to grow dark, gloomy, to be obscured or darkened, to darken;
— աչաց, to grow dim.
· Calfa
Մթանալ. մթագին լինել. նսեմանալ. մթազգած լինել. (իրօք, եւ նմանութեամբ)
black, smutty;
blearedness;
filth, dirt.
· Calfa
Պարտի զպղտորութիւն աչացն, զաղտն եւ զբիժն ի բաց պարզել. զի մի՛ մթարքն՝ որ զբբօքն շողայցեն, արգել հայելոյ ի յստակութիւն լուսոյ լիցին. (Եզնիկ.։)
mass, heap, pile, accumulation;
provision, store, hoard;
remainder;
filth, dirt;
— առ —, in a heap, like a heap, in quantity.
· Calfa
Շտեմարանացն, եւ մթերից սրբութեանցն։ Ի մթերից ընչից։ Ի մթերից իւրեանց արկին յընծայսն աստուծոյ։ Զամենայն մթեր՝ զոր նոքա ոչ կարէին լնուլ, յարքունուստ լիցի։ Բազում մթերս ի վերայ դնէին։ Հասցեն ի մթերս մեղաց իւրեանց. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 12։ Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 15։ ՟Ի՟Ա. 4։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 41։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Դ. 26։ Իմ. ՟Դ. 20։)
dark coloured.
· Calfa
Ոչ երբէք դադարէ, եւ ոչ մթնագոյն լինի հանգիստն եւ փափկութիւնն՝ որ յերկինս է. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։)
obscurity, darkness, dimness.
· Calfa
Օտար մթութեանց (այսինքն ի մթութեանց) սէր։ Մի՛ ընդ ստուերի այսր մթութեան զանճառելիդ լոյս փոխանակեր. (Նար. ՟Գ. ՟Հ՟Ը։)
gnat, mosquito;
midge, any small fly;
առաջնորդք կոյրք, որ զմժղուկս քամէք եւ զուղտս կլանէք, ye blind guides, who strain at a gnat and swallow a camel.
· Calfa
Զի՞նչ նման է մրջիւն գաբրիէլի, կամ մժիկ միքայէլի. (Սեբեր. ՟Դ։)
unanimous;
monastic;
— ձայնիւ, with one voice;
—ք, religious community;
monastery.
· Calfa
Միաբան. որ ինչ լինի միաբանութեամբ. միաձայն. համաձայն. հասարակաց.
monk, friar, coenobite.
· Calfa
Միաբանակեաց վանք՝ երկրաւոր երկինք է. (Կլիմաք.։)
unanimously.
· Calfa
Գոհացողք լինելով միաբանակի զամենեցունցն աստուծոյ. (Պիտ.։)
to agree, to cause to agree, to conciliate, to reconcile, to reunite, to match;
to compose, to unite, to join;
ի մի —, to reunite;
cf. Միաբանիմ.
· Calfa
որպէս ἐνόω unio, aduno ἁναρμόζω adapto, copulo συνάγω congrego. Տալ միաբան լինել. միաբանս կացուցանել. միացուցանել. հաշտեցուցանել. յարել յարմարել. ի մի ձգել՝ հաւաքել. յանկուցանել. միաբանցընել, մէկ ընել.
ՄԻԱԲԱՆԵՄ, եցի. չ. եւ ՄԻԱԲԱՆԻՄ, եցայ. ձ. συμφωνέω, ὀμοφωνέω, συνᾴδω consono, consentio, concino ὀμονοέω concordo, concors sum σύγκειμαι convenio στοιχέω ordine procedo συμβραβεύω coadjuvo, cooperor. Միաբան լիենլ կամ գտանիլ. միաձայնիլ. ձայնակից եւ գործակից լինել. հաղորդ՝ հաւան՝ համեմատ գտանիլ. միանալ. յարիլ. յարմարիլ.
of the same character or disposition.
· Calfa
Եթէ ամենեքին միաբարոյք էաք, դատարկ եւ անգործ լինէր աշխարհ. (Պտմ. աղեքս.։)
consubstantiality.
· Calfa
Որ է միաբնութիւն եւ միակամութիւն երկրպագելի սուրբ երրորդութեանն. (Քեր. քերթ.։)
consubstantial;
of the same nature or essence;
natural, native;
having only one trunk or stem.
