the awaking.
· Calfa
Եւ ապա զարթուցումնն՝ որ ի ներքոյ նորա, իմանալ. (Նար. երգ. ՟Ը. 5։)
cf. Զարթնում.
· Calfa
Որով եւ առաւել եւս զարթչի սէրն ի գոհանալն. (Նար. երգ.։)
impulse, motive;
pulse, basilic vein;
time;
— բաղկի, pulsation, heating of the pulse;
cf. Երակ, cf. Զարկուած.
· Calfa
Մինչ զի երկերիւր զարկք նետից եւ ըռմբաց բազմաց հանդերձ պարսաքարիւ ի նա դիպեալ. (Պտմ. ժող. հռոմկլ.։)
cf. Զարկուած.
· Calfa
Մինչ զի երկերիւր զարկք նետից եւ ըռմբաց բազմաց հանդերձ պարսաքարիւ ի նա դիպեալ. (Պտմ. ժող. հռոմկլ.։)
to beat down, to beat, strike, to knock, to thump;
— զգետնո, to beat down, to throw on the ground, to strike down;
— զգլուան զորմով, to strike one's head against the wall;
— որգամբք, to breed worms (in the members).
· Calfa
Փասայէլ ... զիւրովի զարկեալ զգլուխ իւր զքարի. (Խոր. ՟Բ. 18։)
Զարկ զերեսս նորա։ Հանեալ զսուրն՝ եզարկ զթիկամբն. (Ճ. ՟Բ.։)
Զանդամս նորա որդամբք զարկեալ. (Նոննոս.։)
Վերացուցեալ զսուրն, զի զարկցէ. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Ը.։)
cf. Զարկուած.
· Calfa
Ի զարկմանէ բռնութեանց, ի բախմանէ փոթորկաց։ Զկտեալ դիպուածս այս փայտի զարկման։ Գաւազանի զարկումն. (Նար. ՟Զ՟Ա. եւ Նար. երգ.։)
cf. Զարկանեմ.
· Calfa
Յերկիր զարկուցանէ զապստամբն։ Զարկուցեալ՝ յերկիր ընկենոյր։ Կործանի յերկիր զարկուցեալ. (Խոր. ՟Բ. 81, եւ 79։ եւ ՟Ա. 10։)
Չարալլուկ կտտանօք զարկուցեալ հեղձոյց. (Փարպ.։)
Եւ ո՛չ քար ընդ վիրգս սալի առանց քաղցրութեան առ նոյն զարկուցեալ. (Նար. ՟Զ՟Բ։)
Զարկուցանելով փախի՛ր ի նորա ճաշակմանէն, զի դառն է յետ գործելոյն. մարթ է իմանալ եւ որպէս չ. շտապելով։
s. pl. horror, terror, fright, fear, agony, trouble;
ի զարհուրանաց գիշերոյ, because of fear in the night.
· Calfa
Որք ի սրոյն զարհուրանաց փախչելով՝ գահավէժք եղեալ մեռանին. (Յհ. իմ. երեւ.։)
ἕκστασις, θάμβος, φόβος, πτόησις horror, stupor, obstupefactio, pavor, terror Ահ. արհաւիրք. ահաբեկութիւն. ահարկութիւն. սաստիկ վախ, եւ վախնալու բաներ.
hideous, dreadful, formidable;
horrible, execrable.
· Calfa
Զզարհուրելին մարդկան՝ տենչալի հրամայէ լինել. (Շ. մտթ.։)
to astonish, to frighten, to intimidate, to afflict, to terrify, to shake, to scare, to fright away.
· Calfa
Այս Յիսուս Նազովրեցի՝ զարհուրեալ վրդովէ զիս. (Զքր. կթ.։)
cf. Զարհուրեմ.
· Calfa
ἑξίστημι, ἑξιστάνω, ἑκφοβέω , πτοέω, καταπλήσσω, δειματέω exterreo, terrefacio Տալ զարհուրիլ. ահաբէկ առնել. սարսափեցուցանել. դողացուցանել. ափշեցուցանել. խիստ վախցընել. դողցընել.
to be frightened, terrified, to dread, to be much afraid, to tremble, to be alarmed;
to be confounded.
