Definitions containing the research ալ : 10000 results

Երկնային

adj.

celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.

· Calfa

NBHL (2)

Սուրբ, երկնային, աստուած, եւ հայր ամենակալ. (Ժմ.։)

Հրաման տուեալ երկնային ծովուն հեղուլ ի վերայ ցամաքի». իմա՛ ամպոց, կամ ջուրց վերնոց։


Երկնաչու

adj.

that goes, that leads to heaven, celestial.

· Calfa

NBHL (2)

Որ չուէ, կամ ընդ որ լինի չուեալ յերկինս.

Ի կռոնէ կարկատեալ այծահեծուկն այն եւ երկնաչուն։ Ընդ ինքեան առեալ զքաջավազիկն երկնաչու. (Մագ. ՟Լ. ՟Լ՟Դ։)


Երկնապիշ

cf. Երկնահայեաց.

· Calfa

NBHL (2)

Որ պշուցեալ հայի ընդ երկինս. եւ որ ինչ տայ այնպէս պշնուլ.

Զբերդն ամիւկ՝ զզարմանալին զամրոցն, զոր երկնապիշ եւ պարանոցատանջ՝ իմս գիտէ անուանել բան. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Երկնառատ

adj.

that flows, that falls from heaven abundantly.

· Calfa

NBHL (2)

Յերկնից առատացեալ. յորդեալ ընդ երկինս.

Տեսեալ զայսպիսի երկնառատ պարգեւս առ նա եղեալ. (Կաղանկտ.։)


Երկնառաք

adj.

sent from heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկնից առաքեալ.


Երկնաստեղծ

adj.

that has created heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնաստեղծ ձեռօքն ձեռնադրեաց զառաքեալսն. (Տօնակ.։)


Երկնավտակ

cf. Երկնահոս.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկնից վտակօրէն հոսեալ. ի բարձանց գետահետեալ. (եթէ չիցէ գրելի Կրկնավտակ)


Երկնատուր

cf. Երկնաձիր.

· Calfa

NBHL (2)

Յերկնից տուեալ.

Կրկին օրէնք մեզ երկնատուրք գրեալ մատամբն աստուծոյ այլ ոչ առաքին. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Երկնաւոր, աց

adj.

celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.

· Calfa

NBHL (2)

Թէպէտեւ յերկրէ էր մարմինն, այլ ընդ երկնաւորին միաւորեալ՝ կոչեցաւ երկնաւոր. (Աթան. ի Ճ. ՟Գ.։ եւ Սեբեր. ՟Գ. յորմէ եւ Շար.։)

οὑράνιος, ἑπουράνιος caelestis Երկնային. որ, կամ որ ինչ յերկինս է. եւ Սեպհական երկնից. աստուածային. հոգեւոր. իմանալի, անապական, գերահրաշ.


Երկնաքաղաքացի, ցւոյ, ցեաց

adj. s. inhabitant of heaven.

· Calfa

NBHL (2)

Երկնաքաղաքացի նմանիւր (երեւեալն). (Փիլ. սամփս.։)

Արտաքս մնալ երկնաքաղաքացի ճոխութեան. (Ճ. ՟Ա.։)


Երկնեմ, եցի

va.

to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.

· Calfa

NBHL (3)

Որդեա՛կք իմ, զորս դարձեալ վերստին երկնեմ. (Գաղ. ՟Դ. 19։)

ԵՐԿՆԵԼ. Ցաւագնիլ. վշտանալ. հեծել. եւ Սպասել կարօտանօք.

Երկնէին եւ այսմ, գիտել զօր գալստեան նորա. (Երզն. մտթ.։)


Երկնուստ, յերկնուստ

adv.

from heaven, from on high.

· Calfa

NBHL (2)

Երկնուստ էր հասեալ վտանգն, եւ աստուածառաք էր բարկութիւնն. (Արծր. ՟Դ. 8։)

Զառ ի յերկնուստ ընծայեալ զդեղդ կենաց։ Հոսեալ ի յերկնուստ. (Նար. ՟Ծ՟Գ։)


Երկնչիմ, եայ, երկի՛ր, կերո՛ւք, կի՛ք

vn.

to fear, to be afraid of, to dread, to apprehend, to be frightened, to tremble;
to distrust;
մի երկնչիք, don't be afraid, never fear.

