Definitions containing the research փու : 1559 results

Վարձաւորութիւն, ութեան

s.

cf. Վարձկանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ կար յայլ ոմանս վստահանալով. զի ոչ եթէ սուրբ են աղօթք, որ վարձաւորութեամբ լինի այլում. այլ դու քեզէն փութա՛ առնուլ զպտուղ աղօթիցն. (Մաշկ.։)


Սոսկումն, ման

s.

horror, great fear, trembling, shuddering, terror, dread, dismay, fright, apprehension;
— հերաց, bristling up of the hair;
դողումն եւ — կալաւ զբանակն, a panic spread through the army;
— պատահեաց ինձ, I was seized with horror;
— ածել, բերել, to terrify, to strike with horror, to make one's hair stand on end.

· Calfa

NBHL (1)

φρίξ, φρίκη, φρικασμός, θραυσμός horror περίφριξις refrixio, frigor. Սոսկալն. դողումն. սարսափումն. քստմնութիւն. ահ. ահաւիրք. եւ Սարսռումն ի ցրտոյ. ահուդող.


Սովոր, ից

adj.

accustomed, used to, inured, trained;
customary, usual, habitual, wont;
familiar;
— լինել, to be accustomed or used to;
որպէս — էր, as he was wont to, as he was in the habit of.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հաւատալ փութով սովորից չարաց, զի հնացեալ՝ բնութիւն լինի. (Մխ. առակ. ՟Ձ՟Թ.) (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ)։


Սուգ, սգոյ

s.

mourning;
grief, sorrow, affliction, weeping, sadness;
աւուրք սգոյ, time of mourning;
հանդերձ սգոյ, mourning clothes;
— առնուլ, ունել, to go into mourning, to wear mourning, cf. Սգամ;
to be sunk in grief, to be desolate, afflicted;
ի — մտանել, լինել, նստիլ, to be in mourning;
— զգենուլ, to put on mourning, to be clad in mourning;
թողուլ զ—, to leave off mourning, to go out of mourning;
— առնուլ ի վերայ ուրուք, to mourn for, to weep over, to bewail;
ի — համակեալ կալ ընդ, to be inconsolable for;
ի — դառնութեան ընկղմեալ կայր, he gave himself up to bitter grief;
cf. Ընկղմիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրովն զոր ունիք դուք առ մեզ՝ իմերում սգի նստիք դուք։ Ով ապաշխարութիւն պատուական եւ բարի, որ ի սգի ուրախութեան լինիս մայր։ Ամենեւին տարաժամ ի սգի երկրաչափութիւն, եւ ի գիներբուս արտասուք. (Եփր. ՟բ. կոր.։ Բրս. ապաշխ.։ Առ որս. ՟Ա։ Իսկ. Յհ. ՟Ա. 15.)


Սուղ, սղից

adj. gr.

little;
brief, short, succinct, concise;
*dear, high-priced;
short;
s. mus. "an Armenian note;
— ինչ, իմն or մի, a little, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի, cf. Սակաւ մի;
— ինչ յառաջ, some time before;
— ինչ կանխագոյն, a little before;
— ինչ զկնի, some time after;
յաւելից այլ եւս — ինչ, one word more;
ի — բանս, — բանիւ, in few words;
— իշխանութիւն, իշխանք, cf. Սակաւապետութիւն."

· Calfa

NBHL (1)

(յորմէ յն. փսիլօ՛ս. լտ. փուսիլլուս. ψιλός pusillus, paulus, paululus βραχύς, μικρός brevis, parvus. Նուազ. սակաւ. դուզնաքեայ. փոքրիկ. կարճ, համառօտ. ամփոփ. նուրբ. բարակ. լերկ. Քիչ.


Շնորհալից

adj.

full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.

· Calfa

NBHL (1)

Գլուխ յամուսնութիւն փութալեացն՝ շնորհալիցլ հանդիպել կենակցի. (Նիւս. կուս.։)


Շնորհավաճառութիւն, ութեան

s.

simony.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմայորդոր փութով հաւանեցարո՛ւք ի շնորհավաճառութիւն այսր աւուր. (Թէոդոր. կուս.։)


Դատ, ից

s.

lawsuit, cause, litigation;
justice;
— վարել, դնել, to proceed, to sue in law, to bring an action;
— առնել, to do justice;
to judge a lawsuit;
— տալ հատուցանել, to judge one's self, to condemn one's self, to be condemned;
ի — կոչել, to summon, to cite.