· Calfa
ἑξίσταμαι, θαμβέω, θραύω , ἑκδειμάτομαι, καταπτύσσομαι, ἑκβλαβέομαι terrefio, terreor, horreo, obstupefio, vereor Արհաւիրս կրել. զահի հարկանիլ. ահաբեկ լինել. սոսկալ. սարսափիլ. դողալ. ափշիլ. հիանալ. արտաքոյ անձին լինել. խուճապիլ, տագնապիլ. խիստ վախնալ, լեղին պատռիլ.
cf. Զարհուրանք;
լինել ի զարհուրման, cf. Զարհուրիմ;
— ածել, cf. Զարհուրեցուցանեմ.
· Calfa
Ի փափագելին իւր եւ յիմանալին զարհուրմամբ բնակէ. (Կլիմաք.։)
Մնալ ի զարհուրումն սրտից անօրինացն. (Փարպ.։)
family, house, blood, race, stock, line;
nation.
· Calfa
Հանեալ ի ժառանգութենէ իւրեանց զարմօք եւ ազգաւ. (Լաստ. ՟Ա։)
Մանի եւ Մարկիոն կենդանասցին ... տեսանելով զքեզ իւրեանց եղեալ զարմ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
charming, very fine, genteel.
· Calfa
Զարմանալի գեղով. հրաշագեղ. գեղահրաշ.
Զարմանագեղ եւ առոյգ գեղացկութեան տենչալի փափաքմամբն. (Թէոդոր. խչ.։)
Զդուստր իւր զարմանագեղ զՓառանձեմ տուեալ էր ի կնութիւն Գնէլայ. (Ուռպ.։)
charming, admirable;
wonder-working;
—ք, miracles, wonders, prodigies.
· Calfa
Կամ Որ արուեստիւ ցուցանէ զգործս զարմանալիս.
ԶԱՐՄԱՆԱԳՈՐԾ գործք. ա.գ. θαυμαστότερος, -ρα mirus, mira, mirificus, -ca, -cum Զարմանս բերօղ. հիացուցիչ. սքանչելի. եւ Սքանչելիք. զարմանալի գործք.
to do admirably;
to perform miracles or wonders.
· Calfa
θαυματουργέω, θαυματοποιέω miar facio, mirabiliter ago Հրաշագործել. զարմանալի օրինակաւ գործել.
wonderful action;
miracle
· Calfa
Զնորին ժուժկալութեան համբերութեանն նշանաւոր զարմանագործութեանցն. (Ագաթ.։)
Զքոյդ տպաւորեալ զարմանագործութիւն. (Նար. խչ.։)
Եւ այլք այսպիսիք զարմանգործութիւնք անբաւք՝ միայն կամելով Աստուծոյ կատարեալ լինին. (Սարկ. մարդեղ.։)
θαυματουργία, θαυματούργημα, θαυματοποιΐα mirifica opera, miraculum, praestigiae Գործելն զզարմանալիս, կամ գործ զարմանալի. սքանչելագործութիւն, եւ սքանչելիք.
to write admirably, or wonders.
· Calfa
Զարմանալի օրինակաւ գրել, նկարել, դրոշմել, յօրինել, սահմանել եւ առնել. զարմանագործել
Բիւրաւոր օգնականութիւնս երկրականաց զարմանագրեցեր։ Որով զհրաշալիսն զարմանագրես։ Ի վերնայարկ սրահն հոգեկիր, ուր զաշակերտսն զարմանագրեաց. (Նար. ՟Զ՟Բ. ՟Զ՟Գ. եւ Նար. գանձ եկեղ.։)
several admirable ways, very admirable, wonderful, surprising, excellent.
· Calfa
Զարմանալի ըստ զանազանութեան կամ կերպի յօրինուածոյն. գեղեցիկ ըստ պէսպիսութեան. հրաշազան. սքանչելի. վայելչական.
Եւ առեալ զայս ամենայն քահանայիցն՝ մեծապէս եւ ամենայն վայելչութեամբ զարմանազան՝ պատրաստեցին զզատիկն ... եւ յօրինեալ կացին. յն. բարեվայելչապէս կացին. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 10։)
Զարմանազան եւ հրաշադիտակ լուսով ի յարեւելից փայլեալ. (Կիւրղ. խչ.։)
variety or admirable beauty, magnificence.
