Definitions containing the research վ : 10000 results

Անսահման, ի

adj.

infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.

· Calfa

NBHL (5)

Ի յանսահման ծովէն հօր գթութեանց. (Շար.։)

Անսահման բիւուց քանքարաց հատուցանօղ։ Ըստ անսահման գովութեան. (Նար.։)

Ի վերայ անսահման ծփանաց ալեացն անդնդոց. (Կոչ. ՟Թ։)

Քարոզեցին յեղյեղելով զանսահման գործս նոցա. (ՃՃ.։)

ἅπειρος, ἁπέραντος, ἁπεράτωτος , ἁόριστος, ἁπεριόριστος. infinitus, termino carens, indeterminatus, in immensum extensus. Ոյր չիք սահման. անեզրական. անվախճան. անբաւելի. անբովանդակելի. անպարագիր. անվայրափակ. անսահմանելի. անթարգմանելի։ Տիրապէս ասի զաստուծոյ եւ զաստուածայնոց.


Անսահմանաբար

adv.

without limit;
indefinitely;
indeterminately.

· Calfa

NBHL (3)

Սա հովուեսցէ զմեզ անփոփոխ եւ անսահման ի յաւիտենից մինչեւ յաւիտեան. (Նար. խչ.։)

Թէ ոք անսահման խօսէր, որպէս զբազմախօս արգելուին զնա արտաքոյ վանիցն. (Կլիմաք.։)

Ոչ առ նա միայն զբանն ձգէր եւ ասէր, այլ անսահմանաբար, եթէ ոք ոչ ծնցի վերստին, այսինքն եթէ՛ դու, կամ ո՛վ եւ իցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23։)


Անսամ, ացի, սա՛

vn.

to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.

· Calfa

NBHL (14)

Սոցին հանգոյն եւ յայլ գիրս պէսպէս ոճով ասի.

Որով կարողն է անսալ եւ չանսալ հրամանացն։ Արժանաւոր մեծաց վարձուց լինիցի, եթէ անսայցէ աստուծոյ. այլ զի եւ չանսալոյն իշխանութիւն ունիցի. (Եզնիկ.)

Անսայ (այսինքն յանձն առնու) եւ զվարելն եւս ի հոգւոյն, եւ մարտ ապտերազմի տալ ընդ թշնամւոյն։ Բարութեանց պատճառք հաւանելեացն, զոր օրինակ չարեաց պատճառաք նոյն է չանսալեացն. այսինքն չանսացողաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13. 23։)

Կամ որպէս προσέχω (յորմէ Պռօսխօմէն). Ուշ ունել. ունկն դնել զգուշութեամբ. attendo, obtempero. (Օր. ՟Ա. 45։ Առակ. ՟Ա. 25։ Յով. ՟Ի՟Է. 6։ Ես. ՟Լ՟Բ. 4։ Երեմ. ՟Է. 24։ ՟Ի՟Ե. 4։ Գծ. ՟Ա. 19։ ՟Բ. 7։ ՟Ժ՟Զ. 14. եւ այլն։)

ἁνίημι. dimitto, remitto, indulgeo. Ներել. զիջանիլ. թոյլ առնել. թողացուցանել. տեղի տալ. թող տալ, աչք խփել. գօյ վէրմէք, մազուր պույուրմագ.

Միթէ մի՞շտ լռիցեմ, եւ անսայցեմ։ Ի վերայ ամենայնի այսորիկ անսաս տէր, ե՛ լռեցեր. (Ես. ՟Խ՟Բ. 14։ ՟Կ՟Դ. 12։)

Գութ մարդասիրին աստուծոյ ոչ անսաց միշտ յայսպիսի մնալ մեզ վտանգս. (Խոսր.։)

Մորենի դիւրայրեաց է, եւ վաղ անսայ հրոյ. (Կիւրղ. ել.։)

Ոչ անսալ՝ ուր ժողովեալն են։ Բժշկութեան անսալ. (Բրս.։ հց։)

Ի սեբաստացւոց քաղաքին անսայր՝ հաւաքել զնիւթ վարդապետութեան. (Խոր. ՟Բ. 77։)

Համբերելով անսացեալ, մինչեւ ի մտանել հակառակորդացն. (Պիտ.։)

Նոյնպէս իմա՛ եւ հյց. խնդրով.