· Calfa
Զի յայտ լիցի միաբուն խորհուրդ զօրութեան գալստեանն որդւոյ. (Ագաթ.։)
Ամենայն սաղմոսաց գրոց միայն եւ միաբուն պատճառ ինքն է սխանչելին դաւիթ. (Ոսկիփոր.։)
ՄԻԱԲՈՒՆ. Ի մի բուն կամ յիսկութիւն աստուածային անձին միաւորեալ. անբաժանելի միացեալ.
having but one substance;
unique of its kind.
· Calfa
ՄԻԱԳՈՅ. μονοειδής unius et ejusdem modi. Միակերպ. միօրինակ. անայլայլելի.
monochromatic;
of the same colour, uniform.
· Calfa
Ի չիչին յանկերպարան միագոյն իրացն ծնանիմք, եւ ի չնչէ ի միագոյն եւ ի տկարէ կերպարանի մարդն կենդանի։ Միագոյն եւ նոյն անձրեւ ընդ ամենայն աշխարհս ցօղէ, եւ իջեալ՝ լինի սպիտակ ի շուշան ծաղիկ, եւ մատուցեալ ի վարդ՝ կարմիր երփն հարկանէ. եւ ինքն միագոյն է, եւ ոչ յայլեւայլ կերպարանս բաժանեալ. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)
s. adj. unitarian, antitrinitarian;
conformist.
· Calfa
Յուղիղ միտս՝ է դաւանօղ զմի աստուածութիւն յերիս անձինս, կամ այնպէս դաւանեալ, դաւանելի.
Որոշեալ ի հրէական միադաւան եւ տիրասպան ուխտադրուժ օրինազանցութենէն ի բաց լինել. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
temperance.
· Calfa
Ե՛ւս յաճախագոյն միախառնութիւնն լինիցի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Ե։)
cf. Միախորհուրդ.
· Calfa
Զնոյն սէր յանձին ունիջիք, համաշունչք՝ միախորհուրդք. (Փիլիպ. ՟Բ. 2։)
of the same opinion or way of thinking, unanimous;
unanimously.
· Calfa
Զնոյն սէր յանձին ունիջիք, համաշունչք՝ միախորհուրդք. (Փիլիպ. ՟Բ. 2։)
assembled, crowded;
in crowds, together, in a mass.
· Calfa
Եւ այսպէս միախուռն ժողովեալք առ միմեանս՝ լինէին իբրեւ արք ութ. (Ղեւոնդ.։)
Only Begotten;
— որդի, only son.
· Calfa
Պատկեր արարչին՝ աստուած զգալի ... մի երկին սա գոլով միածին. (Պղատ. տիմ.։)
unity, first number, one;
only one, alone, singular.
· Calfa
Ի թիւս, միակք՝ տասնեկաց են առաջինք։ Զեօթներեակն պիթագորեանքն անմօրն միակի նմանեցուցանեն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. այլաբ.։)
Պատահէ ումեմն լինել միակ միայնակ առանց ազգատոհմի. (Լմբ. ժղ.։)
Եւ գերեզման մին միակին՝ ո՛չ պատահէր, այլ երկակին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ. այսինքն ոչ մի մի, այլ երկու երկու թաղեալ լինէնի։)
cf. Համակամութիւն.
· Calfa
ὀμόνοια, ὀμοθυμία concordia, unanimitas, una voluntas vel sententia. Միակամն լինել. մի կամք. համակամութիւն. միաբան հաւանութիւն. միաբանութիւն.
only, sole, singular.
· Calfa
Իսկ էութիւնն աստուածական՝ յառեալ բնութիւնըն նիւթական, անխակտելի է միական՝ յորովայնէն մինչ յաւիտեան. (Շ. խոստով.։)
of the same religion, coreligionary;
of similar habits;
uniform, conformable.
· Calfa
Ի հաղորդական ի կեանսն՝ իւրաքանչիւրոց առանձինն շնորհք՝ հասարակ միակրօնիցն լինիցին։ Միակրօն քրիստոնէիցն վարք՝ մի հանդէս ունին զփառսն աստուծոյ. (Բրս. հց.։)
(Փիլիսոփայք եւ բանք նոցա) ո՛չ միակրօնք եւ ոչ հանգիտապատում միմեանց երբէք գտանին. (Մագ. ՟Ե։)
professing the same religion, conformity in religion;
unanimity;
conformity, uniformity.
· Calfa
Յայս զարմանալի միակրօնութիւնս ածեալ զամենեսեան փակեցին. (Լմբ. ատ.։)
to unite with, to participate, to consent.
· Calfa
Կցորդ լինել. միաբանիլ.
all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.