· Calfa
Զարմանալի զանազանութիւն. վայելչազարդութիւն պէսպիսութեան կամ կերպի. որ ասի նաեւ պարզապէս ԶԱՆԱԶԱՆՈՒԹԻՒՆ. որպէս եւ ԶԱՐՄԱԶԱՆՈՒԹԻՒՆ.
Ուր հայեցեալ ոք զարմասցի ընդ արդարոցն զարմանազանութիւնս (մի քան զմի գովելիս). (Փիլ. սամփս.։)
Տենչալի զարմանազանութիւն։ Պէսպէս զարմանազանութեամբ գունեալ. (Թէոդոր. խչ.։)
admirably made, magnificent, charming.
· Calfa
Զարմանալի կերտուածով. զարմանաշէն. հրաշակերտ. հոյակապ.
to admire, to wonder, to be astonished;
to be enraptured.
· Calfa
Զարմասցին ընդ նա։ Զարմանային ընդ իմաստութիւն նորա։ Զարմացեալ էի ընդ տեսիլն։ Զարմանայր վասն անհաւատութեան նոցա։ Զարմացան ի վերայ ամենայնի։ Զարմասցին ի վերայ քո։ Զարմանայցես ի վերայ իրացն, կամ ի վերայ բանից. ի վերայ բարեացն. եւ այլն։
Զարմանայր զառաքինութիւն ծերոյն։ Ոչ զփոփոխիլ նոցա զարմանամ ի մեղացն։ Յիրաւի զարմանաս զայդ։ Զայն եւս (այսինքն ըստ այսմ եւս) զարմացեալ էին վասն նորա ծերակոյտն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Թ. ՟Ի։)
Զարմացեալ կամ զխորհրդոյս. (Կոչ. ՟Ժ։)
Այլք զնմանէ կայցեն զարմացեալ։ Առաւել եւս զարմանալի՛ է զսմանէ քան զնոցանէ, եւ զնոցանէ, եւ զնոցանէ քան զսմանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2. եւ 3։)
θαυμάζω, ἑξίσταμαι miror, admiror, stupefio Արմանալ յոյժ. հիանալ. սքանչանալ. ապշիլ ընդ անակնկալ իրս մեծամեծս, եւ պակնուլ ընդ ահաւորսն. արմըննալ.
of admiration;
— նշան (՜), a note of (!).
· Calfa
Մեծն Պօղոս ի յըմբռնման Աստուածայնոյն եղեալ, եւ զարմացողականին նորա զօրութեան հաղորդեալ։ Եւ ինքն ամենայնի պատճառն առ ի յամենեսեան լինելն զիջանէ ըստ զարմացողականին գերագոյ զօրութեանն՝ անփոփոխաբուն ի յինքենէ. (Դիոն. ածայ.։)
ԶԱՐՄԱՑԱԿԱՆ ԶԱՐՄԱՑՈՂԱԿԱՆ. θαυμαστικός, ἑκστατικός mirificus, extaticus Զարմացուցիչ. զարմանալի. ուր կայ հիացումն կամ յափշտակութիւն.
to astonish, to surprise, to be seized with dmiration.
· Calfa
Տալ զարմանալ. ի զարմացումն շարժել. զարմացնել, արմնցընել.
Զարմացուցեալ զթագաւորն. (Ագաթ.։)
misled, led astray;
anomalous, heteroclitical;
— անկանիմ գնամ, cf. Զարտուղիմ;
— հանեմ, cf. Զարտուղեցուցանեմ.
