cf. Գեղեցկատես.
· Calfa
Մերթ որպէս յն. εὑσύνοπτος conspicuus Յայտնատեսիլ. քաջայայտ. պայծառ.
hollowed;
subterraneous.
· Calfa
Անյայտ ընդ գետնափորսն մերձ էին ի քաղաքն մտանել. (Վեցօր. ՟Ը.) յն. ὐπόνομοι cuniculus, cloaca
that crawls on the ground, creeping;
mundane;
vile, low;
— տանել, to drag on the ground;
— լինել, cf. Գետնաքարշիմ.
· Calfa
Գետնաքարշ վարք, քաղաքավարութիւն, հեշտութիւն. (Զքր. կթ.։ Լմբ. յայտն. եւ Լմբ. սղ.։)
fear, timidity;
terror, apprehension, fright, dread;
doubt, distrust;
առ —ի, for fear of;
յ— անհնարին վարանել, զերկիւղի հարկանիլ, to fear, to apprehend, to be much afraid;
— արկանել յոք, to frigthen, to startle, to strike with terror;
խօլական —, a panic;
— մահու անկաւ ի վերայ իմ, the terror of death is fallen upon me;
երկեան — մեծ, they were sore afraid.
· Calfa
Երկիւղ իցէ նախախորհութիւն վշտաց, երկիւղ իցէ դողումն զգայութեան սրտին, որ յաղագս անյայտ սրտմտութեան սասանի եւ լուծի. (Կլիմաք.։)
whose conduct is heavenly, that lives like an angel.
· Calfa
Որ յայտնեցաւ երկնակեաց իշխանացն. (Ագաթ.։)
secondary, accessory, subaltern.
· Calfa
Յաղագս երկրորդականաց. թէ յայտնապէս. եւ մի՛ գաղտաբար զուգեսցին. (Ցանկ յհ. իմ. ատ.։)
repetition, resumption, reiteration;
— օրինաց, Deuteronomy.
· Calfa
Այս տեղի կրկնած եւ երկրորդութիւն է։ Պա՛ցտ է միտ դնել կրկնելոցն գրոց եւ երկրորդութեանց, զի միտս ինչ յայտնիս կամի ցուցանել այնու։ Ասպիսի ինչ է երկրորդութիւնն, ասէ՝ թէ զքառասուն տիւ եւ զքառասուն գիշեր եկն անձրեւն ... զնոյն դարձեալ երկրորդէ. (Կիւրղ. ծն.։)
list, roll.
· Calfa
Եօթանասուն աշակերտացն երկրորդուստ անուան նոցա ուրեք չէ՛ յայտ. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 12։)
space between two days.
· Calfa
Իսկ երկօթի աւուրբքն զերեքօրեայ զյարութիւն յայտնելով. (Մեկն. ղեւտ.։)
cariosity, cancer, rottenness, mouldiness.
· Calfa
Երրն ի շարաւ եւ յաւիշկ զլուծումնն, միանգամայն զթարախն, զբորբոսն, եւ զփտութիւնն յայտ առնէ. (Գէ. ես.։)
seven;
— անգամ, — times, many times.
· Calfa
Եօթիւն զվերստին եւ զհոգեւոր ծնունդն մեր յայտնելով եւ ցնծալով, եւ ութիւն զհանդերձեալ ուրախութիւնն նշանակելով. (Ոսկիփոր.։)
ԵՕԹՆ ՀԱԶԱՐ, եւ եօթն հարիւր, եւ այլն. ոչ այնչափ բարդ համարին, որչափ կրկին բառք յայտնիք. նոյն եւ ռմկ։
seven-headed.
· Calfa
Մինչեւ յօթնագլուխ վիշապն, որ է նեռն. (Նախ. յայտն.։)
Վիշապն մեծ՝ հրակերպ՝ եօթնագլուխ. (Լմբ. յայտն.։)
adj. s. septenary;
week.
· Calfa
ԵՕԹՆԵՐԵԱԿ, կամ ԵՕԹՆԵՐՐԵԱԿ, ըստ տումարագիտաց է Կիրակագիր, որպէս նշանագիր յայտարար կիրակէի՝ որով յայտնի լինին եւ այլ աւուրք եօթնեկին՝ զամն ողջոյն. Տօմար. ստէպ։
transmigration, emigration, flight;
journey;
pilgrimage;
the colony, the settlers or fugitives.
· Calfa
Ել գաղթին փութացուցանէր։ Դառնիճն յայտնութիւն հոգեկան գաղթին է։ Ի գոհութեան գաղթիցն։ Բնակափոխութիւնք գաղթից. (Փիլ.։)
cf. Գաղտ.
· Calfa
Իսկ գաղտաբար ընդէ՞ր, որ կարօղ էր յայտնապէս ելանել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։)
secret, occult, hidden, impenetrable;
furtive, stolen.
