Definitions containing the research ալ : 10000 results

Գինեհար, աց

adj.

drunk, tipsy.

· Calfa

NBHL (1)

Հարեալ ի գինւոյ. արբեալ.


Գինեհարիմ, եցայ

vn.

to get drunk, intoxicated, to fuddle, to tipple.

· Calfa

NBHL (2)

οἱνοπλήσσομαι vino percutior, inebrrior Հարկանիլ ի գինւոյ. մոլիլ գինւով. արբենալ. Գինովնալ, գինին գլուխը զարնել.

Զմի գինի արբեալք, ոմանք գինեհարին, իսկ ոմանք հեզանան. (Ոսկիփոր.։)


Գինեհարութիւն, ութեան

s.

drunkenness.

· Calfa

NBHL (1)

οἱνοφλυγία vinolentia, temulentia Արբեցութիւն. գինեխազութիւն. գինեկիզութիւն. գինովնալը, գինովութիւն.


Գինեմ, եցի

vn.

to be seasoned with wine.

· Calfa

NBHL (2)

οἱνόω inebrio me, vinum facio Զուարթանալ, կամ թմրիլ փոքր մի ի գինւոյ. չափաւոր գինովնալ, գինիէն քիչ մը տնկել. շինուիլ.

Զարբենալն (նոյի) փոխանակ գինելոյ ի կիր առեալ է։ Գինելն, որ եւ յիմաստունս անկանի։ Ո՛չ բարբաջելով գինեզինութեամբ, այլ միայն գինել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 68։)


Գինեմոլ, աց

adj.

great drunkard, toper, sucking-bottle.

· Calfa

NBHL (1)

οἱνώμενος, παροίνος temulentus Մոլեալ ի գինի. եւ գինւով արբեցօղ. արբեալ.


Գինենամ, եցայ

vn.

to get drunk, tipsy.

· Calfa

NBHL (1)

οἱνεύομαι vino obruor, vinosus sum Իսպառ արբենալ, եւ որպէս թէ ի գինի փոխել. գինիի մէջ թաթախուիլ, գինի կտրիլ.


Գիներբուք

cf. Գինարբուք.

· Calfa

NBHL (1)

Գիներբու (կամ գիներբուաց) հացկերութեամբ կախարդեալ հեշտացոյց. (Պիտ.։)


Գինըմպելիք, լեաց

cf. Գինարբուք.

· Calfa

NBHL (1)

Գինըմպելիս ի լալիս մի՛ արասցեն, աշխար ի վերայ մեռելոյն մի՛ ոք արասցէ. (Կանոն.։)


Գինըմպու

cf. Գինարբու.

· Calfa

NBHL (1)

Գնացեալ իցէ առ գինըմպուս. (Կանոն.։)


Գինըմպութիւն, ութեան

s.

cf. Գինարբուք.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս է կարգ գինըմպութեանն. եւ յայս վարանեալ՝ գտանիս աղքատացեալ. (Լմբ. առակ.։)


Գիշախանձ

adj.

that eats dead bodies, carnivorous, ravenous.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԻՇԱԽԱՆՁ կամ ԳԻՇԱԽԱՆԾ. σαρκοβόρος, ἁνθρωποβόρος carnivorus, hominum vorans Խանձեալ՝ իբր վառեալ ի գէշ, կամ խանծանօղ զգէշ. գիշակեր. շաղղակեր.


Գիշատեմ, եցի

va.

to tear, to devour;
— զմիմեանս, to tear each other, to tear one another to pieces.

· Calfa

NBHL (4)

Գայլք եղեալք զինքեան հօտս գիշատելոյ. (Խոր. ՟Գ. 68։)

Գիշատեալ ի թռչնոց. (Փարպ.։)

Մի՛ կեղեքեր զգիշատեալս. (Նար. ՟Ժ՟Է։)

Գիշատեալ էին կողք իւրեանց ի քարանց. (Ճ. ՟Ժ.։)


Գիշերագնաց, ից

adj.

that walks, goes by night.

