Definitions containing the research ալ : 10000 results

Գաղտագողի

adv. adj.

by stealth, clandestinely, secretly;
secret, furtive, stealthy.

· Calfa

NBHL (3)

Գաղտնի հանգոյն գողոյ. պատրուակեալ.

Գաղտագողի ելանել, կամ երթալ, շրջիլ, լալ. (Եզեկ. ՟Ծ՟Բ. 6. 7. 12։ Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 17։)

Գտեալ զմուտ բերդին՝ ի գիշերի գաղտագողի ելին ի նա. (Ղեւոնդ.։)


Գաղտագողօնք

s. pl. theft;
ի գաղտադողօնս անկանիմ, to conceal one's self, to hide.

· Calfa

NBHL (1)

Տրփեալ լինէր.... անկանէր ի գաղտագողօնս, մինչ զի զնուն իւր կարասցէ տեսանել. (Բուզ. ՟Դ. 15։)


Գաղտակծութիւն, ութեան

s.

cheat, imposture.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղտակծութեամբ իմն առաքէ դաւօղս ի վերայ նորա։ Զընկերակիցս իւրեանց գաղտակծութեամբ իմն իբրեւ զոչխար ի սպանդ վարեալ. (Յհ. կթ.)


Գաղտակուր, կրի

s.

oyster;
mother-of-pearl.

· Calfa

NBHL (1)

Բերեալ մատուցին ինձ գաղտակուրս ... եւ տանէր բաժակս վեց. (Պտմ. աղեքս.։)


Գաղտակրայ, ից

cf. Գաղտակուր.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկալարուք ի գաղտակրայ մարգարիտս պատուականս. (կամ զմարգարիտս գեղեցիկ) (Սարգ. յուդ.) գ. եւ յիշատ. ի համառօտն։


Գաղտաձիգ

adj.

who throws secretly;
that is thrown secretly.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղտ ձգեալ. ծածուկ տեղաց նետած. ուստի ասի,


Գաղտամեստ

adv.

secretly, artfully, cunningly, cheatingly.

· Calfa

NBHL (2)

Այր զընկեր կամ վարանեալ սպանանէ, եւ կամ գաղտամեստ ցականեցուցանէ. այսինքն խաբանօք տառապեցուցանէ, տնանկացուցանէ. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 24. (այլ ձ. գաղտամես, գաղտամեսց, կամ գաղտապէս։))

Որպէս թէ գաղտումաղտ, կամ իբրեւ գողունի եւ անհամեստ. գալպ, քէլբ. այսինքն Խարդախ, խարդախեալ, անհարազատ. զի յն. է νοθεύων adulterans


Գաղտառու, աց

adj.

that takes by stealth, deceitful, malicious.

· Calfa

NBHL (1)

Շունք կատաղեալք եւ գաղտառուք, որոց վէրք ժանեաց դժուարակիր է ի բժկշկութիւն. (Ածազգ. ՟Գ։)


Գաղտիկուր

s. bot. borage.

· Calfa

NBHL (2)

Բարակ գաղտիկուռ. (Հին բռ.) ասլունաթարասափիլ։ Գաղտիկռի տերեւ. պենալ համլ։

ԳԱՂՏԻԿՈՒՐ կամ ԳԱՂՏԻԿՈՒՌ (գրի եւ Գաղտակուռ, Գաղտակոր) βούγλωσσον , ἁρνόγλωσσον Lingua bubula, plantago. Անուն բանջարոյ, որ կոչի եւ Ջղախոտ. եւս եւ Եզնալեզու, խոշոր տերեւով, կամ Գառնալեզու՝ մանրատերեւն. եզան լեզու. լիսանի սէլվի. բզրկտուն, պզրղատուն։ (Բժշկարան.։ Գաղիան.։)


Գաղտնածածուկ

adj.

secret, occult, hidden, impenetrable;
furtive, stolen.

· Calfa

NBHL (1)

Ծածկեալ ընդ գաղտնեօք. գաղտնի եւ ծածուկ. թաքուն յոյժ.


Գաղտնի, նւոյ, նեաց

adj.

secret, oecult, latent, hidden;
stolen, furtive;
clandestine

· Calfa

NBHL (2)

Դարանի ի գաղտնիս։ Ձգեալ ի գաղտնիս. (Սղ. ՟Թ. եւ ՟Կ՟Գ։)

ἁπόκρυφος, κρυπτός, κρυφίος, κρυφαῖος Occultus, secretus, absconditus, latens, reconditus Ծածուկ. թաքուն. ղօղեալ. անյայտ. կիզլէ, սագլը, սըր, գալ.