· Calfa

NBHL (2)

Գտանի եւ Երկեալ, կամ Երկնչեալ, իբր ռամկական։

φοβέομαι, δηλιάω, εὑλαβέομαι timeo, metuo, paveo, vereor, reveror Կրել զերկիւղ. յահի յերկիւղի լինել. զանգիտել. խիթալ. ակն ածել. պատկառել. վախնալ. վախել.


Երկշաբաթի, թւոյ

s.

monday.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ ցառաւօտ երկշաբաթւոյն։ Երկշաբաթին՝ կարգեալ է, եւ այլն. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. եկեղ.։)


Երկոտասան, ից

adj.

twelve;
— յիւնիսի, the 12th of June, the twelfth instant.

· Calfa

NBHL (2)

Զերկոտասան ամ ի ծառայութեան կացեալ էին։ Երկոտասան ազգ ծնցի։ Երկոտասան իշխանք նոցա։ Եւ էին որդիք յակոբայ երկոտասան։ Ըստ ազգացն երկոտասանից։ Ամաց իբրեւ երկոտասանից։ Յամաց երկոտասանից (հետէ).եւ այլն։

Երկոտասանին (այսինքն ՟Ժ՟Բ թուոյն) մասունքն շարադրեալ՝ զտասն եւ զվեց թիւ բացակատարեն (զի 6, 4, 3, 2, եւ 1, առնեն 16.). (Սահմ. ՟Ե։)


Երկոտասանամեայ

adj.

cf. Երկոտասանամեան.

· Calfa

NBHL (2)

Սաղոմոն երկոտասանամեայ թագաւորեալ. (Խոր. ՟Գ. 3։)

Ընդ երկոտասանամեայ չարեօք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Երկոտասանամեան, մենից

adj.

of twelve years, twelve years old.

· Calfa

NBHL (2)

Սաղոմոն երկոտասանամեայ թագաւորեալ. (Խոր. ՟Գ. 3։)

Ընդ երկոտասանամեայ չարեօք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Երկոտասանեքեան

adj.

all the twelve.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՈՏԱՍԱՆԵՔԵԱՆ ԵՐԿՈՏԱՍԱՆԵՔԻՆ. Իւրաքանչիւրն յերկոտասանից. տասուերկուքնալ.


Երկոտասանեքին, եցունց

adj.

cf. Երկոտասանեքեան.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՈՏԱՍԵՆԵՔԵԱՆ ԵՐԿՈՏԱՍԱՆԵՔԻՆ. Իւրաքանչիւրն յերկոտասանից. տասուերկուքնալ.


Երկուանամ, ացայ

vn.

cf. Յերկուանամ.

· Calfa

NBHL (3)

Տ. Յերկուանալ.

Զերկուանալիդ եդ՝ գուցէ. (Մխ. երեմ.։)

Երկուացեալ ի մարմնոյ». այսինքն ելեալ. (Ճ. ՟Գ.։)


Երկուորական, ի, աց

adj.

dual;
double.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ որպէս Կրկին. կրկնեալ.


Երկուորեակ, եկաց

adj. s.

that brings forth, that has twins;
couple, pair;
twin;
—ք, testicles.

· Calfa

NBHL (3)

Թովմաս՝ անուանեալն երկուորեակ. (Յհ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի. ՟Ի՟Ա։)

Կաշառեալք ի չարէն երկուորեակ ամբարհաւաճութեամբ, եւ ի սնոտի կարծեաց խաբեալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

δίδυμος geminus, gemellus Երկաւոր. զոյգ ընդ այլում ծնեալ.


Երկուորի, րւոյ, րիք, րեաց

cf. Երկուորեակ.

· Calfa

NBHL (2)

Երկուորեօք ծննդովքն զուարճացեալք։ Հանդերձ երկուորի ծննդովք. (Նիւս. երգ.։)

Միակի նմանի, ոչ ընդ ումեք բոլորովին խառնեալ այնոցիկ՝ որ ի հասարակութեան միաբանութեան են երկուորւոյն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 29։)


Երկոքեան

adj. s. both.

