Definitions containing the research օր : 9873 results

Յաղթանդամ

adj.

heavy, strong-limbed or well-limbed, stout, corpulent, gigantic.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղթանդամ բնութիւն (առիւծու)։ Գազանք յաղթանդամք մեծութեամբ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Յաղթանդամութիւն, ութեան

s.

stoutness, corpulency;
size, height, tallness.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջնոցն (հսկայից) զօրութեամբ եւ յաղթանդամութեամբ յուղացեալք։ Բէլ յօրացեալ եւ ապաստանեալ ի յոյժ բազկի եւ ի յաղթանդամութիւն հասակի. (Եւս. քր. ՟Ա։ Արծր. ՟Ա. 2։)


Յաղթանք, նաց

s.

victory.

· Calfa

NBHL (1)

Ձերբակալ արասցուք զզօրսն յունաց ... զի կալեալս կապեալս տարցուք յաղթանս. կայ եւ ձ. յաղուանս։


Յաղթաջուր

adj.

flowing rapidly, torrential, impetuous.

· Calfa

NBHL (1)

Գետովք՝ որ են յաղթաջուրք, եւ գնացք նաւուց. (Վեցօր. ՟Գ. (յն. լոկ, նաւարկելիք)։)


Յաղթեմ, եցի

va.

to vanquish, to overcome, to conquer, to subdue, to subjugate;
to surpass, to excel, to prevail over;
— պատերազմի, to conquer, to triumph;
— ցաւոցն, to overcome or master one's grief or sorrow;
— ամենայն դժուարութեանց կամ ներհակաց, to overcome all sorts of difficulties, to surmount every obstacle;
— անձին, կամ կրից անձին, to conquer oneself, to get the victory over self;
to overcome or subdue one's passions;
— ի դատաստանի, to gain one's cause.

· Calfa

NBHL (4)

Ուր կամի Աստուած, յաղթէ բնութեան զօրութեան. (Եփր. աւետար.։)

Յաղթէ զսատանայ յօրինակ փարաւովնի։ Ի պիստս զբռնամարտիկսն յաղթելով։ Յաղթեցից զամենայն մարտ պատերազմաց իմոց. (Արշ.։ Խոր. ՟Գ. 40։ Եփր. թագ.։)

Իբրեւ այս խորհուրդք յաղթեցան. այսինքն յաղթ եւ զօրաւոր ցուցան. կամ յաղթեցին առաջիկայ իրաց. յն. զօրացեալ ի վերայ խորհրդոյն. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 4։)

(հասարակօրէն տր. խնդ) νικάω vinco, supero κρατέω, κατακρατέω teneo, obtineo, compos factus sumpropositi. Պարտել. վերագոյն լինել. զօրանալ ի վերայ. տիրել. նուաճել. ի ներքոյ կամ ընդ իւրեւ առնուլ, ընդ ստիւք արկանել. (լծ. թ. եէնմէք ... ). յէղթել


Յաղթկու

cf. Յաղթող.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՂԹԿՈՒ ԼԻՆԵԼ. ὐπερνικάω, κρατέω, ἑπικρατέω exsupero, praevaleo, potior, supero. (գրի եւ Յաղթու. իբր յաղթիչ) Յաղթական կամ յաղթօղ հանդիսանալ. յաղթել. յաղթահարել. տիրել. զօրանալ ի վերայ.


Յաղթութիւն, ութեան

s.

triumph, victory, success, advantage;
cf. Յաղթանդամութիւն;
կատարեալ —, decisive victory;
ունել, տանել, ստանալ զ—, to get the victory, to carry the day, to be victorious, to prevail over, to get the better or the mastery of;
լի բովանդակ ունել or տանել զ—, to obtain a complete victory;
մեծապանծ —ս ի գլուխ տանել, to gain great advantages over;
կանգնել —ս ի վերայ, to triumph, to be triumphant.

· Calfa

NBHL (4)

Ոչ եթէ բազում զօրօք յաղթութիւնն կանգնի, այլ յերկնից է զօրութիւն յաղթութեան։ Քաջ անուամբ զյաղթութիւն պատրաստեաց ի ձեռն Իսրայէլի։ Ետ մեզ զյաղթութիւն ի ձեռն տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի։ Ո՞ւր է մահ յաղթութիւն քո եւ այլն։

νίκος, νίκη, νίκημα victoria. Յաղթելն. զօրանալն ի վերայ հակառակորդին. յաջողելն մարտի կամ մրցանաց.

