Definitions containing the research աղ : 10000 results

Հրէաբար

adv.

like a Jew, after the manner of the Hebrews.

· Calfa

NBHL (1)

Հրէաբար կեաս. (Գաղ. ՟Բ. 14։)


Հրէական, ի, աց

adj.

jewish, hebrew, judaical;
— օրէնք, the jewish law;
— հնութիւնք, judaical antiquities.

· Calfa

NBHL (1)

Նեստոր հրէական իմացմանց հետեւեալ։ Սաբէլի՝ հրէականին խորհողի աղանդից. (Խոր. ՟Գ. 61։ Շ. մտթ.։)


Հրէանամ, ացայ

vn.

to become a hebrew, to embrace judaism;
to judaize.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ ստիպես հեթանոսաց հրէանալ։ Որք հրէանալն կամին։ Ուրանալ զքրիստոս, եւ հրէանալ. (Կիւրղ. եբր.։ Ոսկ. գաղ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Հրէաստան, ի

s.

Judea.

· Calfa

NBHL (1)

ἱουδαῖα judaea. վր. հուրիաստանի. Երկիր Յուդայ ի պաղեստին. եահուտիստան. տե՛ս բռ. յտկ. ան։


Հրէարէն

adv. adj.

in hebrew;
cf. Հրէական;
— ուսանել, խօսել, գիտել, to learn, to speak, to know hebrew, the hebrew language or tongue.

· Calfa

NBHL (4)

Հրէարէն խօսել, կամ աղաղակել. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 26. 28։ Ես. ՟Լ՟Զ. 11. 13։)

Իսկ (Գաղ. ՟Բ. 1.)

Հրէերէն լինել, կամ գնալ. (Ոսկ. գաղ.։)

Ոչ գան ի ճշմարտութիւն աւետարանին, զի հեթանոսերէնք էին, եւ հրէերէնք. (Եփր. գաղ.։)


Հրէութիւն, ութեան

s.

judaism.

· Calfa

NBHL (1)

ἱουδαϊσμός Հրէայ գոլն. հրէական ազգ, եւ բնութիւն նորա, սովորութիւն, օրէնք, կրօնք. տե՛ս (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 38։ Եսթ. ՟Ը. 17։ Գաղ. ՟Ա. 13. 14։)


Հրընկէց

adj.

fire-hurling, thunder-striking, fulminating;
— բարկութիւն, thunder.

· Calfa

NBHL (1)

Շիջուցանել զհրընկէց բարկութիւն. (Պտմ. աղեքս.։)


Հրկիզութիւն, ութեան

s.

cf. Հրկիզումն.

· Calfa

NBHL (1)

Հրկիզութիւն շինուածոցն։ Հրկիզութեամբ առկայթեալ մաշէ։ Հրկիզութիւն տաճարին կամ քաղաքին։ Ելաք ի սոդոմայ, եւ փախեաք ի հրկիզութենէն. (Խոր. ՟Բ. 46։ Յհ. կթ.։ Նախ. տոբ. եւ Նախ. եզեկ.։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)


Հրձիգ

s.

fire-brand, incendiary, burner;
linstock;
—ք, conflagration, fire;
— նաւ, fire-ship;
— առնել, to set on fire, to set flames to;
— լինել, to be burnt, destroyed by burning.

· Calfa

NBHL (2)

Քաղաքք ձեր հրձիգք. (Ես. ՟Ա. 7։)

Հրձիգ արար նա զմիջագետս զմիջագետս։ Զամենայն քաղաքս նոցա տամբք իւրեանց եւ զաւանս նոցա հրձիգ արարին։ Հրձիգ արար զտունն տեառն եւ զապարանսն արքունի։ Հրձիգ լիցի երկիրն աստուծոյ։ Հրձիգ եղեն յարկք նոցա։ Այլ նոքա կամէին՝ թէ հրձիգ լեալ էին։ Փառք եղեն հրձիգ.եւ այլն։


Հրճուիմ, եցայ

vn.

to be joyful, in a merry mood, to thrill with joy, to leap for joy, to be transported with joy, to shout for joy, to be overjoyed, to exult, to rejoice greatly, to be in a rapture of joy, to be beside oneself with joy.

