without cause, — principle, causeless;
without reason or motive;
absolutely, peremptorily.
· Calfa
Եթէ մեծ է հօր ոչ յումեքէն լինել, ոչ ինչ նուազ որդւոյ՝ յանպիսւոյ հօրէ (գոլ). վասն զի անպատճառի փառացն հաղորդի, եւ յանպատճառէն (է). (Առ որս. ՟Գ։)
Չունօղ զպատճառ արարչական, կամ վախճանական, կամ ապացուցական, եւ կամ իրաւացի. սէպէպսիզ, վէսիլէսիզ.
Անբան արհեստք լսին, այսինքն ոչ անպատճառք. քանզի ոչինչ է արհեստ, որ ոչ ունի պատճառս։ Հմտութիւն է միոյ իրի անպատճառ գիտութիւն, ոչ գիտելով զպատճառն։ Ի ձեռն տեսականին եւ բանի գայ ի գործածականն. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Թ։)
Որ ոչ տայ պատճառս բամբասանաց. անմեղ. աննվաս. անմեղադրելի.
Առանց պատճառի. իբր անյայտ ծագմամբ. ինքնին, եւ վայրապար.
Եւ Անվրէպ. առանց կարելոյ պատճառել ինչ. հարկաւ.
Այս բան հոռոմոցն սովորութիւն է, զատկի անպատճառ հաղորդելն. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Անպատում.
· Calfa
ἅφραστος. inenarrabilis. Անպատում. անթարգմանելի. անճառելի. անասելի. անբացատրելի. տիլէ՝ վասֆէ կելմէզ.
cf. Անպատեհ.
· Calfa
ἁνήρμοστος, ἁπρεπής, ἁνάξιος. incongruus, inconveniens, indignus. Անպատկան. անպատեհ. անյարմար. անվայելուչ. անտեղի. անարժան. անկարգ, անշնորհք. մինասիպէթսիզ, ճայիզսիզ.
Զպատշաճն իմ յառաջագոյն՝ անպատշաճ վարկեալ զկնի. (Արշ.։)
Անպատշաճ հարցուածք, կամ կարգումն (բանի), վարք, իրք. (Եզնիկ.։ Փարպ.։ Լաստ. ՟Ի՟Ե։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 4։)
Զտերունի գանձն յանպատշաճ ձեռս մատնէ։ Զմանկունս տգէտս եւ զանպատշաճս՝ քահանայութեան վիճակեցաք. (Լմբ. պտրգ.։)
to dishonour.
· Calfa
Ամենայն մարգարէ յիւրում գաւառի անպատուի։ Յանպատուիլ մի՛ խռովիք. (Կլիմաք.։)
unpunished.
· Calfa
Ոչ պատուհասեալ. անպատիժ. առանց պատուհասի կամ պատժոյ. անպարտ. անվնաս. ճէզասըզ, միւֆթէ կեչմիշ.
unspeakable, unutterable, inexpressible, ineffable.
· Calfa
ἁνεκδιήγητος, ἅφραστος. inenarrabilis, inexplicabilis, indicibilis. Անպատմելի. անթարգմանելի. անճառ. անասելի. նագլ օլունմազ, տիլէ՝ վասֆէ կէլմէզ.
Ասէ. նախանձեցուցի զձեզ յազգս անպատումս, վասն ազգին քրիստոնէից. (Եփպ. օրին։)
(Վասն հրեշտակաց) անպատում եղեալ մովսեսի, զի մի՛ ընդ անզգայ արարածքս համարեսցին. (Ագաթ.։)
irreverence;
dishonour.
· Calfa
որ ի գրչաց ոմանց գրի եւ ԱՆՊԱՏՈՒԹԻՒՆ. ἁτιμία. ignomina, ignobilitas, dehonestamentum, contumelia. Անպատիւն գոլ. վիճակ անպատիւ. անշքութիւն. անարգութիւն. նուաստութիւն. ցածութիւն. անարգանք. թշնամանք. անպատուելն, եւ իլն. ի թիպարսըզլըգ, հագարէթ, ալչագլըգ, այըպ.