Զայն անսայր։ Մնալով պետրոսի, նմա զայսոսիկ անսաց. այսինքն ընծայեաց կամ եթող նմա զպատիւ. (Նանայ.։)

ἁκούω, ὐπακούω, πείθομαι , πειθαρχέω. audio, obedio, pareo, obtempero. Հանդարտ ոգւովն ունկն դնել, կամ Յանձն առնուլ զլուեալ բանն հեզութեամբ եւ հլութեամբ. հնազանդիլ. հպատակիլ. լսել բանի. ունկնդիր լինել. մռել, մտիկ ընել. տինկլէմէք. իդաաթ էթմէք.. (տե՛ս Ծն. ՟Լ՟Թ. 10։ Օր. ՟Ժ՟Ը. 14։ Դատ. ՟Ժ՟Ա. 17։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի. 25։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 11։ Իմ. ՟Ը. 12։ Երեմ. ՟Ի՟Թ. 8։ ՟Լ՟Բ. 33։ ՟Լ՟Զ. 25։ ՟Լ՟Բ. 15։ Գծ. ՟Զ. 7։ Յայտ. ՟Ժ՟Թ. 10։)


Անսայթաք

adj.

that is not slippery;
that does not stumble;
firm, sure;
infallible.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր չիք սայթաքել. անգայթ. առանց գթելոյ, եւ առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ, անխափան. անվրէպ. գայմազ. մուգարէէր.

Նահանջելոյս անսայթաք վերընթացութիւն. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)


Անսայթաքելի

cf. Անսայթաք.

· Calfa

NBHL (1)

Անսայթաքելի ոտիցն հետովք։ Անսայթաքելի խօսողութիւն։ Անսայթաքելի քարոզչիս. (Նար. առաք. եւ Նար. ՟Ժ՟Ը. եւ Նար. յիշ.։)


Անսանձ

adj.

without bridle, without reins;
unbridled, unrestrained;
unruly, ungovernable.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ անսանձ բերանոց դուրս դնել. (Փիլ. իմաստն.։)


Անսասան

adj.

unshaken, immovable, firm.

· Calfa

NBHL (1)

Անսասան վիմիդ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Անսասանելի

cf. Անսասան.

· Calfa


Անսաստ

adj.

ungovernable, unruly, disobedient, obstinate, incorrigible.

· Calfa

NBHL (1)

Անսաստ ալիք ծովու. յն. վայրենի. (Յուդ. 13։)


Անսաստելի

cf. Անսաստ.

· Calfa


Անսաստեմ, եցի

vn.

to disobey, to resist, to be refractory.

· Calfa

NBHL (1)

παραβαίνω, παρακούω. transgredior, praevaricor, ngligo, non obtempero. Չանսալ. հեստել. ըմբոստանալ. ի բաց ոստնուլ կամ վազել. ստունգանել. միւդիւ օլմամագ.


Անսաստութիւն, ութեան

s.

disobedience, contumacy, obstinacy.

· Calfa

NBHL (1)

Առ իմաստուն բժիշկ ոգւոցն՝ անսաստութիւն հիւանդին։ Զախտն՝ որ յանսաստութենէն իցէ, եւ զառողջութիւնն՝ որ ի հնազանդութենէն լինի։ Յանսաստութիւն անկանիլ՝ կրթելովն զընդդէմսն ասել նորա. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 21։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։)


Անսեր

adj.

steril.

· Calfa

NBHL (1)

(Սարրա) անպտուղ եւ անսեր եւ ամուլ ելով։ Անսեր եւ անծնունդ ի բարի թեւակոխութեանց։ Անսերք եւ անսերմանք յիմաստասիրութենէ։ Անբանիցն ոգիք աղբիւր մտաց ոչ ունելով՝ ի խորհրդոյ են անսերք. (Փիլ.։)


Անսերմն

adj.

without seed;
unfruitful, barren.

· Calfa

NBHL (1)

Անսերմն, եւ առանց վարելոյ ամենայն ինչ բուսանէր. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Անսին

adj.

without nourishment.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս ի դէպ է անսին խոստովանել զնոսա ծնունդս. (Յհ. իմ. ատ. ՟Է։)


Անսիրելութիւն, ութեան

s.

want of love or affection;
antipathy.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ վասն անսիրութեան ինչ չառնում ինչ ի ձէնջ՝ ասէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Անսիրութիւն, ութեան

s.

cf. Անսիրելութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ վասն անսիրութեան ինչ չառնում ինչ ի ձէնջ՝ ասէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Անսիրտ

adj.

heartless.