· Calfa

NBHL (2)

(Անդաստան) ծաղկացն գունաւորութեամբ հրճուեալ։ Քաջուղէշ բուսակօք հրճուէի. (Պիտ.։)

Հրճուիմք այսօր մեք հոգեպէս. (Տաղ.։)


Հինգկանգնեայ

cf. Հինգկանգնեան.

· Calfa

NBHL (1)

Աղուէսք յաւազուն ի վեր վազէին հինգկանգնեայք. (Պտմ. աղեքս.։)


Հինգկանգնեան

adj.

of five cubits.

· Calfa

NBHL (1)

Աղուէսք յաւազուն ի վեր վազէին հինգկանգնեայք. (Պտմ. աղեքս.։)


Հինգհազար, աց

adj.

five thousand.

· Calfa

NBHL (1)

Հինգհազար ոգի։ Մարդիկին թուով իբրեւ հինգհազար։ Օրհնութիւնք հինգհազար։ Տաղանդս կամ խոյս հինգհազար։ Ո՞չ յիշէք զհինգ նկանակն ի հինգ հազարսն.եւ այլն։


Հինգհեգեան

adj.

pentasyllabic.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զհինգ հեգս. բաղկացեալ ի հինգ վանկից, կամ ամանակաց (այլազգ ի հյ. եւ այլազգ ի յն)


Հինգշաբաթի, թւոյ

s.

thursday;
աւագ, մեծ —, holy -;
գէր —, shrove -.

· Calfa

NBHL (1)

Հինգշաբաթւոյն, Ես առ քեզ տէր աղաղակեցի. (Յհ. իմ. ատ.։)


Հինգտերեւեան

s.

adj. bot. pentapetalous;
cinque-foil, potentilla.

· Calfa

NBHL (1)

πεντάφυλλον . Բոյս՝ որոյ են հինգ տերեւք, նման անանխոյ՝ թզաչափ եկայն. լինի ի խոնաւ տեղիս, եւ ունի ծաղիկ շիկագոյն. հինգտերեւ, (Բժշկարան.։)


Հինգօրեայ

adj. s.

of five days;
thursday, the fifth day;
— ջերմն, quintan, five-day fever.

· Calfa

NBHL (1)

Հինգօրեայ ժամանակ։ Հինգօրեայ ընթերցուածովք, կամ անսուաղութեամբ, կամ պահօք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։ Արշ.։ Տօնակ.։)


Հինօրեայ, էի, ից

adj.

old, aged, in years;
inveterate;
— հիւանդութիւն, chronic distemper.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն իբրեւ զհինօրեայ, երբեմն իբրեւ զմատաղօրեայ երեւէր. (Եզնիկ.։)


Հիւանդամիտ, մտաց

adj.

slow-witted;
slothful.

· Calfa

NBHL (1)

νωθρός tardus νωθρώτερος segnior. Խօթամիտ. թուլամիտ. մանաւանդ՝ Դանդաղ ի բարին. խօթասիրտ.


Հիւանդանոց, աց

cf. Հիւանդարան.

· Calfa

NBHL (1)

Հիւանդանոցս եւ աղքատանոցս։ Հիւանդանոցս կարգէր եւ հիւրանոցս. (Նոննոս.։ Մեսր. երէց.։)


Հիւանդոտ

adj.

weakly, sickly, of unsound constitution, infirm, valetudinary.