Գաղտնորոգայթ

adj.

that lays snares in secret, insidious.

· Calfa

NBHL (2)

Ծածկեալ ընդ որոգայթիւ. ծածուկ մեքենայեալ.

Գաղտնորոգայթ աներեւութերակ ... գարշութեամբ մեղացս ջրգողեցեալ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Գաղտուկ

adv.

secretly.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղտուկերթալ, կամ ելանել. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 11։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 10։)


Գամագիտ՞՞՞լինիմ

sv.

cf. Գամագիծ՞՞՞գսանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

περίειμι, ἱσχύω, λυμήνομαι, ἁντίσταμαι Supero, valeo, labefacto, resisto եւ այլն. ԳԱՄԱԳԻՏ կամ ԳԱՄԱԳԻՒՏ ԼԻՆԵԼ, կամ ԳԱՄԱԳԻԾ ԳՏԱՆԵԼ. Գամս գտանել, այսինքն անցս եւ ելս հնարից, կամ հնարս յաղթութեան, կամ տեղի ըմբռնելոյ եւ վնասելոյ. սանանել. զդէմ ունել. ճար մը ընել՝ վնասել, ուզածը առաջ տանիլ, ձեռք երկնցնել, դէմ դնէլ. չարէ պուլմագ, գուլփ ալմագ, այազընա եէր էթմէք, պէճէրմէք.


Գայթագղանք, նաց

s.

cf. Գայթագղութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գայթագղանս տարակուսի անկեալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Գայթագղեմ, եցի

vn. va.

cf. Գայթագղիմ. to scandalize, to supplant;
to stumble, to trip.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՅԹԱԳՂԵՄ կամ ԳԱՅԹԱԿՂԵՄ ԳԱՅԹԱԳՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σκανδαλίζω Scandalizo, offendo Տալ այլում գայթել եւ գլիլ. թակարդել. կործանել յորոգայթ. գլորել ի մեղս. պղտորել եւ դանդաղեցուցանել զմիտս եւ զկամս. տիւշիւրմէք, կիւնահա սօգմագ, Քէնա իպրէթ վերմէք.


Գայթագղեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Գայթագղեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՅԹԱԳՂԵՄ կամ ԳԱՅԹԱԿՂԵՄ ԳԱՅԹԱԳՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σκανδαλίζω Scandalizo, offendo Տալ այլում գայթել եւ գլիլ. թակարդել. կործանել յորոգայթ. գլորել ի մեղս. պղտորել եւ դանդաղեցուցանել զմիտս եւ զկամս. տիւշիւրմէք, կիւնահա սօգմագ, Քէնա իպրէթ վերմէք.


Գայթագղեցուցիչ, չի, չաց

adj.

scandalous, who causes scandal.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գայթագղեցուցին զնա կանայք պղծալիցք գայթագղեցուցիչք. (Եփր. ծն.։)


Գայթագղիմ, եցայ

vn.

to be scanda-lized, offended, to take offence, to be in a passion;
to stumble, to slip, to trip.

· Calfa

NBHL (4)

Եթէ ոք գնայ ի տուընջեան, ոչ գայթագղի. ապա թէ ոք գնայ գիշերի, գայթագղի։ Երանեալ է, որ ոչ գայթագղեսցի յիս։ Իբրեւ լուան զբանն, գայթագղեցին։ Յայնժամ գայթագղեսցեն բազումք։ Թէպէտեւ ամենեքեան գայթագղեսցին ի քէն, սակայն ես ոչ գայթագղեցայց։ Գայթագղի, կամ գթէ. եւ այլն։

Թէպէտեւ գայթագղեսցի, նա մի կործանեսցի։ Սակաւիկ մի եւ գայթագղեալ էին գնացք. (Սղ. ՟Լ՟Զ. 24. ՟Հ՟Բ. 2։)

Եւ նոքա վասն իմ կեղծաւորեալ գայթագղեսցին. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 25։)

Առեալ ինչս բազումս՝ գայթագղեսցի առ կողմանսն. (Նոննոս.։)


Գայթագղութիւն, ութեան

s.

scandal;
stumble;
obstacle.