· Calfa

NBHL (1)

ἁκάρδιος. vecors, excors. Որ չունի զսիրտ. վատասիրտ. եիւրէքսիզ, ճէսարէթսիզ.


Անսխալ

adj. adv.

without fault;
infallible, impeccable;
infallibly.

· Calfa

NBHL (3)

Անսխալ վերաբերեալ բան։ Անսխալ կարծիք, կամ իրք, առաջնորդութիւն հաւատոյն, տնկագործութիւն. (Պիտ.։)

Անսխալ հոգւով, կամ հանդիպմամբ. (Նար. ՟Ղ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)

ԱՆՍԽԱԼ գրի եւ ԱՆՍՂԱԼ. ἁπλανής, ἁσφαλής. erroris expers, non erraticus, stabilis, firmus, securus, infallibilis. Ազատ ի սխալանաց. անմոլար. անվրէպ. ուղիղ. զգուշաւոր. ապահով. ստոյգ. աներկբայ. հաստատուն. անյողդողդ. խալատսըզ. եանզլըշսըզ, եանզըլմազ, սահիհ, սազ, էմին.


Անսխալութիւն, ութեան

s.

infallibility.

· Calfa

NBHL (2)

Այծեման վազքն, եւ աչացն անսխալութիւն։ Առ ի զգուշութիւն անսխալութեանկենացն. (Նիւս. կազմ. ՟Ը եւ ՟Լ՟Բ։)

ἁσφάλεια, τὸ ἁσφαλές. infallibilitas, securitas. Անվրէպ գոլն յո՛ր եւ է կարգի. եանզըլմազլըգ.


Անսխուր

adj.

without salary, unpaid, unrewarded.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ Հին բռ. մեկնի, Անկաշառ, անվարձ։


Անսկզբնութիւն, ութեան

s.

uncreatedness, eternal existence.

· Calfa

NBHL (1)

Որով եւ զանվախճանութիւնն իւնր, եւ զանսկզբնութիւնն ցուցանէ առաւելապէս աստուածայինն տռփումն. (Դիոն. ածայ. ՟Գ։)


Անսկիզբն, կզբան, անց

adj.

without beginning, eternal;
baseless.

· Calfa

NBHL (4)

Ես թէ երկոքեան անսկզբունք, եւ քան զլինելութիւնն են վերագոյնք. (Բրս.։ չար։)

Խոստովանիմք զհօր յատկութիւն առանձնաւորութեանն՝ անծին եւ անսկիզբն. (Շ. թղթ.։)

Որդին որդի, եւ ոչ անսկիզբն, քանզի ի հօրէ. ապա եթէ ի ժամանակէ առցես զսկիզբն, ե՛ւ անսկիզբն. վասն զի արարիչ ժամանակաց. (Ածաբ. մկրտ.։)

Առանց բանաւոր պատճառի. անհիմն. վայրապար.


Անսուաղ

adj. adv. hungry, unfed, troubled with hunger;
fasting;
without food;
լինել՝ կալ —, to fast.

· Calfa

NBHL (1)

ἅσιτος, ἅγευστος. jejunus. Անկերակուր. անճաշակ. սովեալ. նքթեալ. գարնը աճ, օրունճլու.


Անսուաղութիւն, ութեան

s.

hunger;
fasting state.

· Calfa

NBHL (3)

Անսուաղութեամբ զփրկչին ի սիովն զօրէնսդրութիւնն բերելով. (Արշ.։)

Խոշտանկելով անսուաղութեամբք. (Յհ. կթ.։)

ἁσιτία, νηστεία. jejunitas, jejunium, λιμός, πεῖνα, fames. Հրաժարումն ի կերակրոյ. քաղց. պահք. ծոմ. անօթութիւն. աճլըգ. սավմ. փերհիզ.


Անսուգ

adj.

without mourning, without affliction.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπένθητος. carens luctu. Ոչ սգացեալ յայլոց. յորոյ վերայ ոչ ոք սուգ էառ.


Անսուտ, ստից

adj.

real, true, certain.

· Calfa

NBHL (2)

Անսուտ արեգակն, կամ յարութիւն, կամ խորհուրդ. աւետիք, խոստովանութիւն, երդումն, յիշատակարան, պատմութիւն, բան. (Մամբր.։ Նար. խչ.։ Լմբ. սղ.։ Յճխ.։ Ագաթ.։ Եղիշ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)

Մերով մասամբ ամենեւին անսուտ. (Խոր. ՟Ա. 4։)


Անսուրբ

adj.

impure, unclean;
unholy, profane.

