deliverance.
· Calfa
Զանսաղարթական ճողոպրումն, եւ կնտութիւն. (Մագ. ՟Լ՟Գ։)
emphatic, declamatory;
—ս խօսիլ, cf. Ճոռոմաբանեմ.
· Calfa
Ճոռոմ բանիւք (խօսել, կամ յաղթել). (Ոսկ. ՟բ. կոր.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։ եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։)
magniloquence, pomposity, pompous nonsense, bombast, declamation.
· Calfa
Պերճախօսութիւն. եւ Շատխօսութիւն. շաղփաղփութիւն.
to form, to figure, to fashion, to make.
· Calfa
Աչօք իւրովք տեսցէ զինքն կերպագրեալ յորդին իւր սպանեալ ի կայենէ։ Նկարագրել զքանիսն՝ յօրինեալ կերպագրեալ որթս խաղողաբերս այգեգործովք. (Արծր. ՟Ա. 1։ ՟Ե. 8։)
Յինքեան տիպն կերպագրէ. (Սկեւռ. աղ.։)
Կերպագրէ կանխաւ զանցս աղետիցն. (Ոսկ. գծ.։)
conformable;
like, resembling, similar.
· Calfa
Անարատ աղիցի պ՛ատարագն ասէ, քանզի կերպակից են միշտ սուրբք աստուծոյ. (Մեկն. ծն. եւ Մեկն. ղեւտ.։)
to be formed, to take the form.
· Calfa
Կերպացեալ իմովս յաղագս իմ։ Կերպացեալ զմերս ի սրբոյ կուսէն տնօրինաբար։ Կերպացեալ զմերս ի մարմնի. (Շար.։ Նար. ՟Լ՟Դ։)
silk-weaver, silk-manufacturer.
· Calfa
Եւ կազմէին կերպասագործք, ոսկեթել յօրինէին, զարդ հարսանեաց պատրաստէին. (Շ. տաղ հռիփս.։)
to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.
· Calfa
Տեսակարար տարբերութիւն եղուտ գալով՝ զմեր գոյացութիւնս կերպարանէ. (Անյաղթ պորփ.։)
Տառք յարմարեալք ի ձայնականաց եւ ի բաղաձայնից՝ կերպարանեն զբանն. (Շ. բարձր.։)
Որ կենցաղականաւ այսր յաւիտսենիւ զհանդերձելոցն ինձ կերպարանեն։ Որ կերպարանեցէր հրաշիւք աստանին զհանդերձելոցն նմանութիւն. (Նար. ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)
Իսկ երբեմն Նմանեցուցանել. որպէս բաղդատել, համեմատել. եւ Կերպարանակից առնել.
to conform;
to take the form, to put on or assume a look, state, manner or appearance, to give oneself airs;
to affect, to pretend, to simulate, to feign, to counterfeit, to give oneself out for, to set up as, to pass oneself off for;
զառաքինութիւն —, to simulate virtue or probity, to affect a sanctimonious exterior;
— զանմեղութիւն, զտղայութիւն, to put on a look of innocence;
to play the child;
զխլութիւն՝ զառատաձեռնութիւն —, to give a deaf ear to;
to pretend to be generous, liberal;
cf. Խելք.
· Calfa
Սաղմն կերպարանեալ իցէ. (Ել. ՟Ի՟Ա. 23։)
Ձեւանայի աղօթական, կերպարանէի պահացող. (Սարգ. յկ. ՟Է։)
cf. Կերպարանեմ.
· Calfa
Կերպացո՛ զքո նշանդ ի հետս ելից մաղթողիս։ Ընդ կերպացուցանելոյն եւ քաւիչ Տպաւորեալ կերպացոյց. (Նար.։)
to disguise oneself.
· Calfa
Ասի զպրովտեայ կերպափոխիլ առ հանդիպեալսն պէսպէս՝ բայց ի սպիտակէ։ Արեսի յաղբիս կերպափոխեալ. (Նոննոս.։)
to cause to live, to vivify, to give life to, to animate, to prolong life, to bring to life again, to reanimate, to revive, to revivify;
to save;
հաւատք քո կեցուցին զքեզ, thy faith hath saved thee.
· Calfa
giving life;
saviour, deliverer.
· Calfa
Կեանք ի կանաց յայտնեցաւ մեզ՝ կեցուցիչ եւ փրկիչ. (Շ. տաղ.։)
chin;
— կենդանեաց, snout, muzzle;
—ն (խիժ) gum damar (for varnish).