· Calfa

NBHL (5)

Որ ի գիշերի գնայ՝ ընթանայ, եւ ընթանալով. գիշերները քալօղ.

Լուսին՝ կիսալոյս, գիշերագնաց, խաւարասէր. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

ԳԻՇԵՐԱԳՆԱՑ ԼԻՆԵԼ. Գիշերայն գնալ, գաղտ խոյս տալ.

Գիշերագնաց եղեալ իբրեւ ծառայ փախուցեալ ի տեառնէ. (Շ. ընդհանր.։)

Գիշերագնաց եղեալ հինգ արանցն, կամ զօրն պարսից. (Ճ. ՟Բ.։)


Գիշերախառն

adv.

by night, nightly.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերախառն հասանէր ի վերայ յամնէացւոցն։ Զհրամանն արքունի գիշերախառն կատարեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 9։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 10։)


Գիշերամարտ

adj. s.

that makes war during the night;
cf. Գիշերամարտութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում անգամ ի գիշերամարտի լեալ՝ հանդիպէին միմեանց. (Վրք. ոսկ. ձ։)

Որպէս ի գիշերամարտութեան ըմբռնեալ էին. (ՃՃ.։)


Գիշերամարտիկ

cf. Գիշերամարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Գունդք առաքելոցն զարհուրեալ փախան, գիշերամարտիկ աշխատութեամբ կէին. (Տաղ.։ Տե՛ս եւ զյաջորդ բառդ։)


Գիշերամարտութիւն, ութեան

s.

nocturnal combat.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում անգամ ի գիշերամարտի լեալ՝ հանդիպէին միմեանց. (Վրք. ոսկ. ձ։)

Որպէս ի գիշերամարտութեան ըմբռնեալ էին. (ՃՃ.։)


Գիշերային

adj.

nocturnal.

· Calfa

NBHL (1)

Յարհաւրաց, գիշերայնոց կամ գիշերայնոյ։ Գիշերային ոտնալպիրծ մթին արհաւրաց. (Նար.։)


Գիշերայն

adv.

by night, nightly, in the night time.

· Calfa

NBHL (1)

Անկեալ գիշերայն ի վերայ քաղաքին. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)


Գիշերանամ, ացայ

vn.

to grow dark, to become obscure.

· Calfa

NBHL (2)

Լինել իբրեւ զգիշեր. եւ Հասանել գիշերոյ. գիշերնալ, մթըննալ.

Միջօրեայ աւուրն այնորիկ մեզ ի խաւար փոխարկեալ գիշերացաւ։ Ի գիշերանալ մեզ աւուրն։ Գիշերացաւ ժամն. (ռմկ. գիշերը կոխեց. կամ վրայ հասաւ ). (Լաստ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Գ։)


Գիշերավար, ի

s.

Venus, the evening star;
cf. Գիշերագնաց.

· Calfa

NBHL (2)

ἔσπερος esperus, vesper, stella, vespertina որ եւ Venus, Lucifer. Արուսեակն՝ ո՛չ ընդ այգն ծագեալ յարեւելից, այլ ընդ երեկս երեւեալ յարեւմուտս. վասն որոյ նաեւ Երեկ ասի.

ԳԻՇԵՐԱՎԱՐ. ա.մ. Գիշերային վարեալ. ընթանալով ի գիշերի.


Գիշերի

cf. Գիշերայն.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերի սատակեսցի, կամ կործանեսցի։ Եկեալ աշակերտքն գիշերի։ Սա եկն առ նա գիշերի։ Պնդեցաւ զկնի նոցա գիշերի։ Մտին առ քեզ գիշերի։ Օր տեառն իբրեւ զգող՝ գիշերի (կամ ի գիշերի) այնպէս հասանէ.եւ այլն։


Գիշերօթիմ

vn.

cf. Գիշերեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ կամ պարսպապահ լինել՝ արտաքոյ գիշերօթեալք. (Փիլ. բագն.։)


Գիջագոյն

adj.

more damp or moist;
bleared.