Յաղթելն ինքեան անձին իւրոյ՝ յամենայն յաղթութեանցն նախկին է եւ արիագոյն (այսինքն լաւագոյն). (Պղատ. օրին. ՟Ա։)

ՅԱՂԹՈՒԹԻՒՆ. μέγεθος magnitudo, sublimitas, proceritas, amplitudo. Յաղթն գոլ. յաղթանդամութիւն. մեծութիւն. ընդարձակութիւն զօրութեան կամ տէրութեան.


Յաղթումն, ման

s.

cf. Յաղթութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Բառնալով զյաղթումն մահու յանցանաց նախահօրն. (Շար. (այն է բանն գրոց, ո՞ւր է մահ յաղթութիւն քո)։)


Յաճախաբար

adv.

cf. Յաճախ.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ որպէս Գերազանցաբար. չափազանցօրէն. ὐπερβολικῶς supra modum.


Յաճախագութ

cf. Բազմագութ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այս խնամածի եւ յաճախագութ հօր է՝ սակաւ ինչ տանջել։ Որ քան զամենայն հարս յաճախագութ հայրն է. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ.։)


Յաճախագունդ

adj.

powerful, very numerous;
— ճամբար, numerous army, innumerable throng.

· Calfa

NBHL (2)

Առաքեաց յաճախագունդ զօրօք՝ բազմատարած բանակօք. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Ոչ զօրաց (եւ զօրավարաց) յաճախագունդ գումարութիւնք. (Ոսկ. ես.։)


Յաճախական, ի, աց

adj.

frequentative.

· Calfa

NBHL (1)

Յաճախական (ձեւ բանի). (օրհնեցից զտէր յամենայն ժամ. Երզն. քեր.։)


Յաճախեմ, եցի

va. vn.

to do often or frequently;
to redouble, to multiply, to augment, to increase, to enlarge;
to frequent, to haunt, to visit often;
to augment, to increase, to grow;
to abound, to be plentiful, to superabound, to redound;
to continue, to endure, to last, to remain.

· Calfa

NBHL (1)

Յաճախեցեր ի զօրութիւնս քո։ Եթէ ամսօրեայ յաճախիցէ ամպն։ Խնդրեմ զպտուղն՝ որ յաճախէ ի բան ձեր։ Յաճախէ սէր իւրաքանչիւր ձեր ամենեցուն առ միմեանս։ Աղաղակ սոդոմացւոց եւ գոմորացւոց յաճախեաց։ Մի՛ յաճախեր առ օտարս։ Մի՛ կարի յաճախեր ոտիւք քովք առ բարեկամ։ Ի բազմանալ ամպարշտաց յաճախեն մեղք։ Զի՞նչ ասիցեմք. յաճախեսցո՞ւք ի մեղսն, զի շնորհքն բազմասցին. եւ այլն։


Յաճախիմ, եցայ

vn.

cf. Յաճախեմ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՅԱՃԱԽԵՄ. չ. Պէսպէս անօրէնութիւնք յաճախին ի յերկրի. Յճխ. ՟Ը։


Յաճախութիւն, ութեան

s.

frequency, abundance, great quantity or number, heap, redundance, affluence;
frequenting, haunting.

· Calfa

NBHL (1)

Երկուս գառինս առ օր ի վերայ սեղանոյն յաճախութեամբ. այսինքն անընդհատ. (Ել. ՟Ի՟Թ. 38։)


Յամեմ, եցի

vn. va.

cf. Յամենամ;
cf. Յամեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որչափ յամէ ոք ի հաղորդութենէ, ուրախանան դեւք. զի դիւրորսալի է նոցա հեռացեալն ի փրկական խորհրդոյն. (Խոսր.։ Յամելի. իբր յամեցօղ. Սեբեր.։ Վեցօր.։)


Յամենամ, եցայ

vn.

to delay, to retard, to defer, to remain, to procrastinate;
to tarry, to stay, to dally, to loiter, to lag, to while;
to wait, to be patient;
— ի գինւոջ, to continue drinking;
to remain long over one's cup;
— ի հաղորդութէնէ, not to receive often the Holy Sacrament.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրէնսն Աստուծոյ այլ մի՛ եւս յամենալ. ((յն. քաղաքավարիլ) ՟Բ. Մակ. ՟Զ. 1։)


Յամեցուցանեմ, ուցի

va.

to retard, to defer, to delay, to put off, to procrastinate;
տէր իմ յամէ զգալ, my lord delayeth his coming.