· Calfa
Ուստի էր ի վիմէն ջուր, եւ ի կզակէ իշորդոյն աղբիւր. (Եփր. երաշտ.։)
production, produce.
· Calfa
իրք՝ որ կթին եւ քաղին. կութք եւ կիթք. բերք տնկոց եւ կենդանեաց.
Ոչ յաղագս կենդանի անասնոց, եւ ոչ յաղագս ստացուածոց եւ կամ կթեղեաց է բանս. (Փիլ. լին. ՟Դ. 172։)
to milk;
to gather, to reap, to get in, to harvest, to get in the harvest, to collect the fruits;
to win at play;
— զկովն, to milk the cow;
— զայգի, to gather the grapes;
ի քարէ կաթն —, to skin a flint.
· Calfa
(ի ձայնիցս Կիթ, եւ Կութ. Լծ. եւ կաթն) Քաղել զպարտութիւն եւ զբերս կենդանեաց, եւ տնկոց։
Հնձել զհունձս նորա, եւ կթել զկութս նորա. կամ զխաղաղ, զայգի, ձէթ, զմուռս. (եւ նմանութեամբ) զիշխանութիւնս, զմնացորդս իսրայէլի. (՟Ա. Թագ. ՟Ը. 12։ Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 5. 11։ Ղկ. ՟Զ. 44։ Օր. ՟Ի՟Դ. 20. 21։ ՟Ի՟Ը. 30։ Երգ. ՟Ե. 2։ Ամովս. ՟Զ. 1։ Երեմ. ՟Զ. 9։ Եւ Կթօղ. Երեմ. ՟Զ. 9. եւ այլն։)
Առաւել ըստ երկրորդին. τρυγάω vindemio ἑλαιολογέω olivas colligo քաղել.
fruit-basket.
· Calfa
Աման՝ յոր ժողովեն զկութս այգեաց. կողով կթելոյ զխաղաղ եւ զպտուղս. (Վստկ.։)
cf. Կիզումն.
· Calfa
Սերովբէին համանունութեամբ կոչելն՝ յաղագս կիզողութեանն ասացելոց՝ ի մեղացն ջնջումն. (Դիոն. երկն.։)
sole of the foot;
trace, track, foot-print.
· Calfa
Բազումք յամպարշտաց՝ որք ի լիութեան են, ոչ ուտին կինք ոտից նորա։ Ոչ եղիցին կերեալ կինք քաղաքավարութեան նորա. (Իսիւք. յոբ.։)
Բազումք յամպարշտաց՝ որք ի լիութեան են, ոչ ուտին կինք ոտից նորա։ Ոչ եղիցին կերեալ կինք քաղաքավարութեան նորա. (Իսիւք. յոբ.։)
s. bot. cypress.
· Calfa
Զփայտն կիպարիս, յորմէ կենսաբեր խաչն. (Խոր. առ արծր.։ Անյաղթ բարձր.։ Միսայէլ խչ.։)
between the teeth, muttered.
· Calfa
Կաղ ի կաղս ընդ քիմսն կիսաբերան ծանօթական խղճիւն ասէր. (Ճ. ՟Գ.։)
half-sphere, hemisphere.
· Calfa
Լուսին՝ մանգաղաձեւ, կիսագունդ. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
half-luminous
· Calfa
Լուսին՝ մանգաղաձեւ, կիսագունդ, կիսալոյս. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
having the throat half cut;
half killed.
· Calfa
Զամենեսեան անդ բազմեալսն կիսախողխող առնէր։ Այլք կիսախողխող մարմինքն անկեալ դնէին յերկրի՝ ներկեալք յարիւն. (Պտմ. աղեքս.։)
half done, unfinished, imperfect, incomplete.
· Calfa
Իբրեւ զնիկոդեմոս զկիսակատար զքրիստոսասէր. (Ածաբ. աղք.։)
half alive;
half dead.
· Calfa
Թերի նկարի սաղմն կիսակենդան. (Վրդն. թուոց.։)
Կիսակենդան անկեալ դնէր. (Սկեւռ. աղ.։)
half a jug or jarful.
· Calfa
Գոզն լաւ այգեացն քան զաղբն, որ յամէն տունկքն կիսակուժ մի լնես ի տակքն. (Վստկ.։)
half uttered;
— բերան, half-open mouth.
· Calfa
Իջեալ ի կողմն աղուանից՝ եւ նոցա եւս ստեղծանէ նշանագիր՝ ըստ կիսահագագ եւ խեցբեկոր լեզուի նոցա. (Յհ. կթ.։)
young.