· Calfa
Ոչ կարեմք զարտաւղի երթալ ի ճանապարհէն. (Վրդն. ծն.։)
Յուղիւղ հաւատոցն զարտաւղի հանէ։ Հպարտացեալ զարտօղի անկան. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ի։)
Չէ՛ զարտողի ի ճշմարտութենէն։ Հայեցեալ զարտողի գնացս՝ որ յաշխարհի։ Ի գնալն զարտողի յօրինացն։ Խնդրէ ունել զիմացութիւն տեղեկութեան. եւ զայն ո՛չ զարտողի. (Լմբ. սղ.։)
Անպատշաճականս գնացի զարտուղի սխալեալ դժնդակապէս. (Նար. ՟Ի։)
Երթեալ զարտուղի յարքունական ճանապարհէն. (Շ. բարձր.։)
ԶԱՐՏՈՒՂԻ ὀ, ἠ, τὸ ἑκτός τῆς ὀδοῦ devius, -a, -um որ եւ ԱՐՏՈՒՂԻ. գրի եւ ԶԱՐՏՈՂԻ կամ ԶԱՐՏՕՂԻ, ԶԱՐՏԱՒՂԻ. իբր Զարտաքին ուղի, եւ Արտաքոյ ուղւոյ. թիւր. օտար. խոտորեալ. շեղեալ. խոտորնակի. շեղակի.
to be led astray, to lose one's way, to deviate, to turn aside;
to lose one's self.
· Calfa
Վրիպեալ զարտուղին խորհուրդք. (Վեցօր. ՟Զ։)
Եթէ զարտուղեսցէ ի բնութենէն, եւ յըստմտացն գործոյ (լինի) օտարանալ. (Նիւս. կազմ.։)
ԶԱՐՏՈՒՂԻՄ եւս եւ ԶԱՐՏՈՒՂԵՄ, եցի. չ. διααμαρτάνω τῆς ὀδοῦ devio παρατρέπομαι a solita via avertor, recedo որ եւ ԸՍՏԱՐՏՈՒՂԻԼ. Արտաքոյ ուղւոյ ելանել. խոտորիլ. թիւրիլ. ստերիւրիլ. շեղիլ. ճամբէ դուրս ելլալ, ծռիլ.
to bring forth children
· Calfa
Ի ձեռն որոց ծնունդք զաւակագործիցին. այսպէս առաւել ուղիղ թուի՝ քան զգրեալն, աւագագործիցին. (Փիլ. լին. ՟Դ. 17։)
intriguing, that meddles with many intrigues;
fond of play or trifles (child).
· Calfa
Որ սիրէ զզբաղանս կամ սնոտի խաղալիկս.
to intrigue;
to occupy, to amuse;
to distract, to busy.
· Calfa
Այլեւ մանուկն լալով զբաղէր զնա. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Ցանկութիւնք ճաշակման ամենայնիւ զբաղեցուցեալ զմիտս իմ խռովէ. (Եփր. աղօթք.։)
ԶԲԱՂԵՄ ԶԲԱՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. περισπάω distraho ἁπατάω fallo Տալ զբաղիլ. պատաղեցուցանել. արկանել ի ցնդմունս. զբաղեցնել, տարտղնել.
cf. Զբաղեմ.
· Calfa
Այլեւ մանուկն լալով զբաղէր զնա. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Ցանկութիւնք ճաշակման ամենայնիւ զբաղեցուցեալ զմիտս իմ խռովէ. (Եփր. աղօթք.։)
ԶԲԱՂԵՄ ԶԲԱՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. περισπάω distraho ἁπατάω fallo Տալ զբաղիլ. պատաղեցուցանել. արկանել ի ցնդմունս. զբաղեցնել, տարտղնել.
to be occupied or busy, employed in doing something;
to intrigue, to be embarrassed, to meddle;
to be distracted or agitated.
· Calfa
Զբաղեալ էր ի բազում սպասու։ Դու հոգաս, եւ զբազում իւիք զբաղեալ ես. (Ղկ. ՟Ժ. 40. 41։)
Արանց՝ որ միշտ զծովակօքն եւեթ զբօսնուին, եւ կէսքն զմորթովք (խորանակարութեան) զբաղեալք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)
Կենցաղականաւ անկայուն գոյիւ զբաղեալ. (Նար. ՟Ե։)
Որ դառն ագահութեամբ էր զբաղեալ. (Կանոն.։)
Վարեսցուք արարածովքս՝ զբաղեալք իբրեւ ի մանկութեան. յն. ջանիւ կամ փութով. (Իմ. ՟Բ. 6։)
Հեղեալք զբաղեալք առհասարակ ի փախուստ դարձան. յն. զեղեալք, կամ արտաքս հոսեալք. (Յուդթ. ՟Ժ՟Ե. 3։)
very occupied, busy, engaged.