· Calfa

NBHL (1)

Զկաղն, կամ զհիւանդոտն. (Մաղ. ՟Ա. 8։)


Հիւանդութիւն, ութեան

s.

indisposition, ailing, illness, sickness, infirmity, disease, complaint, disorder, malady, distemper;
passion;
թեթեւ, դժնդակ, վտանգաւոր, մահացու, ծանր —, slight, painful, dangerous, serious, fatal illness;
հիւանդանալ —, անկանել ի —, to catch, to contract a disease;
ախտանալ — անբուժելի, to be seized with an incurable malady;
զայրացուցանել կամ մեղմացուցանել զ—, to increase, to alleviate pain or sickness;
բժշկալ զ—, to cure;
անցուցանել զ—, բժշկիլ, կազդուրիլ ի —թէնէ, to get well, to be cured, recovered from illness;
կեղծել զ—, to feign sickness;
cf. Թօթափիմ, cf. Հինօրեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Չա՛ր է նախանձ. ի հիւանդութենէս յայսմանէ լի են դատաստանք դատաւորաց։ Մերժել զհիւանդութիւնս այնոցիկ, որք զտունս պայծառս շինեն։ Հիւանդութիւնս այս (կոծոյ) առաւել յաղթահարէ զկանայս. քանզի պարծանս համարին զլալիւնս եւ զաղաղակս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18. եւ 16։)


Հիւթական, ի, աց

adj.

material, corporeal.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւարկելով անխռովական՝ ընդ ծով կենացս այս հիւթական. (Շ. տաղ.։)


Հիւծանիմ, ծայ

va.

cf. Հիւծեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ՀԻՒԾԱՆԻՄ ՀԻՒԾԻՄ. (լծ. թ. իւղիւլմէք ). τήκομαι marcesco, macresco, tabesco, liquor. Ծիւրիլ. հալիլ. մաշիլ. ծնգիլ. նուաղիլ. պակասիլ.

Հիւծեալ վերջին աղքատութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։) (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ Հոծեալ. որ է խիտ եւ լի։)


Հիւծիմ, եցայ

vn.

to grow lean, to get thin, to shrink, to waste, to fall or pine away, to wither, to languish, to droop, to dwindle away, to decay;
— լուսնի, to wane.

· Calfa

NBHL (2)

ՀԻՒԾԱՆԻՄ ՀԻՒԾԻՄ. (լծ. թ. իւղիւլմէք ). τήκομαι marcesco, macresco, tabesco, liquor. Ծիւրիլ. հալիլ. մաշիլ. ծնգիլ. նուաղիլ. պակասիլ.

Հիւծեալ վերջին աղքատութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։) (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ Հոծեալ. որ է խիտ եւ լի։)


Հիւպատ, ից

cf. Հիւպատոս.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտեմք զքրիսաւորիէ հիպատոս ի հռոմ, բարեկամ պորփիւրի. (Անյաղթ պորփ.։)


Հիւպատոս, աց

s.

consul;
փոխան —ի, vice-consul;
ի —տոջն, during the consulate of.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտեմք զքրիսաւորիէ հիպատոս ի հռոմ, բարեկամ պորփիւրի. (Անյաղթ պորփ.։)


Հիւպատեան

s. pl. the consuls;
cf. Հիւպատոսական.

· Calfa

NBHL (1)

Դահեկանս ճապաղել իբրեւ զհիւպատեանն հոռմայեցւոց. (Խոր. ՟Բ. 47։)


Հիւսակ, աց

s.

tress;
braid;
plait;
— վարսից, tresses, plait of hair.

· Calfa

NBHL (4)

Յաղագս հիւսակին բերինիկեայ։ Զհիւսակս իւր հատեալ։ Վերադրեաց բերինիկէ զհիւսակս իւր. (Նոննոս.։ (որ եւ կոչի անդ պսակ հերաց։))

Հիւսակ ինչ յօդոյ եւ ի հրոյ իբրու զտեսակ ինչ մաղի շարամանելով, կրկնակ հիւսակ առ մուտն ունելով. (Պղատ. տիմ.։)

Հիւսակ հոգեւոր յեօթնարփեան շնորհաց՝ ջահ վառեալ լուսով զաքարիաս ետես. (Շ. տաղ.։)

Չորիւք հիւսակօք հրաշազարդեալ սեղան՝ կանգնեալ քառանկիւն՝ զարմանասքանչ հրաշիւք. (Նար. տաղ.։)


Հիւսիսային

adj.

northern, septentrional, hyperborean, boreal.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստիկ շնչելով հիւսիսային հողմոյն. (Տաղ.։)


Հիւսկէն

adj. s.

woven, plaited;
twisted, knit;
open, in open-work;
lace, bone-lace;
գուրպայք —, open-worked stockings.