· Calfa


Յամենուստ ամենուստ

adv.

on all sides, from all parts.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ուստեք. յամենայն կողմանց. ամենայնիւ. եւ Համօրէն. ամմէն դիէն՝ դիաց.


Յամրագնաց

adj.

slow-going.

· Calfa

NBHL (1)

Յամրագնաց ժամօք, յերկարաձիգն գնացիւք. (Վեցօր. ՟Զ։ եւ Շիր.։)


Յամրեղ

adj.

very slow, very tardy.

· Calfa

NBHL (2)

Յարագն գոլոյ՝ արագեղ, եւ ի յամր գոլոյ՝ յամրեղ։ Ըստ երկուց օրինակաց, արագեղ, յամրեղ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)

Տեղեկանայր զորպիսութիւն զօրացն հայոց ... քաջայա՞ղթք իցեն, եթէ յամրեղք. (Ղեւոնդ.։)


Յայլակարծուց

adv.

unawares, unexpectedly.

· Calfa

NBHL (1)

Յանպատրաստից յանկարծօրէն յայլակարծուց զնոսա ըմբռնէին. (Բուզ. ՟Գ. 20։)


Յայնժամ

adv.

then, at that time, just then.

· Calfa

NBHL (1)

Յայնժամ Հերովդէս գաղտ կոչեաց զմոգսն։ Յայնժամ, իբրեւ ետես՝ թէ խաբեցաւ, բարկացաւ։ Յայնժամ կատարեցաւ ասացեալն։ Յորժամ տկարանամ, յայնժամ զօրանամ.եւ այլն։


Յայսկոյս

prep. adv. here, on this side, this way;
— յայնկոյս, on this side and on that, from one side and the other, here and there;
ոմն — եւ ոմն յայնկոյս, some this way some that, some one way, some another;
հայեցեալ — յայնկոյս, having glanced around;
cf. Կոյս.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ ցայսօր ժամանակի յայսկոյս յայնկոյս շրջին կարծիք զնմանէն ի բազմաց. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 24։)


Յայտ, ից

adj. adv. s.

evident, clear, manifest, plain, palpable, obvious;
evidently, obviously, plainly, clearly, manifestly;
cf. Յայտնութիւն;
— է, — իսկ է, it is evident, clear;
— իմն է, naturally, of course, certainly;
այս — է զի, it is certain that;
ապա — ուրեմն է, it is therefore clear that;
— or ի — գալ, to appear, to be manifested, made known, evident, to be discovered or disclosed;
— ածել, առնել, to declare, to make manifest, to display, to put or set forth, to show, to prove;
to signify, to name;
— առնել զընդունելութիւն, to acknowledge the receipt of.

· Calfa

NBHL (2)

Ի կշիռ զօրութեան անիմաստ յայտից չափեսցես. (Սկեւռ. լմբ.։)

Հնազանդեալ է նմա ամենայն, յայտ է թէ բաց յայնմանէ՝ որ հնազանդեցոյց նմա զամենայն։ Զի օրինօքն ոչ ոք արդարանայ առաջի Աստուծոյ, այն յայտ իսկ է, զի արդարն ասէ ի հաւատոց կեցցէ.եւ այլն։


Յայտական, ի, աց

adj.

evident, apparent, plain, visible, manifest, clear;
expressive, significative.

· Calfa

NBHL (1)

(Աստանօր) այսօրն՝ ժամանակի ո՛չ է յայտական. (Վրդն. սղ.։)


Յայտնաբանեմ, եցի

va.

to explain, to expound, to expose, to illustrate, to make clear or evident.

· Calfa

NBHL (1)

Ջանայ օրինակաւ յայտնաբանել. (Նար. երգ.։)


Յայտնաբանութիւն, ութեան

s.

explanation, exposition.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնաբանութիւն ասացելոցն (Սուրբ Գրոց), կամ գերազարդիցն զարդուց, կամ անուանց նոցա։ Յայտնաբանութիւնք հոգեշարժ զօրութեանն աստուածաբանիցն. (Դիոն. ստէպ։)


Յայտնաբարբառ

adj.

speaking or spoken openly, manifestly;
— վկայութիւն, undeniable or decisive witness or testimony;
— խօսել, to speak openly, to speak out plainly.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ սկսայց զճառ պաղատանացս խոստովանօրէն զղջականաբար՝ զգաղտնածածուկն յայտնաբարբառ. (Նար. ՟Ի՟Է։)


Յայտնագոյնս

cf. Յայտնապէս.