Յանպատուութենէ (կամ յանպատութենէ) ի պատիւ վերաբերեաց. (Յճխ. ՟Դ։)
Ամենեւին բռնադատեա՛ զբնութիւնդ ի վերակացուին մերոյ պատուական անպատուութիւնն, ի հարկանելն եւ ի սաստելն եւ այլն. (Կլիմաք.։)
insupported, unprotected, abandoned.
· Calfa
ԱՆՊԱՏՍՊԱՐ ԱՆՊԱՏՍՊԱՐԱՆ. Ոյր չիք պատսպարօղ եւ պատսպարան, իբր հովանի կամ պատօղ ասպար. անօգնական. մերկ յամրութենէ. անմասն ի նպաստից եւ ի պաշտպանութենէ. թողեալ լքեալ. անմխիթար.
Անպատսպար վայրս ունէր քաղաքն. (Լաստ. ՟Ժ՟Թ։)
cf. Անպատսպար.
· Calfa
ԱՆՊԱՏՍՊԱՐ ԱՆՊԱՏՍՊԱՐԱՆ. Ոյր չիք պատսպարօղ եւ պատսպարան, իբր հովանի կամ պատօղ ասպար. անօգնական. մերկ յամրութենէ. անմասն ի նպաստից եւ ի պաշտպանութենէ. թողեալ լքեալ. անմխիթար.
Անպատսպար վայրս ունէր քաղաքն. (Լաստ. ՟Ժ՟Թ։)
unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.
· Calfa
Ոչ իբրեւ զգող ի վերայ հասանէ մեզ, եւ ոչ յանպատրաստից տանի։ Յանպատրաստից ի ձեռս անկանիցիք. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Ա։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)
Պարտիմք զգուշութեամբ գնալ, զի մի՛ երբէք յանպատրաստից անկեալ ի նոսա՝ վնասիցիմք. (Սարգ. յկ. ՟Է. եւ այլն։)
Յանպատրաստից ի վերայ հասեալ. (Լաստ. ՟Դ։)
Եկն եհաս յանպատրաստիցն ի վերայ քաղաքին։ Յանպատրաստիցս, որպէս ասացաք. (Ճ. ՟Ա.։)
want of preparation;
unfurnished state.
· Calfa
Կենաց դեղս վասն անպատրաստութեանն ինձ պատժելոյ լինի առիթ. (Լմբ. պտրգ.։)
Կրկին ամօթ է յանպատրաստութենէդ, որ ոչ մնացեր վշտաց գալոյն. (Վրք. հց. ՟Ը։)
Յանպատրաստութենէ եղեալ (վնասն՝) առողին լիցի. (Մխ. դտ.։)
cf. Անպարոյր.
· Calfa
ԱՆՊԱՐԱԳԻՐ որ եւ ԱՆՊԱՐԱԳԻԾ. ἁπερίγραφος, ἁπερίγραπτος. incircumscriptus, non circumscriptus, incomprehensibilis, immensus. Անպարագրելի. անպարոյր. անբովանդակելի. զոր չէ մարթ շրջափակել ծրիւ. անվայրափակ. անսահման. անեզրական. եւ անչափ. ընդարձակ յոյժ յոյժ.
immensity.
· Calfa
Անպարագիրն կամ անբովանդակելին գոլ. անբաւութիւն. անչափութիւն.
busy, not at leisure;
not engaged in business
· Calfa
Անպարապ լինելով ի մարմնամոլութեանն յղփութենէ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ի հալածանաց եւ ի խռովութեանց անպարապ պատահեցան. (Մխ. դտ.։)
to be busy, to be occupied.
· Calfa
Լի եւ պատարուն վերելեաւն՝ յաւիտեան անպարապասցի. (Անյաղթ բարձր.։)
Ոչ առաքեցին յանտիոք. վասն զի առ երուսաղէմացիսն անպարապացեալ էին. (Ոսկ. գծ.։)
want of leisure, business.