· Calfa

NBHL (2)

Մանուածոյս ծաղկեալս, գործ հիւսկէն։ Արասցես տախտակ մի՝ հիւսկէն վերջիւք։ Խառնեալ յերկոցունց կողմանց ընդ միմեանս հիւսկէն։ Օձնիք՝ հիւսկէն դրապանաւ. (Ել. ՟Ի՟Ը. եւ ՟Լ՟Թ։)

Երգաղն անօթ ինչ է հիւսկէն. (Կիւրղ. թագ.։)


Հիւսն, սանց

s.

carpenter, joiner.

· Calfa

NBHL (1)

τέκτων, τεκταινόμενος faber lignarius, tignarius . Արհեստաւոր կերտօղ փայտեղինաց. իբրու հիւսիչ ատաղձից. ... եբր. խարազ. տե՛ս ՟(Բ. Թագ. ՟Ե. 11։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 11։ ՟Ա. Մնաց. ՟Դ. 14։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Դ. 12։ Ես. ՟Խ 18. 20։ Երեմ. ՟Ժ. 3։ Մտթ. ՟Ժ՟Գ. 35։)


Հիւսնեմ, եցի

va.

to carpenter, to work in carpentry.

· Calfa

NBHL (1)

Դարբնել եւ հիւսնել։ Խօսել, եւ հիւսնել, եւ թագաւորել։ Հիւսնելն մարդում միայն գոյ. (եւ այլն. Նիւս. կուս.։ Կոչ. ՟Ժ՟Բ։ Անյաղթ պորփ.։)


Հիւսնութիւն, ութեան

s.

carpentry.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն մարդ ընդունակ է հիւսնութեան. (Անյաղթ պորփ.։)


Հիւրամեծար

adj.

most hospitable, practising hospitality or liberality towards strangers.

· Calfa


Հիւրատեցութիւն, ութեան

s.

inhospitality.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղավս հիւրատեցութեան արտեմիդեայ. (Նոննոս.։)


Հիւրատուն

cf. Հիւրանոց.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն ինչս իմ տաց ի հիւրատունս եկեղեցւոյդ ի պէտս աղքատաց. (Վրք. ոսկ.։)


Հիւրընկալեմ, եցի

vn.

to receive travellers, to welcome, to entertain, to lodge, to shelter.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս մտանեն եւ ելանեն ի քաղաքէս՝ հիւրընկալես. (Ճ. ՟Ա.։)


Հիւրոյթք

s.

cf. Հիւրընկալութիւն.

· Calfa


Հիւրոյք

s.

cf. Հիւրընկալութիւն.

· Calfa


Հիւրութիւն, ութեան

s.

quality of a guest or stranger;
pilgrimage.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկա՛լ դու հիւրութեամբ, եւ արձակեա՛ խաղաղութեամբ։ Եւ նոքա երանելի հիւրութեան ձերոյ արժանաւորք ոչ եղեն (չընդունելով զողջոյն ձեր). (Երզն. լս. եւ Երզն. մտթ.։)


Հիքագոյն

adj.

very poor, wretched, miserable, pitiable.

· Calfa

NBHL (3)

Յոլովագոյնս եւս քան զոր ասացիս՝ հիքագոյնք. (Ածաբ. աղք.։)

Յիւրեանցանման հիգագունիցն։ Քան զամենայն աղէտս հիքագոյն. (Պիտ.։)

Եւ ո՞ հիքագոյն քան զթշուառս. (Սկեւռ. աղ.։)


Հմակեր, աց

adj.

eating raw flesh, crudivorous, omophagous;
ferocious.

· Calfa

NBHL (1)

ὡμοφάγος, ὡμοβόρος crudis cibis vescens, crudivorus. Կերօղ կամ ուտօղ զմիս հում. շաղղակեր. հում հում ուտօղ.


