Definitions containing the research լի : 10000 Results

Ձերբազատիմ, եցայ

vn.

to be emancipated, set free;
to be of age, to do without help.

· Calfa

NBHL (2)

Որք ձերբազատեցան, լինին այնուհետեւ անձնիշխանք. (Մխ. դտ.։)

ἁφίεμαι emancipor. Ձերբազատ լինել. ինքնանալ.


Ձեւ, ոյ, ով

s. geom.

form, shape, figure;
formula, form;
mould, model;
plan, design;
dress, costume, apparel, garb;
attitude, deportment, bearing, carriage;
countenance, look, demeanour;
figure;
ի — ժառանգաւորի, in the garb of a clergyman, in clerical attire;
ի — սոսկական, in private clothes;
պարզ or անպաճոյճ, ազնուական ունել —ս, to have simple, noble, gentlemanly or ladylike manners;
— տալ, to give a shape to;
առնուլ զ— կրօնաւորական, to become a monk;
զայս — օրինակի, in this way, thus, so;
գրեաց — բանից օրինակ զայս, he wrote a letter thus conceived, or in these terms;
ի — առակաց, allegorically.

· Calfa

NBHL (6)

Ողորմելի ձեւով։ Եղկելի ձեւով։ Ըստ ձեւոյդ։ Ըստ նմին ձեւի. (Պիտ.։)

Քննելի է (յերաժշտութեան) ձեւ բառի, եւ երգ, եւ դաշինք, եւ կաքաւք։ Բայց զի՞նչ զգեղեցիկ ձեւն, կամ զդաշն գոլ պարտ է ասել երբէք. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)

Դիմոսթենէս տեսեալ զտգէտն ի ձեւ (կամ ի ձեւի) գիտնոյ՝ ասէ. երեւելիդ ինձ (լիցի), եւ գիտելդ՝ թշնամեացն իմ. (Պիտառ.։)

Յայսպիսի ձեւ լինի նկարագրեալ։ Աշխարհս չորեքեզերեան ունելով ձեւ. (Շ. մտթ. եւ Շ. բարձր.։)

Սուրբ ձեւոյն արժանի լիցիս։ Առնուլ զձեւ ուխտի։ Զկերպարանս ձեւոյ սրբութեան. (Մաշտ.։ Վրք. հց. ստէպ։)

Որ առ երկրաչափսն տեսանին ձեւք. (Փիլ. լին. ՟Դ. 194։)


Ձեւացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կերպարանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի թաբոր ի լերինն ձեւացուցեր զքոյ բնութիւնդ անտանելի գոյացութեամբ։ Ձեւացուցանէր մովսէս զօձն պղնձի. (Շար.։)

Օձն ձեւացուցանէ զցանկասէրն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 48։)


Ձեւեմ, եցի

va.

to form, to figure, to fashion;
to model, to cut out, to shape;
to cross, to get over or across.

· Calfa

NBHL (2)

ՁԵՒԵԼ. որպէս Ձեւով իւիք առնել. որ լինի կտրելով. եւ այլն. ձեւել.

(Տիգրիս) ձեւէ զկողմանս արեւելից. (Շիր.։)


Ձիաբոյծ, ուծից

s.

horse-breeder.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձիընթացսն նոյն ինքն է ձիաբոյծ։ Եւ զձիաբուծիցն է տեսանել փոյթս. (Փիլ. լին. ՟Ա. 77. եւ Փիլ. լիւս.։)

Ոմանք ձիաբոյծք, եւ վաճառականք, եւ վաշխառուք։ Ի ձիս եւ ի ջորիս յօրանալ, ձիաբոյծս լինելով. (Կանոն.։ Տօնակ.։)


Ձիագետի, տւոյ

s.

hippopotamus, river-horse.

· Calfa

NBHL (1)

Ելին ձիագետիք, եւ յափշտակեցին զարս. (Պտմ. աղեքս.։)


Ձիամարտութիւն, ութեան

s.

combat on horseback, cavalry fight.

· Calfa

NBHL (2)

Երամակ փղաց բուծանէր առ ի ձիամարտութիւն հակառակիր օգնականութիւն. (Փիլ. լիւս.։)

Ի պատերազմունս, ի ձիամարտս. (Փիլ. լին.։)


Ձիավարուն

adj.

fit or well adapted for riding (road or place).

· Calfa


Ձիատած

cf. Ձիաբոյծ.