· Calfa
Յանպարապութեան նորա՝ եղբարցն հոգալ (այլ ոք կարասցէ)։ Մի՛ գուցէ՝ կարացեալ ուրուք լնուլ զպատուէրն, պատճառեսցէ զգործոյն անպարապութիւն։ Արուեստաւոր հնարքն անպարապութեան առիթք լինէին։ Ո՛վ գարշելի եւ անկատար անպարապութեանն. (Բրս. հց. եւ Բրս. չար. եւ Բրս. մկրտ.։)
incomprehensible.
· Calfa
ἁπερινόητος. qui mente comprehendi nequit. Զոր անմարթ է պարագրելով իմանալ. անբովանդակելի. տիրապէս անիմանալի. անհասանելի.
Յիշեա՛ անպարիմանալիդ զաշխարհակեցոյց տնօրէնութիւն։ Վասն անպարիմանալի պարանոցին (մօր քո եւ կուսի), զորով փարեցար. (Բենիկ.։)
without rampart, unwalled.
· Calfa
ἁτείχιστος. carens muro, muro non cinctus. Որ չունի զպարիսպ. անպատուար. հիսարսըզ, տուվարսըզ.
immodest, unchaste, indecent, bawdy, obscene;
dissolute, debauched;
—ս, indecently.
· Calfa
ἅσεμνος, incastus, impudicus, inhonoratus, ἁκάθαρτος, immundus, impurus. Օտար ի պարկեշտութենէ. անհամեստ. անամօթ. եւ Անվայելուչ. անմաքուր. աղտեղի. անսուրբ. անդէպ. էտէպսիզ, փիս, եագըշըգսըզ, պէթ.
immodesty.
· Calfa
Նոյնաբանութիւն ելով՝ անպարկեշտութիւն ըն՛բառսն ցուցանէ. (Անյաղթ պերիարմ.։)
ἁκοσμία. invenustas. Պակասութիւն պարկեշտութեան եւ վայելչութեան. անամօթութիւն. անպատշաճութիւն. անշնորհքութիւն. էտէպսիզլիք. էրքեանսըզլըգ.
uncircumscribed;
unbounded, immense;
incomprehensible.
· Calfa
ἁπερίγραφος, incircumscritus, ἁπερίληπτος, qui comprehendi nequit, incomprehensus. ԱՆՊԱՐՈՅՐ որ եւ ԱՆՊԱՐՈՒՆԱԿԵԼԻ. Որ ոչն պարուրի. ոչ շրջափակեալ. անպարագրելի. անբովանդակելի.
cf. Անպարոյր.
· Calfa
ԱՆՊԱՐՈՒՆԱԿ ԱՆՊԱՐՈՒՆԱԿԵԼԻ. cf. ԱՆՊԱՐՈՅՐ. ἁπερίληπτος. non comprehensus. Որ ոչն պարունակի. անբովանդակելի.
Անպարունակ եւ անվայրափակ կայենիցն. (Անան. եկեղ։)
Անպարունակելի աստուածութիւն. (Նար. յովէդ.։)
Աստուածային անվայրափակ եւ անպարունակելի զօրութեանն. (Անան. եկեղ։)
Անպարունակելիդ վարակեալ դրժանօք. (Պիտ.) իբր անչափ եւ անհամար։
cf. Անպարունակ.
· Calfa
Անպարունակ եւ անվայրափակ կայենիցն. (Անան. եկեղ։)
Անպարունակելի աստուածութիւն. (Նար. յովէդ.։)
Աստուածային անվայրափակ եւ անպարունակելի զօրութեանն. (Անան. եկեղ։)
Անպարունակելիդ վարակեալ դրժանօք. (Պիտ.) իբր անչափ եւ անհամար։
ԱՆՊԱՐՈՒՆԱԿ ԱՆՊԱՐՈՒՆԱԿԵԼԻ. cf. ԱՆՊԱՐՈՅՐ. ἁπερίληπτος. non comprehensus. Որ ոչն պարունակի. անբովանդակելի.
irreproachable;
irreproachably
· Calfa
Անպարսաւ վարք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Անպարսաւ է աղօթելն՝ քան չարաբանելն վասն նորին. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
unblamable, innocent;
not due;
— առնել՝ կացուցանել, to clear, to acquit.