· Calfa
Միահաղոյն ածեալ լինէր քո զարքայութիւն քո. (Ագաթ.։)
Զի եւ ոչ կարէին իսկ մարդիկ միահաղոյն բուռն հարկանել զսքանչելի գիտութենէ նորա. (Ղեւոնդ.։)
vote, suffrage;
even, equal, like;
summed up;
— դնել, to vote, to come to the vote;
չէ ընդ —, that is not the same thing.
· Calfa
Չէ՛ ընդ միահամար՝ առնուլ զիշխանութիւնն եւ մատն լինել, եւ չառնուլ իսկ բնաւ զառաջինն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)
collectively, altogether, generally, all at once;
in all;
in a crowd, in a mass;
եւ զի — ասացից, to say briefly, in short.
· Calfa
Պարտ էր լինել արարածոց, բայց ոչ միահամուռ արար զամենայն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)
Միահամուռ ժողովեալք։ Միահամուռ լինին ամենեքեան ՟Ռ եւ ՟Լ՟Ղ։ Ամենեքեան միահամուռ զերկնային նախանձ բերելով. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Զ. ՟Ը։)
Հանդերձ միահամուռ զօրօքն։ Միահամուռ վայելիւք։ Ամբողջ եւ միահամուռ բարեգործութեանցն վարք. (Փարպ.։ Պիտ.։)
of the same religion, faith or belief.
· Calfa
Ոչ միաբանել ընդ յոյնս վասն միահաւատ լինելոյ նոցա. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Է.։)
Աբրահամ եւ մելքիսեդեկ կարի քաջ սիրէին զմիմեանս, միահաւատ լինելով առ աստուած բարձրեալն, եւ ըստ մարմնոյ արեանառու (ի սեմայ). (Եպիփ. ծն.։)
indiscriminately eatable;
adv. adv. feeding but once a day.
· Calfa
Որ միանգամ ճաշակէ յաւուրն. եւ Միօրինակ ճաշակելի անխտիր.
Սա զձուկն, զձէթ, եւ զձու՝ միաճաշակ (լինել) կարգեաց. (Ոսկիփոր.։)
cf. Մենամարտ.
· Calfa
Յառաջամարտիկք, եւ միամարտք. (Կլիմաք.։)
Մինչ ընդ բազումս փորձի եւ ուսանի, յայնժամ կարասցէ միամարտիկ լինել եւ յաղթել. (Վրք. հց. ՟Գ։)
Կրկին անգամ միամարտիկն լինելոյ ընդ եփթաղեայ արքային։ Միամարտեալ (կամ մենամարտեալ) ընդ սպայակոյտ զօրուն. (Յհ. կթ.։)
cf. Միամտիմ.
· Calfa
ՄԻԱՄՏԱՆԱՄ ՄԻԱՄՏԵՄ ՄԻԱՄՏԻՄ. Միամիտ լինել կամ գտանիլ. վարիլ որպէս միամիտ (ըստ ամենայն առմանն). հաւատալ, եւ հաւատարմութիւն ցուցանել. սիրով ծառայել. եւ Հաւանիլ մտօք.
to be candid, open, sincere, to behave sincerely;
to conduct oneself loyally or faithfully, to ascertain, to verify, to become assured, persuaded, to believe, to acquiesce, to agree, to consent.
· Calfa
ՄԻԱՄՏԱՆԱՄ ՄԻԱՄՏԵՄ ՄԻԱՄՏԻՄ. Միամիտ լինել կամ գտանիլ. վարիլ որպէս միամիտ (ըստ ամենայն առմանն). հաւատալ, եւ հաւատարմութիւն ցուցանել. սիրով ծառայել. եւ Հաւանիլ մտօք.
one only, only, only begotten;
only child.
· Calfa
μονογενής unigenitus, unigena. որ եւ ՄԻԱՄԱՅՐ. ըստ յն. միածին. եւ Սիրելի որպէս զմիակ զաւակ. հօրը մօրը մէկ հատիկը.
united, joined, attached, chained together;
continuous, continual;
immediate;
at a single stroke, at one bout, in a moment, immediately, at the same time;
— տողել, to join together, to link, to chain.
