՈՂԴ կամ ՅՈՂԴՅՈՂԴ. ἁστήρικτος, σαθρός instabilis, infirmus, fragilis. Անհաստատ. անկայուն. դողդոջուն. խախուտ. խարխուլ. դիւրաշարժ. զաղփաղփուն. տկար.


Յողդողդումն, ման

s.

inconstancy, instability, levity, versatility, unsteadiness.

· Calfa

NBHL (1)

σάλος (լծ. թ. սալընթը ). agitatio. Յողդողդիլն. խախտումն. տատանումն. ծփումն. յուզումն.


Յոյս, յուսոյ, ով, յոյսք, յուսից

s.

hope, hopes, expectation, longing;
confidence, trust;
դեռածին, հաւաստի, կենդանի, եռանդուն, մխիթարիչ, մեծ, կոյր —, renewed or reviving, well-grounded, lively, ardent, solacing, great, blind hope;
ընդունայն, տկար, անստոյգ, պատիր or խաբէական, սուտ, խուսափու, անմիտ —, vain, weak, uncertain, delusive or deceitful, false, fleeting, foolish hope;
նշոյլք յուսոյ, the rays of hope;
բառնալ զ—, to take away or put out hope;
զհետ գնալ սնոտի յուսոյ, to abandon oneself to chimerical hopes, to hunt a shadow;
սնոտի յուսով պարարել, ի սնոտի — կապել, to nourish oneself with vain hopes;
քաղցր յուսով պարարիլ, to hug oneself with the delightful hope;
գեղեցիկ յուսով պարարել, թարթափեցուցանել զոք, to feed or entertain one with flattering hopes or chimeras, to keep one in suspense;
to ridicule, to deride;
վհատիլ ի յուսոյ, to lose hope;
հատանել զ— իւր, to despair, to give up all hope, to be in despair;
յուսով կեալ, to live in hopes;
դնել զ— իւր ի վերայ ուրուք, to build on one's hopes;
— տալ, to cause to conceive hopes, to give hope, to inspire with hopes;
ի դերեւ հանել զ— ուրուք, to deceive one's hopes or expectations;
լնուլ, կատարել զ— ուրուք, to fulfil a person's hopes;
ծփել ընդ մէջ յուսոյ եւ երկիւղի, to hover between hope and fear;
— է ինձ, I have some hopes;
— մի այսպիսի է ինձ զի, I hope that, I am in hopes that;
— իմ է, that is my only hope;
փակեալ յամենայն յուսոյ ակնկալութեան, hopeless;
— եւս շիջեալ էր յիս, hope died within me;
բարձաւ ամենայն — փրկութեան, all hope of safety was lost;
պակասեալ յամենայն յուսոյ փրկութեան, despairing of life;
հատաւ — նրան, he despaired;
հատաւ — մեր, our hope is vanished;
դու ես միակ — իմ, all my hopes are in you;
cf. Հատանիմ;
արծարծել զ—, to revive hope.

· Calfa


Յոռի, ռւոյ, ռեաց

adj.

wicked, bad, defective, paltry, wretched, low, vile, sorry;
unseemly, detestable.

· Calfa

NBHL (1)

κακός, πονηρός malus, malignus σαπρός putris, rancidus φαῦλος pravus αἱσχρός turpis ἅτοπος absurdus ἑλάττων, ἑλάσσων minor εὑτελής vilis, frivolus. (լծ. ռմկ. խո՛ռ, հօռ, հուռ, քուռ. յն. խի՛ռօն) Վատթար. չար. անպիտան. անարգ. ստորին. նուաստ. խոտան. չնչին. խորթ. թերի եւ թիւր. անտեղի. անարժան. գարշ. գէշ. փուճ, վար. պէ՛դ.


Յորդորախոյզ

adj.

diligently investigating.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքնայորդոր խուզօղ. փութաջան ի խուզարկել.


Յորդորամիտ

adj.

full of ardour, eager, desirous, ardent, prompt, ready;
— առնել, to exhort, to persuade;
— լինել, to be eager, desirous.

· Calfa

NBHL (1)

πρόθυμος promptus, alacer, sedulus. Մտօք կամ ոգւով եւ սրտիւ յօժար. յորդոր կամ յորդորագոյն, յօժարամիտ եւ փութաջան.