· Calfa

NBHL (1)

προφανῆ manifesto. Առաւել յայտնի. յայտնապէս. երեւելի օրինակաւ. անշուշտ.


Յայտնանախատ

cf. Յայտանախատ.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջի այնչափ զօրաց յայտնանախատ լինել. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Յայտնապէս

adv.

evidently, manifestly, clearly, obviously, palpably, visibly;
notoriously, publicly, openly, overtly;
intelligibly, explicitly;
without disguise, frankly, freely, boldly.

· Calfa

NBHL (3)

Յայտնապէս ի քաղաք մտանել։ Աստուած մեր յայտնապէս եկեսցէ։ Խնդրեցից վրէժ յայտնապէս։ Ետես ի տեսլեան յայտնապէս։ Յայտնապէս ասէ։ Գրեսցե՛ս ի վերայ քարանցն զամենայն զօրէնս զայսոսիկ յայտնապէս յոյժ։ Գրեա՛ զտեսիլդ զայդ յայտնապէս ի տախտակս.եւ այլն։

Յայտնապէս պա՛րտ է վայելել յօգնութիւն Աստուծոյ, ոյք կատարեն զօրէնս նորա. (Իսիւք.։)

φανερῶς, ἑν τῷ φανερῷ, ἑμφανῶς, μετ’ ἑμφανείας , σαφῶς, ῤητῶς manifeste, perspicue, certis verbis, diserte, plane. Յայտնի օրինակաւ. հրապարակաւ. անպատրուակ. եւ Աներկբայ. անշուշտ. յայտնի.


Յայտնի, նւոյ, նեաց

adj. adv.

evident, clear, manifest, notorious, recognisable, obvious, explicit, apparent, palpable, visible;
cf. Յայտնապէս;
— է, it is clear, it is evident, that is of course;
— լինել, to be manifest, to appear;
— առնել, to manifest.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւ էիր յայտնովք (զօրօք), եւ անթիւ եղեր անյայտիւք (հրեշտակօք). (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Յանգակից

adj.

well suited to one another, having affinity with, analogous, similar.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկակից միմեանց են հաղորդութեամբ, եւ դարձեալ հակառակ միմեանց գտանին։ Ասեն. աստեղքս այս յանկակիցք են պատկերաց, եւ աստեղատանց կերպարանաց։ Բնութիւնք լողակաց՝ են ջուրցն յանկակից. (Վեցօր. ՟Դ. ՟Զ. ՟Է։)


Յանգաւոր

adj.

cf. Յանգ.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղապարութիւն նոցա ... եւ յանգաւոր բարբառքն է օրհնել զԱստուած. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)


Յանգեցուցանեմ, ուցի

va.

to complete, to finish, to end;
to render suitable, to adapt, to accommodate;
to appropriate;
to accord;
to put into rhyme.

· Calfa

NBHL (1)

Զգիշերն ամենայն ընդ օրհնութիւնսն յանգիցեն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Յանգեմ, եցի

vn. va.

to be ended, finished, bounded;
to drive at, to tend to, to come to, to be reduced, to dwindle, to result;
to discharge, to flow or to fall into, to empty itself. cf. Յանգեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Զգիշերն ամենայն ընդ օրհնութիւնսն յանգիցեն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)

Հօրն միտք ի նա յանկէին քան զեղբայրն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)


Յանգութիւն, ութեան

s.

relation, affinity, conformity, similarity;
fitness, suitableness.

· Calfa

NBHL (1)

Ցամաքն (անուն) ինչ մի է երկրի, որ ունի յանկութիւն բնութեան նորա. (Վեցօր. ՟Դ։)


Յանգչիմ, եայ

vn.

to be attached or affectioned to, to get fond of, to conceive an affection or liking for;
to repose, to cease.

· Calfa

NBHL (2)

Հրեայ անուանեալ ես, եւ յանկուցեալ ես յօրէնսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)

Սովորութիւն առնուն յանկչել յօրէնս մեր հանապազ խօսիւք ընդ միմեանս. (Փարպ.։)


Յանդգնաբար

cf. Յանդգնագոյնս.