· Calfa

NBHL (2)

Երկոքեան կողմանքն։ Յերկոցունց կողմանց։ Ի վերայ ձեր երկոցուն։ Առ երկոքեան կողմանսն արդարութեամբ կեցեալ են. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)

ԵՐԿՈՔԵԱՆ ԵՐԿՈՔԻՆ. δύο, ἁμφότερος duo, ambo, uterque Երկու անձինք կամ իրք միանգամայն. երկաքանչիւր. երկուքնալ


Երկոքին, կոցունց

cf. Երկոքեան.

· Calfa

NBHL (2)

Երկոքեան կողմանքն։ Յերկոցունց կողմանց։ Ի վերայ ձեր երկոցուն։ Առ երկոքեան կողմանսն արդարութեամբ կեցեալ են. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)

ԵՐԿՈՔԵԱՆ ԵՐԿՈՔԻՆ. δύο, ἁμφότερος duo, ambo, uterque Երկու անձինք կամ իրք միանգամայն. երկաքանչիւր. երկուքնալ


Երկչոտ, աց

adj.

timid, fearful, pusill-animous, cowardly.

· Calfa

NBHL (1)

Երկչոտին առանձին իմն չարութիւն ինքեամբ վկայէ դատապարտեալ. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 10։)


Երկպառակ

adj.

divided, discordant.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Յերկուս պառակս կամ ի դասս բաժանեալ, անմիաբան. հակառակ.

Սխալ եւ երկպառակ է գարւոյն կերակուր». իբր ոչ այնչափ զանգելի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Երկպառակեմ, եցի

va.

to divide, to disunite, to set at variance.

· Calfa

NBHL (1)

Քակեալ երկպառակեաց (ա՛յլ ձ. երկպառակտեաց) զգունդն հայոց. (Եղիշ. ՟Դ։)


Երկպատիկ, աց

adj. adv. double;
doubly.

· Calfa

NBHL (1)

Երկպատիկ ժամանակ քան զայս ժուժալ։ Երկպատկի արժանի լինել կենաց. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։)


Երկսայրի

adj.

two edged.

· Calfa

NBHL (1)

Երկաթ երկսայրի, այսինքն յերկուց կողմանց սրեալ. (Դամասկ.։)


Երկրաբուղխ

adj.

that is produced, that springs from the earth.

· Calfa

NBHL (2)

Յերկրէ բղխեալ.

Զոր եւ ոռոգանել ասէ երկրաբուղխ աղբերն չորիւք բաժանմամբք գետահետեւեալ. (Տօնակ.։)


Երկրագործ, աց

adj. s. agriculturist;
planter, husbandman, labourer.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Յերկրէ գործեալ, ի հողոյ եղեալ.


Երկրագործեմ, եցի

va.

to till, to cultivate, to plough.

· Calfa

NBHL (4)

Ումեմն շինելով ինչ՝ մանկական շինուածովքն խաղալ պարտ է, եւ ումեմն երկրագործելով. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)

Երկրագործեալ զկորդացեալսն. (Ոսկ. լուս.։)

Թզենի երկրագործեալ. (Բրս. արբեց.։)

Երկրագործեալ անձն։ Որ երկրագործէ զբնութիւնս մեր. (եւ այլն. Նիւս. երգ.։)


Երկրագործութիւն, ութեան

s.

agriculture, tillage, culture.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զի՞նչ որ զնորայն կարասցէ պատմել ... զհիւրընկալութեանն, զերկրագործութեանն, զմարտիցն յաղթութիւնն. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)


Երկրածին

adj.

produced by the earth, terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

γηγενεής terrigena Հողածնեալ. հողածին. հողեղէն. ադամ, եւ ծնունդք նորա. մարդ, մարդկային, երկրաւոր. ադամորդի.


Երկրածնունդ

adj.

cf. Երկրածին.

· Calfa

NBHL (1)

Պարփակեալ զամենեսին զերկրածնեալքս. (Անան. եկեղ։)


Երկրածուփ

adj.

that torments, or agitates the world;
tormented or agitated on the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ ի գաւիթ գրկաց մի նաւի՝ զերկրածուփ ալիս կոխողի. (Նար. առաք.։)


Երկրական, ի, աց

adj.

terrestrial.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ սմա զանգեալք են երկրականք եւ մարմնայինք. (Նիւս. երգ.։)

Հեռացեալք են յերկրականաց. (Նեղոս.։)


Երկրամերձ

s. ast. perigeum, perigee.