Յուլանամ, ացայ

vn.

to be idle, to grow lazy, indolent;
to neglect, not to care for.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւելութեան փութոյ քան զհրէիցն յուղացելոց. (Արշ.։)


Յուսալիր

cf. Յուսալից.

· Calfa

NBHL (1)

Համարձակութիւն առեալ յուսալից փութով՝ զիւրեանց մշակութիւնն ցուցանեն. (Կորիւն.։)


Յուսալից

adj.

full of hope or confidence, hopeful.

· Calfa

NBHL (1)

Համարձակութիւն առեալ յուսալից փութով՝ զիւրեանց մշակութիւնն ցուցանեն. (Կորիւն.։)


Յստակասպաս

adj.

very bright, without obscurity.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակք տեսանեն ըստ իւրաքանչիւր չափու կարգացն, այլ յստակասպաս տեսիլն հօր՝ որդւոյն միայն պահեալ է. (Կոչ. ՟Է։)


Յստակեմ, եցի

va.

cf. Յստակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զնախաբնաւորեցաւդ (բառ) փութալի՛ է մեզ իմանալ, քանզի զայլսն զամենեսեան յստակէ զկնի. (Մաքս. ի դիոն.։)


Յօժարագոյն

adv.

eagerly, willingly, with pleasure, with good will, voluntarily, spontaneously, heartily.

· Calfa


Յօժարամիտ

adj.

voluntary, well disposed, ready to, eager, ardent.

· Calfa

NBHL (1)

Յօժարամիտ կամօք փութալ, կամ պատրաստական լինել, կամ ոգորիլ, կամ զհետ գնալ. (Պիտ.։ Նար. ՟Թ։ Գր. տղ. թղթ.։)


Յօժարանամ, ացայ

vn.

cf. Յօժարիմ.

· Calfa


Յօժարափոյթ

adj. adv.

eager, ready to, disposed to;
eagerly;
—ք հակառակութեամբ, contentious, litigious, quarrelsome.

· Calfa

NBHL (1)

Յօժար եւ փոյթ. յօժարական փութով.


Յօրացումն, ման

s.

luxury, voluptuousness.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրանալն. յղփութիւն. զեղխութիւն.


Նախահոգակ

adj.

provident;
— խնամք, foresight;
— զգուշութիւն, precaution.

· Calfa

NBHL (1)

προμηθής, προνοητής, προνοητικός providus, provisor, procurans եւ այլն. Կանխաւ հոգացօղ՝ խնամակալու. նախախնամօղ. յառաջատես. փութաջան եւ զգուշաւոր վասն ապագայից.


Նախանկար

adj. s.

delineated or designed beforehand;
prototype, original.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանկար օրինակաւ փութալ յառաջագոյն ի գուշակեալ հանդիսան. (Նախ. եբր.։)


Նախարարական, ի, աց

adj.

lordly, seignorial, princely.

· Calfa

NBHL (1)

Զկորուստ աշխարհիս, եւ զթափուր լինելն ի նախարարական տոհմէն. (Ղեւոնդ.։)


Յապաղիչ

adj.

delaying, prorogative, suspensive.

· Calfa

NBHL (1)

Զի նա ինքն է փուշն յապաղիչ նորա. (Եփր. համաբ.։)


Յապուրակի

adv.

hastily, in a hurry, suddenly, quickly, at once.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր առ եւ ապուր առնելով. յափշտակելով. իբրեւ զաւար փութապէս շորթելով կորզելով.


Յաջողապէս

adv.

prosperously, happily, commodiously.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ զփուշսն ի բաց խլեաց, յայնժամ յարմարութեամբ եւ յաջողապէս արկանէր զսերմն բանին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)


Յառաջադէմ

adj. adv. s.

advancing, progressing;
improving, making proficiency;
forward;
coryphaeus;
proficient;
— է, he is advancing in his studies;
երթալ — եւ մեծանալ, to improve;
to increase in prosperity;
իրք առնն — յաջողէին, that man prospered greatly.

· Calfa

NBHL (1)

Արագ ի փութալիսն յառաջադէմ ժամանելով. (Պիտ.։)


Յառաջադիմութիւն, ութեան

s.

advancement, progress, improvement, amelioration.