· Calfa

NBHL (2)

Վայ աշխարհի ի գայթագղութեանց. հարկ է գալ գայթագղութեանց. բայց վայ մարդոյն այնմիկ՝ յոյր ձեռն գայցէ գայթագղութիւն. (Մտթ. ՟Ժ՟Ը. 7։)

ԳԱՅԹԱԳՂՈՒԹԻՒՆ կամ ԳԱՅԹԱԿՂՈՒԹԻՒՆ σκάνδαλον Scandalum, offendiculum, laqueus, offensio որ եւ ԳԱՅԹԱԳՂԱՆՔ. Գայթումն. գթումն. եւ Որոգայթ. խոչ եւ խութ. եւ Չար օրինակ. մեղք. պակասութիւն. արգելք, վնաս, չար օրինակ. ալ, տուզագ, էնկէլ, Քէնա իպրէթ.


Գայթագղումն, ման

s.

cf. Գայթագղութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Գայթագղիլն. գայթագղանք. գլորումն. կործանումն ի մեղս. սխալանք.

Զադամայ պատահեալ գայթագղումնն անուանեաց։ Ադամ մեծապէս ընկալաւ զգայթագղումն. (Իսիւք.։)


Գայթեմ, եցի

vn.

to stumble, to trip, to glid, to slip.

· Calfa

NBHL (4)

Հարթեալք գայթեն. (Փիլ. բագն.։)

Երանեալ է այր, որ ոչ գայթեաց բերանով իւրով. (անդ. ՟Ժ՟Դ. 1։ տես եւ ՟Ի՟Ա. 8։ ՟Լ՟Դ. 20։)

Զի մի անգոյիցն փութով ի հաստատնոցն եւ ի ճշմարտապէս էիցն սողոսկեալ գայթիցիմք. (Նիւս. երգ.։)

ԳԱՅԹԵՄ ԳԱՅԹԻՄ. πταίω, πτάω, ὁλισθαίνω Labor, offendo, vacillo, excido Գթել. գայթագղիլ. դրդուիլ. սայթաքիլ. անկանիլ. սկրդիլ, սահիլ, սխալիլ. գայմագ, տիւշմէք.


Գայթոտ, աց

adj.

tbat stumbles, trips;
slippery.

· Calfa

NBHL (2)

Հայեցեալ ի գայթոտ եւ ի դիւրավնասելի բնութիւնս. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)

ὁλισθέων, πτασημός Labans, caducus, cadivus Գթոտ. դիւրագայթ. որ ստէպ գայթէ. սխալական.


Գայլախազեայ

adj.

made of pebble or flint.

· Calfa

NBHL (2)

Գայլախաղեայ սուրք ի պահեստ առեալք. (Անյաղթ հց. իմ.։)

ἁκρότομος Սայրասուր, կամ ի գայլախազ վիմէ հատեալ.


Գայլանամ, ացայ

vn.

to be like a wolf;
to be ravenous.

· Calfa

NBHL (1)

Դատաւորք գայլացեալք եւ գազանացեալք։ Եւ քեզ պարտ է լինել նմանող քաջացն եւ առաքինեացն, եւ ոչ գայլացելոցն հովուաց. (Մանդ. ՟Է. ՟Ը։)


Գայլխոտ, ոյ

s. bot. hop.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՅԼ ԽՈՏ. Խոտ վնասակար որպէս զգաղձն. որ ի Բժշկարանի կոչի Այգու գալն. ըստ արաբ. քշուշ, քշուդ, աքշուս. եւ ըստ Մենինքսեայ, քուսքուդա։


Գայռամ, ացի

vn.

to lie down.

· Calfa

NBHL (1)

Գուցէ անկեալ յորսայս գայռիցէ. (Կոչ. ՟Ժ՟Է։)


Գանահարիմ

cf. Գամ ըմպել.

· Calfa

NBHL (2)

Գանահար եղեալ՝ փախստական լինին. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։)

Գանահարեալ՝ պահանջի պարտիս. (Նեղոս.։)


Գանգաչեցուցանեմ, ուցի

va.

to ring(the bells), to resound, to echo.

· Calfa

NBHL (1)

Գանգիւնս՝ գանչիւնս՝ արձագանգս տալ հանել. հնչեցուցանել. բախել.