· Calfa
ԶԲԱՂԿՈՏ որ եւ ԶԲԱՂՈՏ. Յոյժ զբաղեալ. զբաղասէր.
cf. Զբաղութիւն.
· Calfa
Այսքան զբաղմամբ եւ սիրով հարեալ է յերեւելիս եւ ի հոսանուտս. (Իգն.։)
Խաւարեալք ի զբաղումն մարմնոյ. (Լմբ. պտրգ.։)
Զպաճուճեալ լի զբաղմամբ կեանս. (Մաշկ.։)
Զարթուցեալքս ի զբաղմանէ գիշերային հանգստենէ. (Ժմ.։)
cf. Զբօսնում;
to take some relaxation, to unbend one's mind.
· Calfa
Զբաղիլ. եւ դեգերիլ ի զուարճալիս. պարապիլ ի վաստակոց, ոգի առնուլ, եւ դիւրել անձին շրջագայութեամբ, զրուցիւք, եւ այլն. դեգերիլ ախորժանօք յիրս ինչ. զբօսանք ելլալ, ժուռ գալ, սիրտը բացուիլ.
Ե՛կ երթամք շրջիմք ի դաշտ զբօսանալ. (Եփր. ծն.։)
Մինչդեռ էին նոքա ի պարսպի բուրաստանին զբօսանալ ինչ ... գնայր պատճառանօք զբօսանալոյ մերձ առ նոսա. (ՃՃ. վրք. եւստաթ.։)
Մեք ասէ զբօսանալով ի լուր սոցա՝ ո՛չ կեղակարծ մտօք թերահաւատեմք։ Սքանչանամք ընդ նոյն, եւ զբօսանալով հաւատամք. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
Հեթանոսք յիւրեանց եւեթ զբուսեալք, եւ զիւրեանցն եւեթ կամին մեծացուցանել. (Ոսկ. ես.։)
Ել Իսահակ զբօսանել ի դաշտին. (եբր. ի լտ. խորհել. յն. որ է խորհել. հոգալ, եւ զրուցաբանել.)
Ո՛չ է պարտ քրիստոնէին զբօսանալ, եւ ոչ ի բաց թողուլ ի մտացն զյիշումն Աստուծոյ. (Բրս. ողորմ.։)
Մի՛ ոք այսուհետեւ ծոյլ, մի՛ ոք զբօսեալ գտանիցի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)
Յորժամ հոգւով կործանիմք՝ զբօսեալ՝ անտես առնէ եւ զմարմնոց վրդովմունս. (Լմբ. ատ.։)
cf. Զբօսանամ.
· Calfa
Զբաղիլ. եւ դեգերիլ ի զուարճալիս. պարապիլ ի վաստակոց, ոգի առնուլ, եւ դիւրել անձին շրջագայութեամբ, զրուցիւք, եւ այլն. դեգերիլ ախորժանօք յիրս ինչ. զբօսանք ելլալ, ժուռ գալ, սիրտը բացուիլ.
Ե՛կ երթամք շրջիմք ի դաշտ զբօսանալ. (Եփր. ծն.։)
Մինչդեռ էին նոքա ի պարսպի բուրաստանին զբօսանալ ինչ ... գնայր պատճառանօք զբօսանալոյ մերձ առ նոսա. (ՃՃ. վրք. եւստաթ.։)
Մեք ասէ զբօսանալով ի լուր սոցա՝ ո՛չ կեղակարծ մտօք թերահաւատեմք։ Սքանչանամք ընդ նոյն, եւ զբօսանալով հաւատամք. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
Հեթանոսք յիւրեանց եւեթ զբուսեալք, եւ զիւրեանցն եւեթ կամին մեծացուցանել. (Ոսկ. ես.։)
Ել Իսահակ զբօսանել ի դաշտին. եբր. ի լտ. խորհել. յն. որ է խորհել. հոգալ, եւ զրուցաբանել.