· Calfa

NBHL (1)

Եդ զձորձսն յովսեփու առ ինքն, եւ ի դատ պահէր առն իւրում. (Եփր. ծն.։)


Դատարկաբանեմ, եցի

vn.

to speak to no purpose or in vain.

· Calfa

NBHL (1)

ἁργολογέω inaniter, vel inania loquor, garrio, blatero Ընդ վայր բարբառել. խօսել բանս դատարկս. առասպելաբանել. փուճ բաներ խօսիլ.


Դատարկաբանութիւն, ութեան

s.

useless discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ դատարկաբանութիւն թուիցի ինչ քեզ այսպիսի խնդրուածս աղջկանն. (Եղիշ. դտ.։ (իբր փուճ բան. այսինքն ընդունայն իր կամ զրոյց։))


Դատարկացուցանեմ, ուցի

va.

to empty, to evacuate, to clear;
to exhaust.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ Թափուր կացուցանել. պարպել, դարտըկել.

Ի մարդն լինել՝ ոչ դատարկացոյց զծոց հօրն, եւ ոչ թափուր եթող զաթոռն հայրենի. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ։)


Դատարկութիւն, ութեան

s.

emptying, vacuum, space;
evacuation;
vacuity;
vacancy;
exhaustion;
idleness, sloth-fulness, laziness, leisure.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Թափուրն գոլ. անպտղութիւն. անմասն եւ անբաժ մնալն.


Դարբնական, ի, աց

adj.

belonging to a smith;
—ն, smithcraft.

· Calfa

NBHL (1)

Դարբնական փուք. (Շ. թղթ.։)


Դարբնոց, աց

s.

forge, smithery, smithy.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ինչ առնեն ի դարբնոցս փուքքն. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Դափիւն

s.

the sound of a tabour;
uproar, noise, rumour.

· Calfa


Դեգերանք, նաց

s. pl. frequenting company;
evagation, distraction, dissipation.

· Calfa

NBHL (1)

διατριβή commoratio Դեգերիլն. դեգերումն. թարթափումն, ընդերկարելն. յարանելն. պարապումն. զբաղումն. եւ Տատանումն վարանմամբ.


Դելփին, փինաց

s.

dolphin, porpus.

· Calfa

NBHL (1)

Զդլփունսն զերեք. (Սոկր. ՟Ա. 16.) ոտնեանսն յասպարիսի նորին քաղաքիս դնէր. իմա՛, դելփական եռոտանի։


Դեղձուկ

s.

small peach.

· Calfa

NBHL (1)

Դեղձ կամ դեղձի փոքրիկ, փափուկ.


Դժնեայ, էի, ից

cf. Դժնեակ.

· Calfa

NBHL (1)

Դժնեայ դատախազ, մատնիչ, փուշ, հնարաւորութիւն։ Եւ ինձ դժնէիս։ Առ դժնէիս ամբարշտութիւն։ Դժնէից դահճաց, նենգողաց մարդոց։ Հրապոյրս ինձ դժնեայս արբուսցէ։ Քան զամենայն դժնեայս. (Նար.։)


Խափանեմ, եցի

va.

to hinder, to stop, to impede, to obstruct, to embarrass, to cross, to delay, to interrupt;
to intercept;
to interdict, to prohibit;
to abolish, to abrogate, to annul, to revoke;
to take away;
to sippress;
— զճանապարհն, զանցս ուրուք, to stop the way or passage, to stop up, to obstruct, to encumber;
— զերկիր, to encumber the earth.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՓԱՆԵԼ. συγκλείω concludo ὐποσκελίζω supplanto եւ այլն. որպէս թէ Խափուցանել ի հաղբս. (թ. գափաթմագ ) կամԽաբանօք կարթել. խոչընդոտն եւ խափան լինել.


Խափնում, եայ

vn.

to shut;
to faint;
to be extinguished;
to be blinded.

· Calfa

NBHL (1)

Խփմամբ կամ կափուցմամբշիջանել, դադարիլ. եւ Խափանիլ ի տեսութենէ, կուրանալ. σβέννυμαι extinguor ἁπέρχομαι recedo ἑκκεκόμμενος excaecatus.