Գանգատ

s.

complaint, lament, quarrel, woe, claim;
— ունել՝ առնել, cf. Գանգատիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծի ուրբաթուն այրոյն գանգատն է. Աստուածածին կոյսն մարիամ, եւ այլն. (Տաղ.) (ուր այրոյն՝ կամ է որպէս այրի մնացելոյ ի միածնէն, կամ երգելի որպէս զայլ ողբ՝ կոչեցեալ թերեւս Այրւոյ գանգատ. եւ կամ է գանգատ ա՛յ ո՛հ ասելոյ, որ գրի յայս տաղարան՝ ա՛յ վո՛յ ա՛յ վո՛յ։)


Գանգիւն

s.

sound;
echo.

· Calfa

NBHL (1)

Գանգիւն բախիւն հասեալ. (Մագ. առ աշակերտս.։)


Գանեմ, եցի

va.

to cudgel, to scourge, to whip, to thump, to beat.

· Calfa

NBHL (6)

Զայրացեալ գանէ զնա սաստկապէս. (Խոր. ՟Բ. 60։)

Պատժեալ գանիմք յաստուծոցն. (Փարպ.։)

Մի գաներ զհարուածեալս. (Նար. ՟Ժ՟Է։)

Սալ դարբնաց որչափ գանելով գանի, ինքն ոչ վնասի. (Ճ. ՟Ա.։)

Գերազանցութիւն լուսոյն հարեալ զաչսն՝ գանեաց զսովորական տեսութիւն. (Ոսկ. գծ.։)

Գանեալ զխիղճ տկարացն՝ ի քրիստոս մեղանչէ. (Բրս. հց.։)


Գանձապահ, ի, աց

s.

treasurer.

· Calfa

NBHL (1)

γαζοφύλαξ Custos aerarii, quaestor Պահապան գանձուց. գանձակալ. գանձաւոր. խազնա տար.


Գանձապետութիւն, ութեան

s.

treasury.

· Calfa

NBHL (1)

Յուդա ոչ եղեւ արտաքաքսեալ ի գործոյ գանձապետութեան. (Մարթին.։)


Գանձեմ, եցի

va.

to treasure up, to hoard, to amass treasures;
to lay up in a trunk;
to pocket.

· Calfa

NBHL (3)

Գանձել զարծաթ եւ զոսկի. անձանց զչարիս. ուղղոց զփրկուի։ Գանձես անձին քում բարկութիւն։ Գանձի արդարոց՝ մեծութիւն ամբարշտաց։ Գանձս բարիս գանձեսցես քեզ յաւուրն կենաց քոց։ Մի գանձէք ձեզ գանձս յերկրի։ Ոչ պարտին որդիք հարց գանձել, այլ հարք որդւոց։ Իբրեւ զհուր գանձեցէք աւուրցն յետնոց։ Եւ այժմ երկինք եւ երկիր նովին բանիւ գանձեալ են, հրոյ պահեալք, եւ այլն։

Արդարեւ քեզ են գանձեալ դառինքս այսոքիկ։ Համարձակութիւն այսքանեաց փառաց սմին գանձեցաւ. (Նար. ՟Ը. եւ Նար. մծբ.։)

θησαυρίζω Thesaurizo, thesaurum congero Ամբարել զգանձս. մթերել, ժողովել, պահել զինչս, եւ նմանութեամբ զամենայն ինչ՝ բարի կամ չար. գանծել. դիզել. խազնէ՝ մալ եըզմագ, սագմալագ.


Գանումն, ման

s.

bastinade;
torment.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչ զի անհնար համարեալ զառ ի մարդ կանէ հարուածս այսպիսի իմն գանումն տանջանաց գործել. (Աթ. անտ.)


Գառագեղեմ, եցի

va.

to imprison.

· Calfa

NBHL (1)

Զբելիար կապեալ, եւ գառագեղեղեալ. (Գանձ.։)


Գառացուցանեմ, ուցի

va.

to stretch on the ground, to lay down.

· Calfa

NBHL (1)

κοιμίζω Cubare facio Տալ գառիլ, պառակիլ. կողմնեցուցանել. պառկեցնել. եաթրմագ.


Գառնազեն

adj. s.

belonging to the pascal lamb;
immolation of the pascal lamb, Easter.

· Calfa

NBHL (2)

Գառնազեն արիւնաշաղախ արեամբ դրոշմեալ զսեամս. (Թէոդոր. խչ.։)

Կատարեալ զգառնազեն ստուերական մովսիսագիր օրէնսն. (Ոսկիփոր.։)


Գառնանամ, ացայ

vn.

to become like a lamb.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն գառնացեալ, եւ երբեմն գազանացեալ. (Մանդ. ՟Ի՟Բ։)


Գավարս, ի, ից

s. bot. cornel.