Ո՛չ է պարտ քրիստոնէին զբօսանալ, եւ ոչ ի բաց թողուլ ի մտացն զյիշումն Աստուծոյ. (Բրս. ողորմ.։)
Մի՛ ոք այսուհետեւ ծոյլ, մի՛ ոք զբօսեալ գտանիցի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)
Յորժամ հոգւով կործանիմք՝ զբօսեալ՝ անտես առնէ եւ զմարմնոց վրդովմունս. (Լմբ. ատ.։)
diversion, relaxation, refreshment, recreation, pastime, sport, amusement, toy;
occupation, distraction, care;
pleasure;
trouble, agitation, flutter of spirit;
water, torrent, tbe ebb and flow;
— ծովու, waves, fluctuation, storm;
— ջրոց, watering places, well watered pleasure-grounds or gardens, lake scenery;
— բարձանց, irrigated uplands;
— հովտաց, pleasant valleys;
— աչաց, proud or naughty glance.
· Calfa
Առեալ զթագաւորն մեկուսի զբօսանաց պատճառաւ. յն. ոգի առնուլ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 46։)
Կոչի դարձեալ զբօսանքն՝ հանգիստ մարմնոյ, եւ հեշտալիք ի տեսիլ աչաց, եւ ի լուր ականջաց. (Վրդն. երգ.։)
Որ արարեր զտիւ ի զբօսանս բարեգործութեան. իմա՛ պատաղումն կարեւոր եւ զուարճալի։
Զբօսանք զայն սովոր եմք կոչել, յորժամ մարդ զբաղեալ ի գործ ինչ կամ ի տեսութիւն՝ ի նոյն զբաղի, եւ զայլ ինչ ի հարկաւորացն մոռանայ։ Զբօսանք զայն սովոր եմք կոչել, յորժամ ոք ձայնէ առ մեզ, իսկ մեք ընդ գործ ինչ կամ ընդ խօսս զբաղեալ՝ անտես առնեմք զաղաղակն. (Լմբ. սղ.։)
Տառապեալ Ներսէս ... զբօսանս իմոյ զբաղմանցն ստացայ զվաստակ գրչութեան ի մատեանս Աստուածային. (Լմբ. յիշատ. եփր.։)
Ո՛չ եթէ առ զբօսանս ինչ տեսեալ. (Ոսկ. ես.։)
Զարթուցեալք յերկրաւոր իրաց եւ ի զբօսանաց մարմնաւորաց։ Զորկորստութիւն, եւ զամենայն զբօսանս՝ որ են բեռինք մեղաց, ի բաց ընկեսցուք։ Հոգին սուրբ թշնամանի ի զբօսանաց արբշռաց. (Յճխ. ՟Զ. եւ ՟Թ։)
Ամենայն զբօսանք քո եւ ալիք քո անցին ի վերայ իմ։ Զամենայն զբօսանս քո ածեր ի վերայ իմ։ Զբօսանք ծովու. (Սղ. ՟Խ՟Ա. 10. ՟Ձ՟Է. 8։ ՟Զ՟Բ. 4։ Յոնան. ՟Բ. 4։)
Մրրկեցաւ ծովն, եւ յարեաւ ի վերայ նոցա զբօսանք կուտակադէզ ալեօք փրփրելոյ. (Ոսկ. գծ.։)
Ամփոփեալ զինքն յամենայն աշխարհածուփ զբօսանաց։ Հանգչելոց ի զբօսանաց աշխարհիս. (Փարպ.։)
ԶԲՕՍԱՆՔ գրի եւ ԶԲՈՒՍԱՆՔ, ՍԲՕՍԱՆՔ, ՍԲՈՒՍԱՆՔ. որպէս ἁνάψυξις recreatio. իտ. spasso Զբաղումն ի զուարճալիս. սփոփանք. սթափութիւն. հանգիստ բնութեան. եւ պատաղումն յանզանազանս՝ ախորժելով կամ ընկղմելով. դեգերանք ի զրոյցս, եւ այլն.
ԶԲՕՍԱՆՔ. περιφορά, παραφορά, μετεωρισμός vagatio, hallucinatio, excessus, aberratio Տատանումն, ցնորումն, ցնդումն, պտոյտք, կոհակք, ծուփք, ալիք. ալեկոծութիւն.
cf. Զբօսուցանեմ.