· Calfa
Զգաղտնածածուկն յայտնաբարբառ։ Որոգայթքն գաղտնածածուկ սատանայականք. (Նար. ՟Ի՟Է. եւ ՟Զ։)
secret, oecult, latent, hidden;
stolen, furtive;
clandestine
· Calfa
ἁπόκρυφος, κρυπτός, κρυφίος, κρυφαῖος Occultus, secretus, absconditus, latens, reconditus Ծածուկ. թաքուն. ղօղեալ. անյայտ. կիզլէ, սագլը, սըր, գալ.
Ծածկագէտ, եւ ամենայն գաղտնեաց յայտնիչ. (Ագաթ.։)
wolf's skin.
· Calfa
Զբարսն գայլենիս յայտնապէս ցուցանեն. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)
lamb;
— մայէ, the — baas.
· Calfa
ԳԱՌԻՆ ԾԱՂԻԿ. Ի բառս Գաղիանոսի, որպէս յն. խիրի (բառ անյայտ)։
to be prolix in discourse, to make long tiresome speeches.
· Calfa
Զեկուցեալ է ճշգրիտ յառաջագոյն, զի այլ մի՛ եւս լիցի երկայնաբանել։ Ախմարագոյն է երկայնաբանել յաղագս այսպէս յայտնեաց. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
mill;
mill-stone;
grindstone;
— իշոյ, mill-stone turned by an ass;
վերին —, upper mill-stone;
ներքին —, lower mill-stone;
cf. Երկանաքար.
· Calfa
to lengthen, to prolong, to stretch, to extend;
to suspend;
to delay, to temporize.
· Calfa
Զանմիջոցն եւ զերկարիլն յայտ առնելով. (Վրդն. ել.։)
doubt, suspicion, fear.
· Calfa
Ոչ եթէ այնպէս սրբեաց, եթէ երկեւանն ինչ մնայր առ ի քննել զբորոտութիւնն։ Մեկնութեամբն փարատիցի երկեւանն։ Մեղմով յայտ ածէր զնոցա մտացն երկեւանսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։ ՟Բ. 26. եւ 11։)
Այժմ զիս առնէ իշխան մարմնոյ նորա (յոբայ), եւ յայտնեմ զերկեւանս մտաց նորա. (Վանակ. յոբ.։)
to become bitter, to turn sour;
to be offended, irritated;
to be tired, displeased.
· Calfa
s. bot. endive;
wild lettuce;
bitter.
· Calfa
Դառնիճն զդառնութիւն (յայտնէ)։ Դառնիճն յայտնութիւն հոգեկան գաղթին է. (Փիլ. ել.։)
bitterness, disgust, sharpness, gall, distaste;
grief, displeasure, vexation;
rigour;
enormity;
mordacity.
· Calfa
ordinal;
classical;
arranged, divided.
· Calfa
Դասական (անուն) է, որ զդաս յայտնէ. առաջին, երկրորդ եւ այլն։ Դասականն (մակբայ). յետ այսորիկ, յառաջագոյն, մի ըստ միոջէ. եւ այլն. (Թր. եւ Երզն. քեր.։)
τακτικός ordinalis Ուր գոյ կարգ դասուց. յայտարար կարգի դասաւորութեան. որպէս ըստ քերականաց՝
arrival, approach, accession.
· Calfa
Նոյի պատմութիւն յայտնէ զերկուց գալստեանցն Քրիստոսի, ծով գոլով աշխարհս. (Տօնակ.։)
erudition, learning, literature, science;
վերնային —, astronomy, cf. Աստեղաբաշխութիւն.
· Calfa
Ոչ բաւականանամ իմով աղքատիմասն բանագիտութեամբ զսորայս բացայայտել զչափ ներբողականին։ Զմեծս զայս բանագիտութեան ընթանալ ասպարեզ։ Երանելին Մաշտոց (երկրորդ) ուսումնական բանագիտութեանն քաջահմտագոյն. (Արծր. ՟Գ. 12։ ՟Դ. 2. եւ 8։)
eminent, pre-eminent, supreme.