· Calfa
ἁθῷος. innocens, insons, ἁναίτιος, innoxius, καθαρός, purus. Ոչ պարտաւոր. անպարտական. ազատ ի պարտուց, ի յանցանաց. ի պատժոց. անմեղ։ արդարացեալ. քաւեալ. սուչսուզ. տե՛ս (Ծն. ՟Խ՟Դ. 10։ Ել. ՟Ի՟Ա. 19. 28։ ՟Ի՟Գ. 7։ Օր. ՟Ի՟Դ. 5։ ՟Բ. Թագ. ՟Գ. 29։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 16։ ՟Ի՟Դ. 4։ Երեմ. ՟Է. 6։ ՟Ի՟Բ. 3. 17։ ՟Ի՟Զ. 15։ Դտ. ՟Ժ՟Ե. 3։ ՟Գ. Թագ. ՟Բ. 9։ Յովէլ. ՟Գ. 21։)
Մի՛ լայք մեռեալք զյիսուս կենդանին, զայն որ անպարտ վիրաւորեցին. (Գանձ.։)
Զոր չէ պարտ առնել. անվայելուչ. տարադէպ.
Ի վերայ հասեալ անպարտ եւ անշարժ մտաց վկային. (Ճ. ՟Ա.։)
Յայսմ անպարտ եւ անվանելի արուեստից լուծցին որոգայթքն. (Նար. ղ։)
that suffers innocently, innocent.
· Calfa
Անպարտակիրն ազգակցութեան (այսինքն մարդեղութեան բանին) երկնիչ վերստին. (Նար. կուս.։)
invincible, unquered;
insurmountable, unsubdued.
· Calfa
Զանպարտելի զշնորպսն աստուծոյ՝ պղնձոյ նմանեցոյց մովսէս. (Եղիշ. խաչել.։)
useless, vain, frivolous, insignificant;
vile, abject, miserable, despicable, worthless;
— առնել, to render useless, to spoil;
յանպէտ, յանպէտս, vainly.
· Calfa
Շիւղ մի անպէտ։ Սովորութիւն անպէտ. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Ա։)
Անպէտ էր ասել զայս. եւ ոչ վայրապար անպէտ, այլ եւ վնաս մեծ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)
ՅԱՆՊԷՏ, ՅԱՆՊԷՏՍ. Յումպէտս. վայրապար. ի զուր. յանպէտ իրս. նաֆիլէ.
Մի՛ վատթարաց վատներ յանպէտ. (Շ. այբուբ. ՟Ա։)
Թողեալ զծերն անպէտս, եւ սովեալս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)
cf. Անպէտ.
· Calfa
ἅχρηστος, ἁχρεῖος. inutilis, ἁδόκιμος, improbatus, rejectaneus. Նոյն ընդ ԱՆՊԷՏ. որպէս Ոչ իմիք պիտանացու. անշահ՝ անօգուտ իր։ կամ անձն։ (՟Բ. Թագ. ՟Զ. 22։ Մտթ. ՟Ի՟Ե. 30։ Ղկ. ՟Ժ՟Է. 10։ Ովս. ՟Ը. 8։ ՟Բ. 11։ ՟Գ. 11։ ՟Դ. 5։ ՟Ժ՟Գ. 10։ ՟Ժ՟Զ. 29։ Փիլիմ. 11։)
Ո՛վ անպիտանդ ի պիտանեանց։ Անպիտան աստուծոյ, եւ սրբոցն մասնակցութեան. (Նար. ՟Ը. ՟Թ։)
Անպիտան եւ վնասակար ուսմամբ։ Անպիտան եւ գարշելի օրինացդ։ Յաղտեղի եւ յանպիտան մարդկանէ։ Անպիտան մահուամբ ելանիցեմք. (Փարպ.։)
to render useless.
· Calfa
Զամենայն վիճակս բարիս անպիտանացուսջիք. (՟Դ. Թագ. ՟Գ. 19։)
inutility;
littleness, insignificance;
baseness, vileness.