Խելք, լաց

s. adv. mar.

brains;
mind, sense, wit, understanding, intelligence, wisdom;
խելօք, skilfully, ingeniously, cleverly, dexterously;
bench for rowers;
— կամրջաց, bridge-head;
— գետոց, source of ariver;
—լս ունել, to be wise, judicious, prudent;
ի խելաց ելանել, to lose one's reason, to become mad;
գնալ խելօք, յայլ խելս շրջել, յայլոյ խելս լինել, to be out of one's mind, to turn mad;
ցնորիլ ի խելաց, to faint, to swoon;
ի խելս գալ, to come to one's self, to recover one's self;
to amend;
խելս խառնել, to tax one's ingenuity, to contrive, to set one's wits to work, to try, to attempt;
to dupe, to outwit, to use artifice, craft, guile;
ի խերս կերպարանեալս, feignedly, with simulation, in appearance;
astutely, cunningly;
բանք բազում — սակաւ, much tongue and little judgment;
ի խելաց եւ ի մտաց թափեալ, hair-brained, cracked, foolish, insane, mad;
գինին կալաւ զխելս նորա, he became intoxicated, tipsy. — նաւի, poop, stern of a ship;
ի խելս նաւին, on the poop.

· Calfa

NBHL (1)

Զխնդրեալսն յաստուծոյ խելս բարիս, եւ զինքեանս անխրատս գոլ, անիմայ ասեմ։ Ճանապարհորդք ի տունս եւ ի հայրենիս փութան, իսկ իմաստունք ի խելս եւ իմաստութիւն։ Պիտէր ինձ կաթ մի բախտի, եւ ոչ խելք կարասով. (Ոսկիփոր.։)


Խենեշութիւն, ութեան

s.

voluptuous and effeminate life, lasciviousness, debauchery, wantonness, dissoluteness.

· Calfa

NBHL (1)

μαλακία mollitia. Խենէշն գոլ, եւ խենեշանալն. Մեղկութիւն. թուլամրթութիւն, փափկասիրութիւն. ցոփութիւն. զեղխութիւն. եւ Վատասրտութիւն. թուլութիւն, շըլըխտիութիւն.


Խէժ

cf. Խիժ.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱԶԻ ԽԻԺ կամ ԽԷԺ կամ ԿՌԷԺ. τραγάκανθα (նոխազափուշ). tragacanthum, hyrcina spina, gummi adraganthum. Ձիւթ փշուտ բուսոյ գազի՝ յարմատոյ նորին ճեղքելոյ. քիթրա, քիթրէ։ (Բժշկարան.։ Գաղիան.։)


Խէչ, ից

s. zool.

prop, stay, support;
back, back-side;
clothes' pocket;
crab;
craw-fish;
— դնել cf. Խեչակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եւ զայլոց ոմանց պատրաստեալ կերակուր յափշտակել փութայք, եւ զթռչնոց եւ զզեռնոց, որպէս զխէչս, եւ զքառաձետս. (Մագ. ԺԲ։)


Խիժ, խժաց

s.

gum.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱԶԻ ԽԻԺ կամ ԽԷԺ կամ ԿՌԷԺ. τραγάκανθα (նոխազափուշ). tragacanthum, hyrcina spina, gummi adraganthum. Ձիւթ փշուտ բուսոյ գազի՝ յարմատոյ նորին ճեղքելոյ. քիթրա, քիթրէ։ (Բժշկարան.։ Գաղիան.։)


Խիւս, ի

s.

hasty-pudding;
gruel;
paste;
starch.

· Calfa

NBHL (1)

(յորմէ ռմկ. խաւիծ) Փոխինդ. Փափուկ ուտելի զանգեալ յալերէ ընդ իւղոյ եւ մեղու, եւ այլն. եւ ամենայն կերակուր, կամ դեղ բաղադրեալ. ... յն. ἅλευρον , ալիւր. եւ բայիւ ψωμίζω իբրու պատառս գործել.


Խլումն, ման

s.

pulling out, tearing up, rooting out, extirpation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խլումն փութալ տնկելոյն. (Փիլ. յովն.։)


Խլուրդ, լրդից

s.

mole.

· Calfa

NBHL (1)

Խափուցեալ զաչս իբրեւզխլուրդ. (Մագ. լ։)


Խլուրդն, լրդան

cf. Խլուրդ.

· Calfa

NBHL (1)

Խափուցեալ զաչս իբրեւզխլուրդ. (Մագ. լ։)


Խղճմտանք, նաց

s.

conscience, scruple;
խղճմտանօք, conscientiously, scrupulously.

