Definitions containing the research լի : 10000 Results

Յերկնուստ

cf. Երկնուստ.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկնուստ երեւումն լինել. (Մագ. ՟Ե։)


Յերկուանամ, ացայ

vn.

to doubt, to have doubts, to mistrust, to hesitate, to waver, to be in suspense;
to suspect.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում անգամ յերկուանալի իրօք եւ անուամբք (վարի)։ Երկմիտ եւ յերկուանօղ (է) անզգամն։ Մարդն յերկուանօղն բնութեամբ. (Փիլ.։)


Յերկուանք, նաց

s.

doubt, hesitation, uncertainty.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զոր ասէին՝ ոչ հրամանաւ, այլ յերկուանօք երկիւղալի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)


Յեց

adj. fig.

supported by, propped against;
confided in or relied on;
կալ — առ դրանն, to stop at the door;
ընդ միմեանս հարեալ — գթովն խանդազատանաց, united by the bonds of mutual affection.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ միմեանս հարեալ յեց յեց անբաւ գթովն խանդաղատանաց. (Փիլ. լին. ՟Դ. 52։)


Յեցուկ

cf. Յենարան.

· Calfa

NBHL (1)

Նեցուկ. յոր ինչ լինի յենուլ.


Յիմարաբար

adv.

foolishly, sillily;
wildly.

· Calfa

NBHL (1)

Յիմարաբար ի խնդիր լինել բանի ի կործանումն տգիտաց. (Շ. թղթ.։)


Յիմարանամ, ացայ

vn.

cf. Յիմարիմ;
to fool, to play the fool.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յիմար լինել, կամ ձեւանալ. յիմարիլ.


Յիմարիմ, եցայ

vn.

to lose one's senses, to go mad, to become foolish or deranged;
— սիրով, ի սէր ուրուք, to fall violently in love with, to dote on, to be smitten with, to be passionately fond of;
— ի գեղ ուրուք, to fall desperately in love with a person's beauty;
— ի գութ երեսաց ուրուք, to be all flame for.

· Calfa

NBHL (1)

μωραίνομαι insanio, desipio ἑξίσταμαι obstupefio, a mente alienor եւ այլն. Յիմար լինել. անմտանալ. շամբշիլ. ցնորիլ. ափշիլ. խենդենալ, խեւնալ.


Յիշաչար

cf. Չարայուշ.

· Calfa

NBHL (1)

Յիշաչար լինի եղբարց, եւ ոխակալէ. (Վրք. հց. ՟Ժ։)


Յիշատակագրութիւն, ութեան

s.

commentary, memoir, annals.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπομνηματογράγια, ὐπόμνημα, -ατα commentarius, monumentum, gesta, annales եւ μνημόσυνον memoriale. Գրութիւն յիշատակաց. արձանագրութիւն յիշելի իրաց. յիշատակարան. գիր յիշատակաց. եւ Յետկար. մուրհակ.


Յիշատականոց, աց

s.

monument, cenotaph, tomb.

· Calfa

NBHL (1)

Այնք՝ որ խօսին օրինակք՝ շիրիմ, յիշատականոց կոչեն. իսկ իմաստունն ոչ շիրիմ յիշատականոց, այլ յիշատակի ի ժառանգութիւն, եւ կամ գերեզմանի ստացուած։ Ի ժառանգութիւն շիրմի տացի ինձ ո՛չ շիրիմն յիշատականոցն, այլ յիշատակք ամենակատարս ժառանգութեան. (Փիլ. լին. ՟Դ. 77. 78։)


Յիշատակարան, աց

s.

memory, archives, annals;
sepulchre, monument;
album;
— մատենից, գրոց, brief epilogue.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԻՇԱՏԱԿԱՐԱՆ. ὐπόμνημα memoria, commemoratio. Յիշատակ. յիշելիք ինչ՝ գրով կամ բանիւ կամ գործով.


Յիշատակեմ, եցի

vn. va.

to remember, to recollect, to call to memory;
to mention, to make mention of;
to remind, to put in mind.

· Calfa

NBHL (1)

Յիշատակեալ զարտասուսն քո։ Ողորմութիւնք քո յիշատակեցան առաջի Աստուծոյ եւ այլն։ Յիշատակելով յիշեա՛ զասացեալն. (Կլիմաք.։)


Յիշեմ, եցի

va.

to bear in mind, to call to mind, to remember, to recollect;
to record;
յիշեա զիս, remember me;
don't forget me;
յիշե՞ս, do you remember ?
չյիշեմ զանունն, I don't remember his name, I have forgotten his name.