· Calfa
ԶԲՕՍԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԶԲՕՍԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, περισπάω distraho, occupo որ եւ ԶԲՕՍՈՒՑԱՆԵԼ. Զբաղեցուցանել. պատաղեցուցանել ի զուարճալիս կամ ի հոգս. զբաղեցնել աղէկ կամ փուճ բանով մը.
cf. Զբօսուցանեմ.
· Calfa
ԶԲՕՍԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԶԲՕՍԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, περισπάω distraho, occupo որ եւ ԶԲՕՍՈՒՑԱՆԵԼ. Զբաղեցուցանել. պատաղեցուցանել ի զուարճալիս կամ ի հոգս. զբաղեցնել աղէկ կամ փուճ բանով մը.
to divert one's self, to make morry, to relax one's self, to unbend ones mind, to take some diversion, to recreate ones self;
to play, to amuse one's self;
to refresh one's self;
— (մտաց յաղօթս), to be dissipated, to get heedless.
· Calfa
Միտք իւրեանց ընդ կերակուր եւ ընդ խաղ տղայութեան զբօսեալ կան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
Զբօսնուլն խաղալ է. (Կիւրղ. ծն.։)
Ի վերայ պէսպէս որակաց կերակրոցն զբօսնու։ Ճաշակմամբ հաւատոց զբօսեալ զբաղնու։ Սրտմտութեամբ զբօսեալ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժող.։)
cf. Զբօսեցուցիչ.
· Calfa
ԶԲՕՍՈՒՑԻԿ որ եւ գրի ԶԲՈՒՍՈՒՑԻԿ. Որպէս Վերացեալ եւ վերամբարձ ինչ, յոր զբօսանին աչք եւ միտք. μετέωρος sublimis
to be infected;
to fly into a passion;
to clothe, or to dress one's self.
· Calfa
Ի բա՛ց հան զքուրձդ՝ զոր զգածեալ ես, ի միջոյ քումմէ։ Եւ զայն ի վերայ մերկատարր անդամոց զգածեալ. (Ոսկ. ես.։)
Քան զխուժս եւ զդուժս վայրենագոյն եւս զգածեալ էր զիւրեամբք զգազանութիւնն. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 3։)
Ինքն իսկ տկարութեամբ զգածեալ է. (Եբր. ՟Ե. 2։)
Զզգածեալսն ամբարտաւանութեամբ խոնարհեցոյց. յն. բերեալս, կամ զգեցեալս. (Յոբ. ՟Ի՟Բ. 12։)
Յորժամ զգածեալն էի մեծութեամբ. յն. տարրացեալ. (Յոբ. ՟Ի՟Թ. 5։)
Խիղճ մտաց նորա՝ որ տկարութեամբ զգածեալն է. յն. տկար է. (՟Ա. Կոր. ՟Ը. 10։)
Գեղեցկութիւնք ի բաց բարձեալ են, տխուր անկերպութեամբ ամենայն ինչ զգածաւ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
Զգածեալ, զգեցեալ. (Հին բռ.։)
φέρω, φορέω fero, gesto περικείμαι , ἑμπαρπάω եւ այլն. vestior, accingor, afficior եւ այլն. որ եւ ՀԱԳԱԾԻՄ. որպէս նմանութեամբ Առիգածիլ, սփածանիլ. զգենուլ, կամ արկանել զիւրեւ, պատել. մածանիլ. շաղախիլ. ունել. կրել. համակիլ. որականալ. տարրանալ. հագուիլ, ունենալ.
to feel, to be sensible of, to hear, to have a glimpse of, to learn, to know;
to scent;
— յառաջագոյն, to foresee;
անձին —, — խելաց, մտաց, to come to one's senses, to recover ones wits.
· Calfa
Ուստի ԱՆՁԻՆ ԶԳԱԼ, կամ ԶԳԱԼ ԽԵԼԱՑ, է Ուշաբերիլ, յինքն գալ. խելքը գլուխը՝ կամ ինքնիրեն գալ.