· Calfa

NBHL (1)

Մերձեալ հպեալ կցեալ յերկիր, այսինքն ի գետին. երկրամած.


Երկրապիշ

adj.

worldly-minded.

· Calfa

NBHL (2)

Որ պշուցեալ հայի ի գետին. մակդիր անասնոց.

Ժառանգութիւն տեառն կոխեցաւ ի գարշապարաց պղծոց, եւ ի խոզական երկրապիշ անցաւորաց։ Ըստ կարգի պաճարաց եւ անասնոց անմտից երկրապիշք եղեալք. (Յհ. կթ.։)


Երկրասէր

adj.

mundane, worldly;
patriot.

· Calfa

NBHL (2)

Յարեալ ի սէր երկրի եւ երկրաւորաց. աշխարհասէր.

Երկրասէրքն, եւ յերկրի կացեալքն. (Լմբ. սղ.։)


Երկրասնունդ

adj.

maintained on earth, terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկրի սնեալ ըստ աշխարհի.


Երկրասոյզ

adj.

rooted in the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկիր սուզեալ, եւ սուզանալով.


Երկրաստեղծ

adj.

that has created the world;
created of earth, terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Կրաւորաբար, Յերկրէ՝ այսինքն ի հողոյ ստեղծեալ. հողեղէն.


Երկրատարած

adj.

spread in the world or throughout the world;
stretched on earth.

· Calfa

NBHL (1)

Տարածեալ զերկրաւ, պատեալ զցամաքաւ. երկրապարփակ.


Երկրաւոր, աց

cf. Երկրային.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπίγειος, γεϊνός, γεώδης terrenus, terrestris κοσμικός mundanus Երկրային. երկրական. հողեղէն. աշխարհային. աշխարհական. որ է յերկրի կամ յերկրէ, կամ կապեալ ընդ երկիր.


Երկրաքարշ, ից

adj.

worldly;
cf. Գետնաքարշ;
այր —, carnal-minded, lustful.

· Calfa

NBHL (3)

Մեղօք երկրաքարշ եղեալ իբրեւ զօձ թիւրեալ ամենայն զգայութեամբք ընդ երկիր սողայ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)

Երկրաքարշ հեշտութիւն, վարք, կամ վարուք. միտք, հոգի, յորձանք խորհրդոց, ալիք. (Վրդն.։ Լմբ.։ Սարգ.։)

Անմտիցն եւ երկրաքարշիցն ... եղեւ ըղձալի. (Լմբ. ատ.։)


Երկրմայր

s.

earth-worm.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ՝ ըստ Բձշկարանի.


Երկրորդ, աց

adj. adv.

second;
secondary, accessory;
secondly, in the second place;
— օրէնք, Deuteronomy;
—ք, bigamists;
— անգամ, once again, once more, a second time.

· Calfa

NBHL (6)

Կամ իբրեւ Երկրորդ. միւս եւս. եւ Դարձեալ. մէյմալ

Զիա՞րդ երկրորդ համարեալ զանունն քրիստոսի ... նախնեօք հեթանոսօքն պարծիք. (Լմբ. ատ.։)

ԵՐԿՐՈՐԴՔ. գ. որպէս Երկրորդ անգամ ամուսնացեալք.

Նախ զառաքեալս, երկրորդ զմարգարէս. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 28։)

Յաղագս երկրորդ անգամնոյն կտակարանացն. (Արշ.) իմա՛ անուն կրկին հոլովեալ. իբր ռմկ. երկրորդ անգամինին։

ԵՐԿՐՈՐԴ. δεύτερος posterior իբր Յետնորդ, յետնեալ.


Երկրորդեմ, եցի

va.

to say again, to repeat, to reiterate;
to repeat often, to resume;
— համառօտիւ, to recapitulate;
— ի միտս, to pass again.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ երկրորդեալ զնոյն բան։ Անդէն երկրորդեալ ասաց. (Փարպ.։)