· Calfa
Անկատար տիօք. Ծաղկահասակ, մանուկ հասակաւ.
Տղայոյն կիսահասակ մահն, խեցիցն առողջութիւն. (Անյաղթ հց. իմ.։)
half-tone;
semi-vowel;
diesis, semi-tone;
flat.
· Calfa
Գրաւորական ձայնի տառիցն երեք են զանազանութիւնք. են որ ձեյնաւորք են, եւ են որ կիսաձայնք, եւ են որ անձինք։ Կիսաձայնքն բարբառս գործեն կաղս եւ անկատարս. (Փիլ. լին. ՟Դ. 117։)
Ապա հրամայեաց կիսաձայն, եւ արտասուալի աչօք. (Մաղաք. աբեղ.) իմա՛, թերի եւ կցկտուր կամ նուազ ձայնիւ։
ἠμίφωνος dimidiatam vocem edens, semivocalis. Բաղաձայն տառ՝ որ ըստ իմիք կարծի տալ յիւրմէ զձայն, իբրու կէս ձայնաւոր։ Այսպիսի են կրկնակ կոչեցեալքն, եւ ոյք շչիւն իմն կամ սուլումն կամ մրմռումն ցուցանեն ինքնին. զոր օրինակ ըստ յն. կրկնակք են. ζ, ξ, ψ եւ կիսաձայնք ζ, ξ, ψ, λ, μ, ν, ρ, ς . այլ ի հյ. թարգ. Քեր. թրակ. կրկնակ կոչին սոքա, գ, լ, խ, չ, ջ, ռ, ղ, չ, ց, եւ վասն կիսաձայնից գրի այսպէս.
cf. Կիսամարդ.
· Calfa
ἠμιάνηρ, ἠμιάνθρωπος semivir, semihomo. Կէս այր. անկատար մարդ. (որպէս ներքինի, եւ ճիվաղ՝ գազան մարդակերպ)
half burnt.
· Calfa
Քաղաք ձեր հրձիգք, զի կիսայրեաց թողան յայլազգեաց. (Ոսկ. ես.։)
Դատաւորն կիսայրեաց եղեւ, եւ աղաղակէր դառնապէս. (Հ=Յ. մարտ. ՟Ա.։)
cf. Կիսադիք.
· Calfa
իսկ զկիսաստուածսն, ըստ որում այս եւ մեծին ծաղու արժանի է, եւ այլն. (Փիլ. տեսական.։)
half ruined.
· Calfa
Գնացին աւարաւ յաշխարհն իւրեանց, թողեալ զաշխարհս հայոց կիսաւեր. (Մաղաք. աբ.։)
dead prematurely.
· Calfa
կիսատ աւուրբք. ի կէսն աւուրց. յանրացեալ տիս. վաղամեռիկ.
point, rule, guidance.
· Calfa
Արիստոտէլ ոչ հեղգացաւ բացակապտել զհնարս բանից ի նոցունց իսկ յիրողութեանց, եւ կիտակս՝ այս ինքն է կանոնս առնել ... էին կտակք եւ հնարք հաւաքաբանութեան ի ժամանակս պղատոնի։ Առաքինիքն եւ մեծքն բնութեամբ ոչ ունին պէտս կիտաց (կամ կիտակաց) ... ինքեանք կիտակք յետ նոցայցն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
sunday eve, saturday night.
· Calfa
Ի կիրակամուտսն կարգեալ է այս սաղմոս. (Վրդն. սղ. ՟Ճ՟Լ՟Գ։)
passions;
movement of the soul, emotion, sentiment, feeling;
animal passions, sensuality, vice;
suffering, pain, torment;
accident;
attributes, properties;
— լուսնի, phases of the moon;
յոյզ կրից, transports, fits of passion;
զաչացու՝ խօլական՝ նորածին՝ մոլեգին —, blind, extravagant, furious, outrageous passion;
յուզել զկիրս, to stir up, to provoke or excite the passions;
գգուել զկիրս, to flatter, to soothe one's passions;
անձնամատն լինել ի կիրս իւր, to give oneself up, to abandon oneself to one's passions, to indulge, to let loose, to gratify one's passions;
ի դժուարին կիրս գտանել, to find oneself in a painful, embarrassing or awkward position;
նուաճել զկիրս, to rule, to subjugate or control one's passions, to bring one's passions under subjection.