Ծաղկեցին ալիք նորա, եւ նա ոչ զգաց. (Ովս. ՟Է. 9։)
Ոչ միտքն իմանայր, եւ ոչ զգայութիւնն զգայր։ Զարարողին զգայ եւ ընդունի զլինելն, եւ ուրանայ գիտել զՏէր։ Յանծննդութենէն զգացեալ ամուլս զնոսա (գոլ). (Փիլ.։)
Զգալ զվտանգսն չարեաց։ Զկենդանութիւնսն զգացեալ. (Եզնիկ.։)
Զոր զգացեալ զօրավարացն. (Խոր. ՟Գ. 40։)
Զգացեալ զբանսարկութիւն իշխանաց. (Փարպ.։)
Զգալ վիրացն, կամ ցաւոցն. (Լմբ. սղ.։)
Հեղիոդորոս իբրեւ անձին զգաց։ Մխիթարեաց զնոսա Յուդա անձին զգալ. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 35։ ՟Ժ՟Գ. 12։)
Իբրեւ թալկացեալ՝ ոչինչ բան կարէր հարցանել զայրն թղթաբեր, եւ ոչ անձին զգալ։ Զգայ խելաց իւրոց. (Փարպ.։)
Բացառական խնդրով՝ է Սթափիլ, զգաստանալ, անձին զգալ. խելաբերիլ.
Խնդրեմք յԱստուծոյ զգալ ձեր ի թմրութենէ անգիտութենէդ այդորիկ։ Զգացեալ յետ բազում ժամուց որպէս յափշութենէ եւ ի թմրութեանց. (Փարպ.։)
αἱσθάνω, αἱσθάνομαι (որ է իբր Ազդիլ). sentio γινώσκω, ἑπιγινώσκω novi μεταλαμβάνω concipio եւ այլն. որպէս թէ զիւրեւ կամ յինքն գալ. գրի եւ ՍԳԱԼ, իբր ըսգալ. Ըմբռնել զերեւելիս մարմնեղէն գործարանօք. ճանաչել. իրազեկ լինել. ըմբռնել. իմանալ ազդմամբ իմն. զգալ, իմանալ, հասկընալ.
sensibly;
intellectually
· Calfa
Ոչ անբաժ լինել եւ նշանաց ոմանց, ի ձեռն որոց զգայաբար ծանիցէ հաստատեալ զխոստումնն։ (Փիլ. լին. III. 2)
that has lost all sensation or sentiment, insensible.
· Calfa
Զրկեալ ի զգայութեանց, անզգայ.
sensitive;
sensible;
sensual;
discreet, vigilant;
-*, the sensible things;
the beasts, brutes;
the senses.
· Calfa
Ընդէ՞ր համբաւեցայց զգայական՝ զիմաստիցս դրունս փակեալ։ Հարազատ զգայականաց եւ սրբոց. (Նար.։)
Որպէս զի զմեզ վերաբերցէ զգայականօք յիմանալիսն. (Դիոն. երկն.։)
Կատարեալ մասանց մարմնոյ զգայականօք. (Փիլ. ել. ՟Ա. 7.) իբր զգայարանօք։
ԶԳԱՅԱԿԱՆ. ն. αἱσθητός sensibilis Անկեալն ընդ զգայութեամբ. զգալի.
cf. Գարգափումն.
· Calfa
Զեղջ եւ ապաշավ լինիցի առ ի գար հայելոյ իւր յուղիղ յարարածսն, զոր աղաւաղեալ կամակորիցէ. (Եզնիկ.։)
Գարգափմամբ տախտակացն եւ ճայթբամբ եւ թնդմամբ ի վերայ կոխելոյ յառաջագոյն զեկուցանէ զգալուստն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Ի հարսանիս՝ իբրեւ զուղտս ի գարգափս յարուցեալս անհեթեթ, իբրեւ զջորիս անճահս սրնդեն. յն. լոկ, ոստուցեալս, σκιρτῶντας saltantes (Ոսկ. կողոս.։)
grain (sort of weight).
· Calfa
Կանգուն, եւ քայլ ոտիւ, որ է թուեալ գարէհատիւ. (Երզն. քեր.։)