· Calfa

NBHL (1)

Տատասկն (յայտ առնէ) զփուշ մերոյ խղճմտանցն. (Վրդն. լս.։)


Խճողեմ, եցի

va.

to fill, to heap up, to stuff, to cram;
— զորովայն, to gorge, to gormandize, to stuff or cram one's self, to eat too much.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՃՈՂԵՄ πληρόω, ἑμπληρόω, ἑκπληρόω , ὐπερεμπίπλω impleo, expleo, supra modum impleo. որ եւ ԽՃԵԼ (ըստ ՟բ. նշ) Խիծ եւ հոծ լնուլ, մանաւանդզորովայն անչափութեամբ կերակրոցեւ ըմպելեաց. տխել.


Խնամ, ոց

s.

care, attention, solicitude;
nursing, attendance, duty, task;
mindfulness, diligence, assiduity;
—ով, carefully, mindfully, attentively;
— ածել՝ ունել՝ տանել, to take care of, to be mindful of, to look after;
to nurse, to tend, to attend;
to provide, to procure;
զամենայն փոյթ եւ զ— ունել զումեքէ, to take every care of;
to take great pains with;
տարածել ի վերայ ուրուք քլխնամս իւր՝ զգութ խնամոց, to surround with loving cares or kind offices, to be particularly attentive to, to wait assiduously upon;
հաստատեալ ի խնամս չարին, prone to evil.

· Calfa


Խնամակալեմ, եցի

vn.

cf. Խնամարկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ խրամատել փութացայ, այլ խնամակալել. (Մագ. ՟Լ՟Ա։)


Խնամակալութիւն, ութեան

s.

care, attention, solicitude;
tutelage;
regency;
protection, guardianship;
Divine Providence.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՆԱՄԱԿԱԼՈՒԹԵԱՄԲ. իբր մ. ἑπιμελῶς diligenter, accurate. Խնամով. փութով պնդութեամբ. զգուշութեամբ. ուշի ուշով.


Խնամատար

cf. Խնամակալ.

· Calfa


Ծնեբեկ, ի

s. bot. asparagus.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՆԵԲԵԿ կամ ԾՆԷԲԵԿ. ἁσπάραγος asparagus. իտ. sparago, gi. Բերք բանջարոյ ուղղաբերձ, թզաչափ, որ ընդ ծնանիլն եւ բեկանի, այսինքն առ օրին հատանի, մինչդեռ է փափուկ ախորժահամ. (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Ծոթոր, ոյ

s. bot. serpillum, wild thyme.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՈԹՈՐ որ եւ ԾՈԹՈՐԻՆ, կամ ԾՈԹՐԻՆ, կամ ԾՈԹՈՐՈՒՆ. սեռ. ծոթրնոյ. ծոթորնոյ. ἑπίθυμον, θύμον, ἔρπυλον thymus, serpyllum եւ այլն. Ազգ զոպայի, բոյս մանրատերեւ՝ գեղեցկափունջ՝ անուշահոտ, ջերմ կծուահամ, եւ այն կրկին եւ երեքկին տեսակաւ. տե՛ս եւ ԶՈՒՐԱԿ, եկ ԹԻՒՄԱՅ.


Ծոթորին, որնոյ

s. bot. lemon thyme.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՈԹՈՐ որ եւ ԾՈԹՈՐԻՆ, կամ ԾՈԹՐԻՆ, կամ ԾՈԹՈՐՈՒՆ. սեռ. ծոթրնոյ. ծոթորնոյ. ἑπίθυμον, θύμον, ἔρπυλον thymus, serpyllum եւ այլն. Ազգ զոպայի, բոյս մանրատերեւ՝ գեղեցկափունջ՝ անուշահոտ, ջերմ կծուահամ, եւ այն կրկին եւ երեքկին տեսակաւ. տե՛ս եւ ԶՈՒՐԱԿ, եկ ԹԻՒՄԱՅ.