· Calfa

NBHL (1)

θρασέως, προπέτως audacter, arroganter, temere, temerarie. Յանդգնութեամբ. յանդուգն օրինակաւ. յոխորտաբար. յախուռն. յահուր. համարձակ. անխորհրդաբար.


Յանդիմանակայութիւն, ութեան

s.

proof, argument, demonstration;
reproach.

· Calfa

NBHL (1)

Ծանօթ իրօք վարի առ ի յանդիմանակայութիւն ճշմարիտ օրինացն. (Բրս. հց. (որ եւ ասի անդ, Յանդիման կացուցանել)։)


Յանդիմանապէս

adv.

openly, obviously;
evidently, clearly.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ յանդիմանապէս իբրու առ արեգակն ի բաց հայելով, զգիշեր ի միջօրէի ի վերայ ածելով՝ տացուք զպատասխանին. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)


Յանդիմանեմ, եցի

va.

to reprehend, to reprimand, to blame, to reproach, to cast in one's teeth, to chide, to rebuke sharply, to revile, to rate, to scold;
to present, to represent, to show, to demonstrate, to discover, disclose or unveil;
to prove, to convince.

· Calfa

NBHL (1)

Յանդիմանեաց Աբրաամ զԱբիմելէք վասն ջրհորոյն։ Յանդիմանեաց զքեզ (Աստուած)։ Տէր մի՛ սրտմտութեամբ քով յանդիմաներ զիս։ Որ յանդիմանէ զամպարիշտս, ատեայ զանձն։ Զօրութիւն փորձ յանդիմանէ զանզգամս։ Տկարութիւն անպիտան յանդիմանի։ Ոչ գայ առ լոյսն, զի մի՛ յանդիմանեսցին գործք նորա.եւ այլն։


Յանդիմանիչ, չի, չաց

s.

faultfinder, censurer, admonisher;
discover;
demonstrative.

· Calfa

NBHL (1)

Աճել ընտերացն օր քան զօր՝ լինէր յանդիմանիչ (յղի գոլոյ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Յանդուգն, դգունք

adj. adv.

rash, foolhardy, audacious, adventurous, hardy, resolute, determined;
rashly, inconsiderately, audaciously, arrogantly, presumptuously, insolently, haughtily, petulantly;
hardily, resolutely, determinedly.

· Calfa

NBHL (2)

Քան զառիւծունս եղեն հզօրագոյնք եւ յանդգունք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)

Յանդուգն եւ անճոռնի զօրութեամբ ամբոխին որպէս յորձան ինչ սաստիկ ընդ զառ ի վայր հեղեալ. (Խոր. ՟Ա. 10։)


Յանկարծ

adj. adv. interj.

sudden, unexpected, unforeseen;
unawares, unexpectedly, suddenly, on a sudden, abruptly, all at once;
please God! would to God! may it please God;
— եթէ, if by chance.

· Calfa

NBHL (1)

ἑξαίφνης, αἱφνιδίως, ἅφνω repente, subito, improvise, -so;
illico, protinus, cominus . որ եւ ՅԱՆԿԱՐԾԱԿԻ. Իբր Անկարծ. անկարծելի օրինակաւ, եւ յանկարծելի ժամու. իսկոյն. իսկ եւ իսկ. յանակնկալ պահու. յանպատրաստից. ի մի վայրկեան ժամանակի. անգուման.


Յանկարծագիւտ

adj.

unexpectedly discovered.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծ կամ անակնկալ օրինակաւ գտեալ.


Յանկարծաթափ

adv.

all at once, suddenly, impetuously, precipitately, inconsiderately, rapidly.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ անդէն եւ անդ յանկարծաթափ՝ ըստ զօրութեան հոգւոյն զնորընծայսն յանընդելական մեծամեծս ձկտեցուցանէին. (Ագաթ.։)


Յանկարծածագ

adj.

shining forth or appearing suddenly.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութիւն լուսոյ նուրբ եւ երագ բնութիւն է, յանկարծածագ եւ վաղահաս ծագումն. (Վեցօր. ՟Բ։)


Յանկարծածին

adj.

happening suddenly or unexpectedly;
momentaneous, of short duration.

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի՞ կարօղ է լուսաւորս այս զանչափ մեծութիւն երկրի միովն երեւելով՝ յանկարծածին ժամովն լուսաւորել։ Անհամար եւ յանկարծածին րոպէիւք սահմանեցին զծնունդս այնոցիկ՝ որ ծնեալն լինին. (Վեցօր. ՟Զ։ եւ Շիր.։)