· Calfa

NBHL (1)

Յորս պաճարաց ... գիջագոյնքն յաւետացեալ են. յն. իբր. ռմկ. եարան եօլտաշ ունեցօղ. (Փիլ. իմաստն.։)


Գիջակն, կանց

adj.

blear-eyed.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԻՋԱԿՆ գրի եւ ԳԻՃԱԿՆ, ԳԷՃԱԿՆ. Որոյ աչքն է զգածեալ խոնաւութեամբ. բժաբեր. ջրջրկած աչքով, ճպռոտ.


Գիջային

adj.

damp, moist;
lascivious, wanton.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձեռն հրոյ արագութեան ամենեւին յափշտակեալ զգիջայինն. (Պղատ. տիմ.։)

Մի՛ զգիջային եւ շփոթեալ զբազմամբ զկեանս խնդրեսցուք, եւ զվնասակար խրախճանութիւնս. (Ոսկ. գծ.։)


Գիջանամ, ացայ

vn.

to get humid, to become damp;
to pollute one's self.

· Calfa

NBHL (6)

ԳԻՋԱՆԱՄ կամ ԳԻՃԱՆԱՄ ὐγραίνομαι, ὐγράζομαι humesco, madesco Խոնաւանալ. տամկանալ. ջրջրկիլ.

Աչք մեր գիճացեալ են արտասուօք ի կծուութենէ ծխոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Գիջացեալ աչօք ոչ իմանայր զոր ընթեռնոյր. (Վրդն. ծն.։)

Օդոց՝ որ ի գիջացեալ յերկրէ շնչեալք լինին. (Արիստ.։)

ԳԻՋԱՆԱԼ. Թացանալ. անառակիլ.

Գիջացեալ է մարմնով, այլ ոչ անհաւատ հոգւով. (Խոր. ՟Գ. 63։ Փարպ.։)


Գիջութիւն, ութեան

s.

humidity, moisture;
pollution, masturbation, onanism;
impurity

· Calfa

NBHL (4)

Ցօղ է գիջութիւն ի պարզոյ բերեալ ըստ անօսր բաղկացութեան. (Արիստ.։)

Դու զաստուածային զօրութիւն ի գիջութիւն աշխարհի գործու՛ն կամէիր, զի մի՛ ցամաքեալ ծաղկաթափ լիցի դդմենին. (Փիլ. յովն.։)

Հետեւեալ լինի ազատականութեան եւ բարուց գիջութիւն եւ բարեբարոյութիւն. (Արիստ. առաք.։)

Յաղագս գիջութեան եւ յանժուժկալութեանց. եւ այլն։ (Փիլ.։)


Գիսագերծ

adj.

cut or shaved head of hair.

· Calfa

NBHL (1)

Գերծեալ գիսովք կամ զգէսս.


Գիսախռիւ

adj.

dishevelled hair.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ գէսքի են որպէս զխռիւ. խռուացեալ (հերք, կամ հերօք). փաչատած մազերով.


Գիսաւոր, աց

adj. s.

hairy, long-haired;
comet;
Greek monk.

· Calfa

NBHL (2)

κομάων, πολύκομος comats, crinitus Ունօղ զգէսս կամ զվարսս երկայնեալս եւ հիւսեալս. գիսարձակ. հերարձակ. եւ Գեղմնաւոր.

Գիսաւոր ասացեալքն ... Կոմիտք, որ են գիսաւորք. Արիստ.։ Երեւեցաւ աստղ զարմանալի տեսլեամբ վարսաւոր ... զոր անուանեալ կոչէին աստղ գիսաւոր. (Ղեւոնդ.։)


Գիտակ, աց

adj.

knowing, wise, experienced.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտակ արարեալ (այսինքն եղեալ) զհակառակորդին չարէն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Գիտանամ, ացայ

vn.

to know, to have commerce or intimate relations with some one.