· Calfa
Կրեաց (տէրն ի մարմնի) զկամաւոր կիրսն եւ զչարչարանսն։ Կիրք՝ քաղցնուլն, վաստակիլն, բեւեռիլն ի խաչին. ներգործութիւն խաւարել զարեգակն, եւ այլն. (Ճ. ՟Է.։)
Ճանապարհորդեալ ընդ ամենայն կիրս մարդկային կենցաղոյս առանց մեղաց. (Պտրգ.։)
Կրականք որակուիք եւ կիրք. քաղցրութիւն, եւ դառնութիւն, ջերմութիւն, եւ ցրտութիւն, սպիտակութիւն եւ տեսութիւն. (Արիստ. որակ։)
πάθος, πάθη, πάθημα, passio, perpessio, affectio, afflictio, calamitas, եւ այլն. նոյն ընդ Կիր՝ որպէս արմատ Կրելոյ. (հակադրեալ ներգործութեան) եւ ընդ Կարիք, որպէս վիշտ, նեղութիւն, չարչարանք, անցք, այլայլութիւն զգայական. Յօժարութիւն. եւ ընդ Քարշ, որպէս իրք՝ զորս կրէ ոք յանձին. ախտ. եւ Շարժումն ներքին. քաշածը, քաղելը. չետիյի, չէքմեսի, զարեզ, տերպ, շէվք, աշգ, էլէմ.
to swallow;
to devour;
to ingulf, to absorbe;
զօդ՝ զշունչ or ոգի to breathe, to take breath;
— զբանս, to listen eagerly.
· Calfa
Ըմպեն եւ կլանեն զքաղցր ջուրսն. (Եփր. ծն.։)
Հեշտութիւնզկլանելիս քաղցրացուցանէ, եւ դառն ի վերայ հասուցանէ ցաւս. ինքն զկլանօղս. (Փիլ. բագն.։)
to prick;
to sting;
to nip, to bite;
to pique.
· Calfa
Թերեւս կարասցուք կծանել ինչ ի նոցանէ. յն. յաղթահարել մարտիւ. (՟Ա. Մակ. ՟Թ. 8։)
Ըստ ժամանակի աղօթիցն զունկն կսկծեցուցանէ, եւ զքիթն կծեցուցանէ։ Ի ներքուստ կծեալ ի խղճէ մտացն դատի. (Երզն. մտթ.։)
cf. Կծանեմ.
· Calfa
Թերեւս կարասցուք կծանել ինչ ի նոցանէ. յն. յաղթահարել մարտիւ. (՟Ա. Մակ. ՟Թ. 8։)
Ըստ ժամանակի աղօթիցն զունկն կսկծեցուցանէ, եւ զքիթն կծեցուցանէ։ Ի ներքուստ կծեալ ի խղճէ մտացն դատի. (Երզն. մտթ.։)
cf. Կծանեմ.
· Calfa
Թերեւս կարասցուք կծանել ինչ ի նոցանէ. յն. յաղթահարել մարտիւ. (՟Ա. Մակ. ՟Թ. 8։)
Ըստ ժամանակի աղօթիցն զունկն կսկծեցուցանէ, եւ զքիթն կծեցուցանէ։ Ի ներքուստ կծեալ ի խղճէ մտացն դատի. (Երզն. մտթ.։)
cf. Կծանեմ.
· Calfa
Թերեւս կարասցուք կծանել ինչ ի նոցանէ. յն. յաղթահարել մարտիւ. (՟Ա. Մակ. ՟Թ. 8։)
Ըստ ժամանակի աղօթիցն զունկն կսկծեցուցանէ, եւ զքիթն կծեցուցանէ։ Ի ներքուստ կծեալ ի խղճէ մտացն դատի. (Երզն. մտթ.։)
stingy, saving, scurvy, niggard, beggarly, paltry, shabby, mean, sordid, penurious, parsimonious, avaricious, covetous;
filthy, dirty, impure, unchaste.
· Calfa
Եւ մի՛ սուրբ բերանք զաղտեզի եւ զկծծի բանս խօսեսցին։ Անէ՛ծք այնպիսի կծծի բանից, որք ի սատանյէն բղխեցին. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Է. եւ ՟Ի։)
shabbiness, meanness, avarice, stinginess, penu-riousness, sordidness, parsimoniousness, sordid avarice;
impurity, foulness.
· Calfa
Գողանալոյ եւ կծծութեան. (Սկեւռ. աղ.։)