· Calfa

NBHL (2)

Յիշեաց Աստուած զՆոյ։ Ո՞վ է մարդ, զի յիշես դու զնա։ Յիշեա՛ Տէր զգթութիւնս քո։ Յիշեա՛ զիս Տէր ըստ ողորմութեան քում։ Այլ զիս յիշեսջի՛ր, յորժամ բարի լինիցի քեզ։ Յիշեսցես զիս առաջի փարաւոնի։ Յիշեցի զԱստուած, եւ ուրախ եղէ.եւ այլն։

Ցանկալի են գործքն, զի զյիշատակն մեր անմահ պահեն. զի մի՛ յիշիցիմք միայն, այլ զի ի բարիս յիշիցիմք, եւ մի՛ ի չարիս, որպէս Յուդա եւ այլք. (Գէ. ես.։)


Յիշեցուցանող

cf. Յիշեցուցիչ.

· Calfa

NBHL (2)

Որ լինի յորդորիչ եւ յիշեցուցիչ խոստացեալ անպատում պարգեւացն. (Յճխ. ՟Բ։)

Բազում ինչ յիշեցուցիչ իրացն կազմէ Աստուած, զի մի՛ յորժամ սքանչելիքն անցանիցեն մոռանայցեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 3։)


Յիշեցուցիչ

s.

monitor, admonisher;
prompter;
cf. Գրապանակ.

· Calfa

NBHL (3)

Որ լինի յորդորիչ եւ յիշեցուցիչ խոստացեալ անպատում պարգեւացն. (Յճխ. ՟Բ։)

Բազում ինչ յիշեցուցիչ իրացն կազմէ Աստուած, զի մի՛ յորժամ սքանչելիքն անցանիցեն մոռանայցեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 3։)

(Օրինականք) որք ոչ կամին յիշել ինչ՝ յորոց եղեն եւ եդան, զի պահեալ լիցին, այլ զյիշեցուցիչն զարդու սակս կրեն լայնելովն եւ երկայնելով. (Իգն.։)


Յիշոց, ցաց

s.

improper and offensive words, abuse names, insult, contumely.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ընդ անմիտըս տըղայոց, փոխան վիճմանցն ըզչար յիշոց։ Եւ որք յերդմունըս յանդըգնին, եւ ի յիշոցըս զազրալին։ Բանիցն գարշութիւն, թշնամանելով եւ անարգելով զընկերսն զանազան եւ պէսպէս հայհոյութեամբ, որ ըստ գեղջկացն բարբառոյ իշոցք (կամ յիշոցք) անուանի, եւ ըստ գրոց սովորութեանն՝ անէծք եւ թշնամանք, եւ որ այսպիսի են անուանք. (Շ. այբուբ. եւ Յիսուս որդի. եւ ընդհանր. յորմէ եւ Երզն. խրատ.։)


Յիշոցատու

cf. Յիշոցնատու.

· Calfa

NBHL (2)

Առաւել զգուշացարո՛ւք ի պիղծ եւ յանօրէն յիշոցնատուէն. զի որդնալից լիցի բերան յիշոցնատուին յաւուրն դատաստանի. (Կիր. խր.։)

Յիշոցնատու լինէին նմա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Յիշոցատուութիւն, ութեան

s.

abusive language, foul offence, low or blackguard abuse.

· Calfa

NBHL (1)

Յիշոցատու լինելն. յիշոցք.


Յիշումն, ման

s.

mention, commemoration, memory, remembrance.

· Calfa

NBHL (3)

Յաճախէ սպառնալիս յիշմամբ երախտեացն՝ որ առ նոսա. (Նախ. եզեկ.։)

Անուն Զաքարիայ՝ յիշումն Աստուծոյ (ի զիքր, եւ եա) ... Եղիսաբէթ, Աստուծոյ իմոյ եօթներեակ (ի էլի, եւ շաբաթ). (Մեկն. ղկ.։)

Զյոբ յիշեցից զերանելին, զայն՝ որ յիշման է արժանին. (Յիսուս որդի.։)


Յիսնակամուտ

s.

first day of Advent.

· Calfa

NBHL (1)

Յայսմ աւուր յիսնակամուտ է ... թէ պատկեր աւուրս յիսնակամտին ի ՟Դշբի եւ ՟Գշբի լինի, յե՛տ բեր, ի կիրակի տո՛ւր. (Հ. նոյ. ՟Ժ՟Ը.։)


Յիսնապետ, աց

s.

captain of fifty.

· Calfa

NBHL (1)

πεντηκόνταρχος quinquagenarius princeps, qui quinquaginta militibus praeest. Պետ եւ գլուխ յիսուն արանց, կամ զինուորաց. իտսուն մարդու վրակեցու. ... եբր. սար խամիլիմ.