· Calfa

NBHL (1)

Հրովարտակօք անսրբովք զաշխարհս խռովեցուցին. (ՃՃ.։)


Անսպառ

adj.

infinite, interminable;
perpetual, durable;
inexhaustible.

· Calfa

NBHL (4)

Անսպառին եւ մնացականին միայն սկելով. (Խոր. ՟Բ. 77։)

Յանսպառ ձմերական դժոխս, որ ոչ գոյ վախճան. (Զքր. կթ.։)

Անսպառ վաստակօք. (Փարպ.։)

ἁπέραντος, ἁτέρμων, ἁπειλήμενος , διαρκής, ἁδιάλειπτος. infinitus, termino carens, immensus, indeficiens. Ոյր չիք սպառումն կամ սպառուած. անհատ. անպակաս. անծախ. անանց. եւ անեզր. անվախճան. անկատարած. անհուն. անչափ. անսախման. անդադար. յաւիտենական. դիւքէնմէզ. հատսըզ. հիսապսըզ. նիհայէթսիզ. էպէտի.


Անկողոպուտ

adj.

that cannot be plundered, not subject to devastation.

· Calfa

NBHL (1)

Աստի անդր մատուսցուք յանկողոպտելի գանձանակն ի ձեռն աղքատաց։ Զամենայն ինչ անդր ժողովեսցուք յանկողոպտելի գանձարանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 24. 28։)


Անկոչ

adj.

uncalled, not named;
uninvited;
— բազմական, parasite, smell-feast, trencher-friend.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԿՈՉ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍ ասի, որպէս անթեմ, առանց անուան սեպհական վիճակի.


Անկործան

adj.

not fallen;
that cannot fall or be thrown down.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆԿՈՐԾԱՆ ԱՆԿՈՐԾԱՆԵԼԻ Որ ոչ կործանի, կամ չանկանի. անսասան. հաստատուն. վար չինկնօղ, ամուր կեցած. եըգըլմազ. տիւշմէզ. մամուր.

Հաւատ անկործանելի զարգանայ խորհրդով ընդ խոկումն մահու. (Կլիմաք.։)


Անկորուստ

adj. adv.

that cannot be lost, imperishable;
without loss.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր չիք կորուստ. որում անմարթ է կորնչել. անպակասելի. անվատնելի. որ չիկորսըւիր. գայպ՝ զայ օլմազ.

Զի զիս զանարժանս՝ անկորուստ եւ անվնասելի ընդ փրկեցելոցն հաղորդեսցես. (Նար. ՟Լ՟Զ։)


Անկուած, ոց

s.

weaving, texture;
weft.

· Calfa

NBHL (4)

Անկանէր ընդ նմին անկուած ականակապ։ Ըստ վերնոյ խառնուածոյն անկուածոյ վակասին։ Հիւսեալս ընդ միմեանս յանկուած վակասին. (Ել. ՟Լ՟Թ. 10. 18. 19։)

Խոյր բեհեզեայ՝ անկուածով ոսկւոյ. (Խոր. ՟Բ. 31։)

Ոսկէթել անկուածովքն. (Լմբ. սղ.։)

Զի մի՛ երբէք կակղացեալք ախտիցն՝ ի ներքս անկուածովքն հովտանայցեմք. (Նիւս. երգ.։)


Անկուշեմ, եցի

va.

to kick, to strike with the hind feet;
to resist, to reject.

· Calfa

NBHL (3)

եւ չ. ԱՆԿՈՒՇԵՄ ԱՆԿՈՒՇՆԵՄ որ եւ ԱՆԳՈՒՇԵԼ, ԱՆԳՈՒՇՆԵԼ. (լծ. ընդ անգոսնել, անկոսնել, անկուսնել. մերձի եւ ի հյ. կուշտ. եւ ի պրս. կիւշիտէն, ունկն դնել) աքցանել. կիցս ընկենուլ. որպէս թէ տալ անկանիլ յուսոց. ἁπολακτίζω. recalcitro. թէքմէ վուրմագ, չիֆտէ սալմագ.

Վազս առեալ փռնգալով, անկուշեալ՝ յետս կոյս զիշխանն ընդոստուցեալ ընկենոյր։ Ի պարարտութենէ պորտոյն անկուշեալ. (Յհ. կթ.։)

Եւ իբր անգոսնել. ստունգանել. անսաստել. կամ առ ոտն հարկանել. ընդ վայր հարկանել. ընդվզիլ. թօթվել, չսեպել.