· Calfa
Անպիտանութիւն մարդոյ, եւ վարուց նորա. (Եզնիկ.։)
ἁχρηστία. inutilitas Անպիտանն գոլ. անշահութիւն. խոտանութիւն. վատութիւն. վատթարութիւն. տգեղութիւն.
untroubled, unclouded, clear, pure.
· Calfa
Անպղտոր ոգւով. (Խոսր.։)
ἅθολος, ἁθόλωτος, ἁνεπιθόλωτος. non turbidus, non turbatus, limpidus, tranquillus. Ոչ պղտոր. ոչ պղտորեալ. յստակ. վճիտ. անխառն. եւ Հանդարտ. անխռով.
without a crown.
· Calfa
Զհանապազորդ սովամահսն վասն նորա անպսա՞կ թողուցու. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)
ἁστεφάνωτος. coronae expers. Առանց պսակելոյ կամ պսակեալ գոլոյ. անվարձ.
infertility, unfruitfulness;
unprofitableness
· Calfa
Զանպտղաբերութիւնն ի քաջաբերութիւն փոխեսցէ. (Փիլ. յովն.։)
cf. Անպտղաբերութիւն.
· Calfa
Հարի զձեզ անպտղութեամբ եւ խորշակաւ։ Ժողովէ ձեռօք իւրովք զանպտղութիւն. (Անգ. ՟Բ. 18։ Առակ. ՟Թ. 12։)
(Հուրն ի սոդոմ) զկենդանական զօրութիւնն ապականէր յանպտղութիւն ամենեւին։ (Սարրա ասէր ցաբրահամ) մի՛ եւ դու վայելեր յիմմէ անպտղութենէս. (Փիլ. իմաստն.։)
Սերմանեալ որոմունքն ի չարէն կորնչին անպտղութեամբ։ Ուլքն (օրինակք են) մեղաւորացն վասն անպտղութեան, եւ խեռական բարուցն. (Շ. հրեշտ. եւ Շ. բարձր.։)
Զի՞ ժողովս զանպտղութիւն արծաթոյդ (այսինքն զվաշխն անշահ՝) առիթ յաւիտենական գեհենին. (Մանդ. ՟Զ։)
unprofitable, useless;
unfertile, unfruitful, barren;
un-profitably, uselessly.
· Calfa
ἅκαρπος, ἅγονος. infructuosus, sterilis. Որ ոչ տայ զպտուղ, կամ ուստի չքաղի պտուղ ինչ (իրօք կամ նմանութեամբ). եւ անշահ. մեյվեսիզ, հասըլսըզ.
Մի՛ եղէց անպտուղ ի փոքր վաստակոյս։ Անպտուղ ի բազմերգութենէն լինիցիմ. (Նար. ՟Բ. եւ Նար. կ.։)
Ընդէ՞ր նստիս աստ՝ անպտուղ կալով։ Այնպիսին անպտուղ ելանէ ի կենացս յայսցանէ. (Վրք. հց. ՟Գ. ՟Ի՟Զ։)
Հեշտութեամբ անպտղով վարիցին. (ՃՃ.։)
careless, remiss, negligent;
easily.
· Calfa
Որ ինչ լինի առանց շատ ջանից. ἁκίνδυνος, -ον, ἁταλαίπορος. liber a periculo. Անաշխատ. անվտանգ. դիւրին. հեշտին. զահմէթսիզ, գօլայ.
Անվաստակ անջան պատրա՛ստ կերակուր. (Ձիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)
Անջան է զնոսա մխիթարել, մեղացն ի միջոյ բառնալով. (Ոսկ. ՟բ. կոր. ՟Ժ՟Ե։)
Անջան եւ անվաստակ կերակրել. (Եւագր. ՟Ի՟Ե։)
separation, disjunction.
· Calfa
Ութերեակն ամենայն ուստեք զհանգստութիւնն զեկուցանէ։ Զանջատուածսն զամենեսին՝ զոյգս ցուցանելով. (Փիլ. լին.։)
Ի վերայ մարմնոյ պատշաճի ախտ լինել եւ հատումն եւ անջատումն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ոչ անջատմամբ դիմաց կամ իմացմանց։ Զանջատման մտածութիւն պատճառելով. (Աթ. ՟Դ։)
indelible;
slovenly.