Յիսնեակ, եկաց

s. adj. fifty.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղկացեալ է ի յիսնեկէ. եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 39։)


Յիսներեակ, եկաց

adj. s. fiftieth;
period of fifty days;
Pentecost;
jubilee.

· Calfa

NBHL (2)

Ըննսուն եւ ինն ամացն թիւ բաղկացեալ է ի յիսնեկէ եւ յեօթն յեօթնեկաց. քանզի յիսներեակն թողութիւն անուանի յօրինադրին՝ ամենեցուն ազատեցելոց, անշնչից եւ որ շունչն ունին. (Փիլ. լին. ՟Գ. 39։)

Բազում շնորհել զյիսներեկին (ասելով, կա՛ զգիր քո, եւ գրեա՛ յիսուն), տըկար բնութեանն պատճառին։ Որ յիսներեակ յոբելինին, ի կատարման պենտեկոստին. (Յիսուս որդի.։)


Յիրեմ, եցի

va.

to attach, to connect, to unite;
to stretch or hold out;
to fix.

· Calfa

NBHL (1)

Հպեալ եւ յիրեալ յերկաքանչիւր ոք ինչ (է միջինն). (Փիլ. լին. ՟Դ. 47։)


Յղանամ, ացայ

vn.

to conceive;
to be pregnant, to be with child or young, to be in the family way.

· Calfa

NBHL (2)

եւ հ. συλλαμβάνω, κύω, κυέω concipio ἑν γαστρὶ ἕχω կամ λαμβάνω in utero habeo sive accipio. որ եւ ՅՂԵՆԱԼ. Յղի լինել կնոջ. սաղմն առնուլ. ըմբռնել զսերմն յարգանդի՝ իրօք կամ նմանութեամբ. ծոցւորիլ.

Լեզու ըստ բազում օրինակի հայելի է խորհրդոց. քանզի զոր նայն յղանայ. սա բղխեալ ծնանի. (Իսիւք.։)


Յղացութիւն, ութեան

s.

cf. Յղութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Անսերմ եւ անարիւն յղացմամբ երկնեաց աւազանն։ Առածք մարգարէիցն հոգեկիր յղացմամբ՝ իսրայէլի ծնօղք ասացան։ Ոչ կենցաղոյս յերկրէ յղացմունս, այլ արքայութեանն երկնից ժառանգս կրթէ. (Նար. յովէդ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. ՟Հ՟Է։)

Աստուածն ահաւոր եւ անչարչարելի՝ ի յղացումն եւ ի ծնանիլ եկն. (Ճ. ՟Գ.։)


Յղացումն, ման

s.

cf. Յղութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Անսերմ եւ անարիւն յղացմամբ երկնեաց աւազանն։ Առածք մարգարէիցն հոգեկիր յղացմամբ՝ իսրայէլի ծնօղք ասացան։ Ոչ կենցաղոյս յերկրէ յղացմունս, այլ արքայութեանն երկնից ժառանգս կրթէ. (Նար. յովէդ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. ՟Հ՟Է։)

Աստուածն ահաւոր եւ անչարչարելի՝ ի յղացումն եւ ի ծնանիլ եկն. (Ճ. ՟Գ.։)


Յղացուցանեմ, ուցի

va.

to get with young, to impregnate, to fecundate.

· Calfa

NBHL (1)

Կոկորդելոսն զէգն յորժամ զգասցէ խառնեալ եւ յղացուցեալ, մագլօքն պատառեալ զընդերսն լակէ. (Փիլ. լիւս.։)


Յղենամ, եցայ

vn.

cf. Յղանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Նոյն ընդ Յղանալ. Յղի լինել.

Ասի կին, զի յղենայ եւ ծնանի։ Ոչ յղենալ, եւ ոչ ծնանել հնար է. (Փիլ. լին. ՟Ա. 18։ ՟Բ. 49։)


Յղութիւն, ութեան

s.

conception, pregnancy, the being with young;
breeding;
տօն Յղութեան, Feast of the Conception;
անարատ —, Immaculate Conception.

· Calfa

NBHL (1)

σύλληψις, κύησις conceptio, conceptus, praegnatio. Յղանալն. յղի գոլն, եւ յղացեալ լինելն. տե՛ս եւ ՅՂԱՑՈՒԹԻՒՆ, ՅՂԱՑՈՒՄՆ. ծոցւորութիւն.


Յղփանամ, ացայ

vn.

to overflow with, to run over;
to gorge or glut oneself, to be filled, satisfied, crammed, stuffed;
to be loaded with, to swim in plenty, to wallow or roll in wealth.