· Calfa

NBHL (3)

Որ գիջութեամբ պղծութեան վարին, գիտանալով անօրէն խառնակութեամբ։ Յաղագս առ կանայս գիտանալոյ։ Գիտացան ընդ մարսն։ Զսեղսխսն որք գիտացանն (ընդ միմեանս). (Փիլ.։)

Գիտանալով ընդ նմա. (Նոննոս.։)

Ի ստոյգ գիտացողաց հաստատեալ գրեցաք. (Փարպ.։)


Գիտացուցանեմ, ուցի

va.

to acquaint, to instruct, to inform.

· Calfa

NBHL (1)

Տալ գիտել. ծանուցանել. գիտցընել, իմացնել.


Գիտելի, լւոյ, լեաց

adj. s.

that may be known, perceivable;
—ք, note, remark.

· Calfa

NBHL (3)

Հնարաւոր կամ յարմար ի գիտել. արժանի գիտելոյ. գիտնալու.

ԳԻՏԵԼԻ. Արդեն գիտացեալ. ծանուցեալ ինչ. յայտնի. գիտցուած, գիտցած.

Կամ Ծանուցեալ ոք. ծանօթ. գիտածու, ճանչուոր.


Գիտեմ, տացի

va.

to know, to perceive;
to learn, to understand;
to feel, to recognize;
to be able;
to consider, to observe, to note;
to believe;
to know, to have a carnal connection with;
ոչ —, to be ignorant of, not to know;
— զայր or զկին, to lie with a man or woman;
ոչ գիտէ զամօթ, he has no shame;
քաջ, ճարտար գիտեմ զայն, I know it throughly;
չգիտեմ, I do not know, I am ignorant of it;
գիտասջիր, know ! չ— զի՛նչ առնել, to be at a loss what to do.

· Calfa

NBHL (8)

εἱδέω, εἵδω, οἷδα scio, (novi), ἑπίδομαι, γνώσκω cognosco, conscius, peritus sum (գտանի եւ Գիտա՛, տացի, տացօղ) ռմկ. գիտնալ։ cf. ԳԻՏԵՆԱՄ. (լծ. եբր. իատա՛. յն. իտէ՛օ, ի՛տօ. յորմէ լտ. վի՛տէօ, տեսանեմ) Ճանաչել որպէս եւ էն. մտօք տեսանել իբր աչօք եւ ստուգութեամբ. հասու, տեղեակ լինել. ըմբռնել. մակացու կամ ակահ լինել.

ԳԻՏԵԼ. γινώσκω agnosco որպէս Մերձենալ զուգաւորութեամբ. մտանել առ կին. ննջել. քունել։ cf. ԳԻՏԱՆԱԼ, եւ cf. ԳԻՏԵՆԱՄ.

Գիտէր աստուած։ Դուք ինքնին գիտէք։ Գիտեմ ո՛րդեակ, գիտեմ։ Գիտաց Յիսուս զխորհուրդս նոցա։ Ոչ գիտէք զգիրս, եւ ոչ զզօրութիւն աստուծոյ։ Ոչ գիտեմ զձեզ։ Ի՞ւ գիտացից։ Գիտելով գիտասջի՛ր։ Ո՛չ գիտէ զամօթ։ Ոչ գիտեմ (խղճիւ) զանձին գործեալ զանպատեհս.եւ այլն։

Զսոյն սա գիտէ բանս (ըստ պատմութեանց) ընդ վիթխարի սկայիցն միաբանեալ. (Յհ. կթ.։)

Ի միոջէ որովայնէ աստուածայնոյն գիտէ զմեզ բանս (ըստ հաւատոց) վերստին ծնեալ. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)

ԳԻՏԵԼ ասի ոճով՝ իբր Կարօղ լինել. սովոր լինել. ոչինչ դանդաղիլ. ոչինչ յերկուանալ.