· Calfa

NBHL (1)

Զհանգամանս չարին խափուցանել հանդիսաւոր յառաջադիմութեամբ. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Յառաջանամ, ացայ

vn.

to advance, to go or move forward, to precede, to walk on;
to advance, to progress, to improve;
to have beginning, rise or origin, to be born.

· Calfa

NBHL (1)

Անկարելի է անցանել ընդ իւր ստուերն՝ եւ յոյժ փութացելոյն. վասն զի յառաջանայ միշտ այնքան՝ որքան հասեալն լինի. (Առ որս. ՟Է։)


Յառաջապահ, աց

s. mar.

advanced post, sentry, sentinel;
out-post, out-picket;
— դիտաւոր, look-out man, sentry.

· Calfa


Յառաջապահեստ

s. adj.

preservative, precaution;
preservative, precautionary.

· Calfa


Յարաջան

adj.

very diligent, indefatigable.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ ջանացօղ կամ ճգնօղ. անխոնջ. փութաջան.


Յարմարական, ի, աց

adj.

cf. Յարմար.

· Calfa

NBHL (1)

Անկարգ եւ արտաքոյ յարմարականին ասացեալ եղեւ։ Յարմարական կանոնաւ զօրէնս ամուսնութեանն փութացան կազմել. (Պիտ.։)


Յաւէտացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Յաւէժացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անմահացուցանել եւ յաւէտացուցանել արժանի առնէ։ Նկարիչք փութացան յաւէտացուցանել զիւրեանց անմահացուցանելով վաստակս. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. լիւս.։)


Յափշտակութիւն, ութեան

s.

ravishing, carrying off or away, ravage, usurpation, depredation;
rapacity, rapine;
— կնոջ, աղջկան, rape, abduction;
— մտաց, enthusiasm, transport;
extasy, rapture, ravishment;
revery;
— իրաւանց եւ արդարութեան, corrupt justice;
լինել ի —, to be plundered, pillaged, sacked;
մատնել ի —, to give up pillage.

· Calfa


Յափրանք

s.

cf. Յափրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Յափրանալն. յափրութիւն. տաղտուկ. ձանձրոյթ. անչափութիւն.


Յեղափոխուկ

adj.

inconstant.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է հեզն. ո՛չ յեղափոխուկ յընտրութիւն հաճոյիցն Աստուծոյ փութացելոցն. (Բրս. հց.։)


Յեղյեղումն, ման

s.

change, alteration, mutation, conversion;
— խօսից, tautology, repetition;
ոտից —, step, pace;
յեղյեղմունք արեգական, the tropics;
յեղյեղմունք ժամանակաց, changes or vicissitudes of the seasons.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ փութացելոց ոտից յեղյեղումն (կամ յեղեղումն). (Նար. ՟Հ՟Դ։)


Մացառուտ

cf. Մացառախիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Մացառախիտ. տնկախիտ, թփուտ. փշուտ.


Մացառք, ռաց

s.

thicket, covert, copse, wood;
brushwood, underwood, bush, tuft;
—ք աչաց, thick eye-lashes;
սեւացուցանել թխացուցանել զ—ռսն առ բբօքն՝ ծարրօքն, to paint one's eye-lashes.

· Calfa

NBHL (1)

Միացեալ կամ մած ծառք. որ եւ Անտառ (որպէս համծառ). խիտ առ խիտ տունկք, թուփք, բոյսք եւ փուշք. եւս եւ ոստք եւ արմատք. որպէս եւ ռմկ. մոցառ ասի բազմութիւն շառաւիղաց առ արմին ծառոց.


Մեծաջան

adj.

very diligent, careful, studious, industrious;
toilsome, tiresome, hard, painful.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵԾԱՋԱՆ. մ. Մեծաւ ջանիւ. մեծաջանապէս. ամենայն փութով. սրտի մտօք.


Մեծափոյթ

adj.

very diligent.

· Calfa

NBHL (1)

Մուտ բերսաբէէ մեծափոյթ փութով շտապեալ տագնապեալ. (Եփր. թագ.։)


Մեկուսութիւն, ութեան

s.

separation;
retirement.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ԲԱՑ ՄԵԿՈՒՍՈՒԹԻՒՆ. Նոյն ընդ վ. եւ Խուսափումն. ἁποφυγή կամ ἁποφοίτησις declinatio, fuga.