· Calfa


Յղփացուցանեմ, ուցի

va.

to gorge, to glut, to surfeit, to stuff, to cram.

· Calfa

NBHL (1)

πλεωνάζω redundare facio, onero κατασαρκόω carnosum vel obesum reddo πιαίνω pinguefacio. Տալ յղփանալ. լիացուցանել. ճոխացուցանել. պարարել. յափրացուցանել.


Յղփութիւն, ութեան

s.

plenty, abundance, satiety, surfeit;
կեալ ի Յղփութեան, to live in clover.

· Calfa

NBHL (5)

πλησμονή satietas, redundantia, repletio εὑθηνία abundantia, ubertas. Անչափ լիութիւն. առատութիւն. զեղումն. զեղխութիւն. յագուրդ. պարպատումն. պարարումն.

Ի լիութեան հացի, եւ յղփութեան գինւոյ. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 49։)

Բազում են պատերազմունք, որ լինին ի յղփութենէ մարմնոյ. (Վրք. հց. ՟Զ։)

Մեծութիւն լինել զյղփութիւնն սահմանէր, աղքատութիւն՝ զամենեւիմբ զչափաւորութիւնն. (Բրս. հց.։)

Հարկ առնեն մարմնոյն զոչ ախորժելին չարեացն յղփութիւնս. (Նիւս. կուս.։)


Յոգնաբեղուն

cf. Բազմաբեղուն.

· Calfa

NBHL (1)

Յոգնաբեղունք լինել. (Լծ. ածաբ.։)


Յոգնաթախանձ

adj.

very importunate, tiresome, troublesome.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՛նչ ունիմք հեշտալի յոքնաթախանձ եւ դառն կենցաղումն. (Մագ. խ.։)


Յոգնական, ի, աց

adj. gr.

numerous, many;
plural.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիջիք իբրեւ աստուածք. Ուստի՞ եգիտ օձն զյոգնական անունս՝ զաստուածս. իբրու զի մի է ճշմարիտ Աստուած, լինելոց էր ի մարդկանէ բազմաստուածութեան կարծիք. (Փիլ. լին. ՟Ա. 36։)


Յոգնակի

adv. adj.

in the plural number;
often, many times;
cf. Յոգնական.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ որք հմուտ են արուեստի բըժըշկական, ի յոքնակի ծաղկանց լինին հաւաքական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Յոգնահանճար

adj.

very talented;
polymathic.

· Calfa

NBHL (1)

Սեղան զեղեալ ամենալին՝ յոգնահանճար խոհարարին. (Յիսուս որդի.։)


Յոգնահոսան

adj.

flowing abundantly.

· Calfa

NBHL (1)

Յոքնահոսան արտասուաց ելիւք. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Յոգնանուն

adj.

polyonomic.

· Calfa

NBHL (1)

Ցեղացեղ եւ բազմակարօտ մեր բնութիւնս եւ յոքնանուն՝ երբ պարզի եւ մաքրի, անկարօտ լինի. (Վրդն. պտմ.։)


Յոգնապաճոյճ

adj.

highly ornamented.

· Calfa

NBHL (1)

Յոգնապաճոյճ պճնութիւն բանին Եզեկիէլի առ իմանալին փարաւոն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Յոգնիմ, եցայ

vn.

to be tired, weary, fatigued.

· Calfa

NBHL (1)

ὁλιγοψυχέω (որպէս փոքրոգի լինել). pusillo animo sum, animo deficio կամ fatigor, defatigor. գրի եւ ՅԱՒԳՆԻԼ, ՅՕԳՆԻԼ. ռմկ. հօգնիլ, հոգնիլ. Ի յո՛գն վաստակոց յոգիս ապաստան լինել. խոնջիլ. վաստակիլ. աշխատիլ՝ իբր տկարանալ յաշխատութենէ. կթոտիլ. լքանիլ. պարտասիլ.


Յոգնիմաստ

adj.

very wise, learned, erudite.

· Calfa

NBHL (2)

Բազմիմաստ. իմաստալից. եւ Բազում իմաստութիւն, գիտութիւն ներշրջանակաց.

Նա ժողովօղ զյոքնիմաստին (կամ յոգն իմաստին՝) անուանեցաւ իսրայէլին (կամ յԻսրայէլին)։ Յունականին ներհուն եղեալ՝ յոգնիմաստիցն մակացեալ. (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. վիպ.։)


Յոլով, ից

adj.

much, great, much of, a great deal of;
—ք, many, several;
—ք ի մարդկանէ, most men, most people, the generality of mankind;
— անգամ, many a time, often.

· Calfa

NBHL (3)

πολύς, πολλοί multus, numerosus, amplus, plerique, bona pars, multitudo πλεῖον, πλείονες plus, plurimus, plures, complures. Բազում. շատ. յաճախ. յոգն. մեծ մասն. (լծ. եւ հոյլ. ժողով. հոլով. բոլոր. յն. օ՛լօս, բօլի՛. թ. ուլու, պօլ. որպէս չօգ, իֆրաթ ).

Յոլովիւք ոմամբք. լինի ած. եւ գոյ. (Պիտ.։)

Այսոքիկ ասին ի մէնջ յոլով, եւ լինին եւ ոչ բնաւ. (Բրսղ. մրկ.։)


Յոլովագոյն

adj. adv.

more;
much more, in greater number;
often, very frequently, generally.

· Calfa

NBHL (4)

ՅՈԼՈՎԱԳՈՅՆ կամ ՅՈԼՈՎԱԳՈՅՆՍ. մ. πλεῖον, ἑπὶ πλεῖον, πλεῖστον, ἑπὶ τὰ πλεῖστον plus, plurimum, pluries, majori ex parte, saepe μειζόνως, μᾶλλον majus, maxime, nimis. Յոլովակի. աւելի. առաւելապէս. բազում այն է՝ զի. իբր ի բազումս. մեծապէս. մեծաւ մասամբ. յաճախ. յերկար. ստէպ.

Արիստոտէլի կրթութեամբքն յոլովագոյն էր հրահանգեալ։ Յոլովագոյն զդժնդակն հասեալ կալաւ վայրս. (Պիտ.։)

Տգէտ գոլով ուղղապէս ասացելոցն առ ի յեսիոդոսէ, թէ կէսն բազում անգամ քան զբոլորն յոլովագոյն լինիցի։ Յորժամ իցէ զբոլորն իսկ առնուլն տուրժական, եւ զկէսն՝ չափաւոր, յայնժամ չափաւորն քան զանչափն յոլովագոյն վարկանի, եւ վեհագոյն գոլ, եւ միւսն վատթարագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Գ.)

ՅՈԼՈՎԱԳՈՅՆ ա.մ. πλείον praestantius. ըստ յն. ոճոյ, որպէս Առաւելեալ ի լաւութեան. լաւագոյն. աւելի աղէկ. եէյ.


Յոլովամեղծ

adj.

smoky, fuliginous, sooty.

· Calfa

NBHL (1)

Յոլովամեղծ ծուխ, շոգի ցնդելի. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Յոլովանամ, ացայ

vn.

to increase, to augment, to grow, to multiply.

· Calfa

NBHL (1)

Յոլովացեալ եւ վնասակար յարձակմունք. (Փիլ. լին.։)


Յոլովացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Յոլովեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Յոլովացուցեալ ցանկութիւն՝ աւելորդ է, միանգամայն եւ վնասակար մարմնոյ եւ հոգւոյ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 48։)

Աճեցուցանէ զահն, յոլովէ զկասկածն։ Քանզի եցոյց զվնասն՝ եթէ մեծ է, յոլովէ ե՛ւս զհրամանն։ Անձանց շահս յոլովեմք. (Ոսկ. ես.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 21։ եւ փիլիպ. յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Դ։)


Յոլովեմ, եցի

va. vn.

to cause to abound or increase, to augment, to multiply;
cf. Յոլովանամ.

· Calfa

NBHL (4)

Յոլովացուցեալ ցանկութիւն՝ աւելորդ է, միանգամայն եւ վնասակար մարմնոյ եւ հոգւոյ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 48։)

Աճեցուցանէ զահն, յոլովէ զկասկածն։ Քանզի եցոյց զվնասն՝ եթէ մեծ է, յոլովէ ե՛ւս զհրամանն։ Անձանց շահս յոլովեմք. (Ոսկ. ես.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 21։ եւ փիլիպ. յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Դ։)

Հանդէսն յոլովի, եւ յամենայն կողմանց զճգնողաւն հոսին քրտունք։ Աճեն նմա (բարկութիւնք) յաշխարհական լիութենէս, եւ յոլովեն ի զօրութենէ աշխարհիս։ Նոցա մեծութիւնքն աճէին, եւ սորա աղքատութիւնն յոլովէր. (Իսիւք.։)

Մեծագոյն յետ դարձին զյոլովիլն ի տունս քան զառաջինն ասէ լինել. եւ ոչ միայն յոլովիլ, այլ աճել յուղղութիւնս. (Մխ. երեմ.։)