Definitions containing the research աղ : 10000 results

Ծլեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Ընձիւղեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զքահանային քո ահարոնի զգաւազանն չորացեալ՝ ծըլել եւ ծաղկիլ եւ պտղաբերել արարեր. (Մաշտ. ջահկ.։)


Ծլիմ, եցայ

vn.

cf. Ընձիւղիմ;
to be intimidated, timorous or fearful.

· Calfa

NBHL (2)

Զքահանային քո ահարոնի զգաւազանն չորացեալ՝ ծըլել եւ ծաղկիլ եւ պտղաբերել արարեր. (Մաշտ. ջահկ.։)

Զքահանային քո ահարոնի զգաւազանն չորացեալ՝ ծըլել եւ ծաղկիլ եւ պտղաբերել արարեր. (Մաշտ. ջահկ.։)


Ծխակեր

s.

parish priest, curate.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԽԱԿԵՐ որ եւ ԾԽԱՏԷՐ ասի. Երէց կամ աւագերէց մասնաւոր թաղի ժողովրդեան, ժողովրդապետ. որ եւ ասի իբր լտ. ձայնիւ՝ ՊԱՌՈԽ. parochus.


Ծխահանք, նաց

s.

chimney;
chimney-flue, funnel, shaft;
մաքրիչ —ի, chimney-sweeper;
յարդարիչ —ի, chimney builder or repairer;
պահպանակ —ի, fire-screen;
մաքրեք զ—, to sweep, to clean a chimney.

· Calfa


Ծծեմ, եցի

va.

to suck, to imbibe;
to suck up, to absorb;
— զօդ, to breathe the air;
թուղթդ ծծէ, this paper blots.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պատաւ կալ արքունեացն, եւ ծծել զպարարտութիւն երկրին. (Կաղանկտ.։)


Լեւիաթան, այ

s.

leviathan.

· Calfa

NBHL (1)

Յահագին գազանէն լեւիթանայ. Լեւիաթան մեծն խաղայ նովաւ. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. սղ.։)


Լիաբախտիկ

adj.

full of happiness, very happy, joyful.

· Calfa

NBHL (1)

Լիբախտիկանդրէն օգնականութեամբ ի խաղաղուտն դառնայցեն վայր։ Լիաբախտիկք ի կենցաղումս յօրանան փառօք. (Պիտ.։)


Լիագիրկ

adj.

well-bent (bow);
—ք, skilful archers.

· Calfa

NBHL (3)

ԼԻԱԳԻՐԿՔ. Լցեալ գրկօք. գրկալիր, որպէս աղյեղն լիով լարեալ, եւ աղեղնաւոր քաջ.

կապարճեալք ... եւ լիագիրկք աղեղամբք ձգէր նետս. (Արիստակ.։)

Լիաձիրգք եւ լիագիրկք մտցեն անդր. նետիւք եւ աղեղամբ. (Ոսկ. ես.։)


Լիալիճ

cf. Լայնալիճ.

· Calfa

NBHL (1)

Լիալիճ աղեղն ի նմանէ գեղապարիւր մարդոյն. (Կաղանկտ.։)


Լիալիր

adj.

superabundant;
brimful.

· Calfa

NBHL (1)

Ճակատ իմ լիալիր եւ մաքուր ծրարեալ. (Կեչառ. աղեքս.։)


Լիաձիգ

adj.

skilful in archery;
well-bent (bow).

· Calfa

NBHL (2)

Սիրո թշնամաց ի լիաձիգ աղեղանէ թագաւորին քո չարչարեցաւ. (Լմբ. ովս.։)

ἑκτείνων extendens. որ լիուլի քարշելով զաղեղն՝ ձգէ զգետ. եւ ՔՕաջ լարեալ (աղեղն). լիագիրկք, եւ լիալիճ. հաստաձիք.


Լիապատար

adj.

heaped up, running over, full to overflowing;
complete, perfect.

· Calfa

NBHL (1)

Լիապատար բերմամբ որթ եւ թզենի եւ ամենայն բոյօք անդաստանի պտղաբերք լիցին. (Կաղանկտ.։)


Լիապարգեւ

adj.

liberal, bountiful, munificent.

· Calfa

NBHL (1)

Զայնպիսի քաղցր տէրութիւն, եւ զայնչափ լիապարգեւօք։ ուղիղ եւս երեւի տպ. լի պարգեւօք. որպէս եւ յն. լի բարեօք։


Լիապտուղ

adj.

fruitful, fertile, productive, teeming.

· Calfa

NBHL (1)

Դրախտ խաջազուարթ՝ սաղարթացեալ ծառովք լիապտղովք. յն. պտղաբերօք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)


Լիզաջինջ առնեմ

sv.

to lick up, to devour, to exterminate.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն սաղմանասար, եւ լիզաջինջ արար զտասն ցեղս. (Գէ. ես.։)


Լիզեմ, եցի

va.

cf. Լիզանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ինձ զաճիւն լիզելոյ պատիժ ձաղանաց. (Նար. ՟Ի։)

ԼԻԶԵՄ ԼԻԶՈՒՄ որ եւ ԼԻԶԱՆԵԼ. λείχω lingo, lambo. Նոյն ընդ լեզուլ. որպէս լեզուաւ սրբել՝ մաքրել, յինքն ձգել կամ ուտել. լիզել, լըզել. ... դաղմ. լիժու. յն. լի՛խօ. լտ. լի՛նկօ, լա՛մպօ. սանս. լեհ.


Լիզում, լիզի

va.

cf. Լիզանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ինձ զաճիւն լիզելոյ պատիժ ձաղանաց. (Նար. ՟Ի։)

ԼԻԶԵՄ ԼԻԶՈՒՄ որ եւ ԼԻԶԱՆԵԼ. λείχω lingo, lambo. Նոյն ընդ լեզուլ. որպէս լեզուաւ սրբել՝ մաքրել, յինքն ձգել կամ ուտել. լիզել, լըզել. ... դաղմ. լիժու. յն. լի՛խօ. լտ. լի՛նկօ, լա՛մպօ. սանս. լեհ.


Լիճ, լճից

s. fig.

lake, mere, pool, pond;
— լուսոյ or արտասուաց, lake of tears, eye;
— հրոյ, lake of fire, hell.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լիճս աղեղանց եւ նիզակաց ձերբակալ արարեալ զոմանս. (Արծր. ՟Դ. 7.) (Միջոց աղեղան լարելոյ. ուստի եւ Լայնալիճ)։


Լինելաբանութիւն, ութեան

s.

genesis, genealogy.

· Calfa

NBHL (1)

Բան յաղագս լինելութեան, այսինքն արարչագործութեան, կամ ստեղծման, ծննդոց, սերնդոց. ազգաբանութիւն. իբր յն. γενεαλογία generis recensio.


Լինելութիւն, ութեան

s.

being, origin, generation, creation, birth;
ի — ածել, to create, to produce from nothing, to call into existence;
յանէութենէ or յոչէից ի — գալ, to be created, to exist.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն իրի անհնար է առանց պատճառի ի լինելութիւն հասանել։ Հոգի է ամենեցուն գերագոյն որչափ լինելութեան հաղորդեալ են, եւ անմահ իսկ, եւ իշխան ամենայն մարմնոյ. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)

Թաղկեալ կօշկացն լինելութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Լինիմ, եղէ, լեր, եր, լեալ

v. aux. to be;
to exist, to live;
to consist;
to become, to turn, to make one's self;
to happen, to take place, to occur, to chance;
to come to pass;
— առն, to marry, to be married, cf. Ամուսնանամ;
— ընդ կնոջ ընդ միմեանս, to have commerce with, to be in intimate relation with;
— ընդ ումեք, to stay with, to live together;
— ուրեք, to sojourn;
to dwell;
— բերկրութիւն ուրուք, to be the joy or happiness of;
— այր, to become a man, to arrive at man's estate;
— քահանայ, to be ordained priest;
զի՞նչ լինիցի ընդ իս, what shall I do ? what will become of me ? ի ցնծութիւն եւ ի հիացումն եղեւ աշխարհի, he was the glory and admiration of the whole world;
են նորա երկու որդիք, he has two sons;
իցեն այսոքիկ որպէս եւ են, whatever it may be;
քաւ եւ մի լիցի, God forbid ! արանց եւ կանանց լինէին, they married and were given in marriage;
որ ինչ լինելոց է եղիցի, happen what may ! ողջ լիք or լերուք, adieu! good bye! farewell!

· Calfa

NBHL (4)

Լինիցիք իբրեւ զաստուած։ Անիծեալ լիջիր։ Առ քեզ լիցի դաղձ նորա։ Վասն լինելոյ դոցա մարմին։ Բարի լիցի ինձ վասն քո։ Անթիւ լիցի ի բազմութիւն։ Որ ինչ ցայսմ ոչ եղեւ ինձ, ա՞րդ լինիցի. (Եւայլն։)

Արար նա գաւառապետս, զի եղիցին դարմանել զաղքատս. (Եփր. մն.։)

ԼԻՆԵԼ. Պաղատիլ. դեգերիլ. ճառել.

Լինին ասել։ Լինին նախատել զիս, եւ ասել։ Լինին այնուհետեւ բազում չար գործել։ Եթէ էր նա իջեալ վաղվաղակի, լինէին նոքա ասել, եթէ զինչ է եւ այլն. (Եփր. ել.։)


Լիութիւն, ութեան

s.

plenty, abundance, fulness;
repletion;
riches;
կեալ ի լիութեան, to live in abundance;
ի —, in abundance, profusely;
ի — բաւականի, sufficiently, enough.

· Calfa

NBHL (2)

Կարօղ է եւ զքաղցութիւն իւր դարձուցանել ի լիութիւն. (Շ. մտթ.։)

Ի լիութիւն ընչաքաղցութեան. (Յհ. կթ.։)


Լիտր, լտեր, լտերք, լտերց

s.

pound (16 ounces);
litre.

· Calfa

NBHL (1)

Որում բազում տաղանդն էր տուեալ, որ են լտերք. (Ոսկ. ես.։)


Լիր, լրի, իւ

s.

fulness, plenitude;
— արկանել, to fill a ditch;
լրիւ իւրով, totally, entirely, completely;
ապականել զերկիրն լրիւ իւրով, to lay waste the land;
to desolate the land in the fulness thereof;
Տեառն է երկիր լրիւ իւրով, the earth is the Lord's and all that therein is.

· Calfa

NBHL (1)

յարեւելից կողմանէ քաղաքին լիր արկեալ՝ մեծացոյց զքաղաքն։ Լիր արկեալ միջի տեղւոյն՝ խառնէր ի քաղաքն։ Սա արկ լիր անջրպետութեան, որ ընդ քաղաքն եւ ընդ մեհեանն արամազդայ էր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Լլկանք, նաց

s.

vexation, torment, oppression, ill usage;
anguish, sorrow, affliction, trouble.

· Calfa

NBHL (1)

Զցաւ քաղցոյս՝ լլկանաց նեղոյս նուաղեցելոյս. (Նար. ՟Խ՟Է։)


Լլկեմ, եցի

vn. va. to vex, to torment, to oppress, to torture, to maltreat;
to afflict, to trouble, to molest;
to be possessed by devils;
to violate, to deflower, to dishonour;
to ravish.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Բռնաբարել՝ ապականել զաղջիկ կամ զկին. որ եւ ասի ՏԱՌԱՊԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. ըստ յն. խոնարհեցուցանել.


Լծաբարձ

adj.

that bears the yoke;
obedient, submissive.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել՝ Բարձօղ զքաղցր լուծն քրիստոսի, կամ զլուծ խոնարհութեան. առաքինի. հլու. պատուիրանապահ.


Լծակ, աց

s. mech.

lever;
balance;
— քառաթեւին, arms of the cross;
— կշռոյ, beam of an assaying balance;
— թեքեալ or արմկնաձեւ, crook or elbow -;
— արգելիչ, detent -. lever.

· Calfa

NBHL (3)

Հատինողկոյզ մի խաղողոյ, եւ բարձին զնա լծանօք. (Թուոց. ՟Ժ՟Գ. 24։)

Եդեալ ի լծակս կշռոց զողորմութիւնն։ Ունիս զլծակ կշռոցն, եւ դիւրես զարդար կշիռն։ Ի լծակսկշռոց զողորմութիւնն։ Ունիս զլծակ կշռոցն, եւ դիւրես զարդար կշիռն։ Ի լծակս կշռոց եդեալ զերկունս. (Ածաբ. աղքատ.։ Սեբեր. ՟Է։ Յհ. կթ.։)

Զամենայն ուրուք զկենցաղ՝ մտացն լծակաւ կշռէր։ Լծակօք իմն կշռէր՝ նախ զիւր, եւ ապա զամենեցուն կենցաղս. (Խոր. ՟Ա. 23։ Յհ. կթ.։)


Լծակից, կցի, կցաց

gr.

adj. s. bearing the same yoke, yoke-fellow, companion, fellow, colleague, partner;
husband, spouse;
— հարազատութիւն, consanguinity;
— լինել, to be united, accompanied;
to be married. (letters) of similar sounds.

· Calfa

NBHL (1)

Ա՛րք սիրեցէ՛ք զհաղորդակիցս ձեր. կանայք հնազանդ լերուք լծակցաց ձերոց. (Ածազգ. ՟Ժ՟Ա։)


Լծակռուիմ, եցայ

vn.

to quarrel (among yoke-fellows);
to fall out with one's companions, to make a quarrelsome household;
to litigate, to contend, to dispute.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ ոչ յաղագս անուանց լծակռիւք լինիմք, ցորքան ի նոյն միտս ասացուածքն բերեցին։ Ընդ միմեանս լծակռիւ լինին։ Ոչ լծակռիւ լինէր առտարողսն (ի խաչ հանել)։ Կամ թէ յաղագս այսոցիկ լծակռիւք լինիցին. (Ածաբ. յայտն.։ Ածաբ. պենտեկ.։ Ածաբ. աղքատ. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Դ։)

Բազումք են որ յաղագս քրիստոսի լծակռիւ լինին. (Ոսկ. եբր.։)

Ոչ միայն ընդարմանայ ձեռնդ ... այլ եւ լծակռուիս յաղագս յոլովոյ։ Անհնարին է՝ որք յառաջնումն լծակռուին, եւ այլն։ Հաւատալ պարտ է ասէ, թէ է՛ աստուած. ոչ խուզել եւ ոչ լծակռուել թէ զի՛նչ է. (Բրս. սղ.։)


Լծակռիւ լինիմ

sv.

cf. Լծակռուիմ.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ ոչ յաղագս անուանց լծակռիւք լինիմք, ցորքան ի նոյն միտս ասացուածքն բերեցին։ Ընդ միմեանս լծակռիւ լինին։ Ոչ լծակռիւ լինէր առտարողսն (ի խաչ հանել)։ Կամ թէ յաղագս այսոցիկ լծակռիւք լինիցին. (Ածաբ. յայտն.։ Ածաբ. պենտեկ.։ Ածաբ. աղքատ. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Դ։)

Բազումք են որ յաղագս քրիստոսի լծակռիւ լինին. (Ոսկ. եբր.։)

Ոչ միայն ընդարմանայ ձեռնդ ... այլ եւ լծակռուիս յաղագս յոլովոյ։ Անհնարին է՝ որք յառաջնումն լծակռուին, եւ այլն։ Հաւատալ պարտ է ասէ, թէ է՛ աստուած. ոչ խուզել եւ ոչ լծակռուել թէ զի՛նչ է. (Բրս. սղ.։)


Լծակցեմ, եցի

va.

to place under the same yoke, to harness together;
to conjoin, to join, to league, to unite, to confederate;
to couple, to pair;
to unite in marriage.

· Calfa

NBHL (2)

Զկերպարանն ընդ հողոյն լծակեաց. (Ածաբ. աղք.։)

Պահս ընդ աղօթից լծակցեցին. (Ոսկ. գծ.։)


Լծակցութիւն, ութեան

s. ast. gr.

conjunction, junction, union, tie;
marriage;
conjunction, syzigy;
substitution of letters having similar sounds.

· Calfa


Լծարձակութիւն, ութեան

s.

partial divorce, separation.

· Calfa


Լծեմ, եցի

va. gr.

to yoke;
to couple, to join;
— զկառս, to harness the horses to a carriage, to get a coach ready, — զերիվարս, to match two horses;
to put horses to a coach;
— զանձն յինչ, to apply oneself to;
to substitute one letter for another.

· Calfa

NBHL (1)

Չէր աղքատ ի կառաց՝ որ զհողմս լծեալ ի համազգեաց երիվարաց լծին. (Եզնիկ.։)


Լծորդ, աց

adj. gr.

united under the same yoke;
joined, associated, allied;
equal, matched;
cf. Լծակից.

· Calfa

NBHL (2)

Գնչուք եւ թոթովատք ոչ կարէին ընտրութիւն առնել լծորդացն առ միմեանս ի խօսս իւրեանց, յաղագս մերձաւորութեան լծորդացն առ միմեանս, որպէս բենի, մենի, պէի, եւ փիւրի. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)

Լծորդութիւնս ձեռնտու ի գիւտս ստուգաբանութեան՝ փոխելով զլծորդն, մինչեւ հանդիպեսցիս ստուգութեան անուանն։ Ծախելով զբոլոր բաղձայնսդ ի լծորդսն, կամի արդ եւ զձայնաւորսդ ի նմին դասու լծոդացն շարել. (Նչ. քեր.։)


Լծորդութիւն, ութեան

s. ast. gr.

conjunction, yoke, union;
conjunction of two planets, syzigy;
conjunction.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր հայ թարգմանն զյունական լծորդութիւնս բայից վերածէ յայլ կազմութիւն հայկական. ուստի ոչինչ իմաստ կարեւոր լինի քաղել, բայց զի ի բայս մտանեն տառք լծորդք, որպէս տեսանես ի բառն ԼԾՈՐԴ.


Լկնիմ, եցայ

vn.

to become soft, or tender;
moist.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. յն. լաաղնե՛ւօ). λαγνεύω libidinosus et salax sum անամօթիլ աչօք՝ համաբուրիւ, եւ այլովք նշանակօք. լրբիլ. քծանիլ իբրեւ զլակոտ. լկտիլ.


Լկտենամ, եցայ

vn.

cf. Լկնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Նոր եւ չքնաղ այն է, ի հնոցին չայրիլ, եւ ի մանկութեանն չլկտենալ։ Դու ծիծաղիս, եւ լկտենաս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։ Եբր. ՟Ժ՟Է։)


Լկտիմ, եցայ

vn.

cf. Լկտանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Լկտենալ. լկտանալ. վարիլ լկտութեամբ. լրբանալ. անառակիլ. Որք յերգարան գինեաւ լկտին, եւ պակշոտեալ ծաղրու լցցին. յիսուս որդի։


Լկտութիւն, ութեան

s.

impudence, efffont-ery, immodesty, indecency, shamelessness, licentiousness, obscenity, libertinism, dissolute life.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զի զծաղրն հատանիցեմ, այլ զի լկտութիւն ի միջոյ բարձից։ Զլկտութիւն ոչ նոքա գովեն, եւ ո այլ ոք։ Են այլք՝ որք ի լկտութեան զբազուկս ի մէջ գռեհից բանան. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15. 16։)


Լման

adj. adv.

entire, whole, complete;
entirely, totally, quite.

· Calfa

NBHL (1)

Զփոխն, կամ զսաղմոսն ի լման ասա՛. (Տօնաց.։) (Իսկ ռմկ. լըսլըման ասի, որպէս ամենայնիւ յար եւ նման։)


Լմեմ, եցի

va. chem.

to press, to squeeze;
to soften, to make tender;
to knead;
to combine.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զթաղ լմեալ. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Լմութիւն, ութեան

s.

greediness, gluttony.

· Calfa

NBHL (1)

Որովայնամոլութիւն չարակն, անյագ, սուր զինեալ, որ զծով եւ զցամաք եւ զօդդ միանգամայն յիւր ժողովէ ի լմութիւնն. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Լնում, լցայ

vn.

to be filled, to come to its highest pitch, to complete;
լնու չափ հասակին, he becomes adult.

· Calfa

NBHL (6)

Ելից զտիկն ջրով։ Լցէ՛ք զթակոյկսդ ջրով, եւ լցին զնոսա մինչեւ ի վեր։ Արկցե՛ս յամենայն ամանս, մինչեւ լցցին։ Աճեցէ՛ք, եւ բազմացարո՛ւք, եւ լցէ՛ք զերկիր։ Լցցին տունք շանաճանճիւ։ Բերանք ճշմարտիցլցցին ծաղու։ Լցաւ սիոն իրաւամբք եւ արդարութեամբ։ Օգնականութամբ լցեալ բարձրելոյն։ Լցան յիմարութեամբ, կամ նախանձու։ լցաւ հոգւով սրբով.եւ այլն։

Մինչեւ լնիլ քաղաքամիջաց հիւանդօք. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

Լնուլ զկամս, կամ զփափաք, զբաղձանս, խնդիրն. (ի բազում գիրս։)

Լնոյր ասացեալն։ Ծաղկէ լնու չափ հասակին. (Շ. մտթ.։ Լմբ. սղ.։)

Լնուլ ըզքաղց, կամ զծարաւ. (Սարգ.։ Վրդն. եւ այլն։)

Կամ Շաղախել զձեռն.


Լոգանամ, ացայ

vn.

to wash, to batho one's elf, to take a bath;
— բուսոց, տնկոց, to bedew;
to water plants.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկացաւ լոգանալ (կնմ լոկանալ) ... լոգացաւ (կամ լողկացաւ) ի ջուրն. (Կեչառ. աղեքս.։)


Լոգանք, նաց

s.

bath, bathing, ablution, washing.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն լոգանացն որ ասացեալ եղեւ. (Պտմ. աղեքս.։)


Լոգարան, աց

s.

hath;
bathing-place;
lavatory;
cf. Լոգանք.

· Calfa

NBHL (2)

λούτριον, λουτρόν lavacrum. Լուացարան. աւազան. բաղանիք. եւ Լուացումն. լոգանք.

Ոչ եղեւնմա եւ լոգարանն՝ փրկութեան պատճառ։ Ետես զլոգարանսն. (Պտմ. աղեքս.։)


Լողամ, ացայ

vn.

to swim;
to float, to be buoyed up;
— յօդս, to fly, to float in the air.

· Calfa

NBHL (2)

Թռչունք ըստ նմին նմանութեան լողան խաղան յօդս. (Վեցօր. ՟Ը։)

Եւ այլ կենդանիքն լողել գիտեն։ Ոչ ասէ պորփիւրիոս զնաւելն լողել. (Անյաղթ պորփ.։)


Լողիմ, եցայ

vn.

cf. Լողամ.

· Calfa

NBHL (3)

Թռչունք ըստ նմին նմանութեան լողան խաղան յօդս. (Վեցօր. ՟Ը։)

Եւ այլ կենդանիքն լողել գիտեն։ Ոչ ասէ պորփիւրիոս զնաւելն լողել. (Անյաղթ պորփ.։)

Արժան է զկալատեղն աղեկացնել, եւ լողել. (Վստկ.։)