· Calfa

NBHL (1)

Դոյն լիցի ձիատածից եւ այլոց. (Մխ. դտ.։)


Ձիարձակարան, աց

s.

hippodrome, circus;
course, race-ground.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձիարձակարանէն արփայագնաց լինէր. (Խոր. ՟Գ. 55։)

ՁԻԱՐՁԱԿԱՐԱՆ ἰπποδρόμος hippodromus;
circus, in quo habentur certamina equestria, seu curulia. որ եւ ՁԻԸՆԹԱՑՔ, ԿԱՌԸՆԹԱՑՔ. Տեղի ասպարիսի, ուր լինի արձակումն ձիոց յընթացս.


Ձիարշաւ

cf. Ձիընթացք;
— առնել, խաղալ, cf. Ձիարձակ՞՞՞արշաւեմ.

· Calfa


Ձիաւոր

cf. Հեծեալ.

· Calfa

NBHL (1)

Կապարճակիր լինի իշխանին, ապա լինի ձիաւոր. (Լմբ. պտրգ.։)


Ձիաւորութիւն, ութեան

s.

equitation.

· Calfa

NBHL (2)

Ի զբօսանաց՝ ի ձիաւորութեանցն որսոյ։ Զնոյն ինքն զմարգարէն կառս ասէ իսրայէլի, եւ ձիաւորութիւն. (Նիւս. ի սքանչ. եւ Նիւս. երգ.։)

Ձիքն ի ձեռն ձիաւորութեանն հաճեցեալք եւ օգտեալք՝ վեհագոյնք լինիցին. (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Ձիընթաց, ից

adj. s.

riding;
stadium;
—ք, horse-races, races;
course.

· Calfa

NBHL (1)

Արուեստ ձիընթացին յայնժամ յայտնի լիցի, յորժամ անփորձ ձիօք յաղթեսցեն. (Կլիմաք.։ (որ բերի եւ ի յաջորդ նշ։))


Ձիթապտուղ, տղոյ

s. bot. olive.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձեալ էր զամբիղ լի հացիւ եւ ձիթապտղով. (Վրք. հց. ձ։)


Ձիթենի, ենւոյ, ենեաց

s.

olive-tree, olive;
— վայրենի, wild -;
ծաղիկք —նւոյ, olive-blossom;
լեառն —նեաց, Mount of olives.

· Calfa

NBHL (2)

Տերեւ ձիթենւոյ։ Տերեւս ձիթենեաց։ Թափեսցին ձիթենիքն քո։ Իբրեւ զձիթենի պտղալից։ Ի լեառն կամ ընդ զառ ի վերն ձիթենեաց, եւ այլն։

Ի լերինն ձիթենեաց էր գալիլեա անուն փոքր լեռնակ բլրաձեւ. (Մեկն. ղկ.։)


Ձիւն, ձեան

s.

snow;
հատ ձեան, snow-flake;
մանր, խոշոր —, fine snow;
large flakes;
հալեալ —, thawed -;
կոյտ ձեան, snowdrift;
հիւս ձեան, snowslip;
մոյկ ձեան, snow shoe;
սպիտակ իբրեւ զ—, as white as snow, snowy white;
— գայ, իջանէ, it snows;
—ն դիզանի, the — gathers;
— բազում եկն, it had snowed very hard, there had been a heavy fall of -;
ձեան գնտակս արձակել, ձգել, to snow-ball.

· Calfa

NBHL (2)

Ձիւն լինի ի թանձրացեալ ամպոց բեկմանէ, նախասառոյց ջուրն ի փոփոխմանէն հատումն առեալ, եւ գործեալ լինի հատումն փրփրատեսակ եւ սպիտակագոյն. (Արիստ. աշխ.։)

Անհնար է ի ձիւնէ (այսինքն ի ձեանէ) ելանել բոցոյ. (Կլիմաք.։)


Ձիւնաբեր

adj. s. fig.

bearing snow;
great abundance of snow;
snow storm;
calamity, evils, pain, grief.

· Calfa

NBHL (2)

Ձիւնաբերք, եւ կարկուտք։ Ձիւն յաճախ ի վայր բերեալ՝ ձիւնաբեր անուանեալ եղեւ։ Զարմանալի ձիւնաբերից հոսմունքն. (Արիստ. աշխ.։)

Եւ ձիւնաբեր բերմունք լինին ձմեռնական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Ձիւնաթաղ

adj.

covered with snow, snow-clad.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեմնապատ սառամբ լինիք, եւ ձիւնաթաղ ամբողջ պահիք. (Շ. եդես.։)


Ձիւնախաղաղ

adj.

laden with snow.