Գիտէ տէր զաստուածապաշտս փրկել ի փորձութենէ։ Գիտէք պարգեւս բարիս տալ որդւոց ձերոց։ Ոչ գիտեմ աչառել երեսաց. (՟Բ. Պետ. ՟Բ. 9։ Մտթ. ՟Է. 1։ Յոբ. ՟Լ՟Բ. 22։)

ԳԻՏԵԼ. իբր Համարել. եւ Հասկանալ. իմանալ.


Գիտնական, ի, աց

cf. Գիտուն.

· Calfa

NBHL (2)

Կատարեալ փիլիսոփոս երկոքումբք կերպարանի. բարեաւն ասեմ, եւ գիտնականաւն, եւ կատարելեաւն։ Ի ձեռն տեսականին զգիտնական զօրութիւնս հոգւոյն զարդարեսցէ. (Սահմ. ՟Դ. եւ ՟Ժ՟Ե։)

ԳԻՏՆԱԿԱՆ. Գիտուն, գիտնաւոր. ալիմ.


Գիտնականութիւն, ութեան

s.

cf. Գիտութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Զյառաջատեալսն կամօք եւ վարուք գիտնականութեամբ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Հ՟Թ։)

Զհնազանդութիւն գիտնականութեամբ գեղեցկացեալ՝ ասացին թշնամի մարմնոյն. (Կլիմաք.։)


Գիտութիւն, ութեան

s.

science, knowledge;
doctrine, understanding, wisdom, study, art;
— լիցի, know, you are informed, you must know;
գիտութեամբ, knowingly.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած՝ գիտութեանց տէր։ Նա ետ ինձ զանվրէպ գիտութիւն զեղելոցս։ Ուսուցանէ մարդոյ զգիտութիւն։ Ընկալարու՛ք զգիտութիւն քան զոսկի ընտիր։ Յամենայն բանս իմաստութեան եւ գիտութեան.եւ այլն։


Գիտուն, տնոց

adj. s. learned, lettered, literate, wise, knowing, well performed;
skilful, intelligent;
diviner, foreteller;
— լիցի, know, you are informed, you must know;
— առնել, to inform.

· Calfa

NBHL (3)

συνετός intelligens, sapiens Ունակ գիտութեան. գիտնական. ուսեալ. իմաստուն. հանճարեղ. բանիբուն. բան կամ ուսում գիտցօղ. եբր. խախամ.

Որ իմաստասիրելն առանց պիտակ օտարութեան է գիտուն. այսինքն գիտէ, ուսեալ է. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Հաւաստի գիտուն առնել զասացեալն. (Նիւս. կազմ.։)


Գիրանամ, ացայ

vn.

to fatten, to grow fat.

· Calfa

NBHL (2)

λιπαίνομαι pinguesco Գէր լինել. պարարտանալ. պարարիլ. գիրնալ, եղ կապել.

Գիրացեալ լնու զորովայն մարմնոյն։ Որչափ գիրանայ մարմինն, այնչափ նուազի հոգին. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Ա։)


Գիրապարար

adj.

fat, plump, corpulent;
fertile, abundant.

· Calfa

NBHL (1)

Գիրութեամբ պարարեալ. գէր եւ պարարտ.


Գիրացուցիչ, չի, չաց

adj.

fattening.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաժարեալ եմք ի մսոյ, եւ յամենայն գիրացուցչացն կերակրոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Գիրութիւն, ութեան

s.

plumpness, corpulence.

· Calfa

NBHL (2)

Համակեալս ի գիրութեան։ Սոնքացեալս գիրութեամբ. (Խոր. ՟Գ. 59։ Փարպ.։)

Եւ ո՛չ զհին վայելչութեան կալցիս զգիրութիւն. իբր զառատութիւն, եւ այլն. (Լմբ. յայտն.։)


Գլան, աց

s.

cylinder.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. յն. գի՛լինտրօս) κύλινδρος cylindrus Մարմին ողորկ սիւնաձեւ՝ որպէս քար գլելի եւ գլորելի. (լող քարն ողորկիչ տանեաց, եւ օխլավու ի բանալ զխմոր եւ այլն).