· Calfa
Լերինք բարձունք, որ մօտեալ լինի ի միմեանս խորաձօք, ի հեռաստանէ միայարք երեւին. (Շիր.։)
Զարեւագալին աղօթսն ի յառաւօտին յարեն, եւ միայար տողեն՝ միջոց ոչ առնելով. (ի գիրս Խոսր.։)
Զցուցեալ նշանախեցսն հանդերձ միայարօքն ետ գրել հռուփանոսի. իմա՛, հանդերձ կարգաւորութեամբ եւ հանգամանօք՝ ըստ անսայթաքութեան տառից յունաց. ապա եթէ իմասցիս, հանդերձ բաղաձայնիւքն (որք միշտ յարին ի ձայնաւորսն), է կարծիք միխայէլի ասորւոյ փոխանցեալ առ քանի մի մատենագիրս հայոց, որպէս թէ ձայնաւորք միայն իցեն գիւտ մեսրոպայ. իսկ բաղաձայնքն գիւտ դանիէլի ասորւոյ։ Թո՛ղ զի եւ դանիէլեան նշանագիրքն չէին նորագիւտ, այլ ի հին դպրութեանց ի փոխ առեալք։
conjunction, concatenation, train, contiguousness, continuance, succession.
· Calfa
Իսկ որ զկնի սորին ասէ, այնպէս թուի՝ թէ առանց միայարութեան է. մեք զմիտսն քննելով՝ յայտնի լինի միայարութիւն բանին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։)
only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.
· Calfa
Ոչ է բարւոք մարդոյդ՝ միայն լինել։ Մնաց յակոբ միայն։ Չեմ միայն, զի հայր ընդ իս է։ Դու միայն օգնեա՛ ինձ միայնումս։ Նմա միայնոյ։ Միայն տեառն։ Քեզ միայն. (յն. միայնոյ տեառն. քեզ միայնոյ։) Նոցա միայն տուաւ երկիր։ Ի վերայ գզաթու միայնոյ (կամ միայն). եւ այլն։
Միայն զի ազատութիւնն ձեր ոչ լինիցի ի պատճառս մարմնոյ. (Գաղ. ՟Ե. 13։)
Միայն թէ արժանի աւետարանին գնայցէք։ Միայն թէ զհամարձակութիւն, եւ այլն. (Փիլիպ. ՟Ա. 27։ Եբր. ՟Գ. 6. եւ 14։)
hermitage;
cloister, monastery.
· Calfa
Երանելի հարքն մեր ոչ կոչէին զմանկունս ի սենեկի, եւ ոչ ի միայնակեցանոցս բնակել թոյլ տային. (Վրք. հց. ՟Ե։)
cf. Մենանամ.
· Calfa
Ջուր՝ յորժամ ի հրոյ անջատի, եւ յօդոյ միայնանայ, հանդարտագոյն լինիցի. (Պղատ. տիմ.։)
Ոչ զայրին, եւ ոչ զհանգուցելոյ առնն միայնացեալ։ Միայնարան, յորում միայնանալով նոքա՝ զպարկեշտ եւ զնազելի վարուց զխորհուրդսն կատարեն. (Փիլ. քհ. ՟Թ. եւ Փիլ. տեսական.։)
μονάζω solitarius sum μονοῦμαι solus remaneo, solitarem dego vitam ἑρημόομαι desolor. Միայն լինել կամ մնալ. մենանալ. առանձնանալ միոյ կամ երկուց. անապատանալ, հեռանալ կամ զրկիլ յընկերաց. հրաժարել յաշխարհէ. միայնակեաց լինել.
cf. Միայնարան.
· Calfa
Յամենայն տեղիս ասանապս միայնանոցս շինէին. (Եղիշ. ՟Գ. (որ լինի եւ ածակ)։)
solitude, hermitage, monastery.
· Calfa
Տարաւ ի պատիւ մայրութեան իւրոյ զսուրբ կոյսն մարիամ՝ լինել նմա սենեակ եւ միայնարան. (Վրդն. երգ.։)
only, indivisible;
monastic.
· Calfa
որպէս Միայնակ. միակ. անբաժանելի.
solitude, solitary life, loneliness;
cf. Միայնակեցութիւն.
· Calfa
Սքանչելի վարուք միայնաւորութեամբ. (Կիր. պտմ.։)
(Ոմանք ի փիլիսոփայից եղեն) միանձունք զմիայնաւորութեան կալեալ զվարս. (Շիր.։)
cf. Միակ.
· Calfa
Բաղկացաւ ի տասնեկէ, ի միայնեկէ միայնեկաւն առաւելեցելոյ. (՟Ա. ՟Բ. ՟Գ ... ՟Ժ. Փիլ. լին. ՟Ա. 83։)
solitude, retreat, loneliness.
· Calfa
Զմիայնութիւնն սիրէ, զանխուլ լինել ի բազմաց լաւ համարեալ. (Փիլ. իմաստն.։)