· Calfa

NBHL (1)

ՁԻՒՆԱԽԱՂԱՂ կամ ՁԻՒՆԱԽԱՂԽԱՂ . Ուր ձիւնք խաղաղին, կամ հալին, եւ կամ խաղան իջանեն.


Ձիւնածաղիկ, ղկան

s.

snow-ball-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ ի Բժշկարանս եւ ի Հին բռ. Ձիւնծաղիկն, եւ Ձնծաղկիտակն մեկնի բառիւքս այսոքիւք. սորընջան, սիւրիւնճան, մախմուր չիչէկի, հիւզպէ, խըլպուզ, խլօպուզ. եւ խալխայ խնծոր։ Ի սոսին բերի կոչեցեալն յայլոց Կողքիսեան ծաղիկ. զի Մենինսքի ունի այսպէս. colchicum, colchicus flos. մախմուր լինէկի, հիւզպէ. colchicum ephemerum, hermodactylus. սիւրիւնճան.


Ձկնատեանք, ենից

s.

cf. Ձկնատեսանք.

· Calfa


Ձկնատեսանք, նաց

s.

fish-pond, fish-pool, fish-reservoir.

· Calfa


Ձկնորսութիւն, ութեան

s.

fishing, fishery;
fisher's calling.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձկնորսութեան լինել (այսինքն պարապել)։ Հրաժարել ի ձկնորսութենէ։ Արուեստ ձկնորսութեան։ Մարդկային ձկնորսութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 41։ Նանայ.։ Շ. մտթ.։ Նիւս. երգ.։)


Ձմեռնահանգիստք

s.

winter quarters.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր լինի հանգչել ի ձմերան. այն է ձմերոց.


Ձմեռնանամ, ացայ

vn. fig.

to become winter, to grow cold, to be as cold as in winter;
to be exposed to the rigors of winter;
to inure oneself to cold;
to be a prey to adversity, to be exposed to life's tempests;
cf. Ձմերեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միշտ ձմեռնացեալ ծովէս զերծանիմք յազատութիւն. (Կլիմաք.։)


Ձմերական, ի, աց

cf. Ձմերային.

· Calfa

NBHL (2)

Յառաջ քան զձմերական փոփոխմունս լինելոյ. որ է ձմեռնամուտ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Եւ ձիւնաբեր բերմունք լինին ձմեռնական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Ձմերային, այնոյ, ոց

adj. s.

wintry, hibernal, winterly;
—յին ձգի գիշերք, the long winter evenings;
cf. Ձմերանի.

· Calfa

NBHL (3)

Աղքատանայ զվերջին աղքատութիւնն, եւ մերկ ի մեծի ձմերանին լինի, ուր փախուստ ոչ գոյ. (Համամ առակ.։)

Զի մի՛ լինիցի փախուստն ձեր ձմերանի։ Զի մի՛ ձմերանի լինիցի այն. (Մտթ. ՟Ի՟Դ. 20։ Մրկ. ՟Ժ՟Գ. 18։)

Ցրտահար սառուցեալ ի ձմերայնի լինէր. (Յհ. կթ.։)


Ձմերոց, աց

s.

house or place serving to winter in;
winter quarters, barracks.

· Calfa

NBHL (1)

χειμάδιον hibernaculum. Տեղի ձմերելոյ, ուր լինի անցուցանել զձմեռն. ձմերանոց. եւ Ձմերելն. ձմռնոց.


Ձողաբարձ

adj. s.

propped, supported;
arbour, vine-arbour, bower, trelliswork;
— յօրինել, զարդարել, to prop or support a vine, to adorn with arbours or bowers, to enclose with trellis-work, to embower.

· Calfa

NBHL (1)

Ձողաբարձ յօրինէր արդարն զձեռսն պտղալիցս. (Գեննանդ.։)


Ձորաբաժին

adj.

traversing a valley (river).

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ մկանանց կոհակալիր ձորաբաժին կուտակմանց. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Ձորձապատ

adj.

clothed, covered with clothes.