· Calfa
Գերակայ ապականութեան յայտնեցաւ։ Գերակայ փորձութեանց գտեալ. (Նար. մծբ.։)
time;
year;
century, epoch, period;
age;
the end of life, death;
the present life, our times;
season;
opportunity, leisure;
appointment;
ճշմարիտ —, true or correct -;
միջին —, mean -;
արեւային — solar -;
աստեղական —, sideral -;
դիշերահաւաստրային —, equinoctial season, equinox;
—ք Թագաւորաց, The Books of Kings;
անցանել զ—օք, to grow old, to advance in years;
— պատեհի գտանել, to find a favorable moment;
յօգուտ վարել զ—ն, to make a good use of time;
կորուսանել, անցուցանել զ—ն, to lose, to waste one's time, to while away;
դէպ —, a favorable moment;
—ի մնալ, սպասել, or սպասել դիպող —ի, to wait the favorable moment;
— առնուլ, գտանել, to find a favorable occasion or opportunity;
ընտրել զ—ն, cf. Ընտրեմ;
ոչ բազում —ք են, a short time since, not long since, lately, of late;
ոչ սակաւք են, a long time since, a long, long while ago, long since;
առ այնու —օք էր տեսանել, then one saw, it was at that period one saw;
առ —օք Վարդանայ Մեծի, in the time of Vardan the great;
յաւուրս —աց սորա, of his epoch;
ի վաղեմի —սն, in remote ages;
ի սուղ, ի սակաւ —ի, in a short time, in a moment;
ի միում, ի նմիմ —ի, at the same time;
ի յետին —ս, in these latter times, years or days;
անդստին ի —աց անտի, or յառաջին —աց, thenceforth, from the earliest or olden times;
առ նովին —օք, towards this period, about the same time;
հզօր ի —ին, powerful at that time;
— ինչ, some time, a short time;
առ — մի, provisionally, for a certain period, for the present;
—աւ, with time, in the course of time, in time, in the long run;
ընդ or ըստ —ս —ս, from time to time, at intervals, now and then, ever and anon;
զայնու or առ այնու —աւ, զայնու —օք, ընդ —ս, or յամս —ացն այնոցիկ, առ սովիմբ, or զսովին —աւ, ընդ —ս ընդ այնոսիկ, ընդ ամս —ացն այնոցիկ, then, at that time, in those times, at that epoch, during that century;
ի —ին՝ յորում..., in the time when...;
ընդ ամենայն —ս, at all times;
—աւ, once upon a time;
once there was;
formerly;
— ինչ առնել առ ձեզ, I shall remain some time among you;
—ս ձիգս, long time;
բազում —ս աշխատ եղէ ի վաստակս այս, this work has cost me much time;
բազում —ի պէտք են առ այս, that requires much time;
անցանէ —ն, time flies.
time;
time;
tense.
· Calfa
Թագուցանեն զնենգութիւն, եւ ժամանակ գտեալ՝ յայտնեն. (Շ. մտթ.)
Յորժամ ժամանակ առնուն, յայնժամ թափեն զթոյն։ Իբրեւ ժամանակ առին, ապա յայտնեցին. (Սարգ. պ. ՟Գ։)
that shows the time.
· Calfa
Որ ինչ ցուցանէ կամ յայտ առնէ զժամանակ. ատենը ցըցնօղ.
punctual, exact to the time appointed, watchful, vigilant;
— լինել, to seek, to look out for, to spy, to watch, to be on the watch, to keep watch;
— դարանակալ լինել, to lie in wait for, to be on the watch for.
· Calfa
Քանզի ժամապահ եղեն գիրք յայտնել զմնաձնութեան հոդւոյն. (Վրդն. ծն.։)
rusty;
venomous, poisonous.
· Calfa
Օձն յայտ առնէ զբարեկամաց ժանկաւոր զդժնդակութիւն. (Կոչ. ՟Թ։)
that searches, inquisitive;
bold, brazenfaced, impudent, importunate, troublesome.
· Calfa
Չի՛ք այնպէս ինչ քննող եւ ժիտ առ անյայտից եւ ծածկելոց իրացիբրեւ զբնոթիւն մարդկան. (Ոսկ. ՟ա. թես.։)
people, the multitude, the vulgar;
the mob;
assembly;
synagogue.
· Calfa
Լոյս ի յայտնութիւն հեթանոսաց, եւ փառք ժողովրդեան իւրում իսրայէլի։ Տեսի զչարչարանս ժողովրդեան իմոյ։ Արձակեա՛ զժողովուրդ իմ։ Առից զձեզ ինձ ի ժողովուրդ։ Ես եղէց ձեզ յաստուած, եւ դուք եղիջիք ինձ ի ժողովուրդ։ Այլ դուք ազգ էք ընտիր ... ժողովուրդ սեպհական։ Հովուել ժողովուրդ տեառն, զոր ապրեցոյց արեամբ իւրով։ Որք երբեմն չժողովուրդք, բայց արդ ժողովուրդ աստուծոյ.եւ այլն։
to be importunate, to persist in entreaty;
to be bold, audacious.
· Calfa
Ժտեցաւ խնդրել զմարմինն, եւ չեկաց ի բաց՝ մինչեւ էառ։ Աղքատն զայնպիսի բանս (թշնամաց) լսէ, եւ ժտի (յն. չամաչէ)։ Թէպէտեւ այնչափ ակնկորեալ էր չարեօքն, զոր գործեաց, սակայն ժպտեցաւ գալ առհայրն։ Աղօտ օրնակօք ոք ժտեսցի (յայտնել զգաղտնիս). (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ես.։)
Որ խնդրէ ինչ յումեքէ, եւ արտասուօք ժտի, յայտ առնէ զյօժարութիւն սրտին. (Անան. զղջ.։)
the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.
· Calfa
prep. adv. conj. as, like, in the same manner as;
whilst, when, while;
nearly, within a little, almost, about;
as if;
— այն թէ, — զի, — եթէ, as if;
like as it were;
ոչ եթէ, not that, not only;
— ? how? by what means ? in what manner ? — ապա ? — արդեօք ? how then? how ever? — է? how is it? — ոչ ? of course, without doubt.
· Calfa
Հոգւոյ ակամբ իբր աչօք մարմնոյ յայտնապէս նկատելով. (Անյաղթ բարձր.։)