· Calfa

NBHL (1)

κρανεία, κρανία Cornus. Տունկ՝ որ բերէ զպտուղ կարմիր եւ թթու զովացուցիչ. այն է հոն. զողալ. չում. խըզըլճըխ, գըզըլճըգ աղաճը. (յն. գռանիա, որպէս թէ գագաթական. գուցէ եւ ի մեզ՝ որպէս գագաթավարս)


Գարգափումն, ման

s.

cracking, noise of planks;
ի գարգափս յառնել, to jump, to dance, to stamp.

· Calfa

NBHL (2)

Գարգափմամբ տախտակացն եւ ճայթբամբ եւ թնդմամբ ի վերայ կոխելոյ յառաջագոյն զեկուցանէ զգալուստն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Ի հարսանիս՝ իբրեւ զուղտս ի գարգափս յարուցեալս անհեթեթ, իբրեւ զջորիս անճահս սրնդեն. յն. լոկ, ոստուցեալս, σκιρτῶντας saltantes (Ոսկ. կողոս.։)


Երիւրեմ, եցի

va.

cf. Յերիւրեմ.

· Calfa

NBHL (4)

Որպէս Յերիւրեալ կամ դիւր ճանապարհ. արահետ. որ գրի եւ ԷՐԻՒՐ.

Ի ձեռն առաքինութեանց, որ առ աստուածն ածէ ճանապարհ, գտանի եւ ընդարձակի, եղեալ ամենայն երիւր. (Փիլ. լին. ՟Ա. 99։)

Գունովքն ի մարդոյ տեսակ երիւրեցին։ Ընդ օդս բախեալ, լեզուովս երիւրեալ, եւ ի յօդս ցնդեալ (ձայն). (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. պտրգ.։)

Բազումք եկին առ իս ի յուսումն ... եւ ասեն ի վերայ իմ պարսաւանս, որք յինէն են երիւրեալք. (Շիր. վասն կենաց իւրոց.։)


Երկաթագամ

adj.

furnished with iron;
fastened with iron, nailed.

· Calfa

NBHL (2)

Երկաթով գամած, այսինքն բեւեռեալ, պնդեալ. իբր երկաթ անցուցեալ. (զի գամն ռամկօրէն է բեւեռ, եւ ըստ գրոց՝ անցք)

Զոր որձաքար եւ կոփածոյ վիմօք, երկաթագամ եւ կապարով մածուցեալ. (Խոր. ՟Բ. 87։)


Երկաթագիր

adj. s. written with a style or large needle, capital;
capital letter.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեալ գրչաւ երկաթեաւ. (մատեան հին, եւ գլխագիր տառ)


Երկաթագործ, աց

s.

blacksmith, forger;
cf. Երկաթագամ.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ Գործեալ յերկաթոյ, կամ երկաթագամ (որպէս նաւ).

Սանձեալ թիակօքն զերիվարս տախտակագործացն՝ բեւեռակապ երկաթագործացն. (Ագաթ.։)


Երկաթակապ

adj.

chained, bound with iron;
— առնել, to enchain, to put in chains or fetters, cf. Շղթայեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Կապեալ երկաթով. որպէս Երկաթագամ.

Զամենեսին իբրեւ զգազանս ինչ ի վայրէ երկաթակապս ածեալ. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 8։)


Երկաթակուռ

adj.

made or furnished with iron;
— շաւիղ, cf. Երկաթուղի.

· Calfa

NBHL (4)

Երկաթով կռեալ. ի կուռ երկաթոյ կազմեալ.

Զօր բազում գումարեալ երկաթակուռս զրահիւք. (Յհ. կթ.։)

Ի զօրութենէ պակասեալ վասն ծանրութեանն, եւ վասն երկաթակուռ զինուցն. (Լաստ. ՟Դ։)

Ի վաղիւն կռուեցան երկաթակուռ մահակօք՝ իբրեւ զուռունս դարբնաց, որ բախեն ի վերայ սալից. (Պտմ. վր.։)


Երկաթապատ

adj.

bound, furnished with iron.

· Calfa

NBHL (1)

Երկաթով կամ շղթայիւ պատեալ.


Երկաթապինդ

adj.

closed with iron;
chained.

· Calfa

NBHL (1)

Կաշկանդեալ ... երկաթապինդ լինէր կապանօք. (Պիտ.։)