Անկոփ

adj.

not carved, unpolished, rough.

· Calfa

NBHL (3)

Ամենայն ի քարանց պատուականաց, չափով յանկոփից (յն. այլազգ է)։ Առնեն վէմս անկոփս ըստ օրինացն (յն. ամբողջ). (՟Գ. Թագ. ՟Է. 9։ ՟Ա. Մակ. ՟Դ. 47։)

Ի գլխոյ լեռնէն առեալ վէմս անկոփս՝ յաղթս. (Ագաթ.։)

Զկարծրութիւն անկոփ վիմացն՝ սխրալի կոփեալ. (Մագ. ՟Ժ՟Գ։ Իսկ Մագ. ՟Ծ՟Ը.)


Անկռուելի, լւոյ, լեաց

adj.

impregnable;
invincible.

· Calfa

NBHL (2)

Անկռուելի է յամենայն իրս սովորութիւնն. (Նիւս. կուս.։)

Փուշս շուրջ զպտղովն արկեալ, որպէս զի անկռուելի օդագնացացն դարանակալութեան պահեսցի. (Պիտ.։)


Անկտակ

adj.

intestate.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չառնէ զկտակ. առանց կտակի. կտակ չըրած. վասիյէթսիզ.


Անկրական, ի, աց

adj.

impassive, insensible.

· Calfa

NBHL (3)

Անկիր. անկարեկան. ոչ կրօղ կիրս ինչ յինքեան կամ յայլմէ. անվնասելի. անախտ. անապական.

Աններգործական, եւ անկրական. (Խոսրովիկ.։)

Հրդեհեա՛ անկրական հրով ահաւորիդ։ Անկրական եւ անսահման սիրոյ քո։ Մի՛ առագաստեսցէ մառախուղ մեղսասիրին զանկրական լոյս էութեան քո. (Բենիկ.։)


Անկրելի, լւոյ, լեաց

adj.

unable to bear;
insupportable.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ ոք (յիշեաց) զանկրելիսն էութեանն, եւ ոչ թախծեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Թ։)


Անկրթական, ի, աց

cf. Անկիրթ.

· Calfa

NBHL (1)

Յովանակս անկրթական. (Նար. ՟Ի՟Բ։)


Անկրթութիւն, ութեան

s.

want of discipline, indocility, rudeness.

· Calfa

NBHL (2)

Անկիրթն գոլ. անվարժութիւն. սորված չըլլալը, կրթութիւն չունենալը.

Մտրուկ (է) մարմինն վասն անկրթութեանն. (Երզն. մտթ.։)


Անկցորդ

adj.

disjoined, separate;
that does not participate, that takes no share.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ախտի անկցորդ՝ Աստուծոյ բնութիւնն է։ Անկցորդ է եւ ի վեր քան զամենայն ախտս։ Անուն ունայն՝ անկցորդ ի ճշմարտութենէ իրաց. (Փիլ.։)


Անհալ

adj.

not fusible;
indissoluble;
indigest.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր պահեաց անհալ՝ նկարելով ի նմա պատկեր արքունի. (Երզն. մտթ.։)


Անհակառակելի, լւոյ, լեաց

adj.

indisputable, irresistible.

· Calfa

NBHL (1)

Այս է ճշմարտութեանն անհակառակելի արդիւնք, յորժամ զթշնամիս ոք կոչիցէ վկայս. (Փիլ. իմաստն.։)


Անհաղորդ, ից

adj.

that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ի լերինս եւ ի ծերպս վիմաց մեռան՝ անհաղորդք ի մարդկանէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Անհաճոյանամ, ացայ

vn.

to displease, to be disagreeable.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՀԱՃՈՅԱՆԱԼ Անհաճոյ գտանիլ. չսիրուիլ. սէվիլմէմէք.


Անհամ, ից

adj.

insipid, unsavoury;
nauseous, disgustful.

· Calfa

NBHL (3)

Զանհամ սովորութիւնն եբարձ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ը։)

Ո՛վ անմտութիւն եւ անհամ մորոսութիւն. (Եզնիկ.։)

Անհամ խօսելով. (ՃՃ.։)


Անհամար

adj.

innumerable, infinite.

· Calfa

NBHL (1)

Անհամար բամբասելով. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)


Անհամբաւ

cf. Վասահամբաւ.

· Calfa