Մեղկեմ, եցի

va. fig.

to soften, to loosen, to slacken, to mollify;
to unman, to enervate, to effeminate, to emasculate, to render cowardly.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղկեն, ի ծուլութիւնս դարձուցանեն։ Ամենայն ուստեք զանձինս մեղկեմք, եւ դիւրինս առ ըմբռնել առնեմք սատանայի։ Զախորժականսն ասաց, եւ մեղկեաց զլսողսն։ Մի՛ մեղկիցես զփոյթն։ Մի՛ մեղկէք զոլոր փութոյն ժամանակօք, այլ մանաւանդ աճեցուցէք։ Զամենայն ոք գինւով մեղկէր. (Ոսկ. ես. Ոսկ. մտթ. Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ղկ.։)


Մեղուագործութիւն, ութեան

s.

collecting, making honey.

· Calfa

NBHL (1)

Զառօրեայ փուշ ի ծաղկանցն նիւթ մեղուագործութեան փութան մատուցանել. (Եղիշ. դտ.։)


Մխիթար, աց

adj. s.

consoling, consolatory;
consoler, comforter;
cf. Մխիթարութիւն;
— լինել՝ տալ՝ մատուցանել, to comfort, to console, to solace;
— ինչ առնել մտաց, to flatter, to adulate, to wheedle, to coax, to allure.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ իբրեւ յատուկ անուն, ՄԽԻԹԱՐ, այ. παράκλησις, παραίνεσις consolatio, admonitio. Մխիթարութիւն. սփոփութիւն. արգահատանք. քաջալերութիւն. յորդոր. ախտակցութիւն. կարեկցութիւն. մխիթարանք.


Մխիթարութիւն, ութեան

s. fig.

comfort, consolation, solace;
balm, balsam.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ բազում ցաւոց սրտի իմոյ մխիթարութիւն քո ուրախ առնէր զանձն իմ։ Լալով ելին, եւ մխիթարութեամբ ածից զնոսա։ Դիիցէք եւ յագիցիք ի ստեանց մխիթարութեան դորա։ Գրեսցուք առ նոսա բանս մխիթարութեան՝ մեծարանաց եւ պարգեւաց։ Բառնաբաս՝ որ թարգմանի որդի մխիթարութիւն։ Եւ ոչ յաւուրն յանդիմանութեան՝ մխիթարութեան։ Ի մխիթարութիւն ել նոցա լորամարգ ի ծովէ։ Մարդկան խօսի շինութիւն եւ մխիթարութիւն եւ սփոփութիւն։ Եթէ մխիթարութիւն ինչ իցէ ի քրիստոս, եթէ սփոփութիւն սիրոյ.եւ այլն։

παράκλησις, παραμυθία, -ιον consolatio. որ եւ ՄԽԻԹԱՐ. Մխիթարանք. բան եւ գործ մխիթարիչ. սփոփութիւն. հանդարտութիւն սրտի. յորդոր. յուսադրութիւն. քաջալերութիւն խառն ընդ աղերս. արգահատանք.


Մղոն, ի, աց

s.

mile.

· Calfa

NBHL (1)

Մղոնն՝ եօթն ասպարէզ է (այսինքն ձիընթացք). որպէս զի լինել գետնաչափութեամբ մղոնն հազար քայլ. եւ խրասախն է երեք մղոն. (Խոր. աշխարհ.։)


Մնամ, ացի

vn.

to remain, to stay;
to stop, to wait, to expect;
to hope;
to rest, to be at rest;
to last, to consist, to hold out;
cf. Բարեաւ, cf. Խաղաղութիւն, cf. Կամ.

· Calfa

NBHL (1)

Մնացի, զի բերցէ խաղող, եւ եբեր փուշ։ Կացից մնացից աստուծոյ, եւ եղէց յուսացեալ ի նա։ Մնալ փրկութեան տեառն։ Մնա՛ ինձ տակաւին սակաւիկ մի, զի ուսուցից քեզ.եւ այլն։


Մնաս, ի, ից, ու, ուց

s.

mina (weight and money);
pound;
mark.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս ճոխագոյն ի բացատրութեան չափուց եւ կշռոց, տիպ մեր։