Հմայական, ի, աց

adj. s.

cf. Դիւթական;
—ն, cf. Դիւթութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս հմայականին։ Արդ ասի ի փռիւգացւոցն գտանել զհմայականն։ Եւ հմայականին մասունք են՝ հաւադիւթականն, եւ այլն. (Նոննոս.։)


Հմայեմ, եցի

vn.

to divine, to augur, to prognosticate, to bewitch, to conjure, to charm, to enchant;
հմայեալ հայելիք, magic glass;
cf. Թուղթ.

· Calfa

NBHL (2)

Հմայեցի, զի օրհնեաց զիս աստուած յոտին քում։ Հմայելով հմայէ այր որ իբրեւ զիս է։ Արքն հմայեցին, եւ նուիրեցին, եւ քաղեցին զբանսն ի բերանոյ նորա։ Դիւթեցին դիւթութիւնս, եւ հմայեցին հմայս։ Հմայս հմայել, գաւազանս ընկենուլ։ Մի՛ հմայիցէք, եւ մի՛ հաւահարց եւ մի՛ հաւադէտք լինիցիք։ Հմայիցէ, եւ հաւահարց լինիցի.եւ այլն։

οἱωνίζομαι, μαντεύομαι opinor, auguror, divinor, praestigior, experior, vaticinor. Որպէս թէ Հմուտ կամ իմացօղ հանդերձելոց զինքն ցուցանել. գուշակել ստութեամբ եւ ճարտարութեամբ. դիւթել. ըղձութիւնս առնել. բարեմաղթել խտրանօք, եւ խոստանալ զբարեբախտութիւն. փորձել զփորձ անգիտելեաց՝ սնոտի իրօք կամ գործակցութեամբ դիւին. փորձել զաստուած. բան գիտցօղ ցցընել զինքը՝ վարպետութեամբ կամ կախարդութեամբ.


Հմայք, յից

s.

divination, augury, prognostication, witchcraft, sorcery, conjuration, enchantment;
— յանուանէ, onomancy, nomancy;
չարագոյժ —, evil presage;
հմայութիւնս առնել, հմայս հմայել, to seek a sign or augury;
to believe in divination;
cf. Հմայեմ;
հմայից անսալ, to have faith in diviners;
լուծան հմայք, the charm is broken.

· Calfa

NBHL (1)

Պահպանական հմայս ի բազուկս եւ ի գլուխս նոցա կապէին։ Հմայիւքն յերուսաղէմ դիմէ. (Նախ. եզեկ.։)


Հնաբուն

adj.

old, ancient, antiquated;
cf. Հնագիտակ.

· Calfa

NBHL (1)

հին եւ բուն. նախնի վաղեմի. կամ Բանիբուն տեղեակ հնութեանց.


Հնագիր, գրի

s.

paleograph;
ancient historian;
writer of ancient history;
— մատեան, ancient manuscript.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղեկացեալ էր ի հնագրոցն, կամ ի հնագրացն), եթէ ի վատնեան դաշտի առեալ էր զնահատակութիւն սուրբ գրիգորիս. (Կաղանկտ.։)


Հնազանդեցուցանեմ, ուցի

va.

to reduce to obedience or subjection, to subject, to subdue, to subjugate.

· Calfa

NBHL (1)

Անբռնադատ հնազանդեցուցանես լծոյն քաղցրութեան. (Նար. ՟Խ՟Թ։)


Հնահազ

adj.

affected with inveterate cough, broken winded;
asthmatical.

· Calfa

NBHL (2)

ՀՆԱԿԱՂ եւ ՀՆԱՀԱԶ. Ասին զչորքոտանեաց, որպէս զունողաց ի վաղուց կամ ի բնէ զկաղութիւն ինչ, եւ զհազ.

Զի մի՛ գողօնն իցէ, եւ մի՛ հնակաղ, եւ մի՛ հնահազ։ Փորձ ի հերկ, ի սայլ, եւ ի կալ իցէ, եւ մի հնակաղ, եւ հնահազ, եւ գիշերակոյր, եւ հարկանօղ իցէ. (Մխ. դտ.։)