Ծոթրին, րնոյ

s. bot. garden thyme.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՈԹՈՐ որ եւ ԾՈԹՈՐԻՆ, կամ ԾՈԹՐԻՆ, կամ ԾՈԹՈՐՈՒՆ. սեռ. ծոթրնոյ. ծոթորնոյ. ἑπίθυμον, θύμον, ἔρπυλον thymus, serpyllum եւ այլն. Ազգ զոպայի, բոյս մանրատերեւ՝ գեղեցկափունջ՝ անուշահոտ, ջերմ կծուահամ, եւ այն կրկին եւ երեքկին տեսակաւ. տե՛ս եւ ԶՈՒՐԱԿ, եկ ԹԻՒՄԱՅ.


Ծովածփանք, նաց

s.

heaving, undulation.

· Calfa

NBHL (1)

Կուտակման կոհակաց, որ նախ քան զտեսանելն՝ զիջանելն փութայ ի ծովածփանաց. (Մագ. խ.։)


Ծորեմ, եցի

vn. va.

cf. Ծորիմ;
to mow.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՈՐԵՄ ԾՈՐԻՄ, եցայ. ձ. ῤύω, ἁπορρυέω fluo, defluo. Թորիլ, թորթորիլ. սորիլ, սորսորիլ. հոսիլ որպէս ջուր կամ ընդ ձոր. լուծանիլ. կաթել. ծիւրիլ, հալիլ. Ջրի պէս վազել, վսթիլ, փուճը երթալ.


Ծփանք, նաց

s. fig. adv.

cf. Ծուփ;
surging of the sea;
wave, billow, swell;
trouble, care, perturbation;
— հերաց, hair floating in the breeze;
ի —նի, afloat;
in trouble;
ի —նի կալ, to waver, to fluctuate, to be agitated, billowy, vacillating.

· Calfa

NBHL (1)

περιφορά circumlatio եւ այլն. Ծուփք. ծփումն. յուզմունք ալեաց ծովու, կամ ծովու յերեսաց ալեաց. յոյզք եւ վարանք. հոգք, զբօսանք, զբաղանք. տատանումն.


Կազմակերպ

s.

implement.

· Calfa

NBHL (1)

Թողին լքին զղեկս, եւ զամենայն կազմակերպս ըստ կազմածոյ չափուն իւրեանց. (Ոսկ. ապաշխ.։)


Կազմեմ, եցի

va.

to form, to mode, to fashion;
to construct, to erect, to build;
to furnish, to provide, to supply;
to fit up, to arrange, to set in order;
to adjust, to put in repair;
to adorn, to embellish;
to get ready, to prepaire;
to equip;
to arm;
գունդս —, to enrol soldiers;
— զկառս, to harness the horses;
պարս ուրախութեան —, to give a ball;
— գորս, to bind books.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրենս ամուսնութեան փութացար կազմել. (Պիտ.։)


Ընդհարումն, ման

s.

collision, shock, conflict.

· Calfa

NBHL (1)

ԸՆԴՀԱՐԿԱՆՈՒՄՆ ԸՆԴՀԱՐՈՒԹԻՒՆ. ԸՆԴՀԱՐՈՒՄՆ. Ընդհարկանելն, իլն. բախումն. զարկուած. շփումն.


Ընդունայն

adj. adv.

vain, void, useless;
empty;
indolent, idle;
in vain, uselessly, empty;
— առնել զակնկալութիւն, to deceive, to disappoint, to frustrate, to destroy the illusions of;
ամենայն ինչ — է, all is vanity.

· Calfa

NBHL (2)

μάταιος, κενός vanus, vacuus, inanis Ի սպառ ունայն. դատարկ. սնոտի. նանիր. սին. փուճ.

ԸՆԴՈՒՆԱՅՆ. մ. εἱς κενόν in vanum Իբր Ընդ ունայն. ի սնոտիս. ի նանիր. ի զուր. փուճ տեղը.


Ընդունայնաբանութիւն, ութեան

s.

prate, prattle, chitchat, nonsense, chattering

· Calfa

NBHL (1)

ματαιολογία vaniloquentia Բան սնոտի. դատարկաբանութիւն. փճախօսութիւն, փուճ կամ դատարկ խօսք.


Ընդունայնութիւն, ութեան

s.

vanity, frivolity, futility;
nothing.

· Calfa

NBHL (1)

ματαιότης vanitas Ունայնութիւն. նանրութիւն՞ սնոտի ինչ. փուճ բան, փուճ ըլլալը.


Ընդվայրաբանութիւն, ութեան

s.

quackery, idle talk.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդունայնաբանութիւն. վայրապար խօսք. շաղփաղփութիւն. շատխօսութիւն. փճախօսութիւն.