· Calfa
Առցէ զանջինջ որդեգրութիւնն աստուծոյ (ի մկրտութեան)։ Անջինջ անէծս կռէր ի վերայ տեղւոյն. (Եղիշ. ննջ. եւ Եղիշ. յես.։)
Մեղաւոր հոգի է միտք անջինջ, որ վասն ծուլութեան անկեալ է ի սուրբ միաւորութենէ. (Եւագր. լ։)
cf. Անջինջ.
· Calfa
Անջնջելի արիւն ի վերայ այնմ թագաւորութեանն հեղին. (Լաստ. ՟Ի՟Ե։)
without water, dry, arid, anhydrous.
· Calfa
Երկիր անապատ եւ անջուր։ Յանապատն անջուր։ Եղիցի անջուրն յաղտիւր։ Իբրեւ զերկիր անջուր։ Յերկիր անջուր. (Սղ. ՟Կ՟Թ. 3։ Երեմ. ՟Բ. 6։ ՟Ծ՟Ա. 43։ Ես. ՟Լ՟Ե. 7։ Ովս. ՟Բ. 3։ Յովէլ. ՟Բ. 20։)
Ծարաւի. չըմպող կամ չըմպելով զջուր.
Մի՛ այսօր անջուրք, եւ վաղիւ գինի խնդրեսցուք. (Ճ. ՟Ժ.։)
dryness, aridity.
· Calfa
Սովեալք եւ ծարաւեալք յանջրդութեան. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
indelible;
indissoluble;
incontestable.
· Calfa
Որ ոչ ջրի. զոր ոչ լինի ջրել (կամ ջրով եղծանել). անջինջ. անջնջելի.
Անջրելի անեղին գթութիւնք։ Անջրելի քինու խնդրեալ լինէր մահուն վրէժխնդրութիւն. (Պիտ.։)
curtain of partition.
· Calfa
Ընդարձակեցեր թշուառացելումս զառագաստն անջրպետարան։ Զվարագուրացն անջրպետարան. (Նար. ՟Ծ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)
to separate, to cutoff, to shut out, to exclude.
· Calfa
διαστέλλω, διαχωρίζω, διορίζω. discerno, distinguo, separo, distermino. Անջրպետաւ որոշել. խտրոցաւ բաժանել. զատանել. հեռացուցանել. արգելուլ. պէօլմէք. այըրմագ. կամ Անջրպետ ի մէջ արկանել եւ անկանիլ. որոշումն դնել եւ լինել. արա էթմէք, արայա կիրմէք. հյց. խնդրով.
Անջրպետեաց աստուած ի մէջ ջրոյն. եւ ի մէջ ջրոյն։ Անջրպետել կամէր ընդ նոսա եւ ընդ քաղաքն։ Անջրպետիցէ ձեզ վարագոյրն ի մէջ սրբութեանն, եւ ի մէջ սրբութեան սրբութեանցն։ Անջրպետել ի մէջ սրբութեանցն, եւ եւ ի մէջ պարսպացն յօրինուածոյ տաճարին։ Եւ ահա կառք հրեղէնք եւ երիվարք հրեղէնք, եւ անջրպետեցին ի մէջ երկոցունց. (Ծն. ՟Ա. 7։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 36։ Ել. ՟Ի՟Զ. 33։ Եզեկ. ՟Խ՟Բ. 20։ ՟Դ. Թագ. ՟Բ. 11։)
Յետ անջրպետելոյն (ղովտայ) ի հօրեղբօրէ անտի իւրմէ. (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)
space, interval;
separation, partition.
· Calfa
Անջրպետութիւնք վերնայարկ բնակութեանցն. (Աթ. ի ստեփ.։)
Տեսանե՞ս զանջրպետութիւնն ի մէջ քրիստոսի եւ յովհաննու, մերձեալ, եւ յոյժ հեռագոյն. (Եղիշ. մկրտ.։)