Գլանամ, ացայ

vn.

to become blunted, to get dull.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԼԱՆԱԼ. ռմկ. գլնալ, գուլնալ. Բթանալ, կամ խլանալ.


Գլեմ, եցի

va.

to roll;
to wheel;
to surpass, to excel;
to bend, to incline;
— զձեռն, to extend or stretch out the hand;
— զոք զինքեամբ, to win over, to attract, to gain one's favour;
զյունովք — խորհրգովն, to be on the Greeks side, to be a partisan of the greeks;
— զփայլումն արեգական, to din, offuscate, darken or eclipse the splendour of the sun.

· Calfa

NBHL (8)

(լծ. յն. գիլի՛օ, գիլի՛նօ. եբր. կալալ) κυλίω, κλίνω , ἁνατρέπω, καταβάλλω volvo, voluto, dejicio, averto Հոլովել իբրեւ զգիլ, որ է քար ողորկ. գլորել. թաւալել. տապալել. հոսել. շրջել. գալարել. յեղաշրջել. կործանել. տապաստ արկանել. գլորտըկել.

որպէս ի Գուլ բառէ՝ Գլացուցանել, բթացուցանել. յաղթել. յաղթահարել. վերագոյն հանդիսանալ. զօրել. ազդել. ըստ յն. առաւելուլ, կամ իշխել πλεονεκτέω, ἱσχύω . եւ այլն.

Իբրեւ վէմս գլեալ առ ի վայրն սատակէին. (Կաղանկտ.։)

Այլ ոմն ի բարձրաբերձ տանեաց ի վայր գիշերի գլեալ. (Յհ. կթ.։)

Ի հակառակամարտ ախտիցն գլեալք տապալին. (Փիլ. իմաստն.։)

զՅունաւք գլեալ խորհրդովն. այսինքն հակամիտեալ. (Խոր. ՟Գ. 63։)

Զի թէ ոչ գլէ (խաչն) զփայլումն սորա (արեգական), զիա՞րդ ինքն երեւեսցի։ Յաղթեալ գլէր զլոյս արեգականն պայծառութիւն երեսացն։ Գլէին առաքինութիւնք նորա (Յոբայ) զճառագայթս արեգականն. (Երզն. մտթ.։ Վանակ. յոբ.։)

Եթէ գլեմք զնոսա՝ զհանդերձեալսն գիտելով, գլեն եւ նոքա զմեզ՝ առժամայն զպատիժս կրելով։ Այլ թերեւս ոտիւք արագութեամբ (հպարտանաս), եւ այնու եւս անասունք գլեն։ Յորժամ հոգեւորօքն ոչ գլիցես, զիա՞րդ չիցես ի վայր քան զանասունս։ Մարդկան երկիւղն իմն կարի գլէ առ մեզ՝ քան գեհենի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 11։ Ոսկ. փիլիպ. ՟Է. եւ ՟Թ։)


Գլխագար, աց

adj.

that has a headache;
dizzy, giddy;
whose hrains are disordered, mad;
— թմբրութիւն, dizziness.

· Calfa

NBHL (1)

Խանգարեալ գլխով. (եւ Խանգարիչ գլխոյ.)


Գլխագարութիւն, ութեան

s.

head-ache;
madness;
giddiness.

· Calfa

NBHL (1)

Ոտնացաւութիւն, եւ գլխագարութիւն, եւ անբժշկելի ցաւք։ Ոմանք իբր գլխագարութիւն ասէին զնմանէ ի սատանայէ եղեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։ եւ Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Գլխագերծ, աց

adj.

whose head is shaven;
barefaced.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ գերծեալ է գլուխ. եւս է Անպատկառ.

Լցեալ զտունն մոմոսօք, եւ գուսանօք, եւ խնճոյիւք գլխագերծաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)