· Calfa

NBHL (1)

Ձորձապատ (կամ ձորձապատատ) արարեալ կռփահարէին։ Ի ձորձապատ լինել գլխոյն. (Զքր. կթ.։ Լմբ. սղ.։)


Ձորձիմ, եցայ

vn.

to be fit for making clothes.

· Calfa

NBHL (1)

Ձորձ լինել, որպէս դնի ի յն. կամ ըստ լտ. ի ձորձ լինել. նիւթ լինել զգեստու.


Ձորձմոյկ

s.

clothing and boots or shoes.

· Calfa

NBHL (1)

ՁՈՐՁՄՈՅԿ ՁՈՐՁՈՅԿ. Կամ է նոյն ընդ Ձորձիկ. կամ Ձորձ եւ մոյկ. անշուք ագանելիք անձին եւ ոտից.


Ձուլեմ, եցի

va.

to cast, to smelt, to found;
to freeze, to harden by cold;
to solidify;
—եսցեն զսուսերս իւրեանց ի խոփս, they shall turn their swords into ploughshares.

· Calfa

NBHL (1)

ՁՈՒԼԵՄ χωνεύω, χύω conflo, fundo, formo. որ գրի եւ ՁՈՒՂԵԼ. ՁԻՒՂԵԼ. Հալել զհրահալելիս, եւ հեղլով ի կաղապար՝ թանձրացուցանել ի ձեւ ինչ. կազմել ձոյլ ինչ. պնդացուցանել. մածուցանել. սառուցանել. միացուցանել. թափել.


Ձրիատուր

adj.

given gratis, gratuitous.

· Calfa

NBHL (1)

Ձրի տուեալ կամ տալի. պարգեւական.


Ձօնի, նեաց

s.

offering, gift;
mystery, mysticism;
sacrifice;
votaries of Venus, persons dedicated to obscene rites;
—ս առնել, to offer.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ արասցէ ինչ քեզ ձօնի։ Մի՛ լինիցի ձօնի ի դստերաց իսրայէլի. (Օր. ՟Ժ՟Զ. 22։ ՟Ի՟Գ. 17։)

τέλος, τελισκόμενος, τελεσφορός sacra, arcana, teleta, initiatio, consecratio եւ consecratus, initiatus. Ձօնելի կամ ձօնեալ ինչ. նուէր հեթանոսական.


Ձօնումն, ման

s.

offering, gift;
dedication, sacrifice.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սկսանելն եւ յաւարտելն զձօնմունսն ի տօնին դիոնիսեայ, նոխազօք մեծարեալ լինէր. (Երզն. քեր.։)


Ղ (ghad)

s.

the eighteenth letter of the alphabet, and the thirteenth of the consonants;
ninety, ninetieth;
It has much affinity with the letters խ and լ, and is sometimes confounded with them, for example : մժեղ — մժեխ, բաղդ — բաղտ;
In foreign words with a comma placed above, it is always pronounced լ.

· Calfa

NBHL (3)

Նշանն որպէս փշիկ՝ է ի վերայ այնց գրից, որոց գլուխ որպէս ղատի է, եւ չէ ղատ, եւ ոչ լիւն. զի որք որպէս զղատ զնա խօսեցնեն, այն աւե՛ր է եւ շաղփաղփ, եւ որք որպէս զլիւն խօսեցնեն, այն թանձր է եւ անյարմար։ (Արիստակ. գրչ.)

Ղ. Դնի ի մեզ, ուր ուրեք յայլ լեզուս է լ. որպէս ղեւի, ղեւոնդ, ղամբար, էղի էղի. եւ այլն։ Իսկ γ տառն յունաց դուն ուրեք լինի ի մեզ ղ. այլ հասարակօրէն փոխի ի գ. զոր օրինակ ղաթոն, կամ ագաթոն. գէորդ, գրիգոր եւ այլն։

Ի սկզբնատառս բառից մերոց դուն ուրէք գտանի ղ. բաց յայլազգականաց վերածելոց ի լիւնէ ի զատ, եւ կամ ի հայկականաց կրճատելոց. զոր օրինակ ղեկ կամ ղեակ, է Ուղղեակ. եւ այլն. որպէս տեսցի ի կարգիս։


Մտադիւրագոյն

adv.

cf. Մտադիւր.

· Calfa

NBHL (1)

Խրախամիտ լիցին, մտադիւրագոյն շրջիցին։ Մտադիւրագոյնս ներքուստ արտաքս մարտնչէին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 26։ ՟Ժ՟Բ. 27։)


Մտադիւրութիւն, ութեան

s.

eagerness, diligence, goodwill, cheerfulness;
մտադիւրութեամբ, cf. Մտադիւր.

· Calfa

NBHL (1)

Մտադիւրութեամբ ծախեցից, եւ ծախեցայց վասն անձանց ձերոց։ Եւ ոմանք մտադիւրութեամբ իսկ զքրիստոս քարոզեն։ Եւ մտադիւրութեամբ ե՛ւս կայր յաղօթս. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 15։ Փիլիհ. ՟Ա. 15։ Ղկ. ՟Ի՟Բ. 43։)


Մտադրութիւն, ութեան

s.

attention, application, care, heed, heedfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ամենայն ոգի ընդունի մտադրութիւն եւ զխրատ։ Խրատ մտադրութեան ընդունել։ Գրեցան առ ի խրատ մտադրութեան. (Փիլ. լին.։)


Մտախոհ

cf. Մտախորհ.

· Calfa

NBHL (5)

Ի գաղտնիս նորա մտախորհ լինիցի։ Յայսոսիկ ոչ մտախորհ եղիցի սիրտ։ Յամենայն իրի մտախո՛րհ լեր։ Մտախորհ լինիցի յօրէնս բարձրելոյն. (Սիրաք. ստէպ։)

Խռովէր, մտախոհ լինէր, գուցէ խաբէութիւն ինչ իցէ. (Բուզ. ՟Դ. 8։)

Մտախորհ լինէր առ ինքեան. (Ճ. ՟Բ.։)

Այնուհետեւ աշակերտքն մտախորհք լինէին վասն ինքեանց՝ յոյժ ծանունս զբանն համարելով. (Նանայ.։)

Զայս ամենայն մտախորհ լինիմ ի տուէ եւ ի գիշերի. (Վրք. հց. ՟Ի՟Բ։)


Մտախոհիմ

vn.

to think, to muse, to reflect, to ponder, to rack one's brains.

· Calfa


Մտախոհութիւն, ութեան

s.

meditation, ponderation, reflection.

· Calfa

NBHL (2)

Միտքն ընկալեալ զայպիսի յարձակմունս, ինքեան մտախոհութեամբ զառ ի փափաքելին պատճառ պաճարել շահս մարմնոյն. (Նիւս. կազմ.։)

Տրտմութեան յումեք եղելոյ՝ աչքն մտախորհութեամբ լի են եւ ստրջանօք. (Փիլ. իմաստն.։)


Մտածական, ի, աց

adj.

done after reflection.

· Calfa

NBHL (1)

στοχαστικός conjecturalis. Որ ինչ լինի մտածութեամբ. քննողական. դատողական.


Մտածեմ, եցի

va.

to think, to reflect, to meditate, to ponder, to consider, to muse, to weigh.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւր ամօթն ոչ մտածէ. (Կլիմաք.։)


Մտածութիւն, ութեան

s.

thought, meditation, consideration, reflection, idea, imagination, fancy;
ըստ իմում մտածութեան, as far as I can judge, according to my idea.

· Calfa

NBHL (2)

Խորթ մտածութեամբ հազիւ հաւանելի. (անդ։)

Բանիւ եւ գործով եւ մտածութեամբ։ Հարցանէր հայրն մինաս՝ զմտածութիւնն ուսանել։ Մտածութիւն մահու զխոկումն մահու ծնանի. (Կլիմաք.։)


Մտածօրէն

adv.

considerately.

· Calfa

NBHL (2)

Մտաւորաբար. իմանալի օրինակաւ. խորհրդով. ըստ տեսութեան կամ տեսութեանց մտաց.

Հոգի մտածօրէն (գործէ), եւ մարմին ներգործօրէն։ Զիմանալիս միշտ առնէ աստուած մտածօրէն. (Ճ. ՟Է.։ Վրդն. ծն.։)


Մտահաճ

adj.

presumptuous;
to one's mind or liking, pleasing.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ որպէս Հաճելի մտաց այլոց.

(Մելիքշահ որդի ալփասլանայ) մտահաճ եղեալ՝ զնորայսն (զհօրն) բասրէր իմացմունս իբր եղեալ հակառակ խաղաղութեան եւ կենաց մարդկան. (Սարկ